၁၀. ဒုတိယကောသလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၀. ဒသမေ ဥဂ္ဂန္တွာ ယုဇ္ဈတိ ဧတာယာတိ ဥယျောဓိကာ၊ သတ္ထပ္ပဟာရေဟိ ယုဇ္ဈိတဿေတံ အဓိဝစနံ. ဥဂ္ဂန္တွာ ယုဇ္ဈနံ ဝါ ဥယျောဓိကော၊ သတ္ထပ္ပဟာရော. တေနာဟ ‘‘ယုဒ္ဓတော နိဝတ္တော’’တိ. ဥပဿုတိဝသေန ယုဇ္ဈိတဗ္ဗာကာရံ ဉတွာတိ ဇေတဝနေ ကိရ ဒတ္တတ္ထေရော ဓနုဂ္ဂဟတိဿတ္ထေရောတိ ဒွေ မဟလ္လကတ္ထေရာ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ပဏ္ဏသာလာယ ဝသန္တိ. တေသု ဓနုဂ္ဂဟတိဿတ္ထေရော ပစ္ဆိမယာမေ ပဗုဇ္ဈိတွာ ဥဋ္ဌာယ နိသိန္နော ဒတ္တတ္ထေရံ အာမန္တေတွာ ‘‘အယံ တေ မဟောဒရော ကောသလော ဘုတ္တဘတ္တမေဝ ပူတိံ ကရောတိ၊ ယုဒ္ဓဝိစာရဏံ ပန ကိဉ္စိ န ဇာနာတိ၊ ပရာဇိတောတွေဝ ဝဒါပေတီ’’တိ ဝတွာ တေန ‘‘ကိံ ပန ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ဘန္တေ၊ ယုဒ္ဓေါ နာမ ပဒုမဗျူဟော စက္ကဗျူဟော သကဋဗျူဟောတိ တယော ဗျူဟာ ဟောန္တိ၊ အဇာတသတ္တုံ ဂဏှိတုကာမေန အသုကသ္မိံ နာမ ပဗ္ဗတကုစ္ဆိသ္မိံ ဒွီသု ပဗ္ဗတဘိတ္တီသု မနုဿေ ဌပေတွာ ပုရတော ဒုဗ္ဗလံ ဒဿေတွာ ပဗ္ဗတန္တရံ ပဝိဋ္ဌဘာဝံ ဇာနိတွာ ပဝိဋ္ဌမဂ္ဂံ ရုန္ဓိတွာ ပုရတော စ ပစ္ဆတော စ ဥဘောသု ပဗ္ဗတဘိတ္တီသု ဝဂ္ဂိတွာ နဒိတွာ ဇာလပက္ခိတ္တမစ္ဆံ ဝိယ ကတွာ သက္ကာ ဂဟေတု’’န္တိ. တသ္မိံ ခဏေ ‘‘ဘိက္ခူနံ ကထာသလ္လာပံ သုဏာထာ’’တိ ရညော ပေသိတစရပုရိသာ တံ သုတွာ ရညော အာရောစေသုံ. တံ သုတွာ ရာဇာ သင်္ဂါမဘေရိံ ပဟရာပေတွာ ဂန္တွာ သကဋဗျူဟံ ကတွာ အဇာတသတ္တုံ ဇီဝဂ္ဂါဟံ ဂဏှိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပဿုတိဝသေ။ပေ... အဇာတသတ္တုံ ဂဏှီ’’တိ.

ဒေါဏပါကန္တိ ဒေါဏတဏ္ဍုလာနံ ပက္ကဘတ္တံ. ဒေါဏန္တိ စတုနာဠိကာနမေတမဓိဝစနံ. မနုဇဿာတိ သတ္တဿ. တနုကဿာတိ တနုကာ အပ္ပိကာ အဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ဘုတ္တပစ္စယာ ဝိသဘာဂဝေဒနာ န ဟောန္တိ. သဏိကန္တိ မန္ဒံ မုဒုကံ၊ အပရိဿယမေဝါတိ အတ္ထော. ဇီရတီတိ ပရိဘုတ္တာဟာရော ပစ္စတိ. အာယု ပါလယန္တိ နိရောဂေါ အဝေဒနော ဇီဝိတံ ရက္ခန္တော. အထ ဝါ သဏိကံ ဇီရတီတိ သော ဘောဇနေ မတ္တညူ ပုဂ္ဂလော ပရိမိတာဟာရတာယ သဏိကံ စိရေန ဇီရတိ ဇရံ ပါပုဏာတိ ဇီဝိတံ ပါလယန္တော.

ဣမံ ဩဝါဒံ အဒါသီတိ ဧကသ္မိံ ကိရ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.၂၀၃ ပသေနဒိကောသလဝတ္ထု) သမယေ ရာဇာ တဏ္ဍုလဒေါဏဿ ဩဒနံ တဒုပိယေန သူပဗျဉ္ဇနေန ဘုဉ္ဇတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘတ္တသမ္မဒံ အဝိနောဒေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ကိလန္တရူပေါ ဣတော စိတော စ သမ္ပရိဝတ္တတိ၊ နိဒ္ဒါယ အဘိဘုယျမာနောပိ လဟုကံ နိပဇ္ဇိတုံ အသက္ကောန္တော ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ ‘‘ကိံ၊ မဟာရာဇ၊ အဝိဿမိတွာဝ အာဂတောသီ’’တိ. အာမ၊ ဘန္တေ၊ ဘုတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ မေ မဟာဒုက္ခံ ဟောတီတိ. အထ နံ သတ္ထာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ အတိဗဟုဘောဇီနံ ဧတံ ဒုက္ခံ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ –

‘‘မိဒ္ဓီ ယဒါ ဟောတိ မဟဂ္ဃသော စ၊

နိဒ္ဒါယိတာ သမ္ပရိဝတ္တသာယီ၊

မဟာဝရာဟောဝ နိဝါပပုဋ္ဌော၊

ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော’’တိ. (ဓ. ပ. ၃၂၅၊ နေတ္တိ. ၂၆၊ ၉၀) –

ဣမာယ ဂါထာယ ဩဝဒိတွာ၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဘောဇနံ နာမ မတ္တာယ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ မတ္တဘောဇိနော ဟိ သုခံ ဟောတီ’’တိ ဥတ္တရိပိ ပုန ဩဝဒန္တော ‘‘မနုဇဿ သဒါ သတီမတော’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၂၄) ဣမံ ဂါထမာဟ.

ရာဇာ ပန ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှိတုံ နာသက္ခိ၊ သမီပေ ဌိတံ ပန ဘာဂိနေယျံ သုဒဿနံ နာမ မာဏဝံ ‘‘ဣမံ ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှ တာတာ’’တိ အာဟ. သော တံ ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ‘‘ကိံ ကရောမိ၊ ဘန္တေ’’တိ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိ. အထ နံ သတ္ထာ အာဟ၊ ‘‘မာဏဝ၊ ဣမံ ဂါထံ နဋော ဝိယ ပတ္တပတ္တဋ္ဌာနေ မာ အဝစ၊ ရညော ပါတရာသံ ဘုဉ္ဇနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ပဌမပိဏ္ဍာဒီသုပိ အဝတွာ အဝသာနေ ပိဏ္ဍေ ဂဟိတေ ဝဒေယျာသိ၊ ရာဇာ သုတွာ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေဿတိ. အထ ရညော ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပါတိံ အပနေတွာ သိတ္ထာနိ ဂဏေတွာ တဒုပိယံ ဗျဉ္ဇနံ ဉတွာ ပုနဒိဝသေ တာဝတကေ တဏ္ဍုလေ ဟာရေယျာသိ. ပါတရာသေ စ ဝတွာ သာယမာသေ မာ ဝဒေယျာသီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ တံ ဒိဝသံ ရညော ပါတရာသံ ဘုတွာ ဂတတ္တာ သာယမာသေ ဘဂဝတော အနုသိဋ္ဌိနိယာမေန ဂါထံ အဘာသိ. ရာဇာ ဒသဗလဿ ဝစနံ သရိတွာ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ပါတိယံယေဝ ဆဍ္ဍေသိ. ရညော ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပါတိံ အပနေတွာ သိတ္ထာနိ ဂဏေတွာ ပုနဒိဝသေ တတ္တကေ တဏ္ဍုလေ ဟရိံသု၊ သောပိ မာဏဝေါ ဒိဝသေ ဒိဝသေ တထာဂတဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ. ဒသဗလဿ ဝိဿာသိကော အဟောသိ. အထ နံ ဧကဒိဝသံ ပုစ္ဆိ ‘‘ရာဇာ ကိတ္တကံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ? သော ‘‘နာဠိကောဒန’’န္တိ အာဟ. ဝဋ္ဋိဿတိ ဧတ္တာဝတာ ပုရိသဘာဂေါ ဧသ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဂါထံ မာ ဝဒီတိ. ရာဇာ တထေဝ သဏ္ဌာသိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နာဠိကောဒနပရမတာယ သဏ္ဌာသီ’’တိ. ရတ္တညုတာယ ဝဍ္ဎိတံ သီလံ အဿ အတ္ထီတိ ဝဍ္ဎိတသီလော. အပေါထုဇ္ဇနိကေဟိ သီလေဟီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေဟိ သီလံ အရိယံ သုဒ္ဓံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အရိယသီလော’’တိ. တဒေကံ အနဝဇ္ဇဋ္ဌေန ကုသလံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကုသလသီလော’’တိ.

ဒုတိယကောသလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.