(၂.) ဒုကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၈၉၁. ဥပနယှတီတိ ဗန္ဓတိ. အ-ကာရော အနန္တရတ္ထဝါစကော၊ မရိယာဒဝါစကဿ ဝါ အာကာရဿ ရဿတ္တံ ကတွာ ‘‘အဋ္ဌပနာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အနန္တရဋ္ဌပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဌမုပ္ပန္နဿ ပဝတ္တာကာရော မရိယာဒါ၊ တံ အနတိက္ကမိတွာ တဿေဝ ဒဠှီကရဏဝသေန ဌပနာ မရိယာဒဋ္ဌပနာ. ပကတိဋ္ဌပနာမတ္တမေဝ၊ ဝိသေသနရဟိတာတိ အတ္ထော.

၈၉၂. နိဋ္ဌုရိယံ ခေဠပါတနံ၊ နိဋ္ဌုရိယံ ဝိယ နိဋ္ဌုရိယံ. ဒဿေတွာတိ ဒန္တေဟိ ဆိန္ဒိတွာ. တေန ပန ဒဿနံ ပဠာသောတိ ဒဿေတိ. ပဠာသဿ အာယနာတိ ယုဂဂ္ဂါဟပ္ပဝတ္တိ. သမဘာဝဒဟနံ ဇယော၊ တဿ အာဟရဏတော အာဟာရော. ဓုရံ န ဒေတီတိ ပါမောက္ခံ န ဒေတိ.

၈၉၄. ကာယေန စေတိယင်္ဂဏာဒိဝတ္တံ ကရောတိ ‘‘ဧဝံ ဝတ္တသမ္ပန္နော သဒ္ဓေါ ကထံ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနိ ကရိဿတီ’’တိ ပရေသံ ဉာပနတ္ထံ. အတိစ္စာတိ အစ္စယံ ကတွာ. အာသရန္တီတိ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ပုန ပဋိစ္ဆာဒနေ ပဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ကောနာမေဝံ ကရောတီတိ ဝေါစ္ဆိန္ဒနစ္ဆာဒနာ ဝါ ဝေါစ္ဆာဒနာ.

န သမ္မာ ဘာသိတာတိ ယော န သမ္မာ ဘာသတိ၊ သော သဌောတိ ဒဿေတိ. ကုစ္ဆိ ဝါ ပိဋ္ဌိ ဝါ ဇာနိတုံ န သက္ကာတိ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနေနေဝ စိတ္တာနုရူပကိရိယာဝိရဟတော ‘‘ဧဝံစိတ္တော ဧဝံကိရိယော’’တိ ဇာနိတုံ န သက္ကာတိ အတ္ထော.

အဇော ဧဝ အဇာမိဂေါ. နေလကောတိ တရုဏဝစ္ဆော. ယထာ သော ယက္ခော တာဒိသံ ရူပံ ဒဿေတွာ ‘‘အဇာ’’တိ သညာယ အာဂတာဂတေ ခါဒတိ၊ ဧဝမယမ္ပိ တံတံသဒိသဂုဏသမ္ဘာဝနေန တေ တေ ဝဉ္စေတိ. တေနေတံ သာဌေယျံ မာယာတော ဗလဝတရာ ဝဉ္စနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝ ‘‘ပရိက္ခတ္တတာ’’တိ ဝုတ္တံ.

၉၀၈. သက္ကာယဒိဋ္ဌာဒီနံ အဘာဝေပိ ယံ သံယောဇနံ ဟောတိ၊ တံ ဗဟိဒ္ဓါ သံယောဇနတော ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသေသနဘူတံ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနံ နာမ.

ဒုကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

(၃.) တိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၀၉. အကုသလမူလာနေဝ ဝဋ္ဋမူလာနီတိ တေဟိ ကထိတေဟိ ဝဋ္ဋမူလသမုဒါစာရော ကထိတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တီဟိ။ပေ။ ကထိတော’’တိ.

၉၁၉. သဿတော လောကောတိအာဒိဒဿနမေဝ ဗြဟ္မစရိယံ မောက္ခသမ္ပာပကံ ဥတ္တမစရိယန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတိကေဟိ သမ္မတန္တိ အာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌိဂတိကသမ္မတဿာ’’တိ. ရူပါရူပါဝစရဝိပါကေသု သာတိသယော ဘဝရာဂေါတိ အဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တံ ‘‘မဟာဗြဟ္မာန’’န္တိ.

၉၂၀. ကထံဝိဓန္တိ ကေနာကာရေန သဏ္ဌိတန္တိ အတ္ထောတိ ကတွာ အာဟ ‘‘အာကာရသဏ္ဌာန’’န္တိ. မာနဌပနာတိ သေယျာဒိဝသေန မာနေန ဌပနာ၊ မာနသင်္ခါတာ ဝါ ဌပနာ.

၉၂၁. စေတသော ဥတြာသော ဒေါမနဿံ၊ ဒေါသော ဝါ၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝါ စေတနာဒယော.

၉၂၂. ဒေသနာသုခတာယာတိ တိဏ္ဏံ အဒ္ဓါနံ ဝသေန ဝိစိကိစ္ဆာယ ဒေသနာ သုခါ ‘‘ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတီ’’တိ၊ န ပန တထာ မောဟေနာတိ အဓိပ္ပါယော. ဝဏ္ဏာဒိဘေဒံ သုတွာတိ ကေစိ ကိရ ဝဒန္တိ ‘‘ခတ္တိယဇီဝေါ ပဏ္ဍုဝဏ္ဏော. ကသ္မာ? သော ဟိ ပုဗ္ဗဏှေ ရမတိ၊ ပုဗ္ဗဏှေ စ ဆာယာ ပဏ္ဍုဝဏ္ဏာ. ဗြာဟ္မဏဝေဿသုဒ္ဒဇီဝါ ဩဒါတပီတကာဠဝဏ္ဏာ. တေ ဟိ မဇ္ဈနှသာယနှရတ္တီသု ဩဒါတပီတကာဠဆာယာ ကာဠတမကာလေသု ရမန္တီ’’တိ တေသံ ဝဏ္ဏဘေဒံ၊ ‘‘ဗျာပီ ပရိမဏ္ဍလော’’တိအာဒိနာ ကထေန္တာနံ သဏ္ဌာနဘေဒဉ္စ သုတွာ.

၉၂၃. ပုရိသပုဂ္ဂလောတိ ပဒဒွယံ ဧကပဒံ ကတွာ ဇာနန္တာနံ ဝသေနာယံ သမ္မုတိကထာ ပဝတ္တာ၊ ပဒန္တရမေဝ ဝါ ဣဒံ ပုဂ္ဂလဝါစကန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘အယံ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. အထ ဝါ ပုရိသောတိ ဝုတ္တော စ ပုဂ္ဂလော ဧဝ၊ န ပုရိသိန္ဒြိယယုတ္တောဝါတိ ဒဿနတ္ထမ္ပိ ‘‘ပုရိသပုဂ္ဂလော’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဋ္ဌသု အာဗာဓေသူတိ ပိတ္တသေမှဝါတသမုဋ္ဌာနဥတုဝိပရိဏာမဇဩပက္ကမိကဝိသမပရိဟာရဇသန္နိပါတဇကမ္မသမုဋ္ဌာနေသု. ပုဗ္ဗေ ကတန္တိ ပုရာဏတရကမ္မံ ဣစ္ဆန္တီတိ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယဉ္စ ကိရ ပဋိက္ခိပန္တိ. အာဏတ္တိမူလကေန ဝါတိ ယောပိ အာဏာပေတွာ ဝဓဗန္ဓာဒိဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ တမ္ပိ တံမူလကံ န ဟောတိ၊ ဣဿရနိမ္မာနမူလမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

၉၂၄. မောဟဿ အနုဒဟနံ ဒါဟကာရဏတာယ ဝုတ္တံ၊ သဘာဝတောပိ ပန အသမ္ပဋိဝေဓော သမ္ပဋိဝေဓသုခဿ ပစ္စနီကဘူတော ဒုက္ခော ဧဝါတိ အနုဒဟနတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ဥပေက္ခာ ဝေဒနာ ဉာဏသုခါ အညာဏဒုက္ခာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅) ဝုတ္တာ.

၉၂၆. ပုထုနိမိတ္တာရမ္မဏေသူတိ သုဘနိမိတ္တာဒိဝသေန ပုထုနိမိတ္တသဘာဝေသု အာရမ္မဏေသု၊ ပုထုသဘာဝေသု ဝါ သုဘနိမိတ္တာဒိအာရမ္မဏေသု. ကောသဇ္ဇပမာဒနိဒ္ဒေသာနံ သမာနတ္တေပိ အဝိပ္ဖါရိကတာသင်္ခါတာ လီနဝုတ္တိတာ ကောသဇ္ဇံ၊ သတိဝေါဿဂ္ဂသင်္ခါတံ ပမဇ္ဇနံ ပမာဒေါတိ အယံ ဝိသေသောတိ.

၉၃၁. သဂရုဝါသန္တိ သဩတ္တပ္ပဝါသမာဟ၊ သဇေဋ္ဌကဝါသန္တိ သဟိရိဝါသံ. အနာဒိယနာ အနဒ္ဒါ ဩဝါဒအဂ္ဂဟဏံ၊ အစိတ္တီကာရောတိ အတ္ထော. သုက္ခကဋ္ဌဿ ဝိယ အနလ္လတာ၊ အမုဒုတာ ဝါ အနဒ္ဒါ. အသီလျန္တိ အသုခသီလတာ အမုဒုတာ ဧဝ.

၉၃၄. ဥပါရမ္ဘော ဒေါသသမ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပါဒေါ သိယာ.

၉၃၆. ‘‘ဣဓ ပါသာဏံ ကရောတီ’’တိအာဒိနာ ဌပနတ္ထေပိ ကရောတိ-သဒ္ဒေါ ယုဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ကရောတီတိ ဌပေတီ’’တိ. ဧတ္ထ စာယံ အာဝဇ္ဇနာ အကုသလာနံ အာသန္နကာရဏတ္တာ ခုဒ္ဒကဝတ္ထူသု ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ တဒနုကူလကိစ္စတ္တာ ဝါ.

တိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.