၁. ဧကကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၈၄၃-၄. အတ္ထိပဋိစ္စံ နာမာတိ အတ္ထိတာ ပဋိစ္စတ္ထော နာမ၊ အသတိပိ သဟဇာတပုရေဇာတာဒိဘာဝေ ယသ္မိံ သတိ ယံ ဟောတိ၊ သော တဿ ပစ္စယောတိ ကတွာ ယထာ တထာ အတ္ထိတာမတ္တံ ဣဓ ပဋိစ္စတ္ထောတိ အတ္ထော. တံ ပန ပဋိစ္စတ္ထံ ဗျတိရေကမုခေန ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နိဿယာဒိပစ္စယဘာဝေန ပဋိစ္စာတိ ဝုတ္တန္တိ နိဿယာဒိပစ္စယဘာဝတော ပစ္စယဘူတံ စက္ခာဒိ ‘‘ပဋိစ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကိဿာ သေဏိယာတိ အဋ္ဌာရသသု သေဏီသု မယံ အမုကာယ သေဏိယာ ဇာတာမှ၊ န အညေ ဝိယ အပ္ပညာတာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထံ ဝဒန္တိ.

ပုရတော ကရဏံ ပမုခဘာဝကရဏံ. နိဓာနရာသီတိ နိဒဟိတွာ ဌပိတဓနနိစယော. ယသောတိ ဣဿရိယံ. တံ ပန ယေသု ဝတ္တတိ၊ တေသု ပဋ္ဌာပကအာဏာကရဏေဟိ ပါကဋော ဟောတီတိ ‘‘ပဋ္ဌာပကမဒေါ၊ အာဏာကရဏမဒေါ’’တိ စ ဝုတ္တံ.

၈၄၅. ဝတ္ထုနာတိ ဇာတိအာဒိပဝတ္တိဟေတုနာ.

၈၄၆. ပတိဋ္ဌာဘာဝေါတိ ကုသလကမ္မေသု ပတိဋ္ဌာနာဘာဝေါ၊ သော ပန ယသ္မာ ကုသလကိရိယာယ ဌာနံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ကုသလကရဏေ အဋ္ဌာန’’န္တိ အာဟ. ပမာဒသင်္ခါတဿ အတ္ထဿ ဧဝမာဒိကော ပရိယာယောတိ ယောဇနာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ဝစီဒုစ္စရိတေ၊ မနောဒုစ္စရိတေ စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ၊ မက္ခော၊ ပဠာသော’’တိ စ ဧဝမာဒိကဿ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာဒီ’’တိအာဒိကော တဒတ္ထပ္ပကာသကော၊ ‘‘စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပါဒန’’န္တိအာဒိကော တပ္ပရိယာယပ္ပကာသကော ဗျဉ္ဇနပရိယာယော စ အပရိယန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘စတ္တာရော ခန္ဓေ ဒဿေတီ’’တိ ဣမိနာ သတိဝေါဿဂ္ဂါကာရပ္ပဝတ္တာ စတ္တာရော အကုသလက္ခန္ဓာ ပမာဒေါတိ ဝဒတိ.

၈၄၇. အနိဝါတဝုတ္တိတာယ ဟေတုဘူတော စိတ္တသမ္ပဂ္ဂဟော မာနဝိသေသော.

၈၄၈. ဥတ္တရဘာဝေါ ဥတ္တရိယံ၊ ကရဏေန ဥတ္တရိယံ ကရဏုတ္တရိယံ၊ သာရမ္ဘေန ပရဿ ကိရိယတော ဥတ္တရိကိရိယာ.

၈၄၉. နေရုတ္တိကဝိဓာနေနာတိ ဣ-ကာရစ္စ-ကာရာနဉ္စ ရ-ကာရတာပါဒနေန.

အတ္တဟိတံ အတ္တာတိ ဥတ္တရပဒလောပေန နိဒ္ဒေသမာဟ ယထာ ‘‘ရူပဘဝေါ ရူပံ၊ ဘီမသေနော ဘီမော’’တိ စ. အာဒိန္နော၊ ပတ္တော ဝါ အတ္ထော အတ္တာတိ နိရုတ္တိနယေန ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

မုဒ္ဒိတဿာတိ အင်္ကိတဿ.

၈၅၀. ဇာနန္တဿေဝ မဟာဇနဿ. ဥပါဒါနာဒိပစ္စယေတိ ဣန္ဓနုဒကစီဝရာဒိကေ ပါရိပူရိဟေတုကေ.

၈၅၁. ဂဏ္ဌိကာ သယံ ဂဏ္ဌိကရဏတော. ပတိရူပဝစနတော၊ အညေသံ ဂဏ္ဌိဘေဒတော စ ဂဏ္ဌိဘူတာ.

၈၅၂. အဘေဇ္ဇန္တရတာယ သမာသေဝိတတာယ သုဋ္ဌု အာသေဝိတတာယ.

၈၅၃. စိရကာလပရိဘာဝိတတ္တေန တေမနကရဏံ အလ္လဘာဝကရဏံ၊ လောဘဝသေန အဝဿဝနန္တိ အတ္ထော.

ဧဝံ သန္တေ ကထံ ခီယနန္တိ နိဒ္ဒေသောတိ အာဟ ‘‘ခီယနန္တိ စာ’’တိအာဒိ.

၈၅၄. စီဝရမဏ္ဍနာဒီနန္တိ စီဝရမဏ္ဍနာ ပတ္တမဏ္ဍနာ သေနာသနမဏ္ဍနာတိ ဣမေသံ. ဣဒါနိ တံ ဝိသေသနဘာဝံ ယောဇေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘စီဝရေန ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၈၅၅. သဘာဂရဟိတော၊ သဘာဂပဋိပက္ခော ဝါ အသဘာဂေါ၊ အနနုကူလာနံ ပဋိက္ကူလတာ ဝါ. တေနာဟ ‘‘မာနထဒ္ဓတာ၊ ဝိရောဓော ဝါ’’တိ.

၈၅၆. သင်္ကမ္ပနာ ဥက္ကဏ္ဌနာဝသေန အနဝဋ္ဌာနံ၊ အနဝဓာနံ ဝါ. တဿ တဿ အာရမ္မဏဿ တဏှာယနာ.

၈၅၇. ကာယဿာတိ နာမကာယဿ. တသ္မိဉှိ အဝိပ္ဖါရိကေ ရူပကာယောပိ အဝိပ္ဖါရိကော ဟောတိ.

၈၆၀. ရာဂါဒီနန္တိ ရာဂမောဟအဟိရိကာနောတ္တပ္ပဝိစိကိစ္ဆာဒီနံ.

၈၆၁. တိဝိဓမ္ပိ ကုဟနဝတ္ထုံ ဒဿေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ မဟာနိဒ္ဒေသေ. ‘‘တတ္ထ ကတမာ ကုဟနာ လာဘသက္ကာရသိလောကသန္နိဿိတဿာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၈၆၁) ဣဓ ခုဒ္ဒကဝိဘင်္ဂေ အာဂတံ ဒေသနာနယံ နိဿာယ မဟာနိဒ္ဒေသဒေသနာ ပဝတ္တာတိ အာဟ ‘‘နိဿယဘူတာယ ဣမာယ ပါဠိယာ’’တိ.

အန္တရဟိတာနီတိ အန္တဝိကလာနိ ဆိန္ဒန္တာနိ.

လာဘသက္ကာရသိလောကဟေတု သမ္ဘာဝနာဓိပ္ပါယေန သံယတာကာရဒဿနံ ကောဟညန္တိ အာဟ ‘‘ပါပိစ္ဆတာယ နိရတ္ထကကာယဝစီဝိပ္ဖန္ဒနိဂ္ဂဟဏံ ကောရဇ’’န္တိ. ယော သံဝေဂဗဟုလော ကုက္ကုစ္စကော ပုဗ္ဗေနာပရံ အတ္တနောပိ ကိရိယံ ပရိသင်္ကန္တော ပစ္စဝေက္ခမာနော တိဋ္ဌတိ၊ တာဒိသံ ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော ‘‘အတိပရိသင်္ကိတော’’တိ ဝုတ္တော.

၈၆၄. ပသံသာမုခေန နိန္ဒနန္တိ ပသံသာဝတ္ထုတော ခိပနံ ဗဟိ ဆဍ္ဍနံ ယထာ ‘‘အဒါယကံ အဟော ဒါနပတီ’’တိ.

၈၆၅. ဂဝေသနကမ္မန္တိ အပ္ပကေန လာဘေန မဟန္တဿ ပရိယေသနကဗျာပါရော.

၈၆၆. ပေါက္ခရံ ဝုစ္စတိ သုန္ဒရံ၊ ဝဏ္ဏဿ သုန္ဒရဘာဝေါ ဝဏ္ဏပါရိပူရီ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝဏ္ဏပါရိပူရီ ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာ’’တိ.

၈၇၉. သေယျမာနာဒိနိဒ္ဒေသေသူတိ ‘‘တတ္ထ ကတမော သေယျဿ ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ မာနော’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၈၆၉) နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု နဝသု မာနနိဒ္ဒေသေသု. ‘‘သေယျာဒိပုဂ္ဂလော’’တိ ဣဒံ တတ္ထ ပါဠိယံ သေယျာဒီနံ နဝန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အာမဋ္ဌတ္တာ ဝုတ္တံ. ဣဓ ပန ပုဂ္ဂလာမသနေ သတိ သေယျပုဂ္ဂလော စ အာမသိတဗ္ဗော သိယာ. တေနေဝါဟ ‘‘သေယျမာနဘာဝေပီ’’တိ. သေယျမာနဘာဝေပီတိ ပိ-သဒ္ဒေါ အာကဍ္ဎကော အသေယျမာနနိဒ္ဒေသေပိ ပုဂ္ဂလာမသနဿ ကတတ္တာ. ယဿ ကဿစီတိ သေယျာဒီသု ယဿ ကဿစိ ပုဂ္ဂလဿ.

၈၈၀. ပုရိမမာနဿာတိ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တဿ သဒိသမာနဿ၊ ဟီနမာနဿ ဝါ၊ သဒိသမာနဝသေနေဝ ပန ပါဠိ အာဂတာ.

၈၈၁. ‘‘မိဂါနံ ကောတ္ထုကော အန္တော၊ ပက္ခီနံ ပန ဝါယသော’’တိ (ဇာ. ၁.၃.၁၃၅) ဝစနတော အာဟ ‘‘ပက္ခိဇာတီသု ဝါယသော အန္တော လာမကော’’တိ.

၈၈၂. ဝိရာဂန္တိ အရဟတ္တံ.

၈၈၃. မာနသမ္ပယုတ္တစ္ဆန္ဒော တဏှာဆန္ဒော. မာနသဘာဝံ အနုဂတော သေယျာဒိတော သမ္ပဂ္ဂဏှနဝသေန ပဝတ္တော မာနသမ္ပယုတ္တကတ္တုကမျတာဆန္ဒော ဝါ မာနစ္ဆန္ဒော.

၈၈၄. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဝိလမ္ဗနေ နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗေ. ယုတ္တံ အနုစ္ဆဝိကံ. မုတ္တံ ဝိဿဋ္ဌံ. သိလိဋ္ဌံ သဟိတံ၊ အတ္ထဒွယဝိဘာဝကံ ဝါ.

၈၈၈. အနုဒ္ဒယဿေဝါတိ မေတ္တာယန္တဿ ဝိယ အနုကမ္ပန္တဿ ဝိယ ဝိကပ္ပနာတိ အာဟ ‘‘သဟနန္ဒိတာဒိကဿာ’’တိ၊ မေတ္တာဒိပတိရူပေန ပဝတ္တဂေဟသိတသိနေဟဿာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘တာဒိသော ရာဂေါ’’တိ. အတ္ထော ယုဇ္ဇတီတိ ဧဝမ္ပိ ‘‘တတ္ထာ’’တိ ပါဠိပဒဿ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ. ပရာနုဒ္ဒယတာဟေတုကော ဟိ ပရာနုဒ္ဒယတာသဟိတော သော ဝိတက္ကောတိ.

၈၉၀. ကာမဂုဏပါရိပူရိယာ ယေဘုယျေန လောကော သမ္ဘာဝေတီတိ အာဟ ‘‘အနဝညတ္တတ္ထမေဝ ကာမဂုဏေ စ ပတ္ထေတီ’’တိ.

ဧကကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.