၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

၂၀၆-၂၁၄. ‘‘ပရိညေယျဘာဝရဟိတေ ဧကန္တပဟာတဗ္ဗေ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု တဏှာယပိ စက္ခာဒီနံ ဝိယ တဏှာဝတ္ထုတာဝစနေန ပရိညေယျတာ ဝုတ္တာ. ယထာဟ ‘‘ရူပတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတီ’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀၊ မ. နိ. ၁.၁၃၃၊ ဝိဘ. ၂၀၃). တပ္ပဋိဗဒ္ဓသံကိလေသပ္ပဟာနဝသေန သမတိက္ကမိတဗ္ဗတာ ဟိ ပရိညေယျတာ. ဧကန္တပဟာတဗ္ဗတာ စ န တဏှာယ ဧဝ၊ အထ ခေါ အဝသေသာနံ သံကိလေသဓမ္မာနမ္ပိ. တထာ ဟိ တေသံ သဗ္ဗသော အစ္စန္တပ္ပဟာယိကာ ဒဿနဘာဝနာတိ? သစ္စမေတံ၊ တထာပိ ယထာ ‘‘ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပရိညေယျ’’န္တိ (သံ. နိ. ၅.၁၀၉၉) တဏှာဝဇ္ဇေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကေ ပရိညေယျဘာဝေါ နိရုဠှော၊ န တထာ တဏှာယ၊ တဏှာယ ပန ‘‘ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၂၀၃၊ ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀၊ မ. နိ. ၁.၉၁၊ ၄၆၀၊ သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁၊ မဟာဝ. ၁၄၊ ပဋိ. မ. ၁.၃၄) သမုဒယဘာဝေါ ဝိယ သာတိသယံ ပဟာတဗ္ဗဘာဝေါ နိရုဠှောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ပရိညေယျဘာဝရဟိတေ ဧကန္တပ္ပဟာတဗ္ဗေ’’တိ ဝုတ္တံ. ယဿ အသင်္ဂဟိတော ပဒေသော အတ္ထိ၊ သော သပ္ပဒေသော၊ ဧကဒေသောတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ အရိယသစ္စသဒ္ဒေ. သမုဒယောတိ သမုဒယတ္ထော. ‘‘နိပ္ပဒေသတော သမုဒယံ ဒဿေတု’’န္တိ သမုဒယဿေဝေတ္ထ ဂဟဏေ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုက္ခနိရောဓာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒုက္ခနိရောဓာတိ ဒုက္ခံ၊ နိရောဓော စ. အရိယသစ္စဒေသနာယန္တိ အရိယသစ္စဒေသနာယမ္ပိ သစ္စဒေသနာယံ ဝိယ. ဓမ္မတောတိ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မတော နိပ္ပဒေသာ ဧဝ. ‘‘အဝသေသာ စ ကိလေသာ’’တိအာဒိနာ ဒေသနာဘေဒေါ ဧဝ ဟိ တတ္ထ ဝိသေသော. တေနာဟ ‘‘န ဟိ တတော အညော’’တိအာဒိ. အပုဗ္ဗော နတ္ထီတိ ဓမ္မတော အပုဗ္ဗော နတ္ထီတိ အတ္ထော. တဿာတိ သမုဒယဿ. သဗ္ဗတ္ထ တီသုပိ ဝါရေသူတိ အဋ္ဌင်္ဂိကပဉ္စင်္ဂိကသဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဘေဒေသု မဟာဝါရေသု၊ တဒန္တောဂဓေသု စ ပဉ္စသု ကောဋ္ဌာသေသု. အပုဗ္ဗဿာတိ ‘‘အဝသေသာ စ ကိလေသာ’’တိအာဒိနာ တဏှာယ အပုဗ္ဗဿ. အဝသိဋ္ဌကိလေသာဒီနဉှိ သမုဒယတာဝစနံ ဣဓ အပုဗ္ဗဒဿနံ. တဿ ယဒိပိ ဒုတိယတတိယဝါရေသု ဝိသေသော နတ္ထိ၊ ပဉ္စသု ပန ကောဋ္ဌာသေသု ဥပရူပရိ အပုဗ္ဗံ ဒဿိတန္တိ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. တဉှိ သမုဒယဝိသေသဒဿနံ၊ ဣတရံ ပန မဂ္ဂဝိသေသဒဿနံ. တဿ စ ဓမ္မတော အပုဗ္ဗာဘာဝေါ ဒဿိတောယေဝ. ယဒိ ဧဝံ ဒုတိယာဒိကောဋ္ဌာသေသု၊ ပဌမကောဋ္ဌာသေပိ ဝါ ကသ္မာ တဏှာ ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘အပုဗ္ဗသမုဒယဒဿနတ္ထာယပိ ဟီ’’တိအာဒိ. ကေဝလာယာတိ တဒညကိလေသာဒိနိရပေက္ခာယ. ဒေသနာဝသေန န ဝုတ္တောတိ န ဓမ္မဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော. တသ္မာ ဒုက္ခာဒီနိ တတ္ထ အရိယသစ္စဒေသနာယံ သပ္ပဒေသာနိ ဒဿိတာနိ ဟောန္တိ ပရိယာယေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဘိဓမ္မဒေသနာ ပန နိပ္ပရိယာယကထာတိ ကတွာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘နိပ္ပဒေသတော သမုဒယံ ဒဿေတုံ’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. ပစ္စယသင်္ခါတန္တိ ပစ္စယာဘိမတံ ပစ္စယဘူတံ၊ ပစ္စယကောဋ္ဌာသံ ဝါ.

တေသန္တိ ကုသလဓမ္မာနံ. ပစ္စယာနံ ပဟာနဝသေနာတိ ဟေတုနိရောဓေန ဖလနိရောဓံ ဒဿေတိ၊ တပ္ပဋိဗဒ္ဓကိလေသပ္ပဟာနေန ဝါ ကုသလာနံ ပဟာနံ ဝုတ္တံ. ယထာ ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဟာတဗ္ဗာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀). ဣတိ ပရိယာယတော ကုသလာနံ ပဟာနံ ဝုတ္တံ၊ န နိပ္ပရိယာယတော တဒဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘န ဟိ ကုသလာ ပဟာတဗ္ဗာ’’တိ. ယထာ စ ကုသလဓမ္မေသု၊ အဗျာကတဓမ္မေသုပိ ဧသေဝ နယော. နိရောဓန္တိ အသင်္ခတဓာတုံ. အပ္ပဝတ္တိဘာဝေါတိ ယော နိရောဓဿ နိဗ္ဗာနဿ တဏှာဒိအပ္ပဝတ္တိဟေတုဘာဝေါ၊ တံ ပဟာနန္တိ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော.

ကာယကမ္မာဒိသုဒ္ဓိယာတိ ပုဗ္ဗဘာဂကာယကမ္မဝစီကမ္မအာဇီဝသုဒ္ဓိယာ ဒူရတရူပနိဿယတံ အရိယမဂ္ဂဿ ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဉ္စင်္ဂိကံ။ပေ။ ပဝတ္တတံ ဒီပေတိ၊ န ပန အရိယမဂ္ဂဿ ပဉ္စင်္ဂိကတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ဉာပကနိဒဿနန္တိ ဉာပကဘာဝနိဒဿနံ၊ ဧတေန ‘‘ဝစနတော’’တိ ဣဒံ ဟေတုအတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ဝစနတောတိ ဝါ ဤဒိသဿ ဝစနဿ သဗ္ဘာဝတော. ပဋိပဒါယ ဧကဒေသောပိ ပဋိပဒါ ဧဝါတိ အတ္ထော. နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ သင်္ဂါယနဝသေန.

ဈာနေဟိ ဒေသနာပဝေသော ‘‘လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတီ’’တိ (ဓ. သ. ၂၇၇) ဈာနသီသေန ဒေသနာဝ. တထာ ဘာဝနာပဝေသော. ပါဠိဂမနန္တိ ပါဠိပဝတ္တိ ပါဌဒေသနာ. ယထာဝိဇ္ဇမာနဓမ္မဝသေနာတိ တသ္မိံ စိတ္တုပ္ပါဒေ လဗ္ဘမာနဝိတက္ကာဒိဓမ္မဝသေန.

အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.