ရူပသမုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃. ဥပါဒိန္နာနုပါဒိန္နသန္တာနေသု သသမ္ဘာရဓာတုဝသေန မဟန္တာ ဟုတွာ ဘူတာ ပါတုဘူတာတိ မဟာဘူတာ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၈၄). အထဝါ အနေကဝိဓအဗ္ဘုတဝိသေသဒဿနေန၊ အနေကာဘူတဒဿနေန ဝါ မဟန္တာနိ အဗ္ဘုတာနိ၊ အဘူတာနိ ဝါ ဧတေသူတိ မဟာဘူတာ၊ မာယာကာရာဒယော. တေဟိ သမာနာ သယံ အနီလာဒိသဘာဝါနေဝ နီလာဒိဥပါဒါယရူပဒဿနာဒိတောတိ မဟာဘူတာ. မနာပဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒီဟိ ဝါ သတ္တာနံ ဝဉ္စိကာ ယက္ခိနိအာဒယော ဝိယ မနာပဣတ္ထိပုရိသရူပဒဿနာဒိနာ သတ္တာနံ ဝဉ္စကတ္တာ မဟန္တာနိ အဘူတာနိ ဧတေသူတိ မဟာဘူတာ. ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ –

‘‘မဟန္တာ ပါတုဘူတာတိ၊ မဟာဘူတသမာတိ ဝါ၊

ဝဉ္စကတ္တာ အဘူတေန၊ ‘မဟာဘူတာ’တိ သမ္မတာ’’တိ. (အဘိဓ. ၆၂၆)၊

အထ ဝါ မဟန္တပါတုဘာဝတော မဟန္တာနိ ဘဝန္တိ ဧတေသု ဥပါဒါရူပါနိ၊ ဘူတာနိ စာတိ မဟာဘူတာနိ. မဟာဘူတေ ဥပါဒါယ ပဝတ္တံ ရူပံ ဥပါဒါယရူပံ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ဧကံ မဟာဘူတံ ပဋိစ္စ တတော မဟာဘူတာ’’တျာဒိဝစနတော (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၅၃) ဧကေကမဟာဘူတာ သေသမဟာဘူတာနံ နိဿယာ ဟောန္တီတိ တေသမ္ပိ ဥပါဒါယရူပတာပသင်္ဂေါတိ? နယိဒမေဝံ ဥပါဒါယေဝ ပဝတ္တရူပါနံ တံသမညာသိဒ္ဓိတော. ယဉှိ မဟာဘူတေ ဥပါဒိယတိ၊ သယဉ္စ အညေဟိ ဥပါဒီယတိ. န တံ ဥပါဒါယရူပံ. ယံ ပန ဥပါဒီယတေဝ၊ န ကေနစိ ဥပါဒီယတိ၊ တဒေဝ ဥပါဒါယရူပန္တိ နတ္ထိ ဘူတာနံ တဗ္ဗောဟာရပ္ပသင်္ဂေါ. အပိစ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပန္တိ ဥပါဒါယရူပလက္ခဏန္တိ နတ္ထိ တယော ဥပါဒါယ ပဝတ္တာနံ ဥပါဒါယရူပတာတိ.

၄. ပထနဋ္ဌေန ပထဝီ၊ တရုပဗ္ဗတာဒီနံ ပကတိပထဝီ ဝိယ သဟဇာတရူပါနံ ပတိဋ္ဌာနဘာဝေန ပက္ခာယတိ၊ ဥပဋ္ဌာတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ပထဝီ ဧဝ ဓာတု သလက္ခဏဓာရဏာဒိတော နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝဋ္ဌေန သရီရသေလာဝယဝဓာတုသဒိသတ္တာ စာတိ ပထဝီဓာတု. အာပေတိ သဟဇာတရူပါနိ ပတ္ထရတိ၊ အာပါယတိ ဝါ ဗြူဟေတိ ဝဍ္ဎေတီတိ အာပေါ. တေဇေတိ ပရိပါစေတိ၊ နိသေတိ ဝါ တိက္ခဘာဝေန သေသဘူတတ္တယံ ဥသ္မာပေတီတိ တေဇော. ဝါယတိ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေန ဘူတသင်္ဃာတံ ပါပေတီတိ ဝါယော. စတဿောပိ ပနေတာ ယထာက္ကမံ ကထိနတ္တဒဝတ္တဥဏှတ္တဝိတ္ထမ္ဘနတ္တလက္ခဏာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၅. စက္ခာဒီနံ ဝစနတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ကထိတောဝ. ပသာဒရူပံ နာမ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ပသန္နဘာဝဟေတုကတ္တာ. တံ ပန ယထာက္ကမံ ဒဋ္ဌုကာမတာသောတုကာမတာဃာယိတုကာမတာသာယိတုကာမတာဖုသိတုကာမတာနိဒါနကမ္မသမုဋ္ဌာနဘူတပ္ပသာဒလက္ခဏံ. တတ္ထ စက္ခု တာဝ မဇ္ဈေ ကဏှမဏ္ဍလဿ ဦကာသိရပ္ပမာဏေ အဘိမုခေ ဌိတာနံ သရီရသဏ္ဌာနုပ္ပတ္တိပဒေသေ တေလမိဝ ပိစုပဋလာနိ သတ္တက္ခိပဋလာနိ ဗျာပေတွာ ဓာရဏနဟာပနမဏ္ဍနဗီဇနကိစ္စာဟိ စတူဟိ ဓာတီဟိ ဝိယ ခတ္တိယကုမာရော သန္ဓာရဏဗန္ဓနပရိပါစနသမုဒီရဏကိစ္စာဟိ စတူဟိ ဓာတူဟိ ကတူပကာရံ ဥတုစိတ္တာဟာရေဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိယမာနံ အာယုနာ ပရိပါလိယမာနံ ဝဏ္ဏာဒီဟိ ပရိဝါရိတံ ယထာယောဂံ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ဝတ္ထုဒွါရဘာဝံ သဓေန္တံ ပဝတ္တတိ၊ ဣတရံ ‘‘သသမ္ဘာရစက္ခူ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ သောတာဒယောပိ ယထာက္ကမံ သောတဗိလဗ္ဘန္တရေ အင်္ဂုလိဝေဓနာကာရံ ဥပစိတတနုတမ္ဗလောမံ၊ နာသိကဗ္ဘန္တရေ အဇပဒသဏ္ဌာနံ၊ ဇိဝှါမဇ္ဈေ ဥပ္ပလဒလဂ္ဂသဏ္ဌာနံ ပဒေသံ အဘိဗျာပေတွာ ပဝတ္တန္တိ၊ ဣတရံ ပန ဌပေတွာ ကမ္မဇတေဇဿ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ ကေသဂ္ဂလောမဂ္ဂနခဂ္ဂသုက္ခစမ္မာနိ စ အဝသေသံ သကလသရီရံ ဖရိတွာ ပဝတ္တတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ဣတရေဟိ တဿ သင်္ကရော န ဟောတိ ဘိန္နနိဿယလက္ခဏတ္တာ. ဧကနိဿယာနိပိ ဟိ ရူပရသာဒီနိ လက္ခဏဘေဒတော အသံကိဏ္ဏာတိ ကိံ ပန ဘိန္နနိဿယာ ပသာဒါ.

၆. အာပေါဓာတုယာ သုခုမဘာဝေန ဖုသိတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အာပေါဓာတု ဝိဝဇ္ဇိတံ ဘူတတ္တယသင်္ခါတ’’န္တိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ သီတတာ ဖုသိတွာ ဂယှတိ၊ သာ ပန တေဇောယေဝ. မန္ဒေ ဟိ ဥဏှတ္တေ သီတဗုဒ္ဓိ သီတတာသင်္ခါတဿ ကဿစိ ဂုဏဿ အဘာဝတော. တယိဒံ သီတဗုဒ္ဓိယာ အနဝဋ္ဌိတဘာဝတော ဝိညာယတိ ပါရာပါရေ ဝိယ. တထာ ဟိ ဃမ္မကာလေ အာတပေ ဌတွာ ဆာယံ ပဝိဋ္ဌာနံ သီတဗုဒ္ဓိ ဟောတိ၊ တတ္ထေဝ စိရကာလံ ဌိတာနံ ဥဏှဗုဒ္ဓိ. ယဒိ စ အာပေါဓာတု သီတတာ သိယာ၊ ဥဏှဘာဝေန သဟ ဧကသ္မိံ ကလာပေ ဥပလဗ္ဘေယျ၊ န စေဝံ ဥပလဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ ဝိညာယတိ ‘‘န အာပေါဓာတု သီတတာ’’တိ. ယေ ပန ‘‘ဒဝတာ အာပေါဓာတု၊ သာ စ ဖုသိတွာ ဂယှတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေ ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘ဒဝတာ နာမ ဖုသိတွာ ဂယှတီတိ ဣဒံ အာယသ္မန္တာနံ အဘိမာနမတ္တံ သဏ္ဌာနေ ဝိယာ’’တိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပေါရာဏေဟိ –

‘‘ဒဝတာသဟဝုတ္တီနိ၊ တီဏိ ဘူတာနိ သမ္ဖုသံ၊

ဒဝတံ သမ္ဖုသာမီတိ၊ လောကောယမဘိမညတိ.

‘‘ဘူတေ ဖုသိတွာ သဏ္ဌာနံ၊ မနသာ ဂဏှတော ယထာ၊

ပစ္စက္ခတော ဖုသာမီတိ၊ ဝိညေယျာ ဒဝတာ တထာ’’တိ.

ဂေါစရရူပံ နာမ ပဉ္စဝိညာဏဝိသယဘာဝတော. ဂါဝေါ ဣန္ဒြိယာနိ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရန္တိ ဟိ အာရမ္မဏဿေတံ နာမံ. တံ ပနေတံ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ယထာက္ကမံ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ဂေါစရဘာဝလက္ခဏံ၊ စက္ခာဒိပဋိဟနနလက္ခဏံ ဝါ.

၇. ဣတ္ထိယာ ဘာဝေါ ဣတ္ထတ္တံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၆၃၂). ပုရိသဿ ဘာဝေါ ပုရိသတ္တံ. တတ္ထ ဣတ္ထိလိင်္ဂနိမိတ္တကုတ္တာကပ္ပဟေတုဘာဝလက္ခဏံ ဣတ္ထတ္တံ၊ ပုရိသလိင်္ဂါဒိဟေတုဘာဝလက္ခဏံ ပုရိသတ္တံ. တတ္ထ ဣတ္ထီနံ အင်္ဂဇာတံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ. သရာဓိပ္ပါယာ ဣတ္ထိနိမိတ္တံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ သဉ္ဇာနနဿ ပစ္စယဘာဝတော. အဝိသဒဌာနဂမနနိသဇ္ဇာဒိ ဣတ္ထိကုတ္တံ. ဣတ္ထိသဏ္ဌာနံ ဣတ္ထာကပ္ပေါ. ပုရိသလိင်္ဂါဒီနိပိ ဝုတ္တနယေန ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန အညထာ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒီနိ ဝဏ္ဏိတာနိ. တံ ပန ဧဝံ သင်္ဂဟေတွာ ဝဒန္တိ –

‘‘လိင်္ဂံ ဟတ္ထာဒိသဏ္ဌာနံ၊ နိမိတ္တံ မိဟိတာဒိကံ၊

ကုတ္တံ သုပ္ပါဒိနာ ကီဠာ၊ အာကပ္ပေါ ဂမနာဒိက’’န္တိ.

ဘာဝရူပံ နာမ ဘဝတိ ဧတေန ဣတ္ထာဒိအဘိဓာနံ၊ ဗုဒ္ဓိ စာတိ ကတွာ. တံ ပနေတံ ကာယိန္ဒြိယံ ဝိယ သကလသရီရံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ.

၈. ဟဒယမေဝ မနောဓာတုမနောဝိညာဏဓာတူနံ နိဿယတ္တာ ဝတ္ထု စာတိ ဟဒယဝတ္ထု. တထာ ဟိ တံ ဓာတုဒွယနိဿယဘာဝလက္ခဏံ၊ တဉ္စ ဟဒယကောသဗ္ဘန္တရေ အဍ္ဎပသတမတ္တံ လောဟိတံ နိဿာယ ပဝတ္တတိ. ရူပကဏ္ဍေ အဝုတ္တဿပိ ပနေတဿ အာဂမတော၊ ယုတ္တိတော စ အတ္ထိဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတ္ထ၊ တံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ ‘‘ယံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၈) ဧဝမာဂတံ ပဋ္ဌာနဝစနံ အာဂမော. ယုတ္တိ ပနေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ –

‘‘နိပ္ဖန္နဘူတိကာဓာရာ၊ ဒွေ ဓာတူ ကာမရူပိနံ၊

ရူပါနုဗန္ဓဝုတ္တိတ္တာ၊ စက္ခုဝိညာဏာဒယော ဝိယ.

‘‘စက္ခာဒိနိဿိတာနေတာ၊ တဿညာဓာရဘာဝတော၊

နာပိ ရူပါဒိကေ တေသံ၊ ဗဟိဒ္ဓါပိ ပဝတ္တိတော.

‘‘န စာပိ ဇီဝိတံ တဿ၊ ကိစ္စန္တရနိယုတ္တိတော၊

န စ ဘာဝဒွယံ တသ္မိံ၊ အသန္တေပိ ပဝတ္တိတော.

‘‘တသ္မာ တဒညံ ဝတ္ထု တံ၊ ဘူတိကန္တိ ဝိဇာနိယံ၊

ဝတ္ထာလမ္ဗဒုကာနန္တု၊ ဒေသနာဘေဒတော ဣဒံ၊

ဓမ္မသင်္ဂဏိပါဌသ္မိံ၊ န အက္ခာတံ မဟေသိနာ’’တိ.

၉. ဇီဝန္တိ တေနာတိ ဇီဝိတံ၊ တဒေဝ ကမ္မဇရူပပရိပါလနေ အာဓိပစ္စယောဂတော ဣန္ဒြိယန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. တထာ ဟေတံ ကမ္မဇရူပပရိပါလနလက္ခဏံ. ယထာသကံ ခဏမတ္တဋ္ဌာယီနမ္ပိ ဟိ သဟဇာတာနံ ပဝတ္တိဟေတုဘာဝေနေဝ အနုပါလကံ. န ဟိ တေသံ ကမ္မံယေဝ ဌိတိကာရဏံ ဟောတိ အာဟာရဇာဒီနံ အာဟာရာဒိ ဝိယ ကမ္မဿ တင်္ခဏာဘာဝတော. ဣဒံ ပန သဟ ပါစနဂ္ဂိနာ အနဝသေသဥပါဒိန္နကာယံ ဗျာပေတွာ ပဝတ္တတိ.

၁၀. ကဗဠံ ကတွာ အဇ္ဈောဟရီယတီတိ ကဗဠီကာရော အာဟာရော၊ ဣဒဉ္စ သဝတ္ထုကံ ကတွာ အာဟာရံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. သေန္ဒြိယကာယောပတ္ထမ္ဘနဟေတုဘူတာ ပန အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရီ ရသဟရသင်္ခါတာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗာဟာရသိနေဟဘူတာ ဩဇာ ဣဓ အာဟာရရူပံ နာမ. တထာ ဟေတံ သေန္ဒြိယကာယောပတ္ထမ္ဘနဟေတုဘာဝလက္ခဏံ၊ ဩဇဋ္ဌမကရူပါဟရဏလက္ခဏံ ဝါ.

၁၁. ကက္ခဠတ္တာဒိနာ အတ္တနော အတ္တနော သဘာဝေန ဥပလဗ္ဘနတော သဘာဝရူပံ နာမ. ဥပ္ပါဒါဒီဟိ၊ အနိစ္စတာဒီဟိ ဝါ လက္ခဏေဟိ သဟိတန္တိ သလက္ခဏံ. ပရိစ္ဆေဒါဒိဘာဝံ ဝိနာ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ ကမ္မာဒီဟိ ပစ္စယေဟိ နိပ္ဖန္နတ္တာ နိပ္ဖရူပံ နာမ. ရုပ္ပနသဘာဝေါ ရူပံ၊ တေန ယုတ္တမ္ပိ ရူပံ၊ ယထာ ‘‘အရိသသော၊ နီလုပ္ပလ’’န္တိ၊ သွာယံ ရူပ-သဒ္ဒေါ ရုဠှိယာ အတံသဘာဝေပိ ပဝတ္တတီတိ အပရေန ရူပ-သဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ‘‘ရူပရူပ’’န္တိ ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘ဒုက္ခဒုက္ခ’’န္တိ. ပရိစ္ဆေဒါဒိဘာဝံ အတိက္ကမိတွာ သဘာဝေနေဝ ဥပလဗ္ဘနတော လက္ခဏတ္တယာရောပနေန သမ္မသိတုံ အရဟတ္တာ သမ္မသနရူပံ.

၁၂. န ကဿတီတိ အကာသော. အကာသောယေဝ အာကာသော၊ နိဇ္ဇီဝဋ္ဌေန ဓာတု စာတိ အာကာသဓာတု. စက္ခုဒသကာဒိဧကေကကလာပဂတရူပါနံ ကလာပန္တရေဟိ အသံကိဏ္ဏဘာဝါပါဒနဝသေန ပရိစ္ဆေဒကံ၊ တေဟိ ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇမာနံ၊ တေသံ ပရိစ္ဆေဒမတ္တံ ဝါ ရူပံ ပရိစ္ဆေဒရူပံ. တဉှိ တံ တံ ရူပကလာပံ ပရိစ္ဆိန္ဒန္တံ ဝိယ ဟောတိ. ဝိဇ္ဇမာနေပိ စ ကလာပန္တရဘူတေဟိ ကလာပန္တရဘူတာနံ သမ္ဖုဋ္ဌဘာဝေ တံတံရူပဝိဝိတ္တတာ ရူပပရိယန္တော အာကာသော. ယေသဉ္စ သော ပရိစ္ဆေဒေါ၊ တေဟိ သယံ အသမ္ဖုဋ္ဌောယေဝ. အညထာ ပရိစ္ဆိန္နတာ န သိယာ တေသံ ရူပါနံ ဗျာပီဘာဝါပတ္တိတော. အဗျာပိတာ ဟိ အသမ္ဖုဋ္ဌတာ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အသမ္ဖုဋ္ဌံ စတူဟိ မဟာဘူတေဟီ’’တိ (ဓ. သ. ၆၃၇).

၁၃. စလမာနကာယေန အဓိပ္ပါယံ ဝိညာပေတိ၊ သယဉ္စ တေန ဝိညာယတီတိ ကာယဝိညတ္တိ. သဝိညာဏကသဒ္ဒသင်္ခါတဝါစာယ အဓိပ္ပါယံ ဝိညာပေတိ၊ သယဉ္စ တာယ ဝိညာယတီတိ ဝစီဝိညတ္တိ. တတ္ထ အဘိက္ကမာဒိဇနကစိတ္တသမုဋ္ဌာနဝါယောဓာတုယာ သဟဇာတရူပသန္ထမ္ဘနသန္ဓာရဏစလိတေသု သဟကာရီကာရဏဘူတော ဖန္ဒမာနကာယဖန္ဒနတံဟေတုကဝါယောဓာတုဝိနိမုတ္တော မဟန္တံ ပါသာဏံ ဥက္ခိပန္တဿ သဗ္ဗထာမေန ဂဟဏကာလေ ဥဿာဟနဝိကာရော ဝိယ ရူပကာယဿ ပရိဖန္ဒနပစ္စယဘာဝေန ဥပလဗ္ဘမာနော ဝိကာရော ကာယဝိညတ္တိ. သာ ဟိ ဖန္ဒမာနကာယေန အဓိပ္ပါယံ ဝိညာပေတိ. န ဟိ ဝိညတ္တိဝိကာရရဟိတေသု ရုက္ခစလနာဒီသု ‘‘ဣဒမေသ ကာရေတီ’’တိ အဓိပ္ပါယဂ္ဂဟဏံ ဒိဋ္ဌန္တိ. ဟတ္ထစလနာဒီသု စ ဖန္ဒမာနကာယဂ္ဂဟဏာနန္တရံ အဝိညာယမာနန္တရေဟိ မနောဒွါရဇဝနေဟိ ဂယှမာနတ္တာ သယဉ္စ ကာယေန ဝိညာယတိ.

ကထံ ပန ဝိညတ္တိဝသေန ဟတ္ထစလနာဒယော ဟောန္တီတိ? ဝုစ္စတေ – ဧကာဝဇ္ဇနဝီထိယံ သတ္တသု ဇဝနေသု သတ္တမဇဝနသမုဋ္ဌာနဝါယောဓာတု ဝိညတ္တိဝိကာရသဟိတာဝ ပဌမဇဝနာဒိသမုဋ္ဌာနာဟိ ဝါယောဓာတူဟိ လဒ္ဓေါပတ္ထမ္ဘာ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေန စလယတိ စိတ္တဇံ၊ ပုရိမဇဝနာဒိသမ္ဘူတာ ပန သန္ထမ္ဘနသန္ဓာရဏမတ္တကရာ တဿ ဥပကာရာယ ဟောန္တီတိ. ယထာ ဟိ သတ္တဟိ ယုဂေဟိ အာကဍ္ဎိတဗ္ဗသကဋေ သတ္တမယုဂယုတ္တာယေဝ ဂေါဏာ ဟေဋ္ဌာ ဆသု ယုဂေသု ယုတ္တဂေါဏေဟိ လဒ္ဓူပတ္ထမ္ဘာ သကဋံ စာလေန္တိ၊ ပဌမယုဂါဒိယုတ္တာ ပန ဥပတ္ထမ္ဘနသန္ဓာရဏမတ္တမေဝ သာဓေန္တာ တေသံ ဥပကာရာယ ဟောန္တိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိယေဝ စေတ္ထ စလနံ ဥပ္ပန္နဒေသတော ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ ဓမ္မာနံ သင်္ကမနာဘာဝတော. ဣတရထာ နေသံ အဗျာပါရကတာ၊ ခဏိကတာ စ န သိယာ. ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေါတိ စ ယထာ အတ္တနာ သဟဇရူပါနိ ဟေဋ္ဌိမဇဝနသမုဋ္ဌိတရူပေဟိ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနတော အညတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဧဝံ တေဟိ သဟ တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဧတ္ထ ပန စိတ္တဇေ စလိတေ တံသမ္ဗန္ဓေန ဣတရမ္ပိ စလတိ နဒီသောတေ ပက္ခိတ္တသုက္ခဂေါမယပိဏ္ဍံ ဝိယ. တထာ စလယိတုံ အသက္ကောန္တိ ယောပိ ပဌမဇဝနာဒိသမုဋ္ဌာနဝါယောဓာတုယော ဝိညတ္တိဝိကာရသဟိတာယေဝ ယေန ဒိသာဘာဂေန အယံ အဘိက္ကမာဒီနိ ပဝတ္တေတုကာမော၊ တဒဘိမုခဘာဝဝိကာရသမ္ဘဝတော. ဧဝဉ္စ ကတွာ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနဿပိ ဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပကတ္တံ ဝက္ခတိ. ဝစီဘေဒကရစိတ္တသမုဋ္ဌာနပထဝီဓာတုယာ အက္ခရုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဂတဥပါဒိန္နရူပေဟိ သဟ ဃဋ္ဋနပစ္စယဘူတော ဧကော ဝိကာရော ဝစီဝိညတ္တိ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ကာယဝိညတ္တိယံ ဝုတ္တနယေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အယံ ပန ဝိသေသော – ယထာ တတ္ထ ‘‘ဖန္ဒမာနကာယဂ္ဂဟဏာနန္တရ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမိဓ ‘‘သုယျမာနသဒ္ဒသဝနာနန္တရ’’န္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဓ စ သန္ထမ္ဘနာဒီနံ အဘာဝတော သတ္တမဇဝနသမုဋ္ဌိတာတျာဒိနယော န လဗ္ဘတိ. ဃဋ္ဋနေန ဟိ သဒ္ဓိံယေဝ သဒ္ဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဃဋ္ဋနဉ္စ ပဌမဇဝနာဒီသုပိ လဗ္ဘတေဝ. ဧတ္ထ စ ယထာ ဥဿာပေတွာ ဗဒ္ဓဂေါသီသတာလပဏ္ဏာဒိရူပါနိ ဒိသွာ တဒနန္တရပ္ပဝတ္တာယ အဝိညာယမာနန္တရာယ မနောဒွါရဝီထိယာ ဂေါသီသာဒီနံ ဥဒကသဟစာရိတပ္ပကာရံ သညာဏံ ဂဟေတွာ ဥဒကဂ္ဂဟဏံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဝိပ္ဖန္ဒမာနသမုစ္စာရိယမာနကာယသဒ္ဒေ ဂဟေတွာ တဒနန္တရပ္ပဝတ္တာယ အဝိညာယမာနန္တရာယ မနောဒွါရဝီထိယာ ပုရိမသိဒ္ဓသမ္ဗန္ဓူပနိဿယာယ သာဓိပ္ပါယဝိကာရဂ္ဂဟဏံ ဟောတီတိ အယံ ဒွိန္နံ သာဓာရဏာ ဥပမာ.

၁၄. လဟုဘာဝေါ လဟုတာ. မုဒုဘာဝေါ မုဒုတာ. ကမ္မညဘာဝေါ ကမ္မညတာ. ယထာက္ကမဉ္စေတာ အရောဂိနော ဝိယ ရူပါနံ အဂရုတာ သုပရိမဒ္ဒိတစမ္မဿ ဝိယ အကထိနတာ သုဓန္တသုဝဏ္ဏဿ ဝိယ သရီရကိရိယာနံ အနုကူလဘာဝေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညမညံ အဝိဇဟန္တဿပိ ဟိ လဟုတာဒိတ္တယဿ တံတံဝိကာရာဓိကရူပေဟိ နာနတ္တံ ဝုစ္စတိ၊ ဒန္ဓတ္တကရဓာတုက္ခောဘပ္ပဋိပက္ခပစ္စယသမုဋ္ဌာနော ဟိ ရူပဝိကာရော လဟုတာ. ထဒ္ဓတ္တကရဓာတုက္ခောဘပ္ပဋိပက္ခပစ္စယသမုဋ္ဌာနော မုဒုတာ. သရီရကိရိယာနံ အနနုကူလဘာဝကရဓာတုက္ခောဘပ္ပဋိပက္ခပစ္စယသမုဋ္ဌာနော ကမ္မညတာတိ.

၁၅. ဥပစယနံ ဥပစယော၊ ပဌမစယောတျတ္ထော ‘‘ဥပညတ္တ’’န္တျာဒီသု ဝိယ ဥပ-သဒ္ဒဿ ပဌမတ္ထဇောတနတော. သန္တာနော သန္တတိ၊ ပဗန္ဓောတျတ္ထော. တတ္ထ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ စက္ခာဒိဒသကာနံ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဧတ္ထန္တရေ ရူပုပ္ပါဒေါ ဥပစယော နာမ. တတော ပရံ သန္တတိ နာမ. ယထာသကံ ခဏမတ္တဋ္ဌာယီနံ ရူပါနံ နိရောဓာဘိမုခဘာဝဝသေန ဇီရဏံ ဇရာ၊ သာယေဝ ဇရတာ၊ နိစ္စဓုဝဘာဝေန န ဣစ္စံ အနုပဂန္တဗ္ဗန္တိ အနိစ္စံ၊ တဿ ဘာဝေါ အနိစ္စတာ၊ ရူပပရိဘေဒေါ. လက္ခဏရူပံ နာမ ဓမ္မာနံ တံတံအဝတ္ထာဝသေန လက္ခဏဟေတုတ္တာ.

၁၆. ဇာတိရူပမေဝါတိ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယ ရူပါနံ ခဏေ ခဏေ ဥပ္ပတ္တိဘာဝတော ဇာတိသင်္ခါတံ ရူပုပ္ပတ္တိဘာဝေန စတုသန္တတိရူပပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတ္တာ ရူပသမ္မတဉ္စ ဇာတိရူပမေဝ ဥပစယသန္တတိဘာဝေန ပဝုစ္စတိ ပဌမုပရိနိစ္စတ္တသင်္ခါတပ္ပဝတ္တိအာကာရဘေဒတော ဝေနေယျဝသေန ‘‘ဥပစယော သန္တတီ’’တိ (ဓ. သ. ၆၄၂) ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တတ္တာ. ဧဝဉ္စ ကတွာ တာသံ နိဒ္ဒေသေ အတ္ထတော အဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ယော အာယတနာနံ အာစယော၊ သော ရူပဿ ဥပစယော. ယော ရူပဿ ဥပစယော၊ သာ ရူပဿ သန္တတီ’’တိ (ဓ. သ. ၆၄၁-၆၄၂) ဝုတ္တံ. ဧကာဒသဝိဓမ္ပီတိ သဘာဂသင်္ဂဟဝသေန ဧကာဒသပ္ပကာရမ္ပိ.

၁၇. စတ္တာရော ဘူတာ၊ ပဉ္စ ပသာဒါ၊ စတ္တာရော ဝိသယာ၊ ဒုဝိဓော ဘာဝေါ၊ ဟဒယရူပမိစ္စပိ ဣဒံ ဇီဝိတာဟာရရူပေဟိ ဒွီဟိ သဟ အဋ္ဌာရသဝိဓံ၊ တထာ ပရိစ္ဆေဒေါ စ ဒုဝိဓာ ဝိညတ္တိ၊ တိဝိဓော ဝိကာရော၊ စတုဗ္ဗိဓံ လက္ခဏန္တိ ရူပါနံ ပရိစ္ဆေဒဝိကာရာဒိဘာဝံ ဝိနာ ဝိသုံ ပစ္စယေဟိ အနိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဣမေ အနိပ္ဖန္နာ ဒသ စေတိ အဋ္ဌဝီသတိဝိဓံ ဘဝေ.

ရူပသမုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.