၁၄. ဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂေါ

(၁၄) ၇. သတ္တမဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

သုဇာတာဝတ္ထု

၂၅၈. ဥပါသိကာပါဠိသံဝဏ္ဏနာယ ပဌမံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဝိသာခါဝတ္ထု

၂၅၉. ဒုတိယေ မဟာလတာပသာဓနဿာတိ မဟာလတာပိဠန္ဓနဿ. တသ္မိဉ္စ ပိဠန္ဓနေ စတဿော ဝဇိရနာဠိယော ဥပယောဂံ အဂမံသု. မုတ္တာနံ ဧကာဒသ နာဠိယော၊ ပဝါဠဿ ဒွါဝီသတိ နာဠိယော၊ ပဒုမရာဂမဏီနံ တေတ္တိံသ နာဠိယော. ဣတိ ဧတေဟိ စ အညေဟိ စ ဣန္ဒနီလာဒီဟိ နီလပီတလောဟိတောဒါတမဉ္ဇိဋ္ဌသာမကဗရဝဏ္ဏဝသေန သတ္တဝဏ္ဏေဟိ ဝရရတနေဟိ နိဋ္ဌာနံ အဂမာသိ၊ တံ သီသေ ပဋိမုက္ကံ ယာဝ ပါဒပိဋ္ဌိယာ ဘဿတိ၊ ပဉ္စန္နံ ဟတ္ထီနံ ဗလံ ဓာရယမာနာဝ နံ ဣတ္ထီ ဓာရေတုံ သက္ကောတိ. အန္တောအဂ္ဂိ ဗဟိ န နီဟရိတဗ္ဗောတိအာဒီနံ အတ္ထော ဥပရိ အာဝိ ဘဝိဿတိ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

ခုဇ္ဇုတ္တရာ-သာမာဝတီဝတ္ထု

၂၆၀-၂၆၁. တတိယစတုတ္ထေသု ပါယာသဿာတိ ဗဟလတရဿ ပါယာသဿ. တံ ပါယာသံ ဘုဉ္ဇန္တေသူတိ တံ ဗဟလတရံ ဂရုသိနိဒ္ဓံ ပါယာသံ ဘုဉ္ဇန္တေသု. ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တောတိ အန္တရာမဂ္ဂေ အပ္ပါဟာရတာယ မန္ဒဂဟဏိကတ္တာ ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော. ဝါဠမိဂဋ္ဌာနေတိ ဝါဠမိဂေဟိ အဓိဋ္ဌိတဋ္ဌာနေ. အနုဝိဇ္ဇန္တောတိ ဝိစာရေန္တော. သာလာတိ နဠကာရသာလာ. မုဓာ န ကရိဿတီတိ မူလျံ ဝိနာ န ကရိဿတိ. အာလိမ္ပေသီတိ အဂ္ဂိံ အဒါသိ၊ အဂ္ဂိံ ဇာလေသီတိ အတ္ထော. ပေက္ခာတိ အာဂမေဟိ. ဥပဓိသမ္ပဒါတိ သရီရသမ္ပတ္တိ. ဝဋရုက္ခံ ပတွာတိ နိဂြောဓရုက္ခံ ပတွာ. သုဝဏ္ဏကဋကေတိ သုဝဏ္ဏဝလယေ. အဗ္ဘုံ မေတိ မေ အဝဍ္ဎီတိ အတ္ထော. အန္တော အသောဓေတွာတိ ပဏ္ဏသာလာယ အန္တော ကဿစိ အတ္ထိဘာဝံ ဝါ နတ္ထိဘာဝံ ဝါ အနုပဓာရေတွာ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဥတ္တရာနန္ဒမာတာဝတ္ထု

၂၆၂. ပဉ္စမေ ဥပနိဿယံ ဒိသွာတိ ဣမိနာ ယထာ ဝိသေသာဓိဂမဿ သတိပိ ပစ္စုပ္ပန္နပစ္စယသမဝါယေ အဝဿံ ဥပနိဿယသမ္ပဒါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ၊ ဧဝံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဘာဝေန ဝိပစ္စနကဿ ကမ္မဿပိ ပစ္စုပ္ပန္နသမဝါယော ဝိယ ဥပနိဿယသမ္ပဒါပိ သဝိသေသာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. တထာ ဟိ ဥက္ကံသဂတသပ္ပုရိသူပနိဿယယောနိသောမနသိကာရေသု လဗ္ဘမာနေသုပိ ဥပနိဿယရဟိတဿ ဝိသေသာဓိဂမော န သမ္ပဇ္ဇတေဝါတိ. ကပ္ပိယံ ကတွာတိ ယထာ ကပ္ပိယံ ဟောတိ၊ တထာ ကတွာ. ပတ္တေ ပတိဋ္ဌပေယျာတိ အာဟာရံ ဒါနမုခေ ဝိဿဇ္ဇေယျ. တီဟိ စေတနာဟီတိ ပုဗ္ဗဘာဂမုဉ္စအနုမောဒနာစေတနာဟိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပုဗ္ဗေဝ ဒါနာ သုမနော၊ ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒယေ၊

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ၊ ဧသာ ပုညဿ သမ္ပဒါ’’တိ. (အ. နိ. ၆.၃၇၊ ပေ. ဝ. ၃၀၅)၊

တဝ မနံ သန္ဓာရေဟီတိ ‘‘အဇ္ဇ ဘတ္တံ စိရာယိတ’’န္တိ ကောဓတော တဝ စိတ္တံ သန္ဓာရေဟိ၊ မာ ကုဇ္ဈီတိ အတ္ထော. ဩလောကိတောလောကိတဋ္ဌာနံ။ပေ။ သမ္ပရိကိဏ္ဏံ ဝိယ အဟောသီတိ တေန ကသိတဋ္ဌာနံ သဗ္ဗံ သုဝဏ္ဏဘာဝါပတ္တိယာ မဟာကောသာတကိပုပ္ဖေဟိ သဉ္ဆန္နံ ဝိယ အဟောသိ. တာဒိသေတိ တယာ သဒိသေ. န ကောပေမီတိ န ဝိနာသေမိ၊ ဇာတိယာ န ဟီဠေမိ. ပူဇံ ကရောတီတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပူဇံ ကရောတိ. အန္တရဝတ္ထုန္တိ ဂေဟင်္ဂဏံ. ဘောတိ သမ္ဗောဓနေ နိပါတော. ဇေတိ အဝညာလပနံ. သယံ အရိယသာဝိကာဘာဝတော သတ္ထုဝသေန ‘‘သပိတိကာ ဓီတာ’’တိ ဝတွာ သတ္ထု သမ္မုခါ ဓမ္မဿဝနေန တဿာ ဝိသေသာဓိဂမံ ပစ္စာသီသန္တီ ‘‘ဒသဗလေ ခမန္တေယေဝ ခမိဿာမီ’’တိ အာဟ. ကဒရိယန္တိ ထဒ္ဓမစ္ဆရိံ.

သုပ္ပဝါသာဝတ္ထု

၂၆၃. ဆဋ္ဌေ ပဏီတဒါယိကာနန္တိ ပဏီတရသဝတ္ထူနံ ဒါယိကာနံ. အာယုနော ဌိတိဟေတုံ ဘောဇနံ ဒေန္တီ အာယုံ ဒေတိ နာမ. ဧသ နယော ဝဏ္ဏံ ဒေတီတိအာဒီသု. တေနာဟ – ‘‘ပဉ္စ ဌာနာနီ’’တိ. ကမ္မသရိက္ခကဉ္စေတံ ဖလန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘အာယုံ ခေါ ပန ဒတွာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒတွာတိ ဒါနဟေတု. ဘာဂိနီတိ ဘာဂဝတီ လဒ္ဓုံ ဘဗ္ဗာ.

သုပ္ပိယာဝတ္ထု

၂၆၄. သတ္တမေ ဦရုမံသံ ဆိန္ဒိတွာ ဒါသိယာ အဒါသီတိ အာဂတဖလာ ဝိညာတသာသနာ အရိယသာဝိကာ အတ္တနော သရီရဒုက္ခံ အစိန္တေတွာ တဿ ဘိက္ခုနော ရောဂဝူပသမမေဝ ပစ္စာသီသန္တီ အတ္တနော ဦရုမံသံ ဆိန္ဒိတွာ ဒါသိယာ အဒါသိ. သတ္ထာပိ တဿာ တထာပဝတ္တံ အဇ္ဈာသယသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘မမ သမ္မုခီဘာဝူပဂမနေနေဝဿာ ဝဏော ရုဟိတွာ သဉ္ဆဝိ ဇာယတိ၊ ဖာသုဘာဝေါ ဟောတီ’’တိ စ ဒိသွာ ‘‘ပက္ကောသထ န’’န္တိ အာဟ. သာ စိန္တေသီတိ ‘‘သဗ္ဗလောကဿ ဟိတာနုကမ္ပကော သတ္ထာ န မံ ဒုက္ခာပေတုံ ပက္ကောသတိ၊ အတ္ထေတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ စိန္တေသိ. အတ္တနာ ကတကာရဏံ သဗ္ဗံ ကထေသီတိ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝဝိဘာဝနတ္ထံ ကထေသိ၊ န အတ္တနော ဒဠှဇ္ဈာသယတာယ ဝိဘာဝနတ္ထံ. ဂိလာနုပဋ္ဌာကီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ အဂဏိတတ္တဒုက္ခာ ဂိလာနာနံ ဘိက္ခူနံ ဂေလညဝူပသမနေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသီတိ.

ကာတိယာနီဝတ္ထု

၂၆၅. အဋ္ဌမေ အဝေစ္စပ္ပသန္နာနန္တိ ရတနတ္တယဂုဏေ ယာထာဝတော ဉတွာ ပသန္နာနံ၊ သော ပနဿ ပသာဒေါ မဂ္ဂေနာဂတတ္တာ ကေနစိ အကမ္ပနီယော. အဓိဂတေနာတိ မဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ အဓိဂတေန. ‘‘အဝိဂတေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော၊ တဿတ္ထော ‘‘ကဒါစိ အဝိဂစ္ဆန္တေနာ’’တိ. သော အပ္ပဓံသိယော စ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ – ‘‘အဓိဂတေန အစလပ္ပသာဒေနာ’’တိ. တတ္ထ ကာယသက္ခိံ ကတွာတိ ပမုခံ ကတွာ၊ ဝစနတ္ထတော ပန နာမကာယေန ဒေသနာယ သမ္ပဋိစ္ဆနဝသေန သက္ခိဘူတံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဥမ္မဂ္ဂံ ခနိတွာတိ ဃရသန္ဓိစ္ဆေဒနေန အန္တောပဝိသနမဂ္ဂံ ခနိတွာ. ဒုလ္လဘဿဝနန္တိ ဒုလ္လဘသဒ္ဓမ္မဿဝနံ. မဟာပထဝီ ပဝိသိတဗ္ဗာ ဘဝေယျာတိ အဝီစိပ္ပဝေသနံ ဝဒတိ.

နကုလမာတာဝတ္ထု

၂၆၆. နဝမေ ဝိဿာသကထနေနေဝ နကုလမာတာ နကုလပိတာ စ သတ္ထုဝိဿာသိကာ နာမ ဇာတာတိ ဝုတ္တံ – ‘‘ဝိဿာသိကာနန္တိ ဝိဿာသကထံ ကထေန္တီနံ ဥပါသိကာန’’န္တိ. ဂဟပတာနီတိ ဂေဟသာမိနီ. ဝုတ္တမေဝါတိ ဥပါသကပါဠိယံ နကုလပိတုကထာယံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ကာဠီကုရရဃရိကာဝတ္ထု

၂၆၇. ဒသမေ အနုဿဝေနေဝါတိ ပစ္စက္ခတော ရူပဒဿနေန သတ္ထု သမ္မုခါ ဓမ္မဿဝနေန စ ဝိနာ ကေဝလံ အနုဿဝနေနေဝ ပရဿ ဝစနံ အနုဂတဿဝနေနေဝ ဥပ္ပန္နေန ပသာဒေန. အနုဿဝိကပ္ပသာဒန္တိ အနုဿဝတော အာဂတပ္ပသာဒံ.

(သတ္တမဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.)

ဥပါသိကာပါဠိသံဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ.

နိဋ္ဌိတာ စ မနောရထပူရဏိယာ

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ-အဋ္ဌကထာယ

ဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ အနုတ္တာနတ္ထဒီပနာ.