အဋ္ဌဝိမောက္ခဝဏ္ဏနာ

၁၂၉. ဧကဿ ဘိက္ခုနောတိ သတ္တသု အရိယပုဂ္ဂလေသု ဧကဿ ဘိက္ခုနော. ဝိညာဏဋ္ဌိတိအာဒိနာ ပရိဇာနနာဒိဝသပ္ပ ဝတ္တနိဂ္ဂမနဉ္စ ပညာဝိမုတ္တနာမဉ္စ. ဣတရဿာတိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဿ. ဣမေ သန္ဓာယ ဟိ ပုဗ္ဗေ ‘‘ဒွိန္နံ ဘိက္ခူန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကေနဋ္ဌေနာတိ ကေန သဘာဝေန. သဘာဝေါ ဟိ ဉာဏေန ယာထာဝတော အရဏီယတော ဉာတဗ္ဗတော ‘‘အတ္ထော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ သော ဧဝ တ္ထ-ကာရဿ ဋ္ဌ-ကာရံ ကတွာ ‘‘အဋ္ဌော’’တိ ဝုတ္တော. အဓိမုစ္စနဋ္ဌေနာတိ အဓိကံ သဝိသေသံ မုစ္စနဋ္ဌေန၊ ဧတေန သတိပိ သဗ္ဗဿာပိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနဿ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဋိပက္ခတော ဝိမုတ္တဘာဝေ ယေန ဘာဝနာဝိသေသေန တံ ဈာနံ သာတိသယံ ပဋိပက္ခတော ဝိမုစ္စိတွာ ပဝတ္တတိ၊ သော ဘာဝနာဝိသေသော ဒီပိတော. ဘဝတိ ဟိ သမာနဇာတိယုတ္တောပိ ဘာဝနာဝိသေသေန ပဝတ္တိအာကာရဝိသေသော၊ ယထာ တံ သဒ္ဓါဝိမုတ္တတာ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ. တထာ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တတာယ၊ ဧဝံ အနိဂ္ဂဟိတဘာဝေန နိရာသင်္ကတာယ အဘိရတိဝသေန သုဋ္ဌု အဓိမုစ္စနဋ္ဌေနပိ ဝိမောက္ခော. တေနာဟ ‘‘အာရမ္မဏေ စာ’’တိအာဒိ. အယံ ပနတ္ထောတိ အယံ အဓိမုစ္စနဋ္ဌော ပစ္ဆိမေ ဝိမောက္ခေ နိရောဓေ နတ္ထိ၊ ကေဝလော ဝိမုတ္တဋ္ဌော ဧဝ တတ္ထ လဗ္ဘတိ၊ တံ သယမေဝ ပရတော ဝက္ခတိ.

ရူပီတိ ယေနာယံ သသန္တတိပရိယာပန္နေန ရူပေန သမန္နာဂတော၊ တံ ယဿ ဈာနဿ ဟေတုဘာဝေန ဝိသိဋ္ဌံ ရူပံ ဟောတိ၊ ယေန ဝိသိဋ္ဌေန ရူပေန ‘‘ရူပီ’’တိ ဝုစ္စေယျ ရူပီ-သဒ္ဒဿ အတိသယတ္ထဒီပနတော၊ တဒေဝ သသန္တတိပရိယာပန္နရူပဝသေန ပဋိလဒ္ဓံ ဈာနံ ဣဓ ပရမတ္ထတော ရူပီဘာဝသာဓကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘အဇ္ဈတ္တ’’န္တိအာဒိ. ရူပဇ္ဈာနံ ရူပံ ဥတ္တရပဒလောပေန. ရူပါနီတိ ပနေတ္ထ ပုရိမပဒလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နီလကသိဏာဒိရူပါနီ’’တိ. ရူပေ ကသိဏရူပေ သညာ ရူပသညာ၊ သာ ဧတဿ အတ္ထီတိ ရူပသညီ၊ သညာသီသေန ဈာနံ ဝဒတိ. တပ္ပဋိက္ခေပေန အရူပသညီ. တေနာဟ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ န ရူပသညီ’’တိအာဒိ.

‘‘အန္တော အပ္ပနာယံ သုဘန္တိ အာဘောဂေါ နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗာဘောဂဝသေန တထာ အဓိမုတ္တိ သိယာတိ ဒဿေတိ. ဧဝဉှေတ္ထ တထာဝတ္တဗ္ဗတာပတ္တိစောဒနာ သမတ္ထိတာ ဟောတိ. ယသ္မာ သုဝိသုဒ္ဓေသု နီလာဒီသု ဝဏ္ဏကသိဏေသု တတ္ထ ကတာဓိကာရာနံ အဘိရတိဝသေန သုဋ္ဌု အဓိမုစ္စနဋ္ဌော သမ္ဘဝတိ၊ တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ တထာ တတိယော ဝိမောက္ခော သံဝဏ္ဏိတော၊ ယသ္မာ ပန မေတ္တာဝသေန ပဝတ္တမာနာ ဘာဝနာ သတ္တေ အပ္ပဋိကူလတော ဒဟန္တိ တေသု တတော အဓိမုစ္စိတွာဝ ပဝတ္တတိ၊ တသ္မာ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ. မ. ၂၁၂) ‘‘ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာ သုဘဝိမောက္ခော’’တိ ဝုတ္တာ၊ တယိဒံ ဥဘယမ္ပိ တေန တေန ပရိယာယေန ဝုတ္တတ္တာ န ဝိရုဇ္ဈတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

သဗ္ဗသောတိ အနဝသေသတော. န ဟိ စတုန္နံ အရူပက္ခန္ဓာနံ ဧကဒေသောပိ တတ္ထ အဝဿိဿတိ. ဝိသုဒ္ဓတ္တာတိ ယထာပရိစ္ဆိန္နကာလေ နိရောဓိတတ္တာ. ဥတ္တမော ဝိမောက္ခော နာမ အရိယေဟေဝ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော၊ အရိယဖလပရိယောသာနတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိဘာဝတော စ.

၁၃၀. အာဒိတော ပဋ္ဌာယာတိ ပဌမသမာပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ. ယာဝ ပရိယောသာနာ သမာပတ္တိ၊ တာဝ. အဋ္ဌတွာတိ ကတ္ထစိ သမာပတ္တိယံ အဋ္ဌိတော ဧဝ၊ နိရန္တရမေဝ ပဋိပါဋိယာ၊ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ စ သမာပဇ္ဇတေဝါတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဣတော စိတော စ သဉ္စရဏဝသေန ဝုတ္တ’’န္တိ. ဣစ္ဆတိ သမာပဇ္ဇိတုံ. တတ္ထ ‘‘သမာပဇ္ဇတိ ပဝိသတီ’’တိ သမာပတ္တိသမင်္ဂီပုဂ္ဂလော တံ တံ ပဝိဋ္ဌော ဝိယ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ ဝိမုတ္တောတိ အရူပဇ္ဈာနေန ဝိက္ခမ္ဘနဝိမောက္ခေန၊ မဂ္ဂေန သမုစ္ဆေဒဝိမောက္ခေနာတိ ဒွီဟိ ဝိမုစ္စနဘာဂေဟိ၊ အရူပသမာပတ္တိယာ ရူပကာယတော၊ မဂ္ဂေန နာမကာယတောတိ ဒွီဟိ ဝိမုစ္စိတဗ္ဗဘာဂေဟိ စ ဝိမုတ္တော. တေနာဟ ‘‘အရူပသမာပတ္တိယာ’’တိအာဒိ. ဝိမုတ္တောတိ ဟိ ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တော၊ ဝိမုစ္စန္တော စ ကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆိန္ဒနေဟိ ကာယဒွယတော ဝိမုတ္တောတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဂါထာယ စ အာကိဉ္စညာယတနလာဘိနော ဥပသိဝဗြာဟ္မဏဿ ဘဂဝတာ ‘‘နာမကာယာ ဝိမုတ္တော’’တိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော မုနိ အက္ခာတော. တတ္ထ အတ္ထံ ပလေတီတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ. န ဥပေတိ သင်္ခန္တိ ‘‘အသုကံ နာမ ဒိသံ ဂတော’’တိ ဝေါဟာရံ န ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ မုနိ နာမကာယာ ဝိမုတ္တောတိ ဧဝံ အရူပံ ဥပပန္နော သေက္ခမုနိ ပကတိယာ ပုဗ္ဗေဝ ရူပကာယာ ဝိမုတ္တော၊ တတ္ထ စ စတုတ္ထမဂ္ဂံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ နာမကာယဿ ပရိညာတတ္တာ ပုန နာမကာယာပိ ဝိမုတ္တော. ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ခီဏာသဝေါ ဟုတွာ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ၊ ‘‘ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဧဝံ အာဒိကံ သမညံ န ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော.

‘‘အညတရတော ဝုဋ္ဌာယာ’’တိ ဣဒံ ကိံ အာကာသာနဉ္စာယတနာဒီသု အညတရလာဘီဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဥဒါဟု သဗ္ဗာရုပ္ပလာဘီဝသေနာတိ ယထိစ္ဆသိ၊ တထာ ဟောတု၊ ယဒိ သဗ္ဗာရုပ္ပလာဘီဝသေန ဝုတ္တံ၊ န ကောစိ ဝိရောဓော. အထ တတ္ထ အညတရလာဘီဝသေန ဝုတ္တံ၊ ‘‘ယတော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဣမေ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ အနုလောမမ္ပိ သမာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိဝစနေန ဝိရုဇ္ဈေယျာတိ? ယသ္မာ အရူပါဝစရဇ္ဈာနေသု ဧကဿာပိ လာဘီ ‘‘အဋ္ဌဝိမောက္ခလာဘီ’’ တွေဝ ဝုစ္စတိ အဋ္ဌဝိမောက္ခေ ဧကဒေသဿာပိ တံနာမဒါနသမတ္ထတာသမ္ဘဝတော. အယဉှိ အဋ္ဌဝိမောက္ခသမညာ သမုဒါယေ ဝိယ တဒေကဒေသေပိ နိရုဠှာပတ္တိသမညာ ဝိယာတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနာဒီသု အညတရတော ဝုဋ္ဌာယာ’’တိ. ‘‘ပဉ္စဝိဓော ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ဆဗ္ဗိဓတံပိဿ ကေစိ ပရိကပ္ပေန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ၊ နိစ္ဆိတောဝါယံ ပဉှော ပုဗ္ဗာစရိယေဟီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကေစိ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကေစီတိ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိနော၊ သာရသမာသာစရိယာ စ. တေ ဟိ ‘‘ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တောတိ ဥဘယဘာဂဝိမုတ္တော သမာဓိဝိပဿနာတော’’တိ ဝတွာ ရူပါဝစရသမာဓိနာပိ သမာဓိပရိပန္ထတော ဝိမုတ္တိံ မညန္တိ. ဧဝံ ရူပဇ္ဈာနဘာဂေန၊ အရူပဇ္ဈာနဘာဂေန စ ဥဘတော ဝိမုတ္တောတိ ပါယသမာနော. ‘‘တာဒိသမေဝါ’’တိ ဣမိနာ ယာဒိသံ အရူပါဝစရဇ္ဈာနံ ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနေ၊ တာဒိသံ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနံ ပီတိ ဣမမတ္ထံ ဥလ္လင်္ဂေတိ. တေနာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ.

ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တပဉှောတိ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဿ ဆဗ္ဗိဓတံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နပဉှော. ဝဏ္ဏနံ နိဿာယာတိ တဿ ပဒဿ အတ္ထဝစနံ နိဿာယ. စိရေနာတိ ထေရဿ အပရဘာဂေ စိရေန ကာလေန. ဝိနိစ္ဆယန္တိ သံသယဆေဒကံ သန္နိဋ္ဌာနံ ပတ္တော.တံ ပဉှန္တိ တမတ္ထံ. ဉာတုံ ဣစ္ဆိတော ဟိ အတ္ထော ပဉှော. န ကေနစိ သုတပုဗ္ဗန္တိ ကေနစိ ကိဉ္စိ န သုတပုဗ္ဗံ၊ ဣဒံ အတ္ထဇာတန္တိ အဓိပ္ပါယော. ကိဉ္စာပိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ ကိဉ္စာပိ ကိလေသေ ဝိက္ခမ္ဘေတီတိ ပစ္စေကံ ကိဉ္စာပိ-သဒ္ဒေါ ယောဇေတဗ္ဗော. သမုဒါစရတီတိ ပဝတ္တတိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဣမေ ဟီ’’တိအာဒိနာ၊ တေန ရူပါဝစရဘာဝနတော အာရုပ္ပဘာဝနာ သဝိသေသံ ကိလေသေ ဝိက္ခမ္ဘေတိ ရူပဝိရာဂဘာဝနာဘာဝတော၊ ဥပရိဘာဝနာဘာဝတော စာတိ ဒဿေတီတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ အဋ္ဌကထာယံ အာရုပ္ပဘာဝနာနိဒ္ဒေသေ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘တဿေဝံ တသ္မိံ နိမိတ္တေ ပုနပ္ပုနံ စိတ္တံ စာရေန္တဿ နီဝရဏာနိ ဝိက္ခမ္ဘန္တိ သတိ သန္တိဋ္ဌတီ’’တိအာဒိ၊ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၈၁) တံ သမတ္ထတံ ဟောတီတိ. ဣဒံ သုတ္တန္တိ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပါဌမာဟ (ပု. ပ. နိဒ္ဒေသ ၂၇). သဗ္ဗဉှိ ဗုဒ္ဓဝစနံ အတ္ထသူစနာဒိအတ္ထေန သုတ္တန္တိ ဝုတ္တော ဝါယမတ္ထော. ယံ ပန တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ အနုလောမာဒိတော သမာပဇ္ဇနေန သာတိသယံ သန္တာနဿ အဘိသင်္ခတတ္တာ၊ အဋ္ဌမဉ္စ ဥတ္တမံ ဝိမောက္ခံ ပဒဋ္ဌာနံ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန ဥဘတောဘာဂဝိမုစ္စနတော စ ဣမာယ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တိယာ သဗ္ဗသေဋ္ဌတာ ဝေဒိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

မဟာနိဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ.