၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

၁၆၇. နာမရူပပရိစ္ဆေဒကထာ အဘိဓမ္မကထာတိ သုတ္တန္တေ ဝိယ ပစ္စယယုဂဠဝသေန အကထေတွာ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝသေန အဘိညေယျာနိ အာယတနာနိ အဗ္ဗောကာရတော အဘိဓမ္မဘာဇနီယေ ကထိတာနိ. အာဂမ္မာတိ သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ နိဗ္ဗိန္ဒဿ ဝိသင်္ခါရနိန္နဿ ဂေါတြဘုနာ ဝိဝဋ္ဋိတမာနသဿ မဂ္ဂေန သစ္ဆိကရဏေနာတိ အတ္ထော. သစ္ဆိကိရိယမာနဉှိ တံ အဓိဂန္တွာ အာရမ္မဏပစ္စယဘူတဉ္စ ပဋိစ္စ အဓိပတိပစ္စယဘူတေ စ တမှိ ပရမဿာသဘာဝေန ဝိနိမုတ္တသင်္ခါရဿ စ ဂတိဘာဝေန ပတိဋ္ဌာနဘူတေ ပတိဋ္ဌာယ ခယသင်္ခါတော မဂ္ဂေါ ရာဂါဒယော ခေပေတီတိ တံသစ္ဆိကရဏာဘာဝေ ရာဂါဒီနံ အနုပ္ပတ္တိနိရောဓဂမနာဘာဝါ ‘‘တံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီယန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. သုတ္တတော မုဉ္စိတွာတိ သုတ္တပဒါနိ မုဉ္စိတွာ. အညော သုတ္တဿ အတ္ထော ‘‘မာတရံ ပိတရံ ဟန္တွာ’’တိအာဒီသု (ဓ. ပ. ၂၉၄-၂၉၅) ဝိယ အာဟရိတဗ္ဗော၊ နတ္ထိ သုတ္တပဒေဟေဝ နီတော အတ္ထောတိ အတ္ထော.

ဧကံ နာနန္တိ စုဏ္ဏိတံ ခုဒ္ဒကံ ဝါ ကရဏံ၊ စုဏ္ဏီကရဏန္တိ အဗဟုမာနေန ဝဒတိ. န တွံ ဧကံ နာနံ ဇာနာသီတိ ကိံ ဧတ္တကံ တွမေဝ န ဇာနာသီတိ အတ္ထော. နနု ဉာတေတိ ‘‘ယဒိပိ ပုဗ္ဗေ န ဉာတံ၊ အဓုနာပိ ဉာတေ နနု သာဓု ဟောတီ’’တိ အတ္တနော ဇာနနံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝိက္ခေပံ ကရောန္တံ နိဗန္ဓတိ. ဝိဘဇိတွာတိ အက္ခရတ္ထမတ္တေ အဋ္ဌတွာ လီနံ အတ္ထံ ဝိဘဇိတွာ ဥဒ္ဓရိတွာ နီဟရိတွာ ကထိတန္တိ အတ္ထော. ရာဂါဒီနံ ခယော နာမ အဘာဝမတ္တော၊ န စ အဘာဝဿ ဗဟုဘာဝေါ အတ္ထိ အတ္တနော အဘာဝတ္တာတိ ဝဒန္တဿ ဝစနပစ္ဆိန္ဒနတ္ထံ ပုစ္ဆတိ ‘‘ရာဂက္ခယော နာမ ရာဂဿေဝ ခယော’’တိအာဒိ. ယဒိ ဟိ ရာဂက္ခယော ဒေါသာဒီနံ ခယော န ဟောတိ၊ ဒေါသက္ခယာဒယော စ ရာဂါဒီနံ ခယာ၊ အညမညဝိသိဋ္ဌာ ဘိန္နာ အာပန္နာ ဟောန္တီတိ ဗဟုနိဗ္ဗာနတာ အာပန္နာ ဧဝ ဟောတိ၊ အညမညဝိသေသော စ နာမ နိဿဘာဝဿ နတ္ထီတိ သသဘာဝတာ စ နိဗ္ဗာနဿ. နဝ တဏှာမူလကာ ‘‘တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၀၃၊ ၃.၃၅၉၊ အ. နိ. ၉.၂၃၊ ဝိဘ. ၉၆၃) အာဒယော၊ တေသု ပရိယေသနာဒယော စ ပရိယေသနာဒိကရကိလေသာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဒိယဍ္ဎကိလေသသဟဿံ နိဒါနကထာယံ ဝုတ္တံ.

ဩဠာရိကတာယ ကာရေတဗ္ဗောတိ အတိသုခုမဿ နိဗ္ဗာနဿ ဩဠာရိကဘာဝဒေါသာပတ္တိယာ ဗောဓေတဗ္ဗော၊ နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော ဝါ. ဝတ္ထုန္တိ ဥပါဒိန္နကဖောဋ္ဌဗ္ဗံ မေထုနံ. အစ္ဆာဒီနမ္ပိ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တာ၊ နနု ‘‘ကိလေသာနံ အစ္စန္တံ အနုပ္ပတ္တိနိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဣစ္ဆန္တဿ ကိလေသာနံ ဝိနာသော ကဉ္စိ ကာလံ အပ္ပဝတ္တိ နိဗ္ဗာနံ န ဟောတီတိ? န၊ အဘာဝသာမညတော. အစ္စန္တာပဝတ္တိ ဟိ ကဉ္စိ ကာလဉ္စ အပ္ပဝတ္တိ အဘာဝေါယေဝါတိ နတ္ထိ ဝိသေသော. သဝိသေသံ ဝါ ဝဒန္တဿ အဘာဝတာ အာပဇ္ဇတီတိ. တိရစ္ဆာနဂတေဟိပိ ပါပုဏိတဗ္ဗတ္တာ တေသမ္ပိ ပါကဋံ ပိဠန္ဓနံ ဝိယ ဩဠာရိကံ ထူလံ. ကေဝလံ ပန ကဏ္ဏေ ပိဠန္ဓိတုံ န သက္ကောတိ၊ ပိဠန္ဓနတောပိ ဝါ ထူလတ္တာ န သက္ကာတိ ဥပ္ပဏ္ဍေန္တော ဝိယ နိဂ္ဂဏှာတိ.

နိဗ္ဗာနာရမ္မဏကရဏေန ဂေါတြဘုက္ခဏေ ကိလေသက္ခယပ္ပတ္တိ ပနဿ အာပန္နာတိ မညမာနော အာဟ ‘‘တွံ အခီဏေသုယေဝါ’’တိအာဒိ. နနု အာရမ္မဏကရဏမတ္တေန ကိလေသက္ခယော အနုပ္ပတ္တောတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ. စိတ္တဉှိ အတီတာနာဂတာဒိသဗ္ဗံ အာလမ္ဗေတိ၊ န နိပ္ဖန္နမေဝါတိ ဂေါတြဘုပိ မဂ္ဂေန ကိလေသာနံ ယာ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာ ကာတဗ္ဗာ၊ တံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တိဿတီတိ? န၊ အပ္ပတ္တနိဗ္ဗာနဿ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏဉာဏာဘာဝတော. န ဟိ အညဓမ္မာ ဝိယ နိဗ္ဗာနံ၊ တံ ပန အတိဂမ္ဘီရတ္တာ အပ္ပတ္တေန အာလမ္ဗိတုံ န သက္ကာ. တသ္မာ တေန ဂေါတြဘုနာ ပတ္တဗ္ဗေန တိကာလိကသဘာဝါတိက္ကန္တဂမ္ဘီရဘာဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ကိလေသက္ခယမတ္တတံ ဝါ ဣစ္ဆတော ဂေါတြဘုတော ပုရေတရံ နိပ္ဖန္နေန ကိလေသက္ခယေန. တေနာဟ ‘‘တွံ အခီဏေသုယေဝ ကိလေသေသု ကိလေသက္ခယံ နိဗ္ဗာနံ ပညပေသီ’’တိ. အပ္ပတ္တကိလေသက္ခယာရမ္မဏကရဏေ ဟိ သတိ ဂေါတြဘုတော ပုရေတရစိတ္တာနိပိ အာလမ္ဗေယျုန္တိ.

မဂ္ဂဿ ကိလေသက္ခယံ နိဗ္ဗာနန္တိ မဂ္ဂဿ အာရမ္မဏဘူတံ နိဗ္ဗာနံ ကတမန္တိ အတ္ထော. မဂ္ဂေါတိအာဒိနာ ပုရိမပုစ္ဆာဒွယမေဝ ဝိဝရတိ.

န စ ကိဉ္စီတိ ရူပါဒီသု နိဗ္ဗာနံ ကိဉ္စိ န ဟောတိ၊ န စ ကဒါစိ ဟောတိ၊ အတီတာဒိဘာဝေန န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ အာဂမ္မ အဝိဇ္ဇာတဏှာနံ ကိဉ္စိ ဧကဒေသမတ္တမ္ပိ န ဟောတိ၊ တဒေဝ တံ အာဂမ္မ ကဒါစိ န စ ဟောတီတိ အတ္ထော ယုတ္တော.

အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.