ဘဝစက္ကကထာဝဏ္ဏနာ
၂၄၂. သမိတန္တိ သင်္ဂတံ၊ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နန္တိ အတ္ထော. ကာမယာနဿာတိ ကာမယမာနဿ၊ ကာမော ယာနံ ဧတဿာတိ ဝါ ကာမယာနော၊ တဿ ကာမယာနဿ. ရုပ္ပတီတိ သောကေန ရုပ္ပတိ.
ပရိယုဋ္ဌာနတာယ တိဋ္ဌနသီလော ပရိယုဋ္ဌာနဋ္ဌာယီ. ‘‘ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော’’တိ ဝါ ပါဌော၊ တတ္ထ ပရိယုဋ္ဌာတီတိ ပရိယုဋ္ဌံ၊ ဒိဋ္ဌိပရိယုဋ္ဌံ၊ တေန တိဋ္ဌတီတိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပဉ္စ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနီတိ ‘‘မာလာ မိလာယန္တိ၊ ဝတ္ထာနိ ကိလိဿန္တိ၊ ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ၊ ကာယေ ဝေဝဏ္ဏိယံ ဩက္ကမတိ၊ ဒေဝေါ ဒေဝါသနေ နာဘိရမတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၈၃) ဝုတ္တာနိ ပဉ္စ မရဏပုဗ္ဗနိမိတ္တာနီတိ အတ္ထော. တာနိ ဟိ ဒိသွာ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တက္ခန္ဓသင်္ခါတေ ဥပပတ္တိဘဝေ ဘဝဆန္ဒဗလေန ဒေဝါနံ ဗလဝသောကော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. ဗာလောတိ အဝိဒွါ. တေန အဝိဇ္ဇာယ ကာရဏဘာဝံ ဒဿေတိ. တိဝိဓန္တိ တဿာရုပ္ပကထာသဝနကမ္မကာရဏာဒဿနမရဏကာလကမ္မောပဋ္ဌာနနိဒါနံ သောကာဒိဒုက္ခံ. အာသဝေ သာဓေန္တီတိ အာသဝေ ဂမေန္တိ ဗောဓေန္တီတိ အတ္ထော.
ဧဝံ သတီတိ အဝိဒိတာဒိတာယ အနာဒိဘာဝေ သတိ. အာဒိမတ္တကထနန္တိအာဒိ ဧတဿ အတ္ထီတိ အာဒိမံ၊ ဘဝစက္ကံ. တဿ ဘာဝေါ အာဒိမတ္တံ၊ တဿ ကထနံ အာဒိမတ္တကထနံ. ဝိသေသနိဝတ္တိအတ္ထော ဝါ မတ္တ-သဒ္ဒေါ၊ သတိ အနာဒိဘာဝေ အဝိဇ္ဇာ အာဒိမှိ မဇ္ဈေ ပရိယောသာနေ စ သဗ္ဗတ္ထ သိယာတိ အာဒိမတ္တာယ အဝိဇ္ဇာယ ကထနံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ အတ္ထော. အဝိဇ္ဇာဂ္ဂဟဏေနာတိ အဝိဇ္ဇာယ ဥပ္ပါဒနေန ကထနေန၊ အပ္ပဟာနေန ဝါ၊ အတ္တနော သန္တာနေ သန္နိဟိတဘာဝကရဏေနာတိ အတ္ထော. ကမ္မာဒီနီတိ ကမ္မဝိပါကဝဋ္ဋာနိ. ဝဋ္ဋကာရဏဘာဝေန ပဓာနတ္တာ ‘‘ပဓာနဓမ္မော’’တိ အဝိဇ္ဇာ ကထိတာ. ဝဒတီတိ ဝဒေါ. ဝေဒေတိ၊ ဝေဒိယတီတိ ဝါ ဝေဒေယျော၊ သုခါဒိံ အနုဘဝတိ၊ သဗ္ဗဝိသယေ ဝါ ဇာနာတိ၊ ‘‘သုခိတော’’တိအာဒိနာ အတ္တနာ ပရေဟိ စ ဇာနာတိ ဉာယတိ စာတိ အတ္ထော. ဗြဟ္မာဒိနာ ဝါ အတ္တနာ ဝါတိ ဝါ-သဒ္ဒေါ စ-သဒ္ဒတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ကာရကဝေဒကရဟိတ’’န္တိ စ-သဒ္ဒတ္ထသမာသံ.
ဒွါဒသဝိဓသုညတာသုညန္တိ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ဒွါဒသဝိဓာနံ သုညတာယ သုညံ၊ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဝါ သုညတံ ဧကံ ကတွာ ဒွါဒသင်္ဂတာယ ဒွါဒသဝိဓာတိ တာယ ဒွါဒသဝိဓာယ သုညတာယ သုညန္တိ အတ္ထော.
ပုဗ္ဗန္တာဟရဏတောတိ ပုဗ္ဗန္တတော ပစ္စုပ္ပန္နဝိပါကဿ အာဟရဏတော ပရိစ္ဆိန္နဝေဒနာဝသာနံ ဧတံ ဘဝစက္ကန္တိ အတ္ထော. ဘဝစက္ကေကဒေသောပိ ဟိ ဘဝစက္ကန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာ ဝါ တဏှာသဟာယာယ အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယော ဟောတီတိ ဝေဒနာတော အဝိဇ္ဇာ၊ တတော သင်္ခါရာတိ သမ္ဗဇ္ဈနတော ဝေဒနာဝသာနံ ဘဝစက္ကန္တိ ယုတ္တမေတံ၊ ဧဝံ တဏှာမူလကေ စ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဒွိန္နမ္ပိ ဟိ အညမညံ အနုပ္ပဝေသော ဟောတီတိ. အဝိဇ္ဇာ ဓမ္မသဘာဝံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝိပရီတာဘိနိဝေသံ ကရောန္တီ ဒိဋ္ဌိစရိတေ သံသာရေ နယတိ၊ တေသံ ဝါ သံသာရံ သင်္ခါရာဒိပဝတ္တိံ နယတိ ပဝတ္တေတီတိ ‘‘သံသာရနာယိကာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဖလုပ္ပတ္တိယာတိ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော. ဝိညာဏာဒိပစ္စုပ္ပန္နဖလုပ္ပတ္တိ ဟိ ဣဓ ဒိဋ္ဌာ၊ အဒိဋ္ဌာနဉ္စ ပုရိမဘဝေ အတ္တနော ဟေတူနံ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာနံ ဖလံ အဇနေတွာ အနုပစ္ဆိဇ္ဇနံ ပကာသေတိ. အထ ဝါ ပုရိမဘဝစက္ကံ ဒုတိယေန သမ္ဗန္ဓံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒနာသင်္ခါတဿ ဖလဿ ဥပ္ပတ္တိယာ တဏှာဒီနံ ဟေတူနံ အနုပစ္ဆေဒံ ပကာသေတိ၊ တသ္မာ ဖလုပ္ပတ္တိယာ ကာရဏဘူတာယ ပဌမဿ ဘဝစက္ကဿ ဟေတူနံ အနုပစ္ဆေဒပ္ပကာသနတောတိ အတ္ထော. သင်္ခါရာဒီနမေဝ ဝါ ဖလာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ဟေတူနံ ဖလံ အဇနေတွာ အနုပစ္ဆေဒမေဝ၊ ဝိညာဏာဒိဟေတူနံ ဝါ သင်္ခါရာဒီနံ အနုဗန္ဓနမေဝ ပကာသေတိ ပဌမံ ဘဝစက္ကံ၊ န ဒုတိယံ ဝိယ ပရိယောသာနမ္ပီတိ ‘‘ဖလုပ္ပတ္တိယာ ဟေတူနံ အနုပစ္ဆေဒပ္ပကာသနတော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ ဧတ္ထ အပရိပုဏ္ဏာယတနကလလရူပံ ဝတွာ တတော ဥဒ္ဓံ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိ သဠာယတနပ္ပဝတ္တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘အနုပုဗ္ဗပဝတ္တိဒီပနတော’’တိ. ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’တိ ဧတ္ထ န အာယတနာနံ ကမေန ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘သဟုပ္ပတ္တိဒီပနတော’’တိ.
ဟေတုအာဒိပုဗ္ဗကာ တယော သန္ဓီ ဧတဿာတိ ဟေတုဖလဟေတုပုဗ္ဗကတိသန္ဓိ၊ ဘဝစက္ကံ. ဟေတုဖလဟေတုဖလဝသေန စတုပ္ပဘေဒေါ အင်္ဂါနံ သင်္ဂဟော ဧတဿာတိ စတုဘေဒသင်္ဂဟံ. သရူပတော အဝုတ္တာပိ တသ္မိံ တသ္မိံ သင်္ဂဟေ အာကိရီယန္တိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒိဂ္ဂဟဏေဟိ ပကာသီယန္တီတိ အာကာရာ၊ အတီတဟေတုအာဒီနံ ဝါ ပကာရာ အာကာရာ. ကိလေသကမ္မဝိပါကာ ဝိပါကကိလေသကမ္မေဟိ သမ္ဗန္ဓာ ဟုတွာ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တန္တီတိ တေသု ဝဋ္ဋနာမံ အာရောပေတွာ ‘‘တိဝဋ္ဋ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဝဋ္ဋေကဒေသတ္တာ ဝါ ‘‘ဝဋ္ဋာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ.
သန္ဓီနံ အာဒိပရိယောသာနဝဝတ္ထိတာတိ သန္ဓီနံ ပုဗ္ဗာပရဝဝတ္ထိတာတိ အတ္ထော.
‘‘ယာ ကာစိ ဝါ ပန စေတနာ ဘဝေါ၊ စေတနာသမ္ပယုတ္တာ အာယူဟနသင်္ခါရာ’’တိ ဣဒံ ဣမိဿာ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏဘာဇနီယေ ဝုတ္တာယ ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိယာ (ပဋိ. မ. ၁.၄၇) ဝသေန ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ဟိ ‘‘စေတနာ ဘဝေါ’’တိ အာဂတာတိ. ဘဝနိဒ္ဒေသေ ပန ‘‘သာတ္ထတော’’တိ ဧတ္ထ ‘‘စေတနာဝ သင်္ခါရာ၊ ဘဝေါ ပန စေတနာသမ္ပယုတ္တာပီ’’တိ ဝိဘင်္ဂပါဠိယာ ဝသေန ဒဿိတံ. ‘‘တတ္ထ ကတမော ပုညာဘိသင်္ခါရော? ကုသလာ စေတနာ ကာမာဝစရာ’’တိအာဒိနာ ဟိ သင်္ခါရာနံ စေတနာဘာဝေါ ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ (ဝိဘ. ၂၂၆) ဝုတ္တောတိ. တတ္ထ ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိယံ ‘‘စေတနာသမ္ပယုတ္တာ ဝိပါကဓမ္မတ္တာ သဝိပါကေန အာယူဟနသင်္ခါတေန သင်္ခတာဘိသင်္ခရဏကိစ္စေန သင်္ခါရာ’’တိ ဝုတ္တာ. ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ (ဝိဘ. ၂၃၄) ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ ဘဝဂါမိကမ္မံ ကမ္မဘဝေါ’’တိ ဘဝဿ ပစ္စယဘာဝေန ဘဝဂါမိဘာဝတော ကမ္မသံသဋ္ဌသဟာယတာယ ကမ္မဘာဝတော စ ဥပပတ္တိဘဝံ ဘာဝေန္တီတိ ဘဝေါတိ ဝုတ္တာ၊ ဥပပတ္တိဘဝဘာဝနကိစ္စံ ပန စေတနာယ သာတိသယန္တိ ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိယံ စေတနာ ‘‘ဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တာ၊ ဘဝါဘိသင်္ခရဏကိစ္စံ စေတနာယ သာတိသယန္တိ ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ ‘‘ကုသလာ စေတနာ’’တိအာဒိနာ စေတနာ ‘‘သင်္ခါရာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ တသ္မာ တေန တေန ပရိယာယေန ဥဘယံ ဥဘယတ္ထ ဝတ္တုံ ယုတ္တန္တိ နတ္ထေတ္ထ ဝိရောဓော. ဂဟဏန္တိ ကာမုပါဒါနံ ကိစ္စေနာဟ. ပရာမသနန္တိ ဣတရာနိ. အာယူဟနာဝသာနေတိ တီသုပိ အတ္ထဝိကပ္ပေသု ဝုတ္တဿ အာယူဟနဿ အဝသာနေ.
ဒွီသု အတ္ထဝိကပ္ပေသု ဝုတ္တေ အာယူဟနသင်္ခါရေ ‘‘တဿ ပုဗ္ဗဘာဂါ’’တိ အာဟ၊ တတိယေ ဝုတ္တေ ‘‘တံသမ္ပယုတ္တာ’’တိ. ဒဟရဿ စိတ္တပ္ပဝတ္တိ ဘဝင်္ဂဗဟုလာ ယေဘုယျေန ဘဝန္တရဇနကကမ္မာယူဟနသမတ္ထာ န ဟောတီတိ ‘‘ဣဓ ပရိပက္ကတ္တာ အာယတနာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကမ္မကရဏကာလေ သမ္မောဟောတိ ဧတေန ကမ္မဿ ပစ္စယဘူတံ သမ္မောဟံ ဒဿေတိ၊ န ကမ္မသမ္ပယုတ္တမေဝ.
ကမ္မာနေဝ ဝိပါကံ သမ္ဘရန္တိ ဝဍ္ဎေန္တီတိ ကမ္မသမ္ဘာရာ၊ ကမ္မံ ဝါ သင်္ခါရဘဝါ၊ တဒုပကာရကာနိ အဝိဇ္ဇာတဏှုပါဒါနာနိ ကမ္မသမ္ဘာရာ၊ ပဋိသန္ဓိဒါယကော ဝါ ဘဝေါ ကမ္မံ၊ တဒုပကာရကာ ယထာဝုတ္တအာယူဟနသင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာဒယော စ ကမ္မသမ္ဘာရာတိ ကမ္မဉ္စ ကမ္မသမ္ဘာရာ စ ကမ္မသမ္ဘာရာတိ ဧကသေသံ ကတွာ ‘‘ကမ္မသမ္ဘာရာ’’တိ အာဟ. ဒသ ဓမ္မာ ကမ္မန္တိ အဝိဇ္ဇာဒယောပိ ကမ္မသဟာယတာယ ကမ္မသရိက္ခကာ တဒုပကာရကာ စာတိ ‘‘ကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တာ.
သင်္ခိပ္ပန္တိ ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာဒယော ဝိညာဏာဒယော စာတိ သင်္ခေပေါ၊ ကမ္မံ ဝိပါကော စ. ကမ္မံ ဝိပါကောတိ ဧဝံ သင်္ခိပီယတီတိ ဝါ သင်္ခေပေါ၊ အဝိဇ္ဇာဒယော ဝိညာဏာဒယော စ. သင်္ခေပဘာဝသာမညေန ပန ဧကဝစနံ ကတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သင်္ခေပသဒ္ဒေါ ဝါ ဘာဂါဓိဝစနန္တိ ကမ္မဘာဂေါ ကမ္မသင်္ခေပေါ.
ဧဝံ သမုပ္ပန္နန္တိ ကမ္မတော ဝိပါကော. တတ္ထာပိ အဝိဇ္ဇာတော သင်္ခါရာတိ ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ၊ တိသန္ဓိအာဒိဝသေန ဝါ သမုပ္ပန္နံ ဣဒံ ဘဝစက္ကန္တိ အတ္ထော. ဣတ္တရန္တိ ဂမနဓမ္မံ၊ ဝိနဿဓမ္မန္တိ အတ္ထော. တေန ဥပ္ပါဒဝယဝန္တတာဒီပကေန အနိစ္စ-သဒ္ဒေန ဝိကာရာပတ္တိဒီပကေန စလ-သဒ္ဒေန စ အဒီပိတံ ကာလန္တရဋ္ဌာယိတာပဋိက္ခေပံ ဒီပေတိ၊ အဓုဝန္တိ ဧတေန ထိရဘာဝပဋိက္ခေပံ နိဿာရတံ. ဟေတူ ဧဝ သမ္ဘာရာ ဟေတုသမ္ဘာရာ. ‘‘ဌာနသော ဟေတုသော’’တိ ဧတ္ထ ဧဝံ ဝုတ္တံ ဝါ ဌာနံ၊ အညမ္ပိ တဿ တဿ သာဓာရဏံ ကာရဏံ သမ္ဘာရော၊ အသာဓာရဏံ ဟေတု. ဧဝန္တိ ဧဝံ ဟေတုတော ဓမ္မမတ္တသမ္ဘဝေ ဟေတုနိရောဓာ စ ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒေ ဓမ္မေ စ တံနိရောဓာယ ဒေသိတေ သတီတိ အတ္ထော. ဗြဟ္မစရိယံ ဣဓ ဗြဟ္မစရိယိဓ. သတ္တေ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ ဧဝံ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ ဝိဇ္ဇတိ၊ သဿတုစ္ဆေဒါ စ န ဟောန္တီတိ သမုစ္စယတ္ထော. ဧဝဉှိ ဟေတုအာယတ္တေ ဓမ္မမတ္တသမ္ဘဝေ သတ္တော နုပလဗ္ဘတိ၊ တသ္မိဉ္စ ဥပလဗ္ဘန္တေ သဿတော ဥစ္ဆေဒေါ ဝါ သိယာ၊ နုပလဗ္ဘန္တေ တသ္မိံ နေဝုစ္ဆေဒေါ န သဿတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
သစ္စပ္ပဘဝတောတိ သစ္စတော၊ သစ္စာနံ ဝါ ပဘဝတော. ကုသလာကုသလံ ကမ္မန္တိ ဝဋ္ဋကထာယ ဝတ္တမာနတ္တာ သာသဝန္တိ ဝိညာယတိ. အဝိသေသေနာတိ စေတနာ စေတနာသမ္ပယုတ္တကာတိ ဝိသေသံ အကတွာ သဗ္ဗမ္ပိ တံ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ‘‘သမုဒယသစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော. ‘‘တဏှာ စ။ပေ။ အဝသေသာ စ သာသဝါ ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ ဟိ စေတနာစေတနာသမ္ပယုတ္တဝိသေသံ အကတွာ ဝုတ္တန္တိ၊ အရိယသစ္စဝိသေသံ ဝါ အကတွာ သမုဒယသစ္စန္တိ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော.
ဝတ္ထူသူတိ အာရမ္မဏေသု၊ စက္ခာဒီသု ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗေသု ဝတ္ထူသု. သောကာဒီနံ အဓိဋ္ဌာနတ္တာတိ တေသံ ကာရဏတ္တာ၊ တေဟိ သိဒ္ဓါယ အဝိဇ္ဇာယ သဟိတေဟိ သင်္ခါရေဟိ ပစ္စယော စ ဟောတိ ဘဝန္တရပါတုဘာဝါယာတိ အဓိပ္ပါယော. စုတိစိတ္တံ ဝါ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ အနန္တရပစ္စယော ဟောတီတိ ‘‘ပစ္စယော စ ဟောတိ ဘဝန္တရပါတုဘာဝါယာ’’တိ ဝုတ္တံ. တံ ပန စုတိစိတ္တံ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရရဟိတံ ဘဝန္တရဿ ပစ္စယော န ဟောတီတိ တဿ သဟာယဒဿနတ္ထမာဟ ‘‘သောကာဒီနံ အဓိဋ္ဌာနတ္တာ’’တိ. ဒွိဓာတိ အတ္တနောယေဝ သရသေန ဓမ္မန္တရပစ္စယဘာဝေန စာတိ ဒွိဓာ.
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဧတေန သင်္ခါရာနံ ပစ္စယုပ္ပန္နတာဒဿနေန ‘‘ကော နု ခေါ အဘိသင်္ခရောတီတိ ဧသ နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဒဿေတိ. တေနေတံ ကာရကဒဿနနိဝါရဏန္တိ. ဧဝမာဒိဒဿနနိဝါရဏန္တိ ဧတေန ‘‘သောစတိ ပရိဒေဝတိ ဒုက္ခိတော’’တိအာဒိဒဿနနိဝါရဏမာဟ. သောကာဒယောပိ ဟိ ပစ္စယာယတ္တာ အဝသဝတ္တိနောတိ ‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက။ပေ။ သမ္ဘဝန္တီ’’တိ ဧတေန ဝုတ္တန္တိ.
ဂဏ္ဍဘေဒပီဠကာ ဝိယာတိ ဂဏ္ဍဘေဒနတ္ထံ ပစ္စမာနေ ဂဏ္ဍေ တဿပိ ဥပရိ ဇာယမာနခုဒ္ဒကပီဠကာ ဝိယ၊ ဂဏ္ဍဿ ဝါ အနေကဓာဘေဒေ ပီဠကာ ဝိယ. ဂဏ္ဍဝိကာရာ သူနတာသရာဂပုဗ္ဗဂဟဏာဒယော.
ပဋလာဘိဘူတစက္ခုကော ရူပါနိ န ပဿတိ၊ ကိဉ္စိပိ ပဿန္တော စ ဝိပရီတံ ပဿတိ၊ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာဘိဘူတော ဒုက္ခာဒီနိ န ပဋိပဇ္ဇတိ န ပဿတိ၊ မိစ္ဆာ ဝါ ပဋိပဇ္ဇတီတိ ပဋလံ ဝိယ အဝိဇ္ဇာ၊ ကိမိနာ ဝိယ အတ္တနာ ကတတ္တာ ဝဋ္ဋဿ အတ္တနောယေဝ ပရိဗ္ဘမနကာရဏတ္တာ စ ကောသပ္ပဒေသာ ဝိယ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟံ ဝိနာ ပတိဋ္ဌံ အလဘမာနံ ဝိညာဏံ ပရိဏာယကပရိဂ္ဂဟံ ဝိနာ ပတိဋ္ဌံ အလဘမာနော ရာဇကုမာရော ဝိယာတိ ပရိဂ္ဂဟေန ဝိနာ ပတိဋ္ဌာလာဘော ဧတ္ထ သာမညံ. ဥပပတ္တိနိမိတ္တန္တိ ကမ္မာဒိအာရမ္မဏမာဟ. ပရိကပ္ပနတောတိ အာရမ္မဏကရဏတော၊ သမ္ပယုတ္တေန ဝါ ဝိတက္ကေန ဝိတက္ကနတော. ဒေဝမနုဿမိဂဝိဟင်္ဂါဒိဝိဝိဓပ္ပကာရတာယ မာယာ ဝိယ နာမရူပံ၊ ပတိဋ္ဌာဝိသေသေန ဝုဍ္ဎိဝိသေသာပတ္တိတော ဝနပ္ပဂုမ္ဗော ဝိယ သဠာယတနံ. အာယတနာနံ ဝိသယိဝိသယဘူတာနံ အညမညာဘိမုခဘာဝတော အာယတနဃဋ္ဋနတော. ဧတ္ထ စ သင်္ခါရာဒီနံ ကောသပ္ပဒေသပရိဏာယကာဒီဟိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ သဒိသတာယ ဒွေ ဒွေ ဥပမာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.
ဂမ္ဘီရော ဧဝ ဟုတွာ ဩဘာသတိ ပကာသတိ ဒိဿတီတိ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော. ဇာတိပစ္စယသမ္ဘူတသမုဒါဂတဋ္ဌောတိ ဇာတိပစ္စယာ သမ္ဘူတံ ဟုတွာ သဟိတဿ အတ္တနော ပစ္စယာနုရူပဿ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ အာဂတဘာဝေါ၊ အနုပ္ပဗန္ဓောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သမ္ဘူတဋ္ဌော စ သမုဒါဂတဋ္ဌော စ သမ္ဘူတသမုဒါဂတဋ္ဌော. ‘‘န ဇာတိတော ဇရာမရဏံ န ဟောတိ၊ န စ ဇာတိံ ဝိနာ အညတော ဟောတီ’’တိ ဟိ ဇာတိပစ္စယသမ္ဘူတဋ္ဌော ဝုတ္တော. ဣတ္ထဉ္စ ဇာတိတော သမုဒါဂစ္ဆတီတိ ပစ္စယသမုဒါဂတဋ္ဌော၊ ယာ ယာ ဇာတိ ယထာ ယထာ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တဒနုရူပပါတုဘာဝေါတိ အတ္ထော.
အနုလောမပဋိလောမတောတိ ဣဓ ပန ပစ္စယုပ္ပါဒါ ပစ္စယုပ္ပန္နုပ္ပါဒသင်္ခါတံ အနုလောမံ၊ နိရောဓာ နိရောဓသင်္ခါတံ ပဋိလောမဉ္စာဟ. အာဒိတော ပန အန္တဂမနံ အနုလောမံ၊ အန္တတော စ အာဒိဂမနံ ပဋိလောမမာဟာတိ. ‘‘ဣမေ စတ္တာရော အာဟာရာ ကိံနိဒါနာ’’တိအာဒိကာယ (သံ. နိ. ၂.၁၁) ဝေမဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ပဋိလောမဒေသနာယ၊ ‘‘စက္ခုံ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’တိအာဒိကာယ (သံ. နိ. ၂.၄၃-၄၄၊ ၂.၄.၆၀) အနုလောမဒေသနာယ စ ဒွိသန္ဓိတိသင်္ခေပံ၊ ‘‘သံယောဇနီယေသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေသု အဿာဒါနုပဿိနော ဝိဟရတော တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၂.၅၃-၅၄) ဧကသန္ဓိဒွိသင်္ခေပံ.
အဝိဇ္ဇာဒီနံ သဘာဝေါ ပဋိဝိဇ္ဈီယတီတိ ပဋိဝေဓော. ဝုတ္တဉှိ ‘‘တေသံ တေသံ ဝါ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တဓမ္မာနံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗော သလက္ခဏသင်္ခါတော အဝိပရီတသဘာဝေါ ပဋိဝေဓော’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. နိဒါနကထာ). အပုညာဘိသင်္ခါရေကဒေသော သရာဂေါ၊ အညော ဝိရာဂေါ၊ ရာဂဿ ဝါ အပဋိပက္ခဘာဝတော ရာဂပ္ပဝဍ္ဎကော သဗ္ဗောပိ အပုညာဘိသင်္ခါရော သရာဂေါ၊ ဣတရော ပဋိပက္ခဘာဝတော ဝိရာဂေါ. ‘‘ဒီဃရတ္တဉှေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ အဇ္ဈောသိတံ မမာယိတံ ပရာမဋ္ဌံ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၆၂) အတ္တပရာမာသဿ ဝိညာဏံ ဝိသိဋ္ဌံ ဝတ္ထု ဝုတ္တန္တိ ဝိညာဏဿ သုညတဋ္ဌော ဂမ္ဘီရော၊ အတ္တာ ဝိဇာနာတိ သံသရတီတိ သဗျာပါရတာသင်္ကန္တိအဘိနိဝေသဗလဝတာယ အဗျာပါရဋ္ဌအသင်္ကန္တိပဋိသန္ဓိပါတုဘာဝဋ္ဌာ စ ဂမ္ဘီရာ၊ နာမဿ ရူပေန၊ ရူပဿ စ နာမေန အသမ္ပယောဂတော ဝိနိဗ္ဘောဂေါ၊ နာမဿ နာမေန အဝိနိဗ္ဘောဂေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ဧကုပ္ပါဒေကနိရောဓေဟိ အဝိနိဗ္ဘောဂေ အဓိပ္ပေတေ ရူပဿ စ ရူပေန လဗ္ဘတိ. အထ ဝါ ဧကစတုဝေါကာရဘဝေသု နာမရူပါနံ အသဟဝတ္တနတော အညမညဝိနိဗ္ဘောဂေါ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ သဟဝတ္တနတော အဝိနိဗ္ဘောဂေါ စ ဝေဒိတဗ္ဗော.
အဓိပတိယဋ္ဌော နာမ ဣန္ဒြိယပစ္စယဘာဝေါ. ‘‘လောကောပေသော ဒွါရာပေသာ ခေတ္တမ္ပေတ’’န္တိ (ဓ. သ. ၅၉၈-၅၉၉) ဝုတ္တာ လောကာဒိအတ္ထာ စက္ခာဒီသု ပဉ္စသု ယောဇေတဗ္ဗာ. မနာယတနဿပိ လုဇ္ဇနတော မနောသမ္ဖဿာဒီနံ ဒွါရခေတ္တဘာဝတော စ ဧတေ အတ္ထာ သမ္ဘဝန္တေဝ. အာပါထဂတာနံ ရူပါဒီနံ ပကာသနယောဂျတာလက္ခဏံ ဩဘာသနံ စက္ခာဒီနံ ဝိသယိဘာဝေါ၊ မနာယတနဿ ဝိဇာနနံ. သင်္ဃဋ္ဋနဋ္ဌော ဝိသေသေန စက္ခုသမ္ဖဿာဒီနံ ပဉ္စန္နံ၊ ဣတရေ ဆန္နမ္ပိ ယောဇေတဗ္ဗာ. ဖုသနဉ္စ ဖဿဿ သဘာဝေါ၊ သင်္ဃဋ္ဋနံ ရသော၊ ဣတရေ ဥပဋ္ဌာနာကာရာ. အာရမ္မဏရသာနုဘဝနဋ္ဌော ရသဝသေန ဝုတ္တော၊ ဝေဒယိတဋ္ဌော လက္ခဏဝသေန. အတ္တာ ဝေဒယတီတိ အဘိနိဝေသဿ ဗလဝတာယ နိဇ္ဇီဝဋ္ဌော ဝေဒနာယ ဂမ္ဘီရော. နိဇ္ဇီဝါယ ဝေဒနာယ ဝေဒယိတံ နိဇ္ဇီဝဝေဒယိတံ၊ နိဇ္ဇီဝဝေဒယိတမေဝ အတ္ထော နိဇ္ဇီဝဝေဒယိတဋ္ဌော.
အာဒါနဋ္ဌော စတုန္နမ္ပိ ဥပါဒါနာနံ သမာနော၊ ဂဟဏဋ္ဌော ကာမုပါဒါနဿ၊ ဣတရေသံ တိဏ္ဏံ အဘိနိဝေသာဒိအတ္ထော. ‘‘ဒိဋ္ဌိကန္တာရော’’တိ ဟိ ဝစနတော ဒိဋ္ဌီနံ ဒုရတိက္ကမနဋ္ဌောပီတိ. ဒဠှဂဟဏတ္တာ ဝါ စတုန္နမ္ပိ ဒုရတိက္ကမနဋ္ဌော ယောဇေတဗ္ဗော. ယောနိဂတိဌိတိနိဝါသေသုခိပနန္တိ သမာသေ ဘုမ္မဝစနဿ အလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ တသ္မာ တေန အာယူဟနာဘိသင်္ခရဏပဒါနံ သမာသော ဟောတိ. ဇရာမရဏင်္ဂံ မရဏပ္ပဓာနန္တိ မရဏဋ္ဌာ ဧဝ ခယာဒယော ဂမ္ဘီရာ ဒဿိတာ. နဝနဝါနဉှိ ပရိက္ခယေန ခဏ္ဍိစ္စာဒိပရိပက္ကပ္ပဝတ္တိ ဇရာတိ၊ ခယဋ္ဌော ဝါ ဇရာယ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နဝဘာဝါပဂမော ဟိ ခယောတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တောတိ. ဝိပရိဏာမဋ္ဌော ဒွိန္နမ္ပိ. သန္တတိဝသေန ဝါ ဇရာယ ခယဝယဘာဝေါ၊ သမ္မုတိခဏိကဝသေန မရဏဿ ဘေဒဝိပရိဏာမတာ ယောဇေတဗ္ဗာ.
အတ္ထနယာတိ အတ္ထာနံ နယာ. အဝိဇ္ဇာဒိအတ္ထေဟိ ဧကတ္တာဒီ သေန ဘာဝေန နီယန္တိ ဂမ္မေန္တီတိ ဧကတ္တာဒယော တေသံ နယာတိ ဝုတ္တာ. နီယန္တီတိ ဟိ နယာတိ. အတ္ထာ ဧဝ ဝါ ဧကတ္တာဒိဘာဝေန နီယမာနာ ဉာယမာနာ ‘‘အတ္ထနယာ’’တိ ဝုတ္တာ. နီယန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါ နယာ၊ ဧကတ္တာဒီဟိ စ အတ္ထာ ‘‘ဧက’’န္တိအာဒိနာ နီယန္တိ၊ တသ္မာ ဧကတ္တာဒယော အတ္ထာနံ နယာတိ အတ္ထနယာ. သန္တာနာနုပစ္ဆေဒေန ဗီဇံ ရုက္ခဘာဝံ ပတ္တံ ရုက္ခဘာဝေန ပဝတ္တန္တိ ဧကတ္တေန ဝုစ္စတီတိ သန္တာနာနုပစ္ဆေဒေါ ဧကတ္တံ၊ ဧဝမိဓာပိ အဝိဇ္ဇာဒီနံ သန္တာနာနုပစ္ဆေဒေါ ဧကတ္တန္တိ ဒဿေတိ.
ဘိန္နသန္တာနဿေဝါတိ သမ္ဗန္ဓရဟိတဿ နာနတ္တဿ ဂဟဏတော သတ္တန္တရော ဥစ္ဆိန္နော သတ္တန္တရော ဥပ္ပန္နောတိ ဂဏှန္တော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိမုပါဒိယတိ.
ယတော ကုတောစီတိ ယဒိ အညသ္မာ အညဿုပ္ပတ္တိ သိယာ၊ ဝါလိကတော တေလဿ၊ ဥစ္ဆုတော ခီရဿ ကသ္မာ ဥပ္ပတ္တိ န သိယာ၊ တသ္မာ န ကောစိ ကဿစိ ဟေတု အတ္ထီတိ အဟေတုကဒိဋ္ဌိံ၊ အဝိဇ္ဇမာနေပိ ဟေတုမှိ နိယတတာယ တိလဂါဝီသုက္ကသောဏိတာဒီဟိ တေလခီရသရီရာဒီနိ ပဝတ္တန္တီတိ နိယတိဝါဒဉ္စ ဥပါဒိယတီတိ ဝိညာတဗ္ဗံ ယထာရဟံ.
ကသ္မာ? ယသ္မာ ဣဒဉှိ ဘဝစက္ကံ အပဒါလေတွာ သံသာရဘယမတီတော န ကောစိ သုပိနန္တရေပိ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုရဘိယာနန္တိ ဒုရတိက္ကမံ. အသနိဝိစက္ကမိဝါတိ အသနိမဏ္ဍလမိဝ. တဉှိ နိမ္မထနမေဝ၊ နာနိမ္မထနံ ပဝတ္တမာနံ အတ္ထိ၊ ဧဝံ ဘဝစက္ကမ္ပိ ဧကန္တံ ဒုက္ခုပ္ပါဒနတော ‘‘နိစ္စနိမ္မထန’’န္တိ ဝုတ္တံ.
ဉာဏာသိနာ အပဒါလေတွာ သံသာရဘယံ အတီတော နတ္ထီတိ ဧတဿ သာဓကံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ. တန္တူနံ အာကုလကံ တန္တာကုလကံ၊ တန္တာကုလကမိဝ ဇာတာ တန္တာကုလကဇာတာ၊ ကိလေသကမ္မဝိပါကေဟိ အတီဝ ဇဋိတာတိ အတ္ထော. ဂုဏာယ သကုဏိယာ နီဍံ ဂုဏာဂုဏ္ဍိကံ. ဝဍ္ဎိအဘာဝတော အပါယံ ဒုက္ခဂတိဘာဝတော ဒုဂ္ဂတိံ သုခသမုဿယတော ဝိနိပါတတ္တာ ဝိနိပါတဉ္စ စတုဗ္ဗိဓံ အပါယံ၊ ‘‘ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ သံသာရဉ္စ နာတိဝတ္တတိ. သံသာရော ဧဝ ဝါ သဗ္ဗော ဣဓ ဝဍ္ဎိအပဂမာဒီဟိ အတ္ထေဟိ အပါယာဒိနာမကော ဝုတ္တော ကေဝလံ ဒုက္ခက္ခန္ဓဘာဝတော.
ဘဝစက္ကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
သုတ္တန္တဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.