၂. အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

၃၄. ဧဝံ ယာ ဧကဝိဓာဒိနာ ဝုတ္တဝေဒနာနံ ဘူမိဝသေန ဇာနိတဗ္ဗတာ၊ တံ ဝတွာ ပုန သမ္ပယုတ္တတော ဒဿိတတာဒိဇာနိတဗ္ဗပ္ပကာရံ ဝတ္တုမာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ. အဋ္ဌဝိဓေန တတ္ထာတိ တတ္ထ-သဒ္ဒဿ သတ္တဝိဓဘေဒေနေဝ ယောဇနာ ဆဗ္ဗိဓဘေဒေန ယောဇနာယ သတိ အဋ္ဌဝိဓတ္တာဘာဝတော.

ပူရဏတ္ထမေဝ ဝုတ္တောတိ ဒသဝိဓတာပူရဏတ္ထမေဝ ဝုတ္တော၊ န နဝဝိဓဘေဒေ ဝိယ နယဒါနတ္ထံ. ကသ္မာ? တတ္ထ နယဿ ဒိန္နတ္တာ. ဘိန္ဒိတဗ္ဗဿ ဟိ ဘေဒနံ နယဒါနံ၊ တဉ္စ တတ္ထ ကတန္တိ. ယထာ စ ကုသလတ္တိကော၊ ဧဝံ ‘‘ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ အတ္ထိ သုခါ၊ အတ္ထိ ဒုက္ခာ’’တိ ဣဒမ္ပိ ပူရဏတ္ထမေဝါတိ ဒီပိတံ ဟောတိ အဋ္ဌဝိဓဘေဒေ နယဿ ဒိန္နတ္တာ.

ပုဗ္ဗေ ဂဟိတတော အညဿ ဂဟဏံ ဝဍ္ဎနံ ဂဟဏဝဍ္ဎနဝသေန၊ န ပုရိမဂဟိတေ ဌိတေ အညုပစယဝသေန. ဝဍ္ဎန-သဒ္ဒေါ ဝါ ဆေဒနတ္ထော ကေသဝဍ္ဎနာဒီသု ဝိယာတိ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတဿ အဂ္ဂဟဏံ ဆိန္ဒနံ ဝဍ္ဎနံ၊ ဒုကတိကာနံ ဥဘယေသံ ဝဍ္ဎနံ ဥဘယဝဍ္ဎနံ၊ ဥဘယတော ဝါ ပဝတ္တံ ဝဍ္ဎနံ ဥဘယဝဍ္ဎနံ၊ တဒေဝ ဥဘတောဝဍ္ဎနကံ၊ တေန နယနီဟရဏံ ဥဘတောဝဍ္ဎနကနီဟာရော. ဝဍ္ဎနကနယော ဝါ ဝဍ္ဎနကနီဟာရော၊ ဥဘယတော ပဝတ္တော ဝဍ္ဎနကနီဟာရော ဥဘတောဝဍ္ဎနကနီဟာရော. တတ္ထ ဒုကမူလကတိကမူလကဥဘတောဝဍ္ဎနကေသု ဒုဝိဓတိဝိဓဘေဒါနံယေဝ ဟိ ဝိသေသော. အညေ ဘေဒါ အဝိသိဋ္ဌာ၊ တထာပိ ပညာပ္ပဘေဒဇနနတ္ထံ ဓမ္မဝိတက္ကေန ဉာတိဝိတက္ကာဒိနိရတ္ထကဝိတက္ကနိဝါရဏတ္ထံ ဣမဉ္စ ပါဠိံ ဝိတက္ကေန္တဿ ဓမ္မုပသံဟိတပါမောဇ္ဇဇနနတ္ထံ ဧကေကဿ ဝါရဿ ဂဟိတဿ နိယျာနမုခဘာဝတော စ ဒုဝိဓတိဝိဓဘေဒနာနတ္တဝသေန ဣတရေပိ ဘေဒါ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ အညမညာပေက္ခေသု ဧကဿ ဝိသေသေန ဣတရေသမ္ပိ ဝိသိဋ္ဌဘာဝတော. န ကေဝလံ ဧကဝိဓောဝ၊ အထ ခေါ ဒုဝိဓော စ. န စ ဧကဒုဝိဓောဝ၊ အထ ခေါ တိဝိဓောပိ. နာပိ ဧက။ပေ။ နဝဝိဓောဝ၊ အထ ခေါ ဒသဝိဓောပီတိ ဟိ ဧဝဉ္စ တေ ဘေဒါ အညမညာပေက္ခာ၊ တသ္မာ ဧကော ဘေဒေါ ဝိသိဋ္ဌော အတ္တနာ အပေက္ခိယမာနေ၊ အတ္တာနဉ္စ အပေက္ခမာနေ အညဘေဒေ ဝိသေသေတီတိ တဿ ဝသေန တေပိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တီတိ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

သတ္တဝိဓေနာတိအာဒယော အညပ္ပဘေဒနိရပေက္ခာ ကေဝလံ ဗဟုပ္ပကာရတာဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာတိ သဗ္ဗေဟိ တေဟိ ပကာရေဟိ ‘‘ဗဟုဝိဓေန ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ဒဿေသီ’’တိ ဝုတ္တံ. မဟာဝိသယော ရာဇာ ဝိယ သဝိသယေ ဘဂဝါပိ မဟာဝိသယတာယ အပ္ပဋိဟတော ယထာ ယထာ ဣစ္ဆတိ၊ တထာ တထာ ဒေသေတုံ သက္ကောတိ သဗ္ဗညုတာနာဝရဏဉာဏယောဂတောတိ အတ္ထော. ဒုကေ ဝတွာ တိကာ ဝုတ္တာတိ တိကာ ဒုကေသု ပက္ခိတ္တာတိ ယုတ္တံ၊ ဒုကာ ပန ကထံ တိကေသု ပက္ခိတ္တာတိ? ပရတော ဝုတ္တေပိ တသ္မိံ တသ္မိံ တိကေ အပေက္ခကာပေက္ခိတဗ္ဗဝသေန ဒုကာနံ ယောဇိတတ္တာ.

ကိရိယမနောဓာတု အာဝဇ္ဇနဝသေန လဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ၊ အာဝဇ္ဇနာ ပန စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ န ဟောတိ. န ဟိ သမာနဝီထိယံ ပစ္ဆိမော ဓမ္မော ပုရိမဿ ကောစိ ပစ္စယော ဟောတိ. ယေ စ ဝဒန္တိ ‘‘အာဝဇ္ဇနဝေဒနာဝ စက္ခုသင်္ဃဋ္ဋနာယ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တာ’’တိ၊ တဉ္စ န ယုတ္တံ. န ဟိ ‘‘စက္ခုရူပပဋိဃာတော စက္ခုသမ္ဖဿော’’တိ ကတ္ထစိ သုတ္တေ ဝါ အဋ္ဌကထာယံ ဝါ ဝုတ္တံ. ယဒိ သော စ စက္ခုသမ္ဖဿော သိယာ၊ စက္ခုဝိညာဏသဟဇာတာပိ ဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာတိ သာ ဣဓ အဋ္ဌကထာယံ န ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ သိယာ. ပါဠိယဉ္စ ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ အတ္ထိ အဗျာကတာ’’တိ ဧတ္ထ သင်္ဂဟိတတ္တာ ပုန ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ. အယံ ပနေတ္ထာဓိပ္ပါယော – အာဝဇ္ဇနဝေဒနံ ဝိနာ စက္ခုသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပတ္တိ နတ္ထီတိ တဒုပ္ပါဒိကာ သာ တပ္ပယောဇနတ္တာ ပရိယာယေန စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တာတိ၊ နိပ္ပရိယာယေန ပန စက္ခုသမ္ဖဿဿ ပရတောဝ ဝေဒနာ လဗ္ဘန္တိ.

စတုတ္တိံသစိတ္တုပ္ပါဒဝသေနာတိ ဧတ္ထ ရူပါရူပါဝစရာနံ အဂ္ဂဟဏံ တေသံ သယမေဝ မနောဒွါရဘူတတ္တာ. သဗ္ဗဘဝင်္ဂမနော ဟိ မနောဒွါရံ၊ စုတိပဋိသန္ဓိယော စ တတော အနညာတိ. ဣမသ္မိံ ပန စတုဝီသတိဝိဓဘေဒေ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာဒိကုသလာဒီနံ သမာနဝီထိယံ လဗ္ဘမာနတာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တာ၊ ပါဠိယံ ပန ဧကူနဝီသတိစတုဝီသတိကာ သင်္ခိပိတွာ အာဂတာတိ ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော အတ္ထိ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယော အသံကိလိဋ္ဌအသံကိလေသိကော အဝိတက္ကအဝိစာရော’’တိအာဒိနာ နာနာဝီထိဂတာနံ လဗ္ဘမာနတာယ ဝုတ္တတ္တာ ကုသလတ္တိကဿပိ နာနာဝီထိယံ လဗ္ဘမာနတာ ယောဇေတဗ္ဗာ. အဋ္ဌကထာယံ ပန သမာနဝီထိယံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာဒိကတာ ဧကန္တိကာတိ ကတွာ ဧတ္ထ လဗ္ဘမာနတာ ဒဿိတာ၊ န ပန အသမာနဝီထိယံ လဗ္ဘမာနတာ ပဋိက္ခိတ္တာ. တေနေဝ ‘‘တာနိ သတ္တဝိဓာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌတွာ ကထေတုံ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ အာဟ. န ဟိ သမာနဝီထိယံယေဝ ဥပနိဿယကောဋိသမတိက္ကမဘာဝနာဟိ လဗ္ဘမာနတာ ဟောတိ. တိဓာပိ စ လဗ္ဘမာနတံ သန္ဓာယ ‘‘ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌတွာ ကထေတုံ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

ဧတာနီတိ ယထာဒဿိတာနိ ကုသလာဒီနိ စိတ္တာနိ ဝဒတိ၊ ဝေဒနာနိဒ္ဒေသေပိ စ ဧတသ္မိံ ပုဗ္ဗင်္ဂမဿ စိတ္တဿ ဝသေန ကထေတုံ သုခန္တိ စိတ္တသမ္ဗန္ဓော ကတော. တေနေဝ ပန စိတ္တာနိ သတ္တဝိဓဘေဒေ တိကဘူမိဝသေန၊ စတုဝီသတိဝိဓဘေဒေ ဒွါရတိကဝသေန၊ တိံသဝိဓဘေဒေ ဒွါရဘူမိဝသေန၊ ဗဟုဝိဓဘေဒေ ဒွါရတိကဘူမိဝသေန ဒီပိတာနီတိ ‘‘တေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌတွာ ကထေတုံ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကုသလာဒီနံ ဒီပနာ ကာမာဝစရာဒိဘူမိဝသေန ကာတဗ္ဗာ၊ တာ စ ဘူမိယော တိံသဝိဓဘေဒေ သယမေဝါဂတာ၊ န စ သတ္တဝိဓဘေဒေ ဝိယ ဒွါရံ အနာမဋ္ဌံ၊ အတိဗျတ္တာ စ ဧတ္ထ သမာနာသမာနဝီထီသု လဗ္ဘမာနတာတိ တိံသဝိဓေ။ပေ။ သုခဒီပနာနိ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပန တိံသဝိဓသ္မိံယေဝ ဌတွာ ဒီပယိံသု၊ နနု ဒွါရတိကဘူမီနံ အာမဋ္ဌတ္တာ ဗဟုဝိဓဘေဒေ ဌတွာ ဒီပေတဗ္ဗာနီတိ? န၊ ဒီပေတဗ္ဗဋ္ဌာနာတိက္ကမတော. သတ္တဝိဓဘေဒေါ ဟိ ဒွါရဿ အနာမဋ္ဌတ္တာ ဒီပနာယ အဋ္ဌာနံ၊ စတုဝီသတိဝိဓဘေဒေ အာမဋ္ဌဒွါရတိကာ န ဘူမိယော အပေက္ခိတွာ ဌပိတာ၊ တိံသဝိဓဘေဒေ အာမဋ္ဌဒွါရဘူမိယော ဝုတ္တာ. ယေ စ ဌပိတာ၊ တေ စေတ္ထ တိကာ အပေက္ခိတဗ္ဗရဟိတာ ကေဝလံ ဘူမီဟိ သဟ ဒီပေတဗ္ဗာဝ. တေနေဒံ ဒီပနာယ ဌာနံ၊ တဒတိက္ကမေ ပန ဌာနာတိက္ကမော ဟောတီတိ.

ဥပနိဿယကောဋိယာတိ ဧတ္ထ ‘‘သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတီ’’တိအာဒိနာ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၃) နာနာဝီထိယံ ပကတူပနိဿယော ဝုတ္တောတိ ဧကဝီထိယံ ကုသလာဒီနံ စက္ခုသမ္ဖဿာဒယော တဒဘာဝေ အဘာဝတော ဇာတိ ဝိယ ဇရာမရဏဿ ဥပနိဿယလေသေန ပစ္စယောတိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇေယျ၊ ဣဓ ပန ‘‘ကသိဏရူပဒဿနဟေတုဥပ္ပန္နာ ပရိကမ္မာဒိဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ’’တိ ဝက္ခတိ၊ တသ္မာ နာနာဝီထိယံ ဂတာနိ ဧတာနိ စိတ္တာနိ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ လဗ္ဘမာနာနီတိ န ဥပနိဿယလေသော ဥပနိဿယကောဋိ၊ ဗလဝဗလဝါနံ ပန ပရိကမ္မာဒီနံ ဥပနိဿယာနံ သဗ္ဗေသံ အာဒိဘူတော ဥပနိဿယော ဥပနိဿယကောဋိ. ‘‘ဝါလကောဋိ န ပညာယတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဟိ အာဒိ၊ အဝယဝေါ ဝါ ကောဋိ. ကသိဏရူပဒဿနတော ပဘုတိ စ ကာမာဝစရကုသလာဒီနံ ဝေဒနာနံ ဥပနိဿယော ပဝတ္တောတိ တံ ဒဿနံ ဥပနိဿယကောဋိ. ပရိကမ္မာဒီနိ ဝိယ ဝါ န ဗလဝဥပနိဿယော ဒဿနန္တိ တဿ ဥပနိဿယန္တဘာဝေန ဥပနိဿယကောဋိတာ ဝုတ္တာ. ဃာနာဒိဒွါရေသု တီသု ဥပနိဿယကောဋိယာ လဗ္ဘမာနတ္တာဘာဝံ ဝဒန္တော ဣဓ သမာနဝီထိ န ဂဟိတာတိ ဒီပေတိ. ဒဿနသဝနာနိ ဝိယ ဟိ ကသိဏပရိကမ္မာဒီနံ ဃာယနာဒီနိ ဥပနိဿယာ န ဟောန္တီတိ တဒလာဘော ဒီပိတောတိ. ယဒိပိ ဝါယောကသိဏံ ဖုသိတွာပိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ပုရိမေန ပန သဝနေန ဝိနာ တံ ဖုသနံ သယမေဝ မူလုပနိဿယော ယေဘုယျေန န ဟောတီတိ တဿ ဥပနိဿယကောဋိတာ န ဝုတ္တာ.

အဇ္ဈာသယေန သမ္ပတ္တိဂတော အဇ္ဈာသယသမ္ပန္နော၊ သမ္ပန္နဇ္ဈာသယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝတ္တပ္ပဋိဝတ္တန္တိ ခုဒ္ဒကဉ္စေဝ မဟန္တဉ္စ ဝတ္တံ၊ ပုဗ္ဗေ ဝါ ကတံ ဝတ္တံ၊ ပစ္ဆာ ကတံ ပဋိဝတ္တံ. ဧဝံ စက္ခုဝိညာဏန္တိ အာဒိမှိ ဥပ္ပန္နံ အာဟ၊ တတော ပရံ ဥပ္ပန္နာနိပိ ပန ကသိဏရူပဒဿနကလျာဏမိတ္တဒဿနသံဝေဂဝတ္ထုဒဿနာဒီနိ ဥပနိဿယပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝါတိ. တေန တဒုပနိဿယံ စက္ခုဝိညာဏံ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယထာဘူတသဘာဝါဒဿနံ အသမပေက္ခနာ. ‘‘အသ္မီ’’တိ ရူပါဒီသု ဝိနိဗန္ဓဿ. သဘာဝန္တရာမသနဝသေန ပရာမဋ္ဌဿ၊ ပရာမဋ္ဌဝတောတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏာဓိဂဟဏဝသေန အနု အနု ဥပ္ပဇ္ဇနဓမ္မတာယ ထိရဘာဝကိလေသဿ ထာမဂတဿ၊ အပ္ပဟီနကာမရာဂါဒိကဿ ဝါ. ပရိဂ္ဂဟေ ဌိတောတိ ဝီမံသာယ ဌိတော. ဧတ္ထ စ အသမပေက္ခနာယာတိအာဒိနာ မောဟာဒီနံ ကိစ္စေန ပါကဋေန တေသံ ဥပ္ပတ္တိဝသေန ဝိစာရဏာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ရူပဒဿနေန ဥပ္ပန္နကိလေသသမတိက္ကမဝသေန ပဝတ္တာ ရူပဒဿနဟေတုကာ ဟောတီတိ ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ နာမ ဇာတာ’’တိ အာဟ. ဧတ္ထ စ စက္ခုသမ္ဖဿဿ စတုဘူမိကဝေဒနာယ ဥပနိဿယဘာဝေါ ဧဝ ပကာရန္တရေန ကထိတော၊ တထာ ‘‘ဘာဝနာဝသေနာ’’တိ ဧတ္ထ စ.

ကလာပသမ္မသနေန တီဏိ လက္ခဏာနိ အာရောပေတွာ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဒိကာယ ဝိပဿနာပဋိပါဋိယာ အာဒိမှိ ရူပါရမ္မဏပရိဂ္ဂဟေန ရူပါရမ္မဏံ သမ္မသိတွာ၊ တံမူလကံ ဝါ သဗ္ဗံ သမ္မသနံ အာဒိဘူတေ ရူပါရမ္မဏေ ပဝတ္တတီတိ ကတွာ အာဟ ‘‘ရူပါရမ္မဏံ သမ္မသိတွာ’’တိ. ဧတ္ထ စ နာမရူပပရိဂ္ဂဟာဒိ သဗ္ဗံ သမ္မသနံ ဘာဝနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရူပါရမ္မဏံ သမ္မသိတွာတိ စ ယထာဝုတ္တစက္ခုဝိညာဏဿ အာရမ္မဏဘူတံ ရူပါရမ္မဏံ ဝုတ္တံ၊ န ယံ ကိဉ္စိ. အာရမ္မဏေန ဟိ စက္ခုသမ္ဖဿံ ဒဿေတီတိ. ဧဝံ ‘‘ရူပါရမ္မဏေ ဥပ္ပန္နံ ကိလေသ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣဒံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ကိံနိဿိတန္တိ စက္ခုဒွါရေ ဝိယ ယောဇနာယ ယထာသမ္ဘဝံ အာပေါဓာတုယာ အညမညဿ စ ဝသေန မဟာဘူတနိဿိတတာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

ဇာတိ။ပေ။ ဗလဝပစ္စယော ဟောတီတိ ယထာဝုတ္တာနံ ဘယတော ဒိဿမာနာနံ ဇာတိအာဒီနံ ဗလဝပစ္စယဘာဝေန တေသံ ဘယတော ဒဿနေန သဟဇာတဿ မနောသမ္ဖဿဿ၊ တဿ ဝါ ဒဿနဿ ဒွါရဘူတဿ ဘဝင်္ဂမနောသမ္ဖဿဿ ဗလဝပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတိ.

ဓမ္မာရမ္မဏေတိ န ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေ ဇာတိအာဒိအာရမ္မဏေဝ၊ အထ ခေါ သဗ္ဗသ္မိံ ရာဂါဒိဝတ္ထုဘူတေ ဓမ္မာရမ္မဏေ. ဝတ္ထုနိဿိတန္တိ ဧတ္ထ ဝေဒနာဒိသင်္ခါတဿ ဓမ္မာရမ္မဏေကဒေသဿ ပရိဂ္ဂဟမုခေန ဓမ္မာရမ္မဏပရိဂ္ဂဟံ ဒဿေတိ.

မနောသမ္ဖဿောတိ ဝိညာဏံ သမ္ဖဿဿ ကာရဏဘာဝေန ဂဟိတံ၊ တဒေဝ အတ္တနော ဖလဿေဝ ဖလဘာဝေန ဝတ္တုံ န ယုတ္တံ ကာရဏဖလသင်္ကရဘာဝေန သောတူနံ သမ္မောဟဇနကတ္တာတိ အာဟ ‘‘န ဟိ သက္ကာ ဝိညာဏံ မနောသမ္ဖဿဇန္တိ နိဒ္ဒိသိတု’’န္တိ၊ န ပန ဝိညာဏဿ မနောသမ္ဖဿေန သဟဇာတဘာဝဿ အဘာဝါ. ယသ္မာ ဝါ ယထာ ‘‘တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၀၄၊ ၃.၄၂၀၊ ၄၂၅-၄၂၆၊ သံ. နိ. ၄.၆၀) ဝစနတော ဣန္ဒြိယဝိသယာ ဝိယ ဝိညာဏမ္ပိ ဖဿဿ ဝိသေသပစ္စယော၊ န တထာ ဖဿော ဝိညာဏဿ၊ တသ္မာ ဣန္ဒြိယဝိသယာ ဝိယ ဝိညာဏမ္ပိ စက္ခုသမ္ဖဿဇာဒိဝစနံ န အရဟတီတိ စက္ခုသမ္ဖဿဇာဒိဘာဝေါ န ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.