တိကပဒတ္ထဝဏ္ဏနာ

တတ္ထ အဘိဓမ္မဿ မာတိကာတိ ဧတ္ထ ကေနဋ္ဌေန အဘိဓမ္မော? ဓမ္မာတိရေကဓမ္မဝိသေသဋ္ဌေန. အတိရေကဝိသေသတ္ထဒီပကော ဟိ ဧတ္ထ အဘိ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ၊ နော ပဋိက္ကမန္တိ (သံ. နိ. ၄.၈၇၊ ၅.၁၉၅၊ ၁၀၂၂၊ မ. နိ. ၃.၃၈၄၊ ၃၈၉)၊ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၁၊ ခု. ပါ. ၅.၁၊ သု. နိ. မင်္ဂလသုတ္တ၊ ဝိ. ဝ. ၈၅၇) ဝိယ၊ တသ္မာ ယထာ သမုဿိတေသု ဗဟူသု ဆတ္တေသု စေဝ ဓဇေသု စ ယံ အတိရေကပ္ပမာဏံ၊ ဝိသေသဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဉ္စ ဆတ္တံ၊ တံ အတိစ္ဆတ္တံ၊ ယော အတိရေကပ္ပမာဏော၊ ဝိသေသဝဏ္ဏသဏ္ဌာနော စ ဓဇော၊ သော အတိဒ္ဓဇောတိ စ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမေဝ အယမ္ပိ ဓမ္မော ဓမ္မာတိရေကဓမ္မဝိသေသဋ္ဌေန ‘‘အဘိဓမ္မော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဘဂဝတာ ဟိ သုတ္တန္တံ ပတွာ ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပစ္စယာကာရာဒယော ဓမ္မာ ဧကဒေသေန ဝိဘတ္တာ၊ န နိပ္ပဒေသေန၊ အဘိဓမ္မံ ပတွာ ပန အနေကေဟိ နယဝိသေသေဟိ နိပ္ပဒေသတောဝ ဝိဘတ္တာ. ဧဝံ ဓမ္မာတိရေကဓမ္မဝိသေသဋ္ဌေန ‘‘အဘိဓမ္မော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ကေနဋ္ဌေန မာတိကာ? မာတုသမဋ္ဌေန. မာတာ ဝိယာတိ ဟိ မာတိကာ ယထာ ပဒုမိကံ မုခန္တိ. ယထာ ဟိ မာတာ နာနာဝိဓေ ပုတ္တေ ပသဝတိ၊ တေ ပါလေတိ၊ ပေါသေတိ စ၊ ဧဝမယမ္ပိ နာနာဝိဓေ ဓမ္မေ၊ အတ္ထေ စ ပသဝတိ၊ တေ စ အဝိနဿမာနေ ပါလေတိ၊ ပေါသေတိ စ၊ တသ္မာ ‘‘မာတိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. မာတိကံ ဟိ နိဿာယ ဓမ္မသင်္ဂဏီအာဒိသတ္တပ္ပကရဏဝသေန ဝိတ္ထာရိယမာနာ အနန္တာပရိမာဏာ ဓမ္မာ၊ အတ္ထာ စ တာယ ပသုတာ၊ ပါလိတာ၊ ပေါသိတာ ဝိယ စ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ ဓမ္မသင်္ဂဏိပ္ပကရဏေ စတဿော ဝိဘတ္တိယော စိတ္တဝိဘတ္တိ ရူပဝိဘတ္တိ နိက္ခေပရာသိ အတ္ထုဒ္ဓါရောတိ. တတ္ထ နာနာနယေဟိ ဧကူနနဝုတိစိတ္တဝိဘာဝိနီ စိတ္တဝိဘတ္တိ ဝိတ္ထာရိယမာနာ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရာ ဟောတိ၊ တဒနန္တရံ ဧကဝိဓာဒိနာ ရူပဝိဘာဝိနီ ရူပဝိဘတ္တိ ဝိတ္ထာရိယမာနာ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရာ ဟောတိ၊ တဒနန္တရံ မူလခန္ဓဒွါရာဒီနိ နိက္ခိပိတွာ ဒေသိတော နိက္ခေပရာသိ ဝိတ္ထာရိယမာနော အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရော ဟောတိ၊ တဒနန္တရံ တေပိဋကဿ ဗုဒ္ဓဝစနဿ အဋ္ဌကထာဘူတော အတ္ထုဒ္ဓါရော ဝိတ္ထာရိယမာနော အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရော ဟောတိ. ဧဝမိဒံ ဓမ္မသင်္ဂဏိပ္ပကရဏံ ဝါစနာမဂ္ဂတော အတိရေကတေရသမတ္တဘာဏဝါရမ္ပိ သမာနံ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ.

တထာ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ခန္ဓဝိဘင်္ဂေါ အာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပစ္စယာကာရသတိပဋ္ဌာနသမ္မပ္ပဓာနဣဒ္ဓိပါဒဗောဇ္ဈင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂဈာနအပ္ပမညာသိက္ခာပဒပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏခုဒ္ဒကဝတ္ထုဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂါတိ အဋ္ဌာရသ ဝိဘင်္ဂါ ဝိဘတ္တာ၊ တေ သုတ္တန္တဘာဇနီယအဘိဓမ္မဘာဇနီယာဒိနာနာနယေဟိ ဝိတ္ထာရိယမာနာ ပစ္စေကံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရာ ဟောန္တိ. ဧဝမိဒံ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏံ ဝါစနာမဂ္ဂတော ပဉ္စတိံသမတ္တဘာဏဝါရမ္ပိ သမာနံ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ.

တထာ ဓာတုကထာပကရဏံ ‘‘သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော’’တိအာဒိနာ စုဒ္ဒသဝိဓေန ဝိဘတ္တံ ဝါစနာမဂ္ဂတော အတိရေကဆဘာဏဝါရမတ္တမ္ပိ သမာနံ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ.

တထာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပ္ပကရဏံ ခန္ဓပညတ္တိ အာယတနဓာတုသစ္စဣန္ဒြိယပုဂ္ဂလပညတ္တီတိ ဆဗ္ဗိဓေန ဝိဘတ္တံ ဝါစနာမဂ္ဂတော အတိရေကပဉ္စဘာဏဝါရမတ္တမ္ပိ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ.

တထာ ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ သကဝါဒေ ပဉ္စ သုတ္တသတာနိ၊ ပရဝါဒေ ပဉ္စ သုတ္တသတာနီတိ သုတ္တသဟဿံ သမောဓာနေတွာ ဝိဘတ္တံ ဝါစနာမဂ္ဂတော သင်္ဂီတိအာရောပိတနယေန ဒီဃနိကာယပ္ပမာဏမ္ပိ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ.

တထာ ယမကပ္ပကရဏံ မူလယမကံ ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စသင်္ခါရအနုသယစိတ္တဓမ္မဣန္ဒြိယယမကန္တိ ဒသဝိဓေန ဝိဘတ္တံ ဝါစနာမဂ္ဂတော ဝီသဘာဏဝါရသတမ္ပိ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ.

ပဋ္ဌာနပ္ပကရဏံ ဟေတုပစ္စယအာရမ္မဏပစ္စယာဒိစတုဝီသတိပစ္စယေ ဂဟေတွာ တိကပဋ္ဌာနာဒိစတုဝီသတိဝိဓေန ဝိဘတ္တံ ပစ္စေကံ ကတိပယဘာဏဝါရမ္ပိ ဝိတ္ထာရိယမာနံ အနန္တာပရိမာဏဘာဏဝါရံ ဟောတိ. ဧဝံ အနန္တာပရိမာဏာနံ ဓမ္မာနံ၊ အတ္ထာနဉ္စ ပသဝနတော၊ ပါလနတော၊ ပေါသနတော စ ‘‘မာတာ ဝိယာတိ မာတိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ပါလနပေါသနဉ္စေတ္ထ သမ္မုဋ္ဌာနံ၊ ဝိရဒ္ဓါနဉ္စ ပါဠိအတ္ထာနံ မာတိကာနုသာရေန သလ္လက္ခေတွာ သမာနယနတော၊ ရက္ခဏတော စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သာ ပနာယံ ပရိစ္ဆေဒတော ဓမ္မသင်္ဂဏီမာတိကာ ဝိဘင်္ဂမာတိကာ ဓာတုကထာမာတိကာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိမာတိကာ ကထာဝတ္ထုမာတိကာ ယမကမာတိကာ ပဋ္ဌာနမာတိကာတိ သတ္တန္နံ ပကရဏာနံ အာဒိမှိ ဌပိတာ သတ္တဝိဓာ ဟောတိ.

တတ္ထ ဓမ္မသင်္ဂဏီမာတိကာ အာဒိ၊ သာပိ တိကမာတိကာ ဒုကမာတိကာတိ ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ဒွါဝီသတိ တိကာ တိကမာတိကာ နာမ. ဒွေစတ္တာလီသသတဒုကာ ဒုကမာတိကာ နာမ၊ သာ ပုန အာဟစ္စဘာသိတာ သာဝကဘာသိတာတိ ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ဒွါဝီသတိ တိကာ စေဝ၊ ‘‘ဟေတူ ဓမ္မာ န ဟေတူ ဓမ္မာ။ပေ။ သရဏာ ဓမ္မာ အရဏာ ဓမ္မာ’’တိ ဣမေ စ သတံ ဒုကာတိ အယံ အာဟစ္စဘာသိတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတာ သတ္တန္နံ ပကရဏာနံ မာတိကာ နာမ၊ တဒနန္တရာ ‘‘ဝိဇ္ဇာဘာဂိနော ဓမ္မာ အဝိဇ္ဇာဘာဂိနော ဓမ္မာ။ပေ။ ခယေဉာဏံ အနုပ္ပါဒေဉာဏ’’န္တိ ဣမေ ဒွါစတ္တာလီသ သုတ္တန္တိကဒုကာ ဓမ္မသေနာပတိသာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဌပိတတ္တာ သာဝကဘာသိတာ နာမ. ဣမေ ဌပေန္တော ပန ထေရော န သာမုက္ကံသိကေန အတ္တနော ဉာဏေန ဌပေသိ၊ ဧကုတ္တရိယံ ပန ဧကကနိပါတဒုကနိပါတသင်္ဂီတိသုတ္တဒသုတ္တရသုတ္တေဟိ သမောဓာနေတွာ အာဘိဓမ္မိကတ္ထေရာနံ သုတ္တန္တံ ပတွာ အကိလမနတ္ထံ ဌပေသိ.

သာ ပုန သပ္ပဒေသနိပ္ပဒေသဝသေန ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ ဟိ နဝ တိကာ၊ ဧကသတ္တတိ စ ဒုကာ သပ္ပဒေသာနံ သာဝသေသာနံ နာမရူပါနံ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ သပ္ပဒေသာ နာမ၊ အဝသေသာ တေရသ တိကာ၊ ဧကသတ္တတိ စ ဒုကာ နိပ္ပဒေသာနံ နိရဝသေသာနံ နာမရူပါနံ ဂဟိတတ္တာ နိပ္ပဒေသာ နာမ. တေသံ ဝိဘာဂေါ တတ္ထ တတ္ထေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ. တထာ နာမလာဘဝသေန ဒွိဓာ. သဗ္ဗေဝ ဟိ ဧတေ တိကဒုကာ အာဒိပဒဝသေန၊ သဗ္ဗပဒဝသေန စာတိ ဒွိဓာ နာမံ လဘန္တိ. တတ္ထ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဗျာကတာ ဓမ္မာ’’တိ အယံ တာဝ အာဒိပဒဝသေန လဒ္ဓနာမော ကုသလတ္တိကော နာမ. ‘‘သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။ပေ။ ဓမ္မာ’’တိ အယံ သဗ္ဗပဒဝသေန လဒ္ဓနာမော ဝေဒနာတ္တိကော နာမ. ဧဝံ သဗ္ဗေသမ္ပိ တိကဒုကာနံ နာမံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သာ ပနေသာ ပဉ္စဒသဟိ ပရိစ္ဆေဒေဟိ ဝဝတ္ထိတာ. တိကာနံ ဟိ ဧကော ပရိစ္ဆေဒေါ၊ ဒုကာနံ စုဒ္ဒသ. ‘‘ဟေတူ ဓမ္မာ နဟေတူ ဓမ္မာ’’တိအာဒယော ဟိ ဆ ဒုကာ ဂန္ထတော စ အတ္ထတော စ အညမညသမ္ဗန္ဓေန ကဏ္ဏိကာ ဝိယ၊ ဃဋာ ဝိယ စ ဟုတွာ ဌိတတ္တာ ‘‘ဟေတုဂေါစ္ဆကော’’တိ ဝုစ္စတိ. တတော အပရေ ‘‘သပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ’’တိအာဒယော သတ္တ ဒုကာ အညမညံ အသမ္ဗန္ဓာ ကေဝလံ ဒုကသာမညေန ဥစ္စိနိတွာ ဂေါစ္ဆကန္တရေ ဌပိတတ္တာ၊ အညေဟိ စ အန္တရဒုကေဟိ စူဠကတ္တာ ‘‘စူဠန္တရဒုကာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတော ပရံ အာသဝဒုကာဒီနံ ဆန္နံ ဒုကာနံ ဝသေန အာသဝဂေါစ္ဆကော နာမ. တတော သံယောဇနဒုကာဒီနံ ဆန္နံ ဝသေန သံယောဇနဂေါစ္ဆကော နာမ. တထာ ဂန္ထဩဃယောဂနီဝရဏဒုကာဒီနံ ဆန္နံ ဆန္နံ ဝသေန ဂန္ထဩဃယောဂနီဝရဏဂေါစ္ဆကာ နာမ. ပရာမာသဒုကာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဝသေန ပရာမာသဂေါစ္ဆကော နာမ. တတော ပရံ သာရမ္မဏဒုကာဒယော စတုဒ္ဒသ ဒုကာ မဟန္တရဒုကာ နာမ. တတော ပရံ ဥပါဒါနဒုကာဒယော ဆ ဒုကာ ဥပါဒါနဂေါစ္ဆကော နာမ. တတော ကိလေသဒုကာဒယော အဋ္ဌဒုကာ ကိလေသဂေါစ္ဆကော နာမ. တတော ပရံ ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဒုကာဒယော အဋ္ဌာရသ ဒုကာ အဘိဓမ္မမာတိကာယ ပရိယောသာနေ ဌပိတတ္တာ ပိဋ္ဌိဒုကာ နာမ. ဝိဇ္ဇာဘာဂိယဒုကာဒယော ပန ဒွါစတ္တာလီသ ဒုကာ သုတ္တန္တိကဒုကာ နာမ. ဧဝမေတိဿာ ပဉ္စဒသဟိ ပရိစ္ဆေဒေဟိ ဝဝတ္ထိတာယ တာဝ အယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဘဝိဿတိ.

ကုသလတ္တိကဝဏ္ဏနာ

ယသ္မာ ပနေတ္ထ တိကမာတိကာ အာဒိ၊ တတ္ထာပိ ကုသလတ္တိကော အာဒိ၊ တသ္မာ ကုသလတ္တိကဿ တာဝ –

အတ္ထတော ဘူမိဘေဒါ စ၊ ပစ္စေကံ သမ္ပယောဂတော၊

ဥဒ္ဒေသတော စ ဓမ္မာနံ၊ လက္ခဏာဒိဝိဘာဂတော.

သင်္ဂဟာ သုညတော စေဝ၊ ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတော၊

ယထာနုရူပံ သဗ္ဗတ္ထ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော.

တတ္ထ အတ္ထတော တာဝ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ဧတ္ထ ကုသလသဒ္ဒေါ အာရောဂျာနဝဇ္ဇဆေကသုခဝိပါကေသု ဒိဿတိ. အယံ ဟိ ‘‘ကစ္စိ နု ဘောတော ကုသလံ၊ ကစ္စိ ဘောတော အနာမယ’’န္တိအာဒီသု (ဇာ. ၁.၁၅.၂၄၆၊ ၂.၂၀.၁၂၉) အာရောဂျေ ဒိဿတိ. ‘‘ကတမော ပန၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရော ကုသလော? ယော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကာယသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၃၆၁) အနဝဇ္ဇေ. ‘‘ကုသလော တွံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါန’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၈၇) ဆေကေ. ‘‘ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၄၃၁) သုခဝိပါကေ. သွာယမိဓ အာရောဂျေပိ အနဝဇ္ဇေပိ သုခဝိပါကေပိ ဝတ္တတိ. ယထေဝ ဟိ ရူပကာယေ နိဗျာဓိတာယ အာရောဂျဋ္ဌေန ကုသလံ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ အရူပဓမ္မေပိ ကိလေသဗျာဓိနော အဘာဝေန အာရောဂျဋ္ဌေန ကုသလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကိလေသဝဇ္ဇဿ ပန အဘာဝါ အနဝဇ္ဇဋ္ဌေန ကုသလံ.

ဓမ္မ-သဒ္ဒေါ ပနာယံ ပရိယတ္တိဟေတုဂုဏနိဿတ္တနိဇ္ဇီဝတာဒီသု ဒိဿတိ. အယံ ဟိ ‘‘ဓမ္မံ ပရိယာပုဏာတိ သုတ္တံ ဂေယျ’’န္တိအာဒီသု (အ. နိ. ၄.၁၀၂) ပရိယတ္တိယံ ဒိဿတိ. ‘‘ဟေတုမှိ ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိအာဒီသု (ဝိဘ. ၇၂၀) ဟေတုမှိ. ‘‘န ဟိ ဓမ္မော အဓမ္မော စ၊ ဥဘော သမဝိပါကိနော’’တိအာဒီသု (ထေရဂါ. ၃၀၄) ဂုဏေ. ‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၃) နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝတာယံ၊ သွာယမိဓာပိ နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝတာယမေဝ ဝဋ္ဋတိ.

ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ – ကုစ္ဆိတေ ပါပဓမ္မေ သလယန္တိ စလယန္တိ ကမ္ပေန္တိ ဝိဒ္ဓံသေန္တီတိ ကုသလာ. ကုစ္ဆိတေန ဝါ အာကာရေန သယန္တီတိ ကုသာ၊ တေ ကုသေ လုနန္တိ ဆိန္ဒန္တီတိ ကုသလာ. ကုစ္ဆိတာနံ ဝါ သာနတော တနုကရဏတော ဉာဏံ ကုသံ နာမ၊ တေန ကုသေန လာတဗ္ဗာ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗာတိ ကုသလာ. အထ ဝါ ကောသလ္လံ ဝုစ္စတိ ပညာ၊ တတော ကောသလ္လတော သမ္ဘူတတ္တာ ကုသလာ. ဣဒံ ပန အနန္တရေ ဝုတ္တဉ္စာတိ နိဗ္ဗစနဒွယံ ကိဉ္စာပိ နိပ္ပရိယာယတော ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနမေဝ ယုဇ္ဇတိ၊ ရုဠှီဝသေန ပန တံသဒိသတာယ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနမ္ပီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယထာ ဝါ ကုသာ ဥဘယဘာဂဂတံ ဟတ္ထပ္ပဒေသံ လုနန္တိ၊ ဧဝမိမေပိ ဥပ္ပန္နာနုပ္ပန္နဘာဝေန ဥဘယဘာဂဂတံ သံကိလေသပက္ခံ လုနန္တိ၊ တသ္မာ ကုသာ ဝိယ လုနန္တီတိ ကုသလာ. အတ္တနော ပန သဘာဝံ ဓာရေန္တီတိ ဓမ္မာ၊ ဓာရီယန္တိ ဝါ ပစ္စယေဟိ၊ ဓာရီယန္တိ ဝါ ယထာသဘာဝတော အာဓာရီယန္တီတိပိ ဓမ္မာ. န ကုသလာ အကုသလာ၊ မိတ္တပဋိပက္ခာ အမိတ္တာ ဝိယ ကုသလပဋိပက္ခာတိ အတ္ထော. န ဗျာကတာတိ အဗျာကတာ၊ ကုသလာကုသလဘာဝေန အကထိတာတိ အတ္ထော. တေသု အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကလက္ခဏာ ကုသလာ၊ သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကလက္ခဏာ အကုသလာ၊ အဝိပါကလက္ခဏာ အဗျာကတာ.

ကိံ ပနေတာနိ ကုသလာတိ ဝါ ဓမ္မာတိ ဝါတိအာဒီနိ ဧကတ္ထာနိ၊ ဥဒါဟု နာနတ္ထာနီတိ? ကိဉ္စေတ္ထ ယဒိ တာဝ ဧကတ္ထာနိ၊ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ကုသလာ ကုသလာ’’တိ ဝုတ္တသဒိသံ ဟောတိ. အထ နာနတ္ထာနိ၊ တိကဒုကာနံ ဆက္ကစတုက္ကဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ၊ ပဒါနဉ္စ အသမ္ဗန္ဓော ‘‘ကုသလာ ရူပံ စက္ခုမာ’’တိအာဒီနံ ဝိယ. အထာပိ ယဒိ ဧတာနိ ဧကတ္ထာနိ၊ ကုသလာကုသလာဗျာကတပဒါနံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဓမ္မာနံ ဓမ္မသဘာဝေန ဧကတ္တာ ကုသလာဒီနမ္ပိ ဧကတ္တံ အာပဇ္ဇတိ. အထ ‘‘ကုသလပဒတော အကုသလာဒိပဒဿ အညတ္တံ သိယာ’’တိ ဝဒထ၊ န ဧတာနိ ဧကတ္ထာနိ. တဒါ ဓမ္မော နာမ ဘာဝေါ. ဘာဝတော စ အညော အဘာဝေါတိ. ဧဝံ အညောညာပေက္ခာယ အဘာဝတ္တမာပန္နေဟိ ဓမ္မေဟိ အနညေ ကုသလာဒယောပိ အဘာဝါ ဧဝ သိယုန္တိ? သဗ္ဗမေတံ အကာရဏံ၊ ကသ္မာ? ယထာနုမတိဝေါဟာရသိဒ္ဓိတော၊ န ဟိ ‘‘ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိအာဒီနိ ပဒါနိ ယထာ ကုသလာ ကုသလာတိ၊ ဧဝံ အတ္ထဝိသေသာဘာဝေန ပဏ္ဍိတေဟိ အနုမတာနိ၊ နာပိ ကုသလာ ရူပံ စက္ခုမာ-သဒ္ဒါ ဝိယ အညမညံ အနောလောကိတတ္ထဘာဝေန၊ အထ ခေါ အနဝဇ္ဇဣဋ္ဌဝိပါကတ္တာဒိသင်္ခါတဿ အတ္ထဝိသေသဿ၊ သဘာဝသာဓာရဏာဒိအတ္ထသာမညဿ စ ဇောတကတ္တေန ယထာက္ကမံ အနုမတာနိ. ကုသလ-သဒ္ဒေါ ဟိ ဓမ္မ-သဒ္ဒဿ ပုရတော ဝုစ္စမာနော ကုသလာကုသလာဒိသဗ္ဗသာဓာရဏသာမညတ္ထဒီပကံ ဓမ္မ-သဒ္ဒံ အကုသလာဒိတော နိဝတ္တေတွာ အတ္တနော အတ္တနော အတ္ထဝိသေသဝိသိဋ္ဌတ္ထဒီပကံ ကရောတိ. ဧဝံ ပစ္စေကံ ဘိန္နဝိသယာနမ္ပိ နေသံ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေန ပဝတ္တိယံ ဧကတ္ထတာယ ပဏ္ဍိတာနုမတတာယ ယထာဝုတ္တဒေါသာရောပနေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ၊ သဗ္ဗမေတံ အကာရဏံ. ဧဝံ တတော ပရေသုပိ သဗ္ဗတ္ထ ယထာနုရူပတော ဉာတဗ္ဗံ. အယံ တာဝ ပဒတ္ထတော ဝိနိစ္ဆယော.

ကုသလပဒတ္ထော

ဘူမိဘေဒါတိ တေသု ကုသလာကုသလာဗျာကတေသု ဓမ္မေသု ကုသလာ တာဝ ဓမ္မာ ဘူမိဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တိ – ကာမာဝစရာ ရူပါဝစရာ အရူပါဝစရာ လောကုတ္တရာတိ. အယံ ဘူမိဘေဒတော ဝိနိစ္ဆယော.

သမ္ပယောဂတောတိ ဧဝံ ဘူမိဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓာနမ္ပိ နေသံ ပစ္စေကံ သမ္ပယောဂတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ကာမာဝစရာ တာဝ သမ္ပယောဂတော အဋ္ဌဝိဓာ ဟောန္တိ. သေယျထိဒံ? သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ၊ တထာ သသင်္ခါရံ. ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ၊ တထာ သသင်္ခါရံ. သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ၊ တထာ သသင်္ခါရံ. ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တံ အသင်္ခါရံ၊ တထာ သသင်္ခါရန္တိ. တတ္ထ ဣဋ္ဌာရမ္မဏတာ၊ သဒ္ဓါဗာဟုလ္လတာ၊ ဝိသုဒ္ဓဒိဋ္ဌိတာ၊ အာနိသံသဒဿာဝိတာ စ ဧကာဒသ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂကာရဏာနိ စာတိ ဣမေဟိ တာဝ ကာရဏေဟိ သောမနဿသဟဂတဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဉာဏသမ္ပတ္တိံ ပန ပတ္ထေတွာ ကတကမ္မတော၊ ဗြဟ္မာဒိဥပပတ္တိတော၊ ပညာဒသကဝသေန ဣန္ဒြိယပရိပါကတော၊ ဝိက္ခမ္ဘနေန ကိလေသဒူရိဘာဝတော စ သတ္တဝိဓဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂကာရဏတော စ ဉာဏသမ္ပယုတ္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ဝသေန ပဝတ္တော ပုဗ္ဗပယောဂေါ သင်္ခါရော နာမ.

တေန ဥပ္ပန္နံ သသင်္ခါရံ၊ တဒဘာဝါ အသင်္ခါရဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတေသု ဟိ ယထာဝုတ္တသောမနဿဉာဏဟေတုံ အာဂမ္မ ပဟဋ္ဌော ‘‘အတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိ အာဒိနယပ္ပဝတ္တံ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ အသံသီဒန္တော၊ ပရေဟိ စ အနုဿာဟိတော ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောတိ၊ တဒါဿ သောမနဿသဟဂတံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ ပဌမံ ကုသလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဒါ ပန ဝုတ္တနယေန ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပုရက္ခတွာ အမုတ္တစာဂိတာဒိဝသေန သံသီဒမာနော၊ အတ္တနော ပဋိသင်္ခါရေန ဝါ ပရေဟိ ဝါ ဥဿာဟိတော ကရောတိ၊ တဒါဿ တဒေဝ သသင်္ခါရံ ဒုတိယံ ကုသလံ ဟောတိ. ယဒါ ပန ဉာတိဇနာဒိပဋိပတ္တိဒဿနေန ဇာတပရိစယာ ဗာလဒါရကာဒယော ဘိက္ခုအာဒိဒဿနေန သောမနဿဇာတာ သဟသာ ဒါနဝန္ဒနာဒီနိ ကရောန္တိ၊ တဒါ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တံ တတိယံ ကုသလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဒါ ပန ဉာတိအာဒီဟိ ဥဿာဟိတာ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇန္တိ၊ တဒါ တဒေဝ စတုတ္ထံ သသင်္ခါရစိတ္တံ ဟောတိ. ယဒါ ပန သောမနဿဟေတုနော အဘာဝေန ဝိသုံ စတူသုပိ ဝိကပ္ပေသု သောမနဿရဟိတာ ဟောန္တိ၊ တဒါ သေသာနိ စတ္တာရိ ဥပေက္ခာသဟဂတာနိ ကုသလာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဧဝံ ပစ္စေကံ သမ္ပယောဂတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဥဒ္ဒေသတော စ ဓမ္မာနန္တိ ဧဝံ သမ္ပယောဂတော အဋ္ဌဝိဓေသု ကုသလေသု ပစ္စေကံ ဓမ္မာနံ ဥဒ္ဒေသတောပိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ပဌမကုသလေ တာဝ ပါဠိယာ သရူပေန အာဂတာ တိံသ ဓမ္မာ၊ ယေဝါပနကာ နဝါတိ ဧကူနစတ္တာလီသ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. သေယျထိဒံ – ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဝိတက္ကော ဝိစာရော ပီတိ ဝီရိယံ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဇီဝိတံ သဒ္ဓါ သတိ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော ကာယပဿဒ္ဓိ စိတ္တပဿဒ္ဓိ ကာယလဟုတာ စိတ္တလဟုတာ ကာယမုဒုတာ စိတ္တမုဒုတာ ကာယကမ္မညတာ စိတ္တကမ္မညတာ ကာယပါဂုညတာ စိတ္တပါဂုညတာ ကာယုဇုကတာ စိတ္တုဇုကတာတိ ဣမေ သရူပေန အာဂတာ တိံသဓမ္မာ. ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော မနသိကာရော တတြမဇ္ဈတ္တတာ ကရုဏာ မုဒိတာ ကာယဒုစ္စရိတဝိရတိ ဝစီဒုစ္စရိတဝိရတိ မိစ္ဆာဇီဝဝိရတီတိ ဣမေ ယေဝါပနကာ နဝါတိ.

ပဒဘာဇနီယေ ပန –

‘‘ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ပေ။ တသ္မိံ သမယေ ဖဿော ဟောတိ၊ ဝေဒနာ။ပေ။ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဝိတက္ကော ဝိစာရော ပီတိ သုခံ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ သတိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယံ မနိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ သဒ္ဓါဗလံ ဝီရိယဗလံ သတိဗလံ သမာဓိဗလံ ပညာဗလံ ဟိရိဗလံ ဩတ္တပ္ပဗလံ အလောဘော အဒေါသော အမောဟော အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပံ ကာယပဿဒ္ဓိ စိတ္တပဿဒ္ဓိ ကာယလဟုတာ စိတ္တလဟုတာ ကာယမုဒုတာ စိတ္တမုဒုတာ ကာယကမ္မညတာ စိတ္တကမ္မညတာ ကာယပါဂုညတာ စိတ္တပါဂုညတာ ကာယုဇုကတာ စိတ္တုဇုကတာ သတိ သမ္ပဇညံ သမထော ဝိပဿနာ ပဂ္ဂါဟော အဝိက္ခေပေါ ဟောတီ’’တိ (ဓ. သ. ၁) –

ဧဝံ သရူပတော ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ဆပညာသ ဓမ္မာ ‘‘ယေ ဝါ ပန တသ္မိံ သမယေ အညေပိ အတ္ထိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ အရူပိနော ဓမ္မာ’’တိ (ဓ. သ. ၁) ဧဝံ ယေဝါပနကဝသေန သာမညတော ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ အဋ္ဌကထာယံ စဿာ တေသု တေသု သုတ္တပ္ပဒေသေသု အာဂတေ ဂဟေတွာ သရူပတော နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဆန္ဒာဒယော နဝါတိ ပဉ္စသဋ္ဌိ ဓမ္မာ အာဂတာ. ယသ္မာ ပန တေသု သရူပေန အာဂတာ ဈာနင်္ဂဣန္ဒြိယမဂ္ဂင်္ဂဗလမူလာဒီနံ ဝသေန ဧကဿေဝ ဗဟုကိစ္စတာဒဿနတ္ထံ ပုနပ္ပုနံ ဂဟေတွာ ပရိယာယေန ဆပညာသဝိဓေန ဒေသိတာပိ အဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ယထာဝုတ္တာ သမတိံသေဝ ဓမ္မာ ဟောန္တိ၊ တေ ပန သဝိဘတ္တိကာ အဝိဘတ္တိကာတိ ဒုဝိဓာ. တတ္ထ ဖဿာဒယော အဋ္ဌာရသ ဧကကတ္တာ အဝိဘတ္တိကာ. ဝေဒနာဒယော ဒွါဒသ ဓမ္မာ အဋ္ဌတိံသပ္ပဘေဒေန ယထာယောဂံ ဝိဘတ္တတ္တာ သဝိဘတ္တိကာ၊ ယေဝါပနကာ ပန အဝိဘတ္တိကာ ဧဝ. တသ္မာ တေ သဗ္ဗေပိ နိပ္ပရိယာယေန ဧကူနစတ္တာလီသ ဓမ္မာဝ ဟောန္တိ. ဟောန္တိ စေတ္ထ –

ဖဿာဒိပဉ္စကံ ပဉ္စဈာနင်္ဂါနိန္ဒြိယဋ္ဌကံ၊

မဂ္ဂင်္ဂပဉ္စကံ သတ္တဗလံ မူလတ္တိကမ္ပိ စ.

ကမ္မပထတ္တိကဉ္စေဝ၊ လောကပါလဒုကံ တထာ၊

ပဿဒ္ဓိအာဒီ ဆ ဒုကာ၊ တီဏိ ပိဋ္ဌိဒုကာနိတိ.

သတ္တရသဟိ ရာသီဟိ၊ ဆပညာသေဝ ပါဠိယံ၊

ဝုတ္တာ သဘာဝတော တိံသ၊ ဓမ္မာ အဂဟိတဂ္ဂဟေ.

ဖဿော ဇီဝိတသညာ စ၊ စေတနာ စာရပီတိယော၊

ဆ ဒုကာ ကာယပဿဒ္ဓိ-ပမုခါဋ္ဌာရသေကကာ.

စိတ္တံ ဝိတက္ကော သဒ္ဓါ စ၊ ဟိရိဩတ္တပ္ပိယမ္ပိ စ၊

အလောဘော စ အဒေါသော စ၊ သတ္တ ဒွိဓာ ဝိဘာဝိတာ.

ဝေဒနာ တိဝိဓာ ဝီရိယံ၊ သတိ စ စတုဓာ မတာ၊

ဆဒ္ဓါ ဧကဂ္ဂတာ ပညာ၊ သတ္တဓာဝ ဝိဘာဝိတာ.

ဝိရတီ အပ္ပမညာယော၊ မနက္ကာရော ဆန္ဒမဇ္ဈတ္တာ၊

ဓိမောက္ခော ယေဝါပနကာ၊ နဝေတေ ပဌမေ မနေ.

ပဉ္စသဋ္ဌိဝိဓေနေဝ၊ ပရိယာယေန ဒေသိတာ၊

နဝါဓိကာ စ တေတ္တိံသ၊ ဓမ္မာဝ ပရမတ္ထတောတိ.

ဧတ္ထ စ သရူပေန အာဂတာ တိံသ ဓမ္မာ၊ ယေဝါပနကေသု စတ္တာရော စာတိ စတုတ္တိံသ ဓမ္မာ ဧကက္ခဏေ နိယတာ လဗ္ဘန္တိ၊ သေသာ ပန ကရုဏာဒယော ပဉ္စ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂမုဒိတာပုဗ္ဗဘာဂဝသေန၊ ကာယဒုစ္စရိတဝစီဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝေဟိ ဝိရမဏဝသေန စ စိတ္တဿ ပဝတ္တိကာလေသု ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အညထာနုပ္ပဇ္ဇနတော အနိယတာ. တေ စ ယသ္မာ ဒုက္ခိတသုခိတသတ္တဝသေန၊ ကာယဒုစ္စရိတာဒိတ္တယဝသေန စ ပစ္စေကံ ဘိန္နဝိသယတ္တာ ဧကတော န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂါဒိဝသေန ပဝတ္တေသု ပဉ္စသု စိတ္တက္ခဏေသု နိယတာ စတုတ္တိံသ၊ ကရုဏာဒီသု ဧကန္တိ ပဉ္စတိံသ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကေဝလံ ပန ဒါနာဒိဝသေန ပဝတ္တိယံ နိယတာ စတုတ္တိံသေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ ဓမ္မုဒ္ဒေသတော ဝိနိစ္ဆယော.

လက္ခဏာဒိဝိဘာဂတောတိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ ဓမ္မာနံ လက္ခဏရသာဒိတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဖုသတီတိ ဖဿော. သွာယံ ဖုသနလက္ခဏော၊ သင်္ဃဋ္ဋနရသော၊ သန္နိပါတပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ အာပါထဂတဝိသယပဒဋ္ဌာနော. အယံ ဟိ အရူပဓမ္မောပိ သမာနော အာရမ္မဏေ ဖုသနာကာရေန ပဝတ္တတီတိ ဖုသနလက္ခဏော၊ သာ စဿ ဖုသနာကာရပ္ပဝတ္တိ အမ္ဗိလာဒိဒဿနေ ခေဠုပ္ပါဒါဒိနာ ဉာတဗ္ဗာ. ဧကဒေသေန ပန အနလ္လီယမာနောပိ ရူပံ ဝိယ စက္ခုံ၊ သဒ္ဒေါ ဝိယ စ သောတံ စိတ္တမာရမ္မဏဉ္စ သင်္ဃဋ္ဋေတီတိ သင်္ဃဋ္ဋနရသော. တိကသန္နိပါတသင်္ခါတဿ ပန အတ္တနော ကာရဏဿ ဝသေန ပဝေဒိတတ္တာ သန္နိပါတပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ ဖလဋ္ဌေန ပစ္စုပဋ္ဌာနေန ပနေသ ဝေဒနာပစ္စုပဋ္ဌာနော နာမ ဟောတိ. တဇ္ဇာသမန္နာဟာရေန စေဝ ဣန္ဒြိယေန စ ပရိက္ခတေ ဝိသယေ အနန္တရာယေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော အာပါထဂတဝိသယပဒဋ္ဌာနောတိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာဓိဋ္ဌာနဘာဝတော ပနေသ နိစ္စမ္မာ ဂါဝီ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. လက္ခဏာဒီသု စ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သဘာဝေါ ဝါ သာမညံ ဝါ လက္ခဏံ နာမ၊ ကိစ္စံ ဝါ သမ္ပတ္တိ ဝါ ရသော နာမ၊ ဥပဋ္ဌာနာကာရော ဝါ ဖလံ ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌာနံ နာမ၊ အာသန္နကာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ နာမ. ဧဝံ ဥပရိပိ သဗ္ဗတ္ထ လက္ခဏာဒီနံ နာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဝေဒယတီတိ ဝေဒနာ၊ သာ ဝေဒယိတလက္ခဏာ၊ သဘာဝဘေဒတော ပနေသာ ပဉ္စဝိဓာ ဟောတိ – သုခံ ဒုက္ခံ သောမနဿံ ဒေါမနဿံ ဥပေက္ခာတိ. တတ္ထ ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာနုဘဝနလက္ခဏံ သုခံ၊ သမ္ပယုတ္တာနံ ဥပဗြူဟနရသံ၊ ကာယိကအဿာဒပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ကာယိန္ဒြိယပဒဋ္ဌာနံ. အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာနုဘဝနလက္ခဏံ ဒုက္ခံ၊ သမ္ပယုတ္တာနံ မိလာပနရသံ၊ ကာယိကာဗာဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ကာယိန္ဒြိယပဒဋ္ဌာနံ. ဣဋ္ဌာရမ္မဏာနုဘဝနလက္ခဏံ သောမနဿံ၊ ယထာ တထာ ဝါ ဣဋ္ဌာကာရသမ္ဘောဂရသံ၊ သမ္ပယုတ္တာနံ ဥပဗြူဟနရသံ ဝါ၊ စေတသိကအဿာဒပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဣဋ္ဌာကာရဒဿနပဒဋ္ဌာနံ. အနိဋ္ဌာရမ္မဏာနုဘဝနလက္ခဏံ ဒေါမနဿံ၊ ယထာ တထာ ဝါ အနိဋ္ဌာကာရသမ္ဘောဂရသံ၊ သမ္ပယုတ္တာနံ မိလာပနရသံ ဝါ၊ စေတသိကာဗာဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဧကန္တေန ဟဒယဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနံ. မဇ္ဈတ္တဝေဒယိတလက္ခဏာ ဥပေက္ခာ၊ သမ္ပယုတ္တာနံ နာတိဥပဗြူဟနမိလာပနရသာ၊ သန္တဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ နိပ္ပီတိကစိတ္တပဒဋ္ဌာနာ. ဧတ္ထ စ သုခံ၊ ဒုက္ခဉ္စ ဧကန္တမဗျာကတံ၊ ဒေါမနဿမေကန္တမကုသလံ၊ သောမနဿုပေက္ခာ ပန သိယာ ကုသလာ၊ သိယာ အကုသလာ၊ သိယာ အဗျာကတာ. ဣဓ ပန ကုသလာ သောမနဿဝေဒနာ အဓိပ္ပေတာ.

နီလာဒိဘေဒံ အာရမ္မဏံ သဉ္ဇာနာတီတိ သညာ. သာ သဉ္ဇာနနလက္ခဏာ၊ ပစ္စာဘိညာဏရသာ၊ ပုနသဉ္ဇာနနပစ္စယနိမိတ္တကရဏရသာ ဝါ ဒါရုအာဒီသု တစ္ဆကာဒယော ဝိယ၊ ယထာဂဟိတနိမိတ္တဝသေန အဘိနိဝေသကရဏပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဟတ္ထိဒဿကအန္ဓာ ဝိယ၊ အာရမ္မဏေ အနောဂါဠှဝုတ္တိတာယ အစိရဋ္ဌာနပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ ဝိဇ္ဇု ဝိယ၊ ယထာဥပဋ္ဌိတဝိသယပဒဋ္ဌာနာ တိဏပုရိသေသု မိဂပေါတကာနံ ပုရိသာတိ ဥပ္ပန္နသညာ ဝိယ.

စေတေတီတိ စေတနာ၊ သဒ္ဓိံ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ အာရမ္မဏေ အဘိသန္ဒဟတီတိ အတ္ထော. သာ စေတနာဘာဝလက္ခဏာ၊ အာယူဟနရသာ၊ သာ စ ကုသလာကုသလေသု ဧဝ ဟောတိ. ဣတရေသု ပန တံသဒိသတာယ သံဝိဒဟနပစ္စုပဋ္ဌာနာ သကိစ္စပရကိစ္စသာဓကာ ဇေဋ္ဌသိဿမဟာဝဍ္ဎကိအာဒယော ဝိယ. အစ္စာယိကကမ္မာနုဿရဏာဒီသု ပနာယံ သမ္ပယုတ္တေသု ဥဿာဟနဘာဝေန ပဝတ္တမာနာ ပါကဋာ ဟောတိ.

အာရမ္မဏံ စိန္တေတီတိ စိတ္တံ၊ ဝိညာဏံ. ဝိတ္ထာရတော ပနဿ ဝစနတ္ထော စိတ္တဒုကေ အာဝိ ဘဝိဿတိ. တဒေတံ ဝိဇာနနလက္ခဏံ စိတ္တံ၊ ပုဗ္ဗင်္ဂမရသံ၊ နိရန္တရပ္ပဝတ္တိတော သန္ဓာနပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ နာမရူပပဒဋ္ဌာနံ.

ဝိတက္ကေတိ ဦဟေတိ၊ ဝိတက္ကနမတ္တမေဝ ဝါ သောတိ ဝိတက္ကော. သွာယမာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဘိရောပနလက္ခဏော၊ အာဟနနပရိယာဟနနရသော၊ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အာနယနပစ္စုပဋ္ဌာနော.

အာရမ္မဏေ တေန စိတ္တံ ဝိစရတိ၊ ဝိစရဏမတ္တမေဝ ဝါ သောတိ ဝိစာရော. သွာယမာရမ္မဏာနုမဇ္ဇနလက္ခဏော၊ တတ္ထ သဟဇာတာနုယောဇနရသော၊ စိတ္တဿ အနုပ္ပဗန္ဓနပစ္စုပဋ္ဌာနော. အဘိနိရောပနာနုမဇ္ဇနဝသေန ပနေသံ ယထာက္ကမံ ဩဠာရိကသုခုမတာယ ဃဏ္ဋာဘိဃာတော ဝိယ စေတသော ပဌမာဘိနိပါတော ဝိတက္ကော၊ ဃဏ္ဋာနုရဝေါ ဝိယ အနုပ္ပဗန္ဓော ဝိစာရော. ဝိပ္ဖါရဝါ စေတ္ထ ဝိတက္ကော အာကာသေ ဥပ္ပတိတုကာမပက္ခိနော ပက္ခဝိက္ခေပေါ ဝိယ၊ သန္တဝုတ္တိ ဝိစာရော အာကာသေ ဥပ္ပတိတဿ ပက္ခိနော ပက္ခပသာရဏံ ဝိယ. သော ပန နေသံ ဝိသေသော ပဌမဒုတိယဇ္ဈာနေသု ပါကဋော ဟောတိ. ဥဘောပိ ပနေတေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မပဒဋ္ဌာနာ.

ပိဏယတီတိ ပီတိ. သာ သမ္ပိယာယနလက္ခဏာ၊ ကာယစိတ္တပီဏနရသာ၊ ဖရဏရသာ ဝါ၊ ဩဒဂျပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ သောမနဿသဟဂတစိတ္တပဒဋ္ဌာနာ.

ဝီရာနံ ဘာဝေါ၊ ကမ္မံ ဝါ ဝီရိယံ၊ ဝိဝိဓေန ဝါ ဥပါယေန ဤရယိတဗ္ဗံ ပဝတ္တယိတဗ္ဗန္တိ ဝီရိယံ. တဉ္စ ဥဿာဟလက္ခဏံ၊ သဟဇာတာနံ ဥပတ္ထမ္ဘနရသံ၊ အသံသီဒနဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ‘‘သံဝိဂ္ဂေါ ယောနိသော ပဒဟတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၁၁၃) ဝစနတော သံဝေဂပဒဋ္ဌာနံ၊ ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနံ ဝါ. ဣဒံ ပန ကုသလပက္ခေ ပဒဋ္ဌာနံ၊ အကုသလာဒိပက္ခေ ပန သာဓာရဏဝသေန ယထာ တထာ ဝါ ဒုက္ခဝိနောဒနကာမတာပဒဋ္ဌာနံ၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မပဒဋ္ဌာနံ ဝါ. တံ သမာရဒ္ဓံ သဗ္ဗာသံ သမ္ပတ္တီနံ မူလံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဧကော အဂ္ဂေါ ဝိသယော အဿာတိ ဧကဂ္ဂံ၊ စိတ္တံ၊ တဿ ဘာဝေါ ဧကဂ္ဂတာ၊ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ သမာဓိဿေတံ နာမံ. သာ အဝိသာရဏလက္ခဏာ၊ သဟဇာတာနံ သမ္ပိဏ္ဍနရသာ နဟာနီယစုဏ္ဏာနံ ဥဒကံ ဝိယ၊ ဥပသမပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဉာဏပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ၊ သုခပဒဋ္ဌာနာ၊ အကုသလာဒိသာဓာရဏဝသေန ပနေတ္ထာပိ ပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တနယေန ယောဇေတွာ ဉာတဗ္ဗာနိ. နိဝါတေ ဒီပစ္စီနံ ဌိတိ ဝိယ စေတသော ဌိတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ အာရမ္မဏံ ဘိန္ဒိတွာ အနုပဝိသန္တာ ဝိယ ကုသလပက္ခေ စတ္တာရော ဓမ္မာ အာရမ္မဏံ ဩဂါဟန္တိ သဒ္ဓါ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ပညာတိ၊ တေနေဝ သဒ္ဓါ ‘‘ဩကပ္ပနာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ သတိ စ ‘‘အပိလာပနာ’’တိ၊ ဧကဂ္ဂတာ ‘‘အဝဋ္ဌိတီ’’တိ၊ ပညာ ‘‘ပရိယောဂါဟနာ’’တိ စ ဝုတ္တာ. အကုသလပက္ခေ စ တယော တဏှာ ဒိဋ္ဌိ အဝိဇ္ဇာတိ. တေန တေ ဧဝ ‘‘ဩဃာ’’တိ ဝုတ္တာ. တထာပိ နေသံ လက္ခဏာဒိတော နာနတ္တမ္ပိ သိဒ္ဓမေဝ. အကုသလပက္ခေ ပန ဧကဂ္ဂတာ ဥဒ္ဓစ္စသမာဂတတ္တာ ‘‘ဩဂါဟနာ’’တိ န ဝုတ္တာ. အကုသလဓမ္မာ ဟိ ဧကဝိသယေ သမ္ပိဏ္ဍနကိစ္စေန သမာဓိနာ ယုတ္တာပိ ဥဒကသိတ္တရဇုဋ္ဌာနံ ဝိယ တင်္ခဏညေဝ ဝိကိရဏသဘာဝါ ဟောန္တိ. တေနေဝ ဟေတ္ထ ဥပစာရပ္ပနာပ္ပတ္တိ န ဟောတိ၊ ကုသလဓမ္မာ ပန ယသ္မာ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတွာ အာသိဉ္စိတွာ အာကောဋနမဇ္ဇနာဒီနိ ကတွာ ဥပလိတ္တဋ္ဌာနံ ဝိယ သကလမ္ပိ ဒိဝသံ နိစ္စလပဝတ္တနသမတ္ထာတိ ဥပစာရပ္ပနာပ္ပတ္တာပိ ဟောတိ၊ တသ္မာ တတ္ထ ဩဂါဟနာတိ ဝုတ္တာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ဇီဝန္တိ တေန၊ ဇီဝနမတ္တံ ဝါ တန္တိ ဇီဝိတံ၊ တံ သဟဇာတာနုပါလနလက္ခဏံ၊ တေသံ ပဝတ္တနရသံ၊ တေသညေဝ ဌပနပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ယာပယိတဗ္ဗဓမ္မပဒဋ္ဌာနံ. အတ္တနော ဌိတိက္ခဏေ ဧဝ စေတံ တေ ဓမ္မေ အနုပါလေတိ ဥဒကံ ဝိယ ဥပ္ပလာဒီနိ၊ န ဘင်္ဂက္ခဏေ. သယံ ဘိဇ္ဇမာနတ္တာ သယံ ပဝတ္တိတဓမ္မသမ္ဗန္ဓေနေဝ ပဝတ္တတိ နိယာမကော ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

သဒ္ဒဟန္တိ ဧတာယ၊ သယံ ဝါ သဒ္ဒဟတိ၊ သဒ္ဒဟနမတ္တံ ဝါ ဧသာတိ သဒ္ဓါ. သာ သဒ္ဒဟနလက္ခဏာ၊ ဩကပ္ပနလက္ခဏာ ဝါ၊ ပသာဒနရသာ ဥဒကပ္ပသာဒကမဏိ ဝိယ၊ ပက္ခန္ဒနရသာ ဝါ ဩဃုတ္တာရကဝီရပုရိသော ဝိယ၊ အကာလုသိယပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ အဓိမုတ္တိပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ၊ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုပဒဋ္ဌာနာ၊ သဒ္ဓမ္မသဝနာဒိသောတာပတ္တိယင်္ဂပဒဋ္ဌာနာ ဝါ၊ ဟတ္ထဝိတ္တဗီဇာနိ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

သရန္တိ တာယ၊ သယံ ဝါ သရတိ၊ သရဏမတ္တမေဝ ဝါ ဧသာတိ သတိ. သာ အပိလာပနလက္ခဏာ၊ အသမ္မောသနရသာ၊ အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဝိသယာဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ ဝါ၊ ထိရသညာပဒဋ္ဌာနာ၊ ကာယာဒိသတိပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာနာ ဝါ. အာရမ္မဏေ ဒဠှပတိဋ္ဌိတတ္တာ ပန ဧသိကာ ဝိယ၊ စက္ခုဒွါရာဒိရက္ခဏတော ဒေါဝါရိကော ဝိယ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဟိရီယတီတိ ဟိရီ၊ လဇ္ဇာယေတံ အဓိဝစနံ. တေဟိယေဝ ဩတ္တပ္ပတီတိ ဩတ္တပ္ပံ၊ ပါပတော ဥဗ္ဗေဂဿေတံ အဓိဝစနံ. တတ္ထ ပါပတော ဇိဂုစ္ဆနလက္ခဏာ ဟိရီ၊ ဥတ္တာသလက္ခဏံ ဩတ္တပ္ပံ. လဇ္ဇနာကာရေန ပါပကာနံ အကရဏရသာ ဟိရီ၊ ဥတ္တာသာကာရေန ဩတ္တပ္ပံ. အသုစိမက္ခိတဿ၊ အဂ္ဂိသန္တတ္တဿ စ အယောဂုဠဿ ဂဟေတုံ အဝိသဟနံ ဝိယ ဧတေသံ ယထာက္ကမံ ဇိဂုစ္ဆနသန္တာသာကာရေဟိ ပါပါကရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝုတ္တာကာရေနေဝ စ ပါပတော သံကောစနပစ္စုပဋ္ဌာနာနိ ဧတာနိ၊ အတ္တပရဂါရဝပဒဋ္ဌာနာနိ ကုလဝဓူဝေသိယာ ဘာဝေါ ဝိယ၊ လောကပါလကာနိ စာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ဥဘိန္နမ္ပိ ပနေသံ သမုဋ္ဌာနံ အဓိပတိ သဘာဝေါ လက္ခဏေန စာတိ မာတိကံ ဌပေတွာ ယထာက္ကမံ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါသမုဋ္ဌာနတာ၊ အတ္တလောကာဓိပတိတာ၊ လဇ္ဇာဘယသဘာဝသဏ္ဌိတတာ၊ သပ္ပတိဿဝဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိတာလက္ခဏတာ စ အဋ္ဌသာလိနိယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁ ဗလရာသိဝဏ္ဏနာ) ဝိတ္ထာရတော ဝိဘတ္တာ၊ အတ္ထိကေဟိ တံ တတ္ထေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

န လုဗ္ဘတိ ဧတေန၊ သယံ ဝါ န လုဗ္ဘတိ၊ အလုဗ္ဘနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ အလောဘော. အဒေါသာမောဟေသုပိ ဧသေဝ နယော. တေသု အလောဘော အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဂေဓလက္ခဏော၊ အလဂ္ဂဘာဝလက္ခဏော ဝါ ကမလဒလေ ဇလဗိန္ဒု ဝိယ၊ အပရိဂ္ဂဟရသော မုတ္တဘိက္ခု ဝိယ၊ အနလ္လီနဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနော အသုစိမှိ ပတိတပုရိသော ဝိယ.

အဒေါသော အစဏ္ဍိက္ကလက္ခဏော၊ အဝိရောဓလက္ခဏော ဝါ အနုကူလမိတ္တော ဝိယ၊ အာဃာတဝိနယနရသော၊ ပရိဠာဟဝိနယနရသော ဝါ စန္ဒနံ ဝိယ၊ သောမ္မဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနော ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ.

အမောဟော ယထာသဘာဝပ္ပဋိဝေဓလက္ခဏော၊ အက္ခလိတပ္ပဋိဝေဓလက္ခဏော ဝါ ကုသလိဿာသက္ခိတ္တဥသုပ္ပဋိဝေဓော ဝိယ၊ ဝိသယောဘာသနရသော အနုဒ္ဓဋော ပဒီပေါ ဝိယ၊ အသမ္မောဟပစ္စုပဋ္ဌာနော အရညဂတသုဒေသကော ဝိယ. တယောပိ စေတေ သဗ္ဗကုသလာနံ မူလဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

အပိစ အလောဘော စေတ္ထ ဒါနဟေတု၊ အဒေါသော သီလဟေတု၊ အမောဟော ဘာဝနာဟေတု. တီဟိပိ စေတေဟိ ယထာပဋိပါဋိယာ နေက္ခမ္မသညာ အဗျာပါဒသညာ အဝိဟိံသာသညာ ဟောန္တိ၊ တထာ အဓိကဦနဝိပရီတဂ္ဂဟဏာနံ အဘာဝေါ၊ တထာ ပိယဝိပ္ပယောဂအပ္ပိယသမ္ပယောဂဣစ္ဆိတာလာဘဒုက္ခာနံ၊ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခာနံ၊ ပေတနိရယတိရစ္ဆာနဂတိဒုက္ခာနဉ္စ အဘာဝေါ၊ တထာ ဘောဂမိတ္တအတ္တသမ္ပတ္တိပစ္စယဘာဝေါ၊ တထာ ကာမသုခပရိစ္စာဂအတ္တကိလမထပရိစ္စာဂမဇ္ဈိမပဋိပတ္တီနံ သမ္ဘဝေါ၊ တထာ အသုဘအပ္ပမာဏဓာတုသညာနံ၊ အနိစ္စဒုက္ခအနတ္တသညာနံ၊ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရာနဉ္စ သမ္ဘဝေါ ဟောတီတိ ဧဝမာဒီဟိ နယေဟိ တေသံ ဝိတ္ထာရော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ အမောဟော နာမ ပညာ၊ သာ ပဇာနနလက္ခဏာ. ဝိညာဏံ ဝိဇာနနလက္ခဏံ. သညာ သဉ္ဇာနနလက္ခဏာ. ကိံ ပနေတာသံ သညာဝိညာဏပညာနံ နာနတ္တန္တိ? သဉ္ဇာနနဝိဇာနနပဇာနနမေဝ. ဧတာသံ ဟိ သမာနေပိ ဇာနနဘာဝေ သညာယ ‘‘နီလံ ပီတ’’န္တိအာဒိနာ ပုန သညုပ္ပါဒကမတ္တေန အာကာရေန သဉ္ဇာနနမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ အဇာတဗုဒ္ဓိဒါရကဿ ဝိယ စိတ္တဝဋ္ဋာဒိဘာဝမတ္တာကာရေန ကဟာပဏာဒိဒဿနံ၊ န တတော ဥဒ္ဓံ. ဝိညာဏဿ ပန ယထာဝုတ္တေန စ တတော ဝိသိဋ္ဌေန စ အနိစ္စာဒိနာ အာကာရေန ဇာနနံ ဟောတိ၊ ဂါမိကပုရိသဿ ဝိယ ယထာဝုတ္တေန စေဝ ဥပဘောဂါရဟတာဒိနာ စ အာကာရေန ကဟာပဏာဒိဒဿနံ၊ န တတော ဥဒ္ဓံ. ပညာယ ပန တေဟိ စ ယထာဝုတ္တေဟိ နာနပ္ပကာရေဟိ စ မဂ္ဂပါတုဘာဝါဒိဟေတူဟိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရေဟိ ပဇာနနံ ဟောတိ၊ ဟေရညိကဿ ဝိယ ယထာဝုတ္တေဟိ စေဝ ဆေကကူဋအဒ္ဓသာရာဒိသဗ္ဗေဟိ အာကာရေဟိ စ ကဟာပဏာဒိဒဿနံ. ပညာယ ဟိ အဇာနိတဗ္ဗံ နာမ နတ္ထိ. ဧဝံ သဉ္ဇာနနဝိဇာနနပဇာနနာကာရေဟိ ဧတာသံ နာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ စက္ခုဝိညာဏာဒီနိ ဝိတက္ကဝီရိယာဒိသဟဇာတပစ္စယဝိရဟတော ရူပါဒီသု သညာကိစ္စတော အဓိကဝိဇာနနကိစ္စံ ကာတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ဗလပရိဏာယကာနိ ဝိယ သေနင်္ဂါနိ ပညာနုဝတ္တကာနေဝ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ အညတြ အဘိနိပါတမတ္တာ’’တိအာဒိ (ဝိဘ. ၇၆၆).

ကာယပဿမ္ဘနံ ကာယပဿဒ္ဓိ. စိတ္တပဿမ္ဘနံ စိတ္တပဿဒ္ဓိ. ကာယောတိ ပနေတ္ထ ဝေဒနာဒယော တယော ခန္ဓာ. ဥဘောပိ ပနေတာ ကာယစိတ္တဒရထဝူပသမလက္ခဏာ၊ ကာယစိတ္တဒရထနိမ္မဒ္ဒနရသာ၊ ကာယစိတ္တာနံ အပရိပ္ဖန္ဒသီတိဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ကာယစိတ္တပဒဋ္ဌာနာ. ကာယစိတ္တာနဉ္စ အဝူပသမကရဥဒ္ဓစ္စာဒိကိလေသပဋိပက္ခဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကာယလဟုဘာဝေါ ကာယလဟုတာ. စိတ္တလဟုဘာဝေါ စိတ္တလဟုတာ. ဧဝံ ဥပရိပိ ပဒတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကာယစိတ္တာနံ ဂရုဘာဝဝူပသမလက္ခဏာ ကာယလဟုတာ၊ စိတ္တလဟုတာ စ၊ တေသံ ဂရုဘာဝနိမ္မဒ္ဒနရသာ၊ တေသံ အဒန္ဓတာပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ တေသံ ဂရုဘာဝကရထိနမိဒ္ဓါဒိကိလေသပဋိပက္ခဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကာယစိတ္တာနံ ထဒ္ဓဘာဝဝူပသမလက္ခဏာ ကာယမုဒုတာ၊ စိတ္တမုဒုတာ စ၊ တေသံ ထဒ္ဓဘာဝနိမ္မဒ္ဒနရသာ၊ အပ္ပဋိဃာတပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ကာယစိတ္တပဒဋ္ဌာနာ၊ တေသံ ထဒ္ဓဘာဝကရဒိဋ္ဌိမာနာဒိကိလေသပဋိပက္ခဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကာယစိတ္တာနံ အကမ္မညဘာဝဝူပသမလက္ခဏာ ကာယကမ္မညတာ၊ စိတ္တကမ္မညတာ စ၊ တေသံ အကမ္မညဘာဝနိမ္မဒ္ဒနရသာ၊ ကာယစိတ္တာနံ အာရမ္မဏကရဏသမ္ပတ္တိပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ တေသံ အကမ္မညဘာဝကရာဝသေသနီဝရဏပဋိပက္ခဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ပသာဒနီယဝတ္ထူသု ပသာဒါဝဟာ၊ ဟိတကိရိယာသု ဝိနိယောဂက္ခမဘာဝါဝဟာ သုဝဏ္ဏဝိသုဒ္ဓိ ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကာယစိတ္တာနံ အဂေလညဘာဝလက္ခဏာ ကာယပါဂုညတာ၊ စိတ္တပါဂုညတာ စ၊ တေသံ ဂေလညနိမ္မဒ္ဒနရသာ၊ နိရာဒီနဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ တေသံ ဂေလညကရအဿဒ္ဓိယာဒိကိလေသပဋိပက္ခဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ကာယစိတ္တာနံ အဇ္ဇဝလက္ခဏာ ကာယုဇုကတာ၊ စိတ္တုဇုကတာ စ၊ တေသံ ကုဋိလဘာဝနိမ္မဒ္ဒနရသာ၊ အဇိမှတာပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ တေသံ ကုဋိလဘာဝကရမာယာသာဌေယျာဒိပဋိပက္ခဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သဗ္ဗေပေတေ ပဿဒ္ဓိအာဒယော ဓမ္မာ ကာယစိတ္တပဒဋ္ဌာနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကိံ ပနေတ္ထ ပဿဒ္ဓါဒယော ဓမ္မာ ဥဒ္ဓစ္စာဒိံ ဝိနောဒေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ယေန ဣမေ ပဿဒ္ဓါဒယော ဓမ္မာ န ဝိသုံ ဝိဘတ္တာတိ? နော န သက္ကောန္တိ၊ ဣမေ ပန သဟိတာ ဧဝ သက္ကောန္တိ၊ ဣတရထာ တေသံ ဥပ္ပတ္တိယာ ဧဝ အသမ္ဘဝတော. ယထာ ဝါ ပဿဒ္ဓါဒီသု ဝိဇ္ဇမာနေသု မောဟာဟိရိကာဒီနံ ဥဇုပဋိပက္ခဘာဝေန အမောဟဟိရိအာဒယော ဟောန္တိ၊ ဧဝမေတေပိ ဥဒ္ဓစ္စာဒိဥဇုပဋိပက္ခဘာဝေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. ယသ္မာ စေတ္ထ ဒွီဟိ ဒွီဟိ ဧဝ ယထာသကံ ပဋိပက္ခာ ဟရိတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ တေ ဧတေ ဧဝ ဒွိဓာ ဝိဘတ္တာ၊ န အမောဟာဒယောတိ ဉာတဗ္ဗာ.

ယေဝါပနကေသု ဆန္ဒောတိ ကတ္တုကာမတာယေတံ အဓိဝစနံ၊ တသ္မာ သော ကတ္တုကာမတာလက္ခဏော၊ အာရမ္မဏပရိယေသနရသော၊ အာရမ္မဏေန အတ္ထိကတာပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ တဒေဝဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏေ စာယံ စေတသော ဟတ္ထပ္ပသာရဏံ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယဉ္စ ယသ္မာ ဝိရဇ္ဇိတဗ္ဗာဒီသုပိ နေက္ခမ္မာဒိနာ သဟ လောဘဝိသဒိသေန ကတ္တုကာမတာကာရေန ပဝတ္တတိ၊ တသ္မာ အသေခါနမ္ပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. လောဘော ပန သုဘသုခါဒိဝိပလ္လာသပုဗ္ဗကေန အဘိသင်္ဂါကာရေနေဝ ပဝတ္တတီတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. ဧဝံ မေတ္တာကရုဏာဒီနမ္ပိ လောဘာဒီဟိ ဝိသေသော ယထာနုရူပံ ဉာတဗ္ဗော.

အဓိမုစ္စနံ အဓိမောက္ခော. သော သန္နိဋ္ဌာနလက္ခဏော၊ အသံသပ္ပနရသော၊ နိစ္ဆယပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ သန္နိဋ္ဌာတဗ္ဗဓမ္မပဒဋ္ဌာနော၊ အာရမ္မဏေ နိစ္စလဘာဝေန ဣန္ဒခီလော ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နနု စ သဒ္ဓါပိ အဓိမောက္ခောတိ ဝုစ္စတိ. တထာ ဟိ အဓိမောက္ခလက္ခဏေ ဣန္ဒဋ္ဌံ ကာရေတီတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယန္တိ ဝုစ္စတီတိ? သစ္စံ၊ သာ စ ခေါ သမ္ပသာဒနဘာဝေန အဓိမောက္ခော၊ အယံ ပန ယထာ တထာ ဝါ နိစ္ဆယဘာဝေနာတိ န ကောစိ ဝိရောဓော.

ကိရိယာ ကာရော၊ မနသ္မိံ ကာရော မနသိကာရော၊ ပုရိမမနတော ဝိသဒိသံ မနံ ကရောတီတိပိ မနသိကာရော၊ သွာယံ အာရမ္မဏပဋိပါဒကော ဝီထိပဋိပါဒကော ဇဝနပဋိပါဒကောတိ တိပ္ပကာရော၊ တတ္ထ အာရမ္မဏပဋိပါဒကော ဣဓ မနသိကာရော. သော သာရဏလက္ခဏော၊ သမ္ပယုတ္တာနံ အာရမ္မဏေသု ပယောဇနရသော၊ အာရမ္မဏာဘိမုခဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ အာရမ္မဏပဒဋ္ဌာနော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နော. အာရမ္မဏပဋိပါဒကတ္တေန သမ္ပယုတ္တာနံ သာရထိ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝီထိပဋိပါဒကောတိ ပန ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇနဿေတံ အဓိဝစနံ. ဇဝနပဋိပါဒကောတိ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနဿ၊ န တေ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. ဧတ္ထ စာယံ မနသိကာရော သမန္နာဟာရမတ္တာကာရေန အာရမ္မဏေ သမ္ပယုတ္တာနံ ပယောဇကော၊ စေတနာ စေတောကိရိယာဘာဝေန၊ ဝိတက္ကော ပန သင်္ကပ္ပါကာရေန၊ ဥပနိဇ္ဈာယနာကာရေန စ အဘိနိရောပကော. တေနေဝ ဟေတ္ထ ပဒဘာဇနီယေ ‘‘တက္ကော သင်္ကပ္ပေါတိ စ၊ ဈာနင်္ဂ’’န္တိ စ ဝုစ္စတီတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော.

တေသု တေသု ဓမ္မေသု မဇ္ဈတ္တတာ တတြမဇ္ဈတ္တတာ. သာ စိတ္တစေတသိကာနံ သမဝါဟိတလက္ခဏာ၊ ဦနာဓိကတာနိဝါရဏရသာ၊ ပက္ခပါတုပစ္ဆေဒနရသာ ဝါ၊ မဇ္ဈတ္တဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ သမပ္ပဝတ္တသမ္ပယုတ္တဓမ္မပဒဋ္ဌာနာ. သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဇ္ဈုပေက္ခဏေန သမပ္ပဝတ္တာနံ အာဇာနီယာနံ အဇ္ဈုပေက္ခကသာရထိ ဝိယ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ပရဒုက္ခေ သတိ သာဓူနံ ဟဒယကမ္ပနံ ကရောတီတိ ကရုဏာ၊ ကိရတိ ဝါ ပရဒုက္ခံ ဟိံသတိ စ၊ ကိရီယတိ ဝါ ဒုက္ခိတေသု ပသာရီယတီတိ ကရုဏာ. သာ ပရဒုက္ခာပနယနာကာရပ္ပဝတ္တိလက္ခဏာ၊ ပရဒုက္ခာသဟနရသာ၊ အဝိဟိံသာပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ဒုက္ခာဘိဘူတာနံ အနာထဘာဝဒဿနပဒဋ္ဌာနာ. မောဒန္တိ တာယ တံသမင်္ဂိနော၊ သယံ ဝါ မောဒတိ၊ မောဒနမတ္တမေဝ ဝါ တန္တိ မုဒိတာ. သာ ပမောဒလက္ခဏာ၊ အနိဿာယနရသာ၊ အရတိဝိဃာတပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ သတ္တာနံ သမ္ပတ္တိဒဿနပဒဋ္ဌာနာ.

ကသ္မာ ပနေတ္ထ မေတ္တုပေက္ခာ န ဝုတ္တာတိ? ပုဗ္ဗေ ဂဟိတတ္တာ. အဒေါသော ဧဝ ဟိ သတ္တေသု ဟိတဖရဏဝသေန ပဝတ္တိယံ မေတ္တာ. တတြမဇ္ဈတ္တတာ ဧဝ စ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌသတ္တေသု မဇ္ဈတ္တာကာရေန ပဝတ္တိယံ ဥပေက္ခာ. တေ စ ဓမ္မာ နိယတာ၊ ကေဝလံ ပန နေသံ သတ္တေသု မေတ္တုပေက္ခာဘာဝေန ပဝတ္တိ အနိယတာတိ. ကာယဒုစ္စရိတတော ဝိရတိ ကာယဒုစ္စရိတဝိရတိ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. လက္ခဏာဒိတော ပနေတာ တိဿောပိ ကာယဒုစ္စရိတာဒိဝတ္ထူနံ အဝီတိက္ကမလက္ခဏာ၊ တတော သံကောစနရသာ၊ တေသံ အကိရိယပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ သဒ္ဓါဟိရောတ္တပ္ပအပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏပဒဋ္ဌာနာ၊ ပါပကိရိယတော စိတ္တဿ ဝိမုခဘာဝဘူတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဧဝံ လက္ခဏာဒိတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သင်္ဂဟာတိ ဧဝံ ယေ ဣမေ ဣမသ္မိံ ကာမာဝစရပဌမကုသလေ ဝိဘတ္တာ ဧကူနစတ္တာလီသ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေတေ ခန္ဓတော စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တိ – ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓောတိ. တတ္ထ ရာသဋ္ဌေန သောမနဿဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ တထာ သညာ သညာက္ခန္ဓော၊ စိတ္တံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ အဝသေသာ ဖဿာဒယော ဆတ္တိံသ ဓမ္မာ သင်္ခါရက္ခန္ဓောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

နနု စ ယဒိ ရာသဋ္ဌေန ခန္ဓော၊ ဖဿာဒီနံ တာဝ အနေကတ္တာ သင်္ခါရက္ခန္ဓတာ ယုတ္တာ၊ ကထံ ပန ဝေဒနာဒီနံ တိဏ္ဏံ ခန္ဓတာတိ? ဥပစာရတော. ပစ္စေကံ ဟိ အတီတာဒိဘေဒဘိန္နေသု ဝေဒနာသညာဝိညာဏေသု နိရုဠှောပိ ခန္ဓ-သဒ္ဒေါ တဒေကဒေသေသု ဧကေကဝေဒနာဒီသုပိ သမုဒါယောပစာရေန ဝေါဟရီယတီတိ တဒေကဒေသေပိ တဗ္ဗောဟာရော၊ ယထာ ရုက္ခဿ သာခါယ ဆိဇ္ဇမာနာယ ‘‘ရုက္ခော ဆိဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု ဝိယာတိ. ဧဝံ ခန္ဓတော စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တိ.

တေ ပုန အာယတနတော ဒုဝိဓာ ဟောန္တိ – မနာယတနံ ဓမ္မာယတနန္တိ. သဉ္ဇာတိသမောသရဏဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဟေတ္ထ စိတ္တံ မနာယတနံ၊ သေသာ ပန အဋ္ဌတိံသ ဓမ္မာ ဓမ္မာယတနန္တိ. ဧဝံ အာယတနတော ဒုဝိဓာ ဟောန္တိ. တေ ပုန ဓာတုဝသေန ဒုဝိဓာ မနောဝိညာဏဓာတု ဓမ္မဓာတူတိ. နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝဋ္ဌေန ဟေတ္ထ စိတ္တံ မနောဝိညာဏဓာတု၊ သေသာ ဓမ္မဓာတူတိ. ဧဝံ ဓာတုဝသေန ဒုဝိဓာ.

တထာ အာဟာရာနာဟာရဝသေန. တတ္ထ ဖဿော စေတနာ စိတ္တန္တိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဝိသေသပစ္စယတ္တေန ယထာက္ကမံ ‘‘ဖဿာဟာရော မနောသဉ္စေတနာဟာရော ဝိညာဏာဟာရော’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ အဝသေသာ န အာဟာရာတိ. ကိံ ပနေတေ ပစ္စယာ န ဟောန္တိ၊ ယေ န အာဟာရာတိ ဝုစ္စေယျုန္တိ? နော န ဟောန္တိ၊ ဝိသေသပစ္စယာ ပန န ဟောန္တိ၊ ဖဿာဒယော ပန တေသံ ဓမ္မာနံ ဝိသေသပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ ဝိသေသတော ဝေဒနာဒယော စ အာဟရန္တိ. ဖဿာဟာရော ဟိ တိဿော ဝေဒနာယော အာဟရတိ၊ မနောသဉ္စေတနာဟာရော တယော ဘဝေ၊ ဝိညာဏာဟာရော ပဋိသန္ဓိနာမရူပံ. နနု စ သော ဝိပါကော၊ ဣဒံ ပန ကုသလဝိညာဏန္တိ? ကိဉ္စာပိ ဧဝံ၊ တံသရိက္ခတာယ ပန ဝိညာဏာဟာရောတွေဝ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ဝါ ဣမေ ‘‘အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၁၅) ဝစနတော ကဗဠီကာရာဟာရော ဝိယ ရူပကာယဿ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန နာမကာယဿ အာဟာရပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဣမေဝ ‘‘အာဟာရာ’’တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ အာဟာရာနာဟာရဝသေန ဒုဝိဓာ.

တထာ ဣန္ဒြိယာနိန္ဒြိယတော. တတ္ထ သဒ္ဓါ ဝီရိယံ သတိ ဧကဂ္ဂတာ အမောဟော စိတ္တံ သောမနဿဝေဒနာ ဇီဝိတန္တိ ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ အဓိပတိယဋ္ဌေန ယထာက္ကမံ ‘‘သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ သတိန္ဒြိယံ သမာဓိန္ဒြိယံ ပညိန္ဒြိယံ မနိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဇီဝိတိန္ဒြိယ’’န္တိ ဝုစ္စန္တိ၊ အဝသေသာ န ‘‘ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ. ဧဝံ ဣန္ဒြိယာနိန္ဒြိယတော ဒုဝိဓာ.

တထာ ဈာနင်္ဂါဈာနင်္ဂဝသေန. တတ္ထ ဝိတက္ကော ဝိစာရော ပီတိ သောမနဿံ ဧကဂ္ဂတာတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဥပနိဇ္ဈာယနဋ္ဌေန ‘‘ဈာနင်္ဂါနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတရေ ‘‘အဈာနင်္ဂါနီ’’တိ. ဧဝံ ဈာနင်္ဂါဈာနင်္ဂဝသေန ဒုဝိဓာ.

တထာ မဂ္ဂင်္ဂါမဂ္ဂင်္ဂဝသေန. တတ္ထ အမောဟော ဝိတက္ကော ဝိရတိတ္တယံ ဝီရိယံ သတိ ဧကဂ္ဂတာတိ ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မာ နိယျာနဋ္ဌေန၊ ဝိမောက္ခဋ္ဌေန စ ယထာက္ကမံ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓီ’’တိ နာမေန ‘‘မဂ္ဂင်္ဂါနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတရေ ‘‘အမဂ္ဂင်္ဂါနီ’’တိ. ပါဠိယံ ပန လောကိယစိတ္တေ ဝိရတီနံ အနိယတတ္တာ၊ ယေဝါပနကတ္တာ စ တာ ဝဇ္ဇေတွာ ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ (ဓ. သ. ၅၈၊ ၁၂၁) ဝုစ္စတိ. ဧဝံ မဂ္ဂင်္ဂါမဂ္ဂင်္ဂဝသေန ဒုဝိဓာ.

တထာ ဗလာဗလဝသေန. တတ္ထ သဒ္ဓါဝီရိယံ သတိ သမာဓိ ပညာ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပန္တိ ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနီတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတရေ အဗလာနီတိ. ဧဝံ ဗလာဗလဝသေန ဒုဝိဓာ.

တထာ ဟေတုနဟေတုဝသေန. တတ္ထ အလောဘော အဒေါသော အမောဟောတိ ဣမေ တယော ဓမ္မာ မူလဋ္ဌေန ဟေတူတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတရေ နဟေတူတိ. ဧဝံ ဟေတုနဟေတုဝသေန ဒုဝိဓာ. ဧဝံ ဖဿာဖဿဝေဒနာဝေဒနာ သညာသညာစိတ္တာစိတ္တာဒိဝသေနပိ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ယထာယောဂံ သင်္ဂဟဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန ပဒဘာဇနီယသင်္ဂဟဝါရေ (ဓ. သ. ၁၀၃ အာဒယော)၊ တဒဋ္ဌကထာယဉ္စ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၅၈-၁၂၀) ဂဟေတဗ္ဗော. ဧဝံ သင်္ဂဟတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သုညတော စေဝါတိ ဧဝံ ခန္ဓာဒီဟိ သင်္ဂဟိတေသု တေသု ဓမ္မေသု တဗ္ဗိနိမုတ္တော ကာရကဝေဒကာဒိသဘာဝေါ အတ္တာ ဝါ သဿတော ဝါ ဘာဝေါ န ဥပလဗ္ဘတိ. သုညာ တေ ဓမ္မာ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ၊ ကေဝလံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ၊ သလက္ခဏဓာရဏတော ဓမ္မမတ္တာ၊ နိစ္စသုခါဒိသာရဝိရဟတော အသာရာ၊ ပဝတ္တကနိယာမကာဘာဝတော အပရိဏာယကာ အနိစ္စာ၊ ဒုက္ခာ၊ အနတ္တာ၊ အနတ္တနိယာ စ ဟုတွာ ပဝတ္တန္တီတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန ပဒဘာဇနီယသုညတဝါရေ၊ တဒဋ္ဌကထာယဉ္စ ဂဟေတဗ္ဗောတိ. ဧဝံ သုညတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

နိဋ္ဌိတာ ပဌမကုသလဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ.

ဒုတိယာဒီသုပိ ပဌမကုသလေ ဝုတ္တနယေန ဓမ္မုဒ္ဒေသာဒိနာ သဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. န ကေဝလဉ္စ ဧတ္ထေဝ၊ ဣတော ပရေသုပိ သဗ္ဗတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသာနံ ပဒါနံ၊ ဓမ္မာနဉ္စ အတ္ထော၊ သဗ္ဗော စ ဝိနိစ္ဆယော ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣတော ပရံ ပန အပုဗ္ဗမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ. ဒုတိယစိတ္တေ တာဝ သသင်္ခါရဘာဝမတ္တမေဝ ပဌမစိတ္တတော ဝိသေသော၊ သေသံ တာဒိသမေဝ. ဒုတိယကုသလံ.

တတိယေပိ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ အမောဟာဘာဝါ ဣန္ဒြိယမဂ္ဂင်္ဂဗလမူလသင်္ဂဟေသု ပညိန္ဒြိယသမ္မာဒိဋ္ဌိမဂ္ဂင်္ဂပညာဗလအမောဟမူလာနံ ပရိဟာနိယာ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနံ ဘာဝေါဝ ဝိသေသော၊ သေသံ တာဒိသမေဝ. တထာ စတုတ္ထေ သသင်္ခါရဘာဝမတ္တမေဝ ဝိသေသော. တတိယစတုတ္ထာနိ.

ပဉ္စမဆဋ္ဌသတ္တမဋ္ဌမေသု ပန သုခသောမနဿဋ္ဌာနေသု ဥပေက္ခာဘာဝေါ၊ ပီတိယာ စ အဘာဝေါ. တေနေဝ ဈာနင်္ဂသင်္ဂဟဝါရေ စတုရင်္ဂဇ္ဈာနတာဝ ဝိသေသော၊ သေသံ ပဌမဒုတိယတတိယစတုတ္ထစိတ္တသဒိသမေဝ. ဥပေက္ခာသဟဂတေသု စေတ္ထ စတူသု ကရုဏာမုဒိတာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ ပရိကမ္မဘူတာနံ ပနေတ္ထ တာသံ ဥပ္ပတ္တိယာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ အနုညာတတ္တာ ဥပစာရပ္ပတ္တာ ပန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဣတရာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ပဉ္စမဆဋ္ဌသတ္တမဋ္ဌမာနိ.

ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတောတိ ဧဝံ ဓမ္မုဒ္ဒေသာဒိနာ ဝိဘတ္တာနိ အဋ္ဌ ကာမာဝစရကုသလာနိ အာရမ္မဏဝိဘာဂတော ပစ္စေကံ ဆဗ္ဗိဓာနိ ဟောန္တိ ရူပါရမ္မဏံ။ပေ။ ဓမ္မာရမ္မဏန္တိ. တတ္ထ နီလာဒိဘေဒဘိန္နာ၊ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နအဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဩဠာရိကသုခုမာဒိဘေဒဘိန္နာ စ ဝဏ္ဏဓာတု ရူပါရမ္မဏံ နာမ. ဧဝံ သဒ္ဒါရမ္မဏာဒီသုပိ ယထာနုရူပံ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗန္တိ အာပေါဓာတုဝဇ္ဇိတဘူတတ္တယံ၊ ဓမ္မာရမ္မဏန္တိ ပဉ္စာရမ္မဏာနိ ဝဇ္ဇေတွာ အဝသေသာ ရူပါရူပပညတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သေသံ တာဒိသမေဝ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘စက္ခုဝိညာဏာဒီနမာပါထဂတာနိ ဧတာနာရမ္မဏာနိ ရူပါရမ္မဏာဒိဝေါဟာရံ လဘန္တိ၊ အနာပါထဂတာနိ ပန အတီတာနာဂတဒူရသုခုမာဒိဘေဒဘိန္နာနိ ဓမ္မာရမ္မဏာနေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ ဒိဗ္ဗစက္ခာဒီနံ ရူပါရမ္မဏတာဒိဝစနတော.

အနာပါထဂတာ ဧဝ ဟိ တာနိ ဒိဗ္ဗစက္ခုအာဒီနံ အာရမ္မဏံ၊ န စ တာနိ ဓမ္မာရမ္မဏာနိ. ရူပါဒယော ဟိ ပဉ္စ ပစ္စေကံ ဒွီသု ဒွီသု ဒွါရေသု ဧကသ္မိံ ခဏေ အာပါထမာဂန္တွာ တံတံဒွါရိကဇဝနာနံ၊ တဒနန္တရေ မနောဒွါရိကာနဉ္စ အပရဘာဂေ စ ဒိဋ္ဌသုတာဒိဝသေနာနုဿရန္တဿ သုဒ္ဓမနောဒွါရိကာနဉ္စ အာရမ္မဏာနိ ဟောန္တိ. တထာ ဟိ နာနာဝဏ္ဏဝိစိတ္တစေတိယာဒိဒဿနံ ကရောန္တဿ၊ ဓမ္မံ သုဏန္တဿ၊ ဘေရိသဒ္ဒါဒီဟိ ဝါ ပူဇာဒိံ ကရောန္တဿ စ ဂန္ဓမာလာဒီနိ ဃာယိတွာ၊ ခါဒနီယဘောဇနီယာဒိဉ္စ သာယိတွာ၊ သုခသမ္ဖဿာနိ အတ္ထရဏပါဝုရဏာဒီနိ စ ဖုသိတွာ မနာပဘာဝံ ဉတွာ တေဟိ စေတိယပူဇံ ကရောန္တဿ၊ တတ္ထ တတ္ထ အကုသလံ ဝါ ဥပ္ပါဒေန္တဿ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ခဏေ ဂယှမာနာနိ ရူပါဒိပဉ္စာရမ္မဏာနိ သာခါယ အက္ကမနံ၊ ပထဝိယံ ဆာယာဖရဏဉ္စ ဧကက္ခဏေ ကုရုမာနံ ရုက္ခဂ္ဂေ နိလီယမာနံ ပက္ခိနော သရီရံ ဝိယ ယထာသကံ ပသာဒဉ္စ ဃဋ္ဋေတွာ တသ္မိံယေဝ ခဏေ ဘဝင်္ဂစလနပစ္စယဘာဝေန မနောဒွါရေပိ အာပါထမာဂန္တွာ တတော ဘဝင်္ဂံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥပ္ပန္နာနံ အာဝဇ္ဇနာဒိဝေါဋ္ဌဗ္ဗနပရိယောသာနာနံ၊ ဝီထိစိတ္တာနံ၊ တဒနန္တရာနဉ္စ ကုသလာကုသလာဒိဇဝနာနံ အာရမ္မဏံ ဟုတွာ တဒနန္တရာသု မနောဒွါရဝီထီသု စ အပရဘာဂေ တထာရူပံ ပစ္စယံ အာဂမ္မ အတ္တနာ ပူဇာဒိကရဏကာလေသု၊ ဒိဋ္ဌသုတဃာယိတသာယိတဖုဋ္ဌဝသေနာနုဿရန္တဿ၊ ပစ္စက္ခတော အနုဘုယျမာနာနိ ဝိယ မနောဒွါရေ စ အာရမ္မဏာနိ ဟောန္တိ.

အထာပိ ပဉ္စဟိ ဒွါရေဟိ အဂဟိတပုဗ္ဗာနိ ဗုဒ္ဓရူပါဒီနိ၊ ဒိဗ္ဗရူပါဒီနိ စ ပဉ္စာရမ္မဏာနိ သဝနဝသေန သလ္လက္ခေတွာ ဇဝနက္ခဏေ ဝါ အပရဘာဂေ သုတဝသေနေဝ အနုဿရိတွာ ဝါ ပသာဒံ၊ ကမ္မဖလသဒ္ဓါဒိံ၊ လောဘာဒိဉ္စ ဥပ္ပါဒေန္တဿာပိ မနောဒွါရေ အာပါထမာဂစ္ဆန္တိ. အဘိညာနံ ပန သုဒ္ဓမနောဒွါရေ ဧဝ၊ တသ္မာ ဧဝံ ပဉ္စဒွါရေ၊ မနောဒွါရေ၊ သုဒ္ဓမနောဒွါရေ စ အာပါထဂတာနိ အတီတာဒိဘေဒဘိန္နာနိ သဗ္ဗာနိပိ ပဉ္စာရမ္မဏာနိ ကဒါစိပိ ဓမ္မာရမ္မဏံ န ဟောန္တိ၊ တဒိတရာ နာမရူပပညတ္တိယော ဓမ္မာရမ္မဏန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. နနု စေတာနိ ဣဋ္ဌကန္တမနာပါနိ အာရမ္မဏာနိ လောဘဿ ဝတ္ထု၊ ကထမေတ္ထ ကုသလံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? နိယမာဒိကာရဏတော. စိတ္တံ ဟိ ‘‘ကုသလမေဝ မယာ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ပုဗ္ဗေ နိယမိတဝသေန သဗ္ဗတ္ထ အကုသလပ္ပဝတ္တိံ နိဝတ္တေတွာ ကုသလေ ပရိဏာမနဝသေန စ အဘိဏှံ အာသေဝိတကုသလသမုဒါစာရဝသေန စ သပ္ပုရိသူပနိဿယာဒိဥပနိဿယဝသေန စ ယောနိသောအာဘုဇိတဝသေန စာတိ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ကုသလံ ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝမိမေသု ဆသု အာရမ္မဏေသု ဥပ္ပဇ္ဇနတော ပစ္စေကံ ဆဗ္ဗိဓာနိ ဟောန္တိ. အာရမ္မဏဝဝတ္ထာနကထာ.

ဧဝံ အာရမ္မဏဘေဒဘိန္နေသု ရူပါရမ္မဏံ တာဝ ကုသလံ ဒသပုညကိရိယဝတ္ထုဝသေန ဒသဝိဓံ ဟောတိ. တတ္ထ ဧကေကံ ပန ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ မနောကမ္မန္တိ တိဝိဓံ. တတ္ထ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တံ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တံ ဝစီကမ္မံ၊ မနောဒွါရေ ပဝတ္တံ မနောကမ္မံ. တတ္ထ ကာယဒွါရန္တိ ကာယဝိညတ္တိ. ဝစီဒွါရန္တိ ဝစီဝိညတ္တိ. တာသံ ဝိဘာဂေါ ရူပဝိဘတ္တိယံ အာဝိ ဘဝိဿတိ. မနောဒွါရန္တိ သဗ္ဗံ စေတနာသမ္ပယုတ္တံ စိတ္တံ ဝုစ္စတိ၊ ဝိသေသတော ကုသလာကုသလံ. တံ ဟိ သဟဇာတာနံ စေတနာနံ၊ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂစောပနံ အသမ္ပာပုဏိတွာ ပဝတ္တာနံ သုဒ္ဓမနောကမ္မာနံ ပဝတ္တိဩကာသဒါနတော ဒွါရန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဣမေသု ပန တီသု ဒွါရေသု ပဝတ္တာ စေတနာ ကာယကမ္မာဒယော နာမ. အပိစ ပါဏာတိပါတာဒယော၊ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒယော စ ကာယကမ္မံ နာမ၊ မုသာဝါဒါဒယော၊ မုသာဝါဒါဝေရမဏိအာဒယော စ ဝစီကမ္မံ နာမ၊ အဘိဇ္ဈာဒယော၊ အနဘိဇ္ဈာဒယော စ မနောကမ္မံ နာမ.

ကုသလပက္ခေ ပန ဒါနာဒိဒသပုညကိရိယဝတ္ထူနိ စ ယထာရဟံ ကာယဝစီမနောကမ္မာနိ ဟောန္တိ. ဧဝံ ယေဘုယျဝုတ္တိတော စေသ ကာယကမ္မာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော ပါဏာတိပါတာဒီနမ္ပိ ဝစီဒွါရာဒီသု ပဝတ္တိတော ကေသဉ္စိ ပုရိသာနံ ဝနစရကာဒိဘာဝေါ ဝိယ၊ ဒွါရာနဉ္စ ကာယကမ္မဒွါရာဒိဘာဝေါ ကေသဉ္စိ ဂါမာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမာဒိဘာဝေါ ဝိယ. အကုသလေ တာဝ ဧတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒိကာယကမ္မံ ကာယဒွါရေ၊ ဝစီဒွါရေ စ ယထာရဟံ သမုဋ္ဌာတိ၊ နော မနောဒွါရေ. တထာ မုသာဝါဒါဒိဝစီကမ္မံ. ပါဏာတိပါတာဒိနိပ္ဖါဒနတ္ထံ ဟိ မနောဒွါရေ ဧဝ စိန္တေန္တဿ စေတနာဗျာပါဒါဒီသု ကမ္မပထပ္ပတ္တေသု ဝါ ကမ္မပထံ အပ္ပတ္တေသု ဝါ မနောကမ္မေသု ဧဝ ပဝိသနတော ကာယကမ္မာဒိဘာဝံ န ပါပုဏာတိ. နနု ဝိဇ္ဇာမယေနာပိ ကေဝလံ မနောကမ္မေန ပါဏာတိပါတာဒိံ ကရောန္တီတိ? န အလောဏဘောဇနဒဗ္ဘသယနမန္တပရိဇပ္ပနာဒိကာယဝစီပယောဂံ ဝိနာ တဿာသိဇ္ဈနတော. အဘိဇ္ဈာဒိမနောကမ္မံ ပန တီသုပိ ဒွါရေသု သမုဋ္ဌာတိ. အဘိဇ္ဈာယ ဟိ ကာယေန ပရဘဏ္ဍဂ္ဂါဟာဒီနံ၊ ဗျာပါဒေန ဒဏ္ဍပရာမသနာဒီနံ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ တိတ္ထိယဝန္ဒနာဒီနံ ကရဏကာလေ၊ ဝါစာယ ပရသမ္ပတ္တိပတ္ထနာယ ‘‘ဟညန္တု ဗဇ္ဈန္တူ’’တိ အနတ္ထပတ္ထနာယ စ တိတ္ထိယတ္ထုတိတဒတ္ထဒီပနာဒီနဉ္စ ယထာက္ကမံ ပဝတ္တိကာလေ စ တဿ မနောကမ္မဿ ကာယဝါစာသု ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကာမာဝစရကုသလံ ပန ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒိကံ ကာယဝစီမနောကမ္မံ ပစ္စေကံ ဒွါရတ္တယေပိ ပဝတ္တတိ. တတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ သမ္ဖပ္ပလာပပရိယောသာနေဟိ သတ္တဟိ ဝိရမန္တဿ တာဝ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ၊ ဝစီဘေဒေန စ သမာဒိယနကာလေ၊ မနသာ ဝိရမဏကာလေ စ တေသံ ကာယဝစီကမ္မာနံ တီသု ဒွါရေသု ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အနဘိဇ္ဈာဒီဟိ သဟဂတေန စေတသာ တဇ္ဇဿ ကာယပယောဂဿ၊ ‘‘ပရဝိတ္တုပကရဏံ စိရဋ္ဌိတိကံ ဟောတု၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု၊ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိအာဒိနာ ဝစီပယောဂဿ၊ ကေဝလံ မနောပယောဂဿ စ ကရဏကာလေ မနောကမ္မဿ တီသုပိ ဒွါရေသု ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထ စ ပဉ္စဒွါရေ ဥပ္ပန္နာနိ ဇဝနာနိ ကာယဝစီကမ္မာနိ န ဟောန္တိ၊ မနောကမ္မာနိ ဧဝ. တာနိ စ န ကမ္မပထပ္ပတ္တာနိ၊ ကေဝလံ ကုသလာဒီနိ ဟောန္တိ. မနောဒွါရေ ပဋုတရပ္ပဝတ္တာနိ ဧဝ ဟိ ကမ္မပထပ္ပတ္တာနိ မနောကမ္မာနိ ဟောန္တိ၊ ရူပါရူပဇဝနာနိ ပန ဧကန္တံ ဘာဝနာမယံ မနောကမ္မမေဝ မနောဒွါရေ ဧဝ စ ပဝတ္တန္တိ.

ကိဉ္စာပိ အဘိညာဉာဏာနိ ဝိညတ္တိဒွယဇနကာနိ၊ တထာပိ ကာယဝစီကမ္မဝေါဟာရံ န လဘန္တိ၊ လောကုတ္တရကုသလံ ပန ကာယဝစီဒွါရေသု အနုပ္ပဇ္ဇမာနမ္ပိ မိစ္ဆာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါနံ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနကာရီနံ ဝိရတီနံ ဝသေန ကာယဝစီကမ္မမ္ပိ ဟောတိ၊ တဒိတရမဂ္ဂင်္ဂဝသေန မနောကမ္မမ္ပီတိ ဧကက္ခဏေ တီဏိပိ ကမ္မာနိ ဟောန္တိ၊ တဉ္စ ဘာဝနာမယံ၊ ဒွါရံ ပနဿ မနောဒွါရမေဝ. ယထာ စ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိယာဒီနံ ဝသေန ကုသလဿ ဒွါရတ္တယေ ပဝတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ဧဝံ ဒသပုညကိရိယဝတ္ထူနမ္ပိ ဝသေန ဝတ္တဗ္ဗာ. အဋ္ဌကထာသု ပန န ဝိစာရိတာ၊ တထာပိ နယတော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တေသု ဒါနံ ကာယကမ္မမေဝ၊ ဝစီကမ္မမ္ပိ ဝါ. ပတ္တာနုပ္ပဒါနံ၊ အဗ္ဘနုမောဒနံ၊ ဒေသနာ ဝစီကမ္မမေဝ. သီလံ အပစိတိသဟဂတံ၊ ဝေယျာဝစ္စသဟဂတဉ္စ ကာယကမ္မမ္ပိ အတ္ထိ၊ ဝစီကမ္မမ္ပိ အတ္ထိ. တတ္ထ သီလဿ ကာယဝစီကမ္မဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ ဧဝ. အပစိတိယာ ပန ပုပ္ဖပူဇာဒိနာ၊ ဝန္ဒနာဒိနာ ဝါ ပဝတ္တိကာလေ ကာယကမ္မဘာဝေါ၊ ထုတိမယပူဇာဒိနာ ပဝတ္တိကာလေ ဝစီကမ္မဘာဝေါ စ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝေယျာဝစ္စဿာပိ သဟတ္ထာ ကရဏကာလေ ကာယကမ္မဘာဝေါ၊ ဂိလာနာဒီနံ စတုပစ္စယသမာဒါပနာဒိဝသေန၊ ဂရူဟိ အာဏတ္တသဒ္ဒေန အာရောစနပက္ကောသနာဒိဝသေန ဝစီကမ္မဘာဝေါ စ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘာဝနာ၊ သဝနံ၊ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မဉ္စ မနောကမ္မမေဝ၊ အဗ္ဘနုမောဒနမ္ပီတိ ကေစိ. သဝနမ္ပိ ဟိ သောတဒွါရာနုသာရေန မနောဒွါရေ ဧဝ ဓမ္မတ္ထသလ္လက္ခဏဝသေန ပဝတ္တိကာလေ မနောကမ္မမေဝ.

တတ္ထ ဒါနံ အပစိတိ ဝေယျာဝစ္စံ ပတ္တာနုပ္ပဒါနံ ဒေသနာတိ ဣမာနိ ပဉ္စ ကာယဝစီဒွါရေသု ဧဝ ပဝတ္တန္တိ၊ န မနောဒွါရေ. ဧတ္ထ စ ပတ္တာနုပ္ပဒါနဒေသနာနံ ကာယဝိကာရေန ပတ္တိံ ဒေန္တဿ၊ ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ စ ကာယဒွါရေပိ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သီလံ ဘာဝနာ အဗ္ဘနုမောဒနံ သဝနံ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မန္တိ ဣမာနိ ပန ပဉ္စ တီသုပိ ဒွါရေသု ပဝတ္တန္တိ၊ ‘‘န ပုနေဝံ ကရိဿာမီ’’တိ စေတ္ထ မနသာဝ ဒုစ္စရိတတော ဝိရမန္တဿ၊ အဗ္ဘနုမောဒန္တဿ စ ဝသေန သီလဗ္ဘနုမောဒနာနံ မနောဒွါရေပိ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယံ ပန အဋ္ဌသာလိနိယံ ‘‘ဒါနမယံ ကာယဝစီမနောကမ္မဝသေန တိဝိဓံ ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပုဗ္ဗစေတနာဝသေန မနောဒွါရေ ပဝတ္တံ ဂဟေတွာ ပရိယာယတော ဝုတ္တံ၊ နိပ္ပရိယာယတော ကာယဝစီဒွါရပ္ပဝတ္တာ သန္နိဋ္ဌာနစေတနာဝ. တေနေဝ ဟိ တတ္ထေဝ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိနယပရိယာယံ ပတွာ ဟိ ‘ဒဿာမိ ကရိဿာမီ’တိ ဝါစာ ဘိန္နာ ဟောတီတိ. ဣမိနာ လက္ခဏေန ဒါနံ နာမ ဟောတိ၊ အဘိဓမ္မပရိယာယံ ပတွာ ပန ဝိဇ္ဇမာနကဝတ္ထုံ အာရဗ္ဘ မနသာ စိန္တိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ကုသလံ ဟောတိ. အပရဘာဂေ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ကတ္တဗ္ဗံ ကရိဿတီ’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁). ဣတရထာ ‘‘ဒဿာမီ’’တိ စိန္တိတမတ္တေနာပိ ဒါနံ နာမ ဘဝေယျ၊ တထာ စ တာဒိသံ ဝတ္ထုံ ယထာစိန္တိတနိယာမေန အဒေန္တဿ ဓုရနိက္ခေပေ အဒိန္နာဒါနမ္ပိ သိယာ. ဧဝံ မနသာ ပါဏာတိပါတာဒယောပိ သိယုံ၊ တဉ္စ န ယုတ္တံ၊ တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ‘‘သဗ္ဗံ သာပတေယျံ ဒိန္နညေဝ ဟရတူ’’တိ ပရိစ္စဇနသမ္ဘဝတော ဒါနဿ မနောဒွါရေပိ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတ္ထ စ ဒါနသီလာဒိကာယကမ္မာနံ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တိယံ ကမ္မံ ကာယကမ္မမေဝ၊ ဒွါရမ္ပိ ကာယဒွါရမေဝ. ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တိယံ ကမ္မံ ကာယကမ္မမေဝ၊ ဒွါရံ ပန ဝစီဒွါရံ. မနောဒွါရေ ပဝတ္တိယမ္ပိ ကမ္မံ ကာယကမ္မံ၊ ဒွါရံ ပန မနောဒွါရံ. ဒေသနာဗ္ဘနုမောဒနာဒီနံ ဝစီကမ္မာနံ ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တိယံ ကမ္မမ္ပိ ဝစီကမ္မံ၊ ဒွါရမ္ပိ ဝစီဒွါရမေဝ. ကာယဒွါရေ ပဝတ္တိယမ္ပိ ကမ္မံ ဝစီကမ္မမေဝ၊ ဒွါရံ ပန ကာယဒွါရံ. မနောဒွါရေ ပဝတ္တိယမ္ပိ ကမ္မံ ဝစီကမ္မံ၊ ဒွါရံ ပန မနောဒွါရံ. ဘာဝနာဒိမနောကမ္မာနံ မနောဒွါရေ ပဝတ္တိယံ ကမ္မမ္ပိ မနောကမ္မံ၊ ဒွါရမ္ပိ မနောဒွါရမေဝ. ကာယဒွါရေ ပဝတ္တိယမ္ပိ ကမ္မံ မနောကမ္မမေဝ၊ ဒွါရံ ပန ကာယဒွါရံ. ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တိယမ္ပိ ကမ္မံ မနောကမ္မမေဝ၊ ဒွါရံ ပန ဝစီဒွါရံ. ဧဝံ ပါဏာတိပါတာဒီနံ၊ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒီနဉ္စ ဝုတ္တာနုသာရေန ကမ္မဝဝတ္ထာနံ၊ ဒွါရဝဝတ္ထာနဉ္စ ယထာနုရူပံ ယောဇေတွာ အသင်္ကရတော ဉာတဗ္ဗံ.

ဒွါရကမ္မဝဝတ္ထာနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣဒါနိ ယသ္မာ ဒသဝိဓာနိ စေတာနိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ တီသု ဧဝံ သင်္ဂယှန္တိ ဒါနမယေ သီလမယေ ဘာဝနာမယေတိ. ပတ္တာနုပ္ပဒါနံ ဟိ ဒါနမယေ သင်္ဂယှတိ၊ ‘‘အဗ္ဘနုမောဒနမ္ပီ’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၅၆-၁၅၉ ပုညကိရိယဝတ္ထာဒိကထာ) အဋ္ဌကထာယံ. အပစိတိဝေယျာဝစ္စာနိ သီလမယေ. ဒေသနာသဝနဒိဋ္ဌိဇုကမ္မာနိ ဘာဝနာမယေ၊ တသ္မာ ရူပါရမ္မဏဿ ကုသလဿ ဒါနသီလဘာဝနာဝသေန ဒွါရတ္တယပ္ပဝတ္တိံ ယောဇေတွာ ဒဿေဿာမ. တဒနုသာရေနေဝ ဣတရေသံ ဝသေနာပိ သက္ကာ ဉာတုန္တိ. ကုသလံ ဟိ ဝဏ္ဏာရမ္မဏံ ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဒါနသီလဘာဝနာဝသေနေဝ တီသု ဒွါရေသု ပဝတ္တတိ. ကထံ? ယဒါ ဟိ နီလပီတာဒိဝဏ္ဏဝိစိတ္တံ ပုပ္ဖဝတ္ထာဒိဒေယျဓမ္မံ လဘိတွာ ‘‘ဝဏ္ဏဒါနံ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝဏ္ဏဝသေန အာဘုဇိတွာ စေတိယာဒီသု သဟတ္ထေန ပူဇေတိ၊ တဒါ ရူပါရမ္မဏံ ဒါနမယံ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တတိ၊ တဉ္စ ပုဗ္ဗစေတနာ သန္နိဋ္ဌာနစေတနာ အပရစေတနာတိ တိဝိဓံ ဟောတိ. ဧဝံ ဥပရိပိ သဗ္ဗဝါရေသု တိဝိဓတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယဒါ ပန တဒေဝ ယထာဝုတ္တဝတ္ထုံ ဝါစာယ အာဏာပေတွာ ပုတ္တဒါရာဒီဟိ ဒါပေတိ၊ တဒါရူပါရမ္မဏံ ဒါနမယံ ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တတိ. ယဒါ ပန တဒေဝ ဝိဇ္ဇမာနကဝတ္ထုံ ‘‘ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတိ၊ ပစ္စာသီသတိ၊ ယထာဓိပ္ပါယံ နိပ္ဖါဒေဿတိ၊ တဒါ ပုဗ္ဗစေတနာဝသေန ပရိယာယတော ဒါနမယံ မနောဒွါရေ ပဝတ္တတိ နာမ. ဧဝံ ရူပါရမ္မဏံ ဒါနမယံ ဒွါရဝသေန တိဝိဓံ ဟောတိ.

ယဒါ ပန ဝုတ္တပ္ပကာရဝဏ္ဏံ ဒေယျဓမ္မံ လဘိတွာ ‘‘ဧဝံ မနာပဝဏ္ဏာနံ ပရိစ္စဇနံ နာမ မယှံ ကုလဝံသာဂတဝတ္တမေတ’’န္တိ သဟတ္ထာ ပူဇေတိ၊ တာဒိသဝဏ္ဏဝန္တံ ဝါ ပရပရိဂ္ဂဟိတာဒိဘောဂသမ္ပတ္တိံ ပရိစ္စဇိတွာ သီလံ ရက္ခတိ၊ တဒါ ရူပါရမ္မဏံ သီလံ ကာယဒွါရေ စ ပဝတ္တတိ. ယဒါ ပန ဝုတ္တပ္ပကာရဝဏ္ဏံ ဒေယျဓမ္မံ ကုလဝံသာဒိဝသေန ဝါစာယ အာဏာပေတွာ ပရေဟိ ဒါပေတိ၊ တာဒိသံ ဝါ ပရပရိဂ္ဂဟိတာဒိံ ဝါစာယ အပနေတွာ သီလံ ရက္ခတိ၊ တဒါ ရူပါရမ္မဏံ သီလံ ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တတိ. ယဒါ ပန တာဒိသံ ဝိဇ္ဇမာနကဝတ္ထုံ ကုလဝံသာဒိဝသေန ‘‘ဒဿာမီ’’တိ၊ တာဒိသံ ပရပရိဂ္ဂဟိတာဒိကံ အနာမသိတွာ ‘‘သီလံ ရက္ခိဿာမီ’’တိ ဝါ စိန္တေတိ၊ တဒါ ရူပါရမ္မဏံ သီလံ မနောဒွါရေ ပဝတ္တတိ. ဧဝံ ရူပါရမ္မဏံ သီလမယံ ဒွါရဝသေန တိဝိဓံ ဟောတိ.

ယဒါ ပန ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဝဏ္ဏဝန္တံ ဒတွာ တဒေဝ ဝဏ္ဏံ၊ သဗ္ဗံ ဝါ ရူပါယတနံ စင်္ကမန္တော အနိစ္စာဒိတော ဝိပဿတိ၊ တဒါ ရူပါရမ္မဏံ ဘာဝနာမယံ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တတိ. တဒေဝ ဝစီဘေဒံ ကတွာ သမ္မသန္တဿ ရူပါရမ္မဏံ ဘာဝနာမယံ ဝစီဒွါရေ ပဝတ္တတိ. တဒေဝ ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂံ အစောပေတွာ သမ္မသန္တဿ ရူပါရမ္မဏံ ဘာဝနာမယံ မနောဒွါရေ ပဝတ္တတိ. ဧဝံ ရူပါရမ္မဏံ ဘာဝနာမယံ ဒွါရဝသေန တိဝိဓံ ဟောတိ. ဣတိ ရူပါရမ္မဏဿ ကုသလဿ တိဝိဓပုညကိရိယဝတ္ထုဝသေန နဝသု ကမ္မဒွါရေသု ပဝတ္တိဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိနာဝ နယေန ရူပါရမ္မဏဿ ကုသလဿ ဒသပုညကိရိယဝတ္ထုဝသေနာပိ တိံသာယ ကမ္မဒွါရေသု ပဝတ္တိဝိဘာဂေါ ယောဇေတွာ ဉာတဗ္ဗော. ယထာ စ ရူပါရမ္မဏဿ၊ ဧဝံ သဒ္ဒါရမ္မဏာဒီနမ္ပိ ပဉ္စန္နံ ကုသလာနံ ပုညကိရိယဝတ္ထုဒွါရေဟိ ဝိဘာဂေါ၊ ယောဇနာနယော စ ယထာနုရူပံ ဉာတဗ္ဗော.

အပိစ သဒ္ဒံ နာမ ကန္ဒမူလံ ဝိယ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ဒါတုံ န သက္ကာ. ယဒါ ပန ‘‘သဒ္ဒဒါနံ မေ’’တိ အာဘုဇိတွာ ဘေရိအာဒိတူရိယေ တိဏ္ဏံ ရတနာနံ ဒေတိ၊ တေဟိ ဥပဟာရံ ဝါ ကရောတိ၊ ဓမ္မကထိကာဒီနံ သရဘေသဇ္ဇာဒိံ ဒေတိ၊ ဓမ္မဿဝနံ ဃောသေတိ၊ သရဘညဓမ္မကထာဒိံ ဝါ ကရောတိ၊ တဒါ ကုသလံ သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဟောတိ. ဧဝံ ဂန္ဓာဒိဝတ္ထုပရိစ္စာဂေပိ ဂန္ဓာဒိအာရမ္မဏံ. ဓမ္မာရမ္မဏံ ပန ဩဇာဇီဝိတိန္ဒြိယတဒါယတ္တာနံ ဝသေန ဉာတဗ္ဗံ. ယဒါ ဟိ ဩဇဝန္တာနိ အန္နပါနသပ္ပိနဝနီတာဒီနိ ‘‘ဩဇဒါနံ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒေတိ၊ ဂိလာနာနံ ဘေသဇ္ဇံ ဝါ ဝေဇ္ဇံ ဝါ ဥပနေတွာ၊ ပါဏောပရောဓကံ အာဝုဓဇာလကုမိနာဒိံ ဝိနာသေတွာ ဝါ၊ ဝဇ္ဈပ္ပတ္တေ ပါဏိနော မောစေတွာ ဝါ ‘‘ဇီဝိတဒါနံ မေ ဘဝိဿတိ ဇီဝိတာယတ္တဝုတ္တိတာယ၊ ပဉ္စပသာဒသောဠသသုခုမရူပစိတ္တစေတသိကာနံ ဝသေန ပသာဒါဒိဒါနံ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ စ မနသိ ကရောတိ၊ တဒါ ကုသလံ ဓမ္မာရမ္မဏံ ဟောတိ. သေသံ တာဒိသမေဝ.

အယံ နာနာဝတ္ထူသု ဌိတာရမ္မဏာနံ ယောဇနာ. ဧကဝတ္ထုသ္မိမ္ပိ ဆာရမ္မဏံ လဗ္ဘတေဝ. ပိဏ္ဍပါတသ္မိံ ဟိ မနာပေါ ဝဏ္ဏော၊ ခါဒနကာလေ မုရုမုရာယနသဒ္ဒေါ၊ ဂန္ဓော၊ ရသော၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဩဇာ၊ တဒါယတ္တာ ဝါ ဇီဝိတပသာဒါဒယော၊ တဗ္ဗိသယာနိ စ ဝိညာဏာဒီနီတိ ဆာရမ္မဏမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ စီဝရာဒီသု စေဝ ဝတ္ထာဒီသု စ ယထာနုရူပံ ဉာတဗ္ဗံ. ဧတ္ထပိ ဒါနသီလဘာဝနာမယတာ၊ ကာယဝစီမနောကမ္မဘာဝေါ စ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ စ ကုသလာနံ၊ ဧဝံ အကုသလာနမ္ပိ အာရမ္မဏကမ္မဒွါရဝဝတ္ထာနံ၊ အပုညကိရိယဝတ္ထူသု ယောဇနာနယော စ ဝုတ္တာနုသာရေန ယထာယောဂံ ဉာတဗ္ဗော.

ဧဝံ အာရမ္မဏတော၊ ပုညကိရိယဝတ္ထုတော၊ ကမ္မတော၊ ဒွါရတော စ အနေကသဟဿပ္ပဘေဒေသု စေတေသု ကုသလေသု ဥပဍ္ဎာနိ ပန ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနိ စတုန္နံ အဓိပတီနံ ဝသေန ပစ္စေကံ စတုဗ္ဗိဓာနိ၊ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနိ ပန ဥပဍ္ဎာနိ ဝီမံသာဓိပတိဝဇ္ဇိတာဓိပတိတ္တယဝသေန ပစ္စေကံ တိဝိဓာနိ၊ တဒုဘယာနိ ပုန ဟီနတ္တိကဝသေန ပစ္စေကံ တိဝိဓာနိ၊ တာနိ ပုန အပရိမာဏေသု ပန စက္ကဝါဠေသု ပစ္စေကံ အပရိမာဏေသု သတ္တေသု ဧကေကသ္မိံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဩဠာရိကသုခုမတာဒီဟိ အနန္တေဟိ ပကာရေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇနတော အနန္တာပရိမာဏာနိ ဟောန္တိ. တာနိ သဗ္ဗာနိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ အနန္တေန ဗုဒ္ဓဉာဏေန မဟာတုလာယ တုလယမာနော ဝိယ၊ မဟာတုမ္ဗေ ပက္ခိပိတွာ မိနယမာနော ဝိယ သဗ္ဗာကာရတော ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ မဟာကရုဏာယ ကာမာဝစရဋ္ဌေန သရိက္ခတာယ ဧကတ္တံ ဥပနေတွာ၊ ပုန သောမနဿုပေက္ခာသဟဂတဋ္ဌေန၊ ဉာဏသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တဋ္ဌေန၊ အသင်္ခါရိကသသင်္ခါရိကဋ္ဌေန စ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဒေသေသိ၊ ယထာ တံ လောကဝိဒူ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနန္တိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဓမ္မသင်္ဂဏိယာ (ဓ. သ. ၁)၊ တဒဋ္ဌကထာယ စ အဋ္ဌသာလိနိယာ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁) သဗ္ဗာကာရတော ဉာတဗ္ဗောတိ. ဧဝံ ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ကာမာဝစရကုသလဓမ္မာ နိဋ္ဌိတာ.

ရူပါဝစရဓမ္မာ ပန ကုသလာ ဈာနင်္ဂသမ္ပယောဂဘေဒတော ပဉ္စဝိဓာ ဟောန္တိ. သေယျထိဒံ – ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ ပဌမဇ္ဈာနိကံ၊ တတော ဝူပသန္တံ အတိက္ကန္တဝိတက္ကံ ဝိစာရပီတိသုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ ဒုတိယဇ္ဈာနိကံ၊ တတော ဝူပသန္တံ အတိက္ကန္တဝိစာရံ ပီတိသုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ တတိယဇ္ဈာနိကံ၊ တတော ဝူပသန္တံ ဝိရတ္တပီတိကံ သုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကံ၊ တတော ဝူပသန္တံ အတ္ထင်္ဂတသုခံ ဥပေက္ခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကန္တိ. ဧဝံ သမ္ပယောဂဘေဒတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဓမ္မုဒ္ဒေသာဒိတော ပန ပဌမဇ္ဈာနေ တာဝ ကာမာဝစရပဌမကုသလေ ဝုတ္တေသု ဌပေတွာ ဝိရတိတ္တယံ သေသာ ဆတ္တိံသ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. တတ္ထ ဆန္ဒာဒယော စတ္တာရော၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ စာတိ ဆ ယေဝါပနကာ. သေသံ သုညတဝါရပရိယောသာနံ သဗ္ဗံ ကာမာဝစရပဌမကုသလေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ကေဝလံ ဟိ ဝိရတီနံ အဘာဝေါ၊ သင်္ဂဟဝါရေ ပဉ္စမဂ္ဂင်္ဂဘာဝေါ၊ ဘူမန္တရဝသေန ရူပါဝစရဘာဝေါ စ ဝိသေသော၊ သေသံ တာဒိသမေဝ. ပဌမဇ္ဈာနံ.

တထာ ဒုတိယဇ္ဈာနေပိ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ဝိတက္ကာဘာဝေါ၊ သင်္ဂဟဝါရေ စတုက္ကဇ္ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂဘာဝေါ စ ဝိသေသော၊ သေသံ ပဌမသဒိသမေဝ. ဒုတိယံ.

တထာ တတိယဇ္ဈာနေပိ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ဝိစာရာဘာဝေါ၊ သင်္ဂဟဝါရေ တိဝင်္ဂိကဇ္ဈာနတာ စ ဝိသေသော၊ သေသံ ဒုတိယသဒိသမေဝ. တတိယံ.

တထာ စတုတ္ထေ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ပီတိယာ အဘာဝေါ၊ ကောဋ္ဌာသဝါရေ ဒုဝင်္ဂိကဇ္ဈာနဘာဝေါ စ ဝိသေသော၊ သေသံ တတိယသဒိသမေဝ. စတုတ္ထံ.

တထာ ပဉ္စမေ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ကရုဏာမုဒိတာဒီနံ အဘာဝေါ၊ သောမနဿဋ္ဌာနေ ဥပေက္ခာဘာဝေါ၊ ကောဋ္ဌာသဝါရေ ဈာနိန္ဒြိယေသု ဥပေက္ခာဈာနင်္ဂဘာဝေါ၊ ဥပေက္ခိန္ဒြိယဘာဝေါ စ ဝိသေသော၊ သေသံ စတုတ္ထသမမေဝ. ပဉ္စမံ.

ပဒဘာဇနီယေ ပန ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ ဒုတိယံ၊ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ တတိယံ၊ သောမနဿဿ စ အတ္ထင်္ဂမာ စတုတ္ထန္တိ စတုက္ကနယောပိ အာဂတော၊ သော တိက္ခပညာနံ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဝိတက္ကဝိစာရသမတိက္ကမသမ္ဘဝတော ဝုတ္တော. တတ္ထ ဒုတိယာဒီနံ သဗ္ဗသော ပဉ္စကနယေ တတိယာဒိသမတ္တာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ သဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော တတ္ထေဝ အန္တောဂဓဘာဝေါ စာတိ. စတုက္ကနယော.

ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတော ပန ဝိနိစ္ဆယံ ပဉ္စကနယေနေဝ ဝက္ခာမ၊ တဒနုသာရတော ဧဝ စတုက္ကနယဝသေနာပိ သက္ကာ ဉာတုန္တိ. ဧဝံ ဥပရိ လောကုတ္တရေပိ. ပဉ္စဝိဓာပိ စေတေ ရူပါဝစရကုသလဓမ္မာ ကသိဏာရမ္မဏဘေဒတော ပစ္စေကံ အဋ္ဌဝိဓာ ဟောန္တိ ပထဝီကသိဏံ အာပေါတေဇောဝါယောနီလပီတလောဟိတောဒါတကသိဏဉ္စာတိ၊ အာလောကာကာသကသိဏေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသဝိဓာ ဟောန္တိ. ပဒဘာဇနီယေ (ဓ. သ. ၂၀၂) ပန အာလောကကသိဏဿ ဩဒါတကသိဏေန သင်္ဂဟိတတ္တာ အဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အာကာသကသိဏဿ ပန ဥဂ္ဃါဋနာသမ္ဘဝတော အနာရုပ္ပဇ္ဈာနိကတ္တာ. တံ ဟိ ပုနပ္ပုနံ ဥဂ္ဃါဋိယမာနမ္ပိ အာကာသမေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ တတ္ထုပ္ပန္နံ ရူပါဝစရပဉ္စမဇ္ဈာနံ ဘဝဝိသေသာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ စ သံဝတ္တတိ၊ အဘိညာယ၊ ဝိပဿနာယ စ ပါဒကမ္ပိ ဟောတိ၊ အနာရုပ္ပတ္တာ ပန နိရောဓပါဒကံ န ဟောတိ. သေသာနိ ပန နဝ ကသိဏာနိ နိရောဓပါဒကာနိပီတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. အာနာပါနဇ္ဈာနဿာပိ ပနေတ္ထ ဝါယောကသိဏေ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ. ကသိဏကထာ.

ဧဝံ ကသိဏဝသေန အဋ္ဌဝိဓာ စေတေ အဘိဘာယတနဝသေန ပန ပစ္စေကံ အဋ္ဌဝိဓာ ဟောန္တိ. ဘဂဝတာ ဟိ –

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ၊ တာနိ အဘိဘုယျ။ပေ။ အပ္ပမာဏာနိ. တာနိ အဘိဘုယျ ။ပေ။ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ။ပေ။ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ သုဝိသုဒ္ဓံ နီလံ ပီတံ လောဟိတံ ဩဒါတ’’န္တိ (ဓ. သ. ၂၁၁ အာဒယော) –

အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ ဒေသိတာနိ၊ တာနိ စ ကသိဏေသွေဝ အဘိဘဝိတွာ သမာပဇ္ဇနဝသေန ဈာနုပ္ပတ္တိဝိသေသတော၊ အနာရမ္မဏဝိသေသတော. တတ္ထ ဟိ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီတိ အလာဘိတာယ ဝါ အနတ္ထိကတာယ ဝါ အဇ္ဈတ္တရူပေ ကသိဏဝသေန ပရိကမ္မသညာဝိရဟိတောဝ. ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတီတိ ဗဟိဒ္ဓါ အဋ္ဌ ကသိဏရူပါနိ ပရိကမ္မဝသေန စေဝ အပ္ပနာဝသေန စ ပဿတိ. ပရိတ္တာနီတိ ခုဒ္ဒကပရိမာဏာနိ၊ တာနိ အဘိဘုယျ ပဿန္တော စ သမ္ပန္နဂဟဏိကော ကဋစ္ဆုမတ္တံ ဘတ္တံ လဘိတွာ ‘‘ကိံ ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ အတ္ထီ’’တိ သင်္ကဍ္ဎိတွာ သဗ္ဗံ ဧကကဗဠမေဝ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ဉာဏုတ္တရိကော ‘‘ကိမေတ္ထ ပရိတ္တကေ အာရမ္မဏေ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ အတ္ထိ၊ နာယံ မမ ဘာရော’’တိ တာနိ အဘိဘဝိတွာ သဟ နိမိတ္တုပ္ပါဒေနေဝ အပ္ပနံ နိဗ္ဗတ္တေတိ၊ တသ္မာ တံ ဈာနံ ‘‘အဘိဘာယတန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. အပ္ပမာဏာနီတိ မဟန္တာနိ. တာနိ အဘိဘုယျာတိ မဟဂ္ဃသော ဧကံ ဘတ္တပါတိံ လဘိတွာ ဝိယ ဉာဏုတ္တရော အပ္ပမာဏံ လဘိတွာ ‘‘ဧတံ ဝါ ဟောတု အညံ ဝါ၊ ကိမေတ္ထ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ အပ္ပနံ နိဗ္ဗတ္တေတိ. သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနီတိ ပရိသုဒ္ဓါပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏာနိ. ပရိသုဒ္ဓါနိ ဟိ နီလာဒီနိ၊ အပရိသုဒ္ဓါနိ စ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနီတိ ဣဓ အဓိပ္ပေတာနိ၊ ဧတာနိပိ ‘‘သုဝဏ္ဏာနိ ဝါ ဟောန္တု ဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ ဝါ၊ ပရိတ္တအပ္ပမာဏဝသေနေဝ အဘိဘာယတနာနီ’’တိ အာဂမဋ္ဌကထာသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဋ. ၂.၁၇၃၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂၄၉၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၈.၆၅) ဝဏ္ဏိတာနိ. ဝဏ္ဏာဘောဂဿ ဟိ အတ္ထိတာယ ပုရိမာနိ အဘိဘာယတနာနိ ဝဏ္ဏာဘောဂရဟိတသဟိတတာယ ဧတ္ထ ကေဝလတော ဝိသေသသဗ္ဘာဝါ စတုဓာ ဝုတ္တာနိ၊ နီလာဒီနိ ပန စတ္တာရိ သုဝိသုဒ္ဓဝဏ္ဏဝသေန သုခါရောဟတာယ ဉာဏုတ္တရိကော အဘိဘဝိတွာ အပ္ပနံ နိဗ္ဗတ္တေတိ၊ တသ္မာ အာရမ္မဏဝိသေသာဘာဝေပိ ဈာနုပ္ပတ္တိဝိသေသတော ဣမေသံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ ဝသေန ပစ္စေကံ အဋ္ဌဝိဓာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဘိဘာယတနကထာ.

တာနိ ပုန ယထာ စ အဘိဘာယတနဝသေန၊ ဧဝံ ဝိမောက္ခဝသေနာပိ ပစ္စေကံ တိဝိဓာ ဟောန္တိ. ဘဂဝတာ ဟိ ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ၊ သုဘန္တွေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတီ’’တိ (ဓ. သ. ၂၄၀ အာဒယော၊ ဒီ. နိ. ၃.၃၃၉၊ ၃၅၈၊ အ. နိ. ၈.၆၆) တယော ဝိမောက္ခာ ဒေသိတာ. တေ စ ကသိဏေသွေဝ အဓိမုစ္စနဝသေန ဈာနုပ္ပတ္တိဝိသေသတော၊ ဘာဝနာရမ္မဏဝိသေသတော ကိမိဒံ အဓိမုစ္စနံ နာမ? ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုစ္စနံ၊ အာရမ္မဏေသု စ သုဋ္ဌု အဘိရတိ၊ ပိတု မာတု အင်္ကေ ဝိဿဋ္ဌင်္ဂပစ္စင်္ဂဿ ဒါရကဿ သယနံ ဝိယ အနိဂ္ဂဟိတဘာဝေန နိရာသင်္ကတာယ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ ရူပီတိ အဇ္ဈတ္တံ ကေသာဒီသု ဥပ္ပါဒိတံ ရူပဇ္ဈာနံ ရူပံ နာမ၊ တဒဿ အတ္ထီတိ ရူပီ. အဇ္ဈတ္တမ္ပိ ဟိ ကေသာဒီသု နီလံ၊ မေဒါဒီသု ပီတံ၊ မံသာဒီသု လောဟိတံ၊ ဒန္တာဒီသု ဩဒါတဉ္စ ဝဏ္ဏကသိဏဝသေန အာဘုဇိတွာ ပရိကမ္မံ ကရောန္တဿ ရူပဇ္ဈာနာနိ၊ ကသိဏံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ စ အရူပဇ္ဈာနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေဝ. ရူပါနိ ပဿတီတိ ဗဟိဒ္ဓါပိ နီလကသိဏာဒိရူပါနိ ဈာနစက္ခုနာ ပဿတိ၊ ဣမိနာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုကေသု ကသိဏေသု ဈာနပ္ပဋိလာဘော ဒဿိတော. အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီတိ အတ္တနော ကေသာဒီသု အနုပ္ပါဒိတရူပါဝစရဇ္ဈာနော၊ ဣမိနာ ဗဟိဒ္ဓါ ပဋိလဒ္ဓဇ္ဈာနတာ ဒဿိတာ. သုဘန္တွေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတီတိ ဣမိနာ သုဝိသုဒ္ဓေသု နီလာဒိဝဏ္ဏကသိဏေသု ‘‘သုဘ’’န္တိ အဓိမုတ္တိဝသေန ပဋိလဒ္ဓဇ္ဈာနတာ ဒဿိတာ. ဧဝံ အာရမ္မဏဝိသေသာဘာဝေပိ အဓိမုတ္တိဝသေန ဈာနုပ္ပတ္တိဝိသေသတော ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ဝိမောက္ခာနံ ဝသေန ပစ္စေကံ တိဝိဓာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိမောက္ခကထာ.

ယထာ စ ဝိမောက္ခတော၊ ဧဝံ ပဋိပဒါဘေဒတော ပစ္စေကံ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တိ ဒုက္ခပဋိပဒံ ဒန္ဓာဘိညံ၊ ဒုက္ခပဋိပဒံ ခိပ္ပါဘိညံ၊ သုခပဋိပဒံ ဒန္ဓာဘိညံ၊ သုခပဋိပဒံ ခိပ္ပါဘိညန္တိ. တတ္ထ ပဌမသမန္နာဟာရတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဥပစာရံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တာဝ ပဝတ္တာ ဈာနဘာဝနာ ‘‘ပဋိပဒါ’’တိ ဝုစ္စတိ. သာ ဧကစ္စဿ ဒုက္ခာ နီဝရဏာဒိပစ္စနီကဓမ္မသမုဒါစာရဂဟနတာယ အသုခသေဝနာ ဟောတိ၊ ဧကစ္စဿ တဒဘာဝတော သုခါ. ဥပစာရတော ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ အပ္ပနာ၊ တာဝ ပဝတ္တာ ပညာ ‘‘အဘိညာ’’တိ ဝုစ္စတိ. သာ ဧကစ္စဿ ဒန္ဓာ အသီဃပ္ပဝတ္တိနီ၊ ဧကစ္စဿ ခိပ္ပါ. အသပ္ပါယသေဝိနော ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဟောတိ ဒန္ဓာ စ အဘိညာ၊ သပ္ပါယသေဝိနော သုခါ ပဋိပဒါ ဟောတိ ခိပ္ပါ စ အဘိညာ. ပုဗ္ဗာပရကာလေသု သပ္ပါယာသပ္ပါယသေဝနဝသေန ဝေါမိဿတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တထာ ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒါဒိကံ ပုဗ္ဗကိစ္စံ အသမ္ပာဒေန္တဿ ပဋိပဒါ ဒုက္ခာ၊ သမ္ပာဒေန္တဿ သုခါ ပဋိပဒါ. အပ္ပနာကောသလ္လံ အသမ္ပာဒေန္တဿ ဒန္ဓာဘိညာ၊ သမ္ပာဒေန္တဿ ခိပ္ပါ. ကိလေသိန္ဒြိယာနံ ဝါ တိက္ခမုဒုတာယ ပဌမာ၊ ဝိပရိယာယေန စတုတ္ထာ၊ ဝေါမိဿတာယ မဇ္ဈိမာ ဒွေတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တဏှာဝိဇ္ဇာဘိဘဝနာနဘိဘဝနဝသေန ဝါ သမထဝိပဿနာသု ကတာဓိကာရာကတာဓိကာရတာဝသေန ဝါပိ ဧတာသံ ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဌမဇ္ဈာနာဒိအာဂမနဝသေနာပိ ဒုတိယာဒီနံ ပဋိပဒါဘိညာဘေဒေါ ဟောတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဋိပဒါဝသေန ပစ္စေကံ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဋိပဒါကထာ.

ယထာ စ ပဋိပဒါဟိ၊ ဧဝံ အာရမ္မဏဘေဒတောပိ ပစ္စေကံ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တိ ပရိတ္တံ ပရိတ္တာရမ္မဏံ၊ ပရိတ္တံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏံ၊ အပ္ပမာဏံ ပရိတ္တာရမ္မဏံ၊ အပ္ပမာဏံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏန္တိ. တတ္ထ ယံ အပ္ပဂုဏံ၊ ဥပရိဇ္ဈာနဿ ပစ္စယော ဘဝိတုံ န သက္ကောတိ၊ ဣဒံ ပရိတ္တံ. ယံ ပန အဝဍ္ဎိတေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တံ၊ တံ ပရိတ္တံ အာရမ္မဏံ အဿာတိ ပရိတ္တာရမ္မဏံ. ဝိပရိယာယတော အပ္ပမာဏံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏံ. တဒုဘယဝေါမိဿတာယ မဇ္ဈေ ဣတရဒွယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ အာရမ္မဏဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာရမ္မဏကထာ.

ယထာ စ ပဋိပဒါရမ္မဏေဟိ၊ ဧဝံ အဓိပတီနံ ဝသေန ပစ္စေကံ စတုဗ္ဗိဓတာ၊ ဟီနတ္တိကဝသေန ပုန တိဝိဓတာ စ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဒသကသိဏမူလဝိဘာဂကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ယထာ ကသိဏမူလေသု၊ ဧဝံ ဗြဟ္မဝိဟာရမူလေသုပိ ယထာယောဂံ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော – မေတ္တာကရုဏာမုဒိတာဝသေန ဟိ အာဒိတော စတ္တာရိ ဈာနာနိ ပစ္စေကံ တိဝိဓာ ဟောန္တိ မေတ္တာသဟဂတံ၊ ကရုဏာသဟဂတံ၊ မုဒိတာသဟဂတန္တိ. ပဉ္စမဇ္ဈာနံ ပန ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရဝသေန ဧကဝိဓံ ဥပေက္ခာသဟဂတန္တိ. ပုရိမေသု ဟိ တီသု ပဉ္စမဇ္ဈာနံ နုပ္ပဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? သောမနဿာဝိပ္ပယောဂတော၊ သောမနဿသမုဋ္ဌိတာနံ ဗျာပါဒဝိဟိံသာရတီနံ ယထာက္ကမံ နိဿရဏတ္တာ၊ ပစ္ဆိမေ စ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနံ နုပ္ပဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ဥပေက္ခာဝေဒနာသမ္ပယောဂတော၊ တဿာ စ ပဋိဃာနုနယနိဿရဏတော မဇ္ဈတ္တာကာရေန ပဝတ္တိတော၊ တာနိ ပုန ပဋိပဒါရမ္မဏာဓိပတိဟီနတ္တိကဘေဒေဟိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဧတ္ထ စ အပ္ပသတ္တာရမ္မဏဝသေန ပရိတ္တာရမ္မဏတာ၊ ဗဟုသတ္တာရမ္မဏဝသေန အပ္ပမာဏာရမ္မဏတာ စ ဧကသ္မိံ သတ္တေ အပ္ပနံ ပါပေတွာ အနုက္ကမေန ဧကာဝါသဧကဝီထိဂါမာဒိဂတသတ္တေသု ပါပနဝသေန ဝဍ္ဎနာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ပနေတ္ထ ကရုဏာသဟဂတေ မုဒိတာဝိရဟိတာ ပဉ္စတိံသ ဓမ္မာ၊ တေသု ဆန္ဒာဒယော စတ္တာရော၊ ကရုဏာ စာတိ ပဉ္စေဝ ယေဝါပနကာ၊ ကရုဏာ စ နိယတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ မုဒိတာသဟဂတေပိ. ကေဝလံ ကရုဏာဝိရဟိတာ မုဒိတာ နိယတာ ပဝတ္တာတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော. အဝသေသဗြဟ္မဝိဟာရဒွယေ၊ ပန ကသိဏာသုဘာဒီသု စ သဗ္ဗတ္ထ ကရုဏာမုဒိတာဝိရဟိတာ စ စတုတ္တိံသ ဓမ္မာ၊ တတ္ထ စ ဆန္ဒာဒယော စတ္တာရောဝ ယေဝါပနကာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ. ဗြဟ္မဝိဟာရမူလဝိဘာဂကထာ.

အသုဘဘေဒတော ပန ပဌမဇ္ဈာနမေဝေကံ ဒသဝိဓံ ဟောတိ ဥဒ္ဓုမာတကသညာသဟဂတံ ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကဝိစ္ဆိဒ္ဒကဝိက္ခာယိတကဝိက္ခိတ္တကဟတဝိက္ခိတ္တကလောဟိတကပုဠဝကအဋ္ဌိကသညာသဟဂတန္တိ၊ ဒသဝိဓေပိ စေတသ္မိံ အသုဘေ ပဋိကူလတ္တာ၊ ဒုဗ္ဗလတ္တာ စ ဝိတက္ကဗလေနေဝ ဈာနံ တိဋ္ဌတိ၊ န ဝိနာ ဝိတက္ကေန သီဃသောတာယ နဒိယာ အရိတ္တဗလေနေဝ နာဝါ ဝိယ၊ တသ္မာ ပဌမဇ္ဈာနမေဝေတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သမထဝိပဿနာဒိအာနိသံသဒဿာဝိတာယ၊ ပနေတ္ထ နီဝရဏပ္ပဟာနေန စ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဗဟုဝေတနလာဘဒဿနေန ပုပ္ဖဆဍ္ဍကဿ ဂူထရာသိမှိ ဝိယ၊ ဥပသန္တဗျာဓိဒုက္ခဿ စ ရောဂိနော ဝမနဝိရေစနပ္ပဝတ္တိယံ ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တံ ပန ဒသဝိဓမ္ပိ ပဌမဇ္ဈာနံ ပဋိပဒါရမ္မဏာဓိပတိဟီနတ္တိကဝသေန ပစ္စေကံ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ အသုဘာရမ္မဏဿ အဝဍ္ဎနီယတာယ ခုဒ္ဒကေ ဥဒ္ဓုမာတကာဒိဋ္ဌာနေ ဥပ္ပန္နံ နိမိတ္တံ ပရိတ္တာရမ္မဏံ၊ မဟန္တေ အပ္ပမာဏာရမ္မဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတေသု ပန ဒသသု အသုဘေသု သာမညတော ဒွတ္တိံသာကာရဝသေန၊ နဝသိဝထိကပဗ္ဗဝသေန စ ပဝတ္တာ ကာယဂတာသတိ သင်္ဂဟိတာ၊ ဝဏ္ဏကသိဏေသု စ ကေသာဒီနံ ကောဋ္ဌာသာနံ နီလာဒိဝဏ္ဏာရမ္မဏာ၊ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနဝသေန ဥပ္ပန္နာ ကာယဂတာသတိ စ သင်္ဂဟိတာ. ပဒဘာဇနီယေ ဝိသုံ န ဝုတ္တာ၊ တသ္မာ တေသံ ဝသေနာပိ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အသုဘမူလဝိဘာဂကထာ.

ဧဝံ အာရမ္မဏာဒိဘေဒတော စ ဘိန္နာနံ ရူပါဝစရကုသလဓမ္မာနံ ကာလဒေသာဒိဘေဒေန အနန္တတာ၊ ဘဂဝတာ စ ဧကတ္တံ ဥပနေတွာ ဒေသိတဘာဝေါ၊ ဝိတ္ထာရနယာတိဒေသော စ ကာမာဝစရကုသလေ ဝုတ္တာနုသာရေန ယထာနုရူပံ ဉာတဗ္ဗော. ဣတော ပရံ အရူပါဝစရာဒီသုပိ ဝိသေသမတ္တမေဝ ဝက္ခာမ. ဧဝံ ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတော ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ရူပါဝစရကုသလဓမ္မာ နိဋ္ဌိတာ.

အရူပါဝစရာ ပန ကုသလဓမ္မာ သမ္ပယောဂတော န ဘိန္နာ၊ သဗ္ဗေပိ ဥပေက္ခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တာဝ၊ ဓမ္မုဒ္ဒေသာဒိတောပိ သဗ္ဗသော ရူပါဝစရပဉ္စမဇ္ဈာနသဒိသာ. အရူပါဝစရဘာဝေါ ဧဝ ဟေတ္ထ ဝိသေသော. ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတောတိ ဧတ္ထ ပန အာရမ္မဏတော တေ စတုဗ္ဗိဓာ ဟောန္တိ. သေယျထိဒံ – အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ အာကိဉ္စညာယတနံ နေဝသညာနာသညာယတနန္တိ. တတ္ထ ဟိ ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသေ ‘‘အနန္တော အာကာသော’’တိ ပဝတ္တံ ပဌမံ၊ တသ္မိံ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏေ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ပဝတ္တံ ဒုတိယံ၊ တဿ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏဿ အဘာဝေ ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ပဝတ္တံ တတိယံ၊ တသ္မိံ တတိယေ ‘‘သန္တမေတံ ပဏီတမေတ’’န္တိ ပဝတ္တံ စတုတ္ထံ. ပုရိမပုရိမေဟိ ပစ္ဆိမပစ္ဆိမံ သန္တသန္တတရသန္တတမန္တိ စ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

နနု ရူပါဝစရေသု ဝိတက္ကာဒိအင်္ဂသမတိက္ကမတော ဥပရူပရိဈာနာနံ သန္တတရာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ အင်္ဂါတိက္ကမရဟိတေသု ပန အာရုပ္ပေသု ကထန္တိ? အာရမ္မဏာတိက္ကမတော. ဧတေသု ဟိ ကသိဏရူပသမတိက္ကမတော ပဌမံ ဈာနံ ရူပါဝစရပဉ္စမဇ္ဈာနတော သန္တံ၊ တတောပိ ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသာတိက္ကမတော ဒုတိယံ၊ တတောပိ အာကာသေ ပဝတ္တဝိညာဏာတိက္ကမတော တတိယံ၊ တတောပိ အာကာသေ ပဝတ္တဝိညာဏဿ သမတိက္ကမတော စတုတ္ထန္တိ. ဧဝံ အင်္ဂသမတ္တေပိ ထူလထူလာတိက္ကမေန သုခုမသုခုမာရမ္မဏတာယ ဥပရူပရိဇ္ဈာနာနံ သန္တတရာဒိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော သမာယာမဝိတ္ထာရာနမ္ပိ ဝတ္ထာနံ သုတ္တသုခုမတရာဒိဘာဝေါ ဝိယ. နနု အဘာဝါရမ္မဏတာယ တတိယာရုပ္ပံ သန္တပဏီတတော မနသိ ကရောန္တဿ စတုတ္ထာရုပ္ပဿ ကထံ တတ္ထ နိကန္တိပရိယာဒါနံ၊ ကထံ စ သမတိက္ကမော ဝါ ဟောတီတိ? အသမာပဇ္ဇိတုကာမတာယ၊ သာ စ အတ္တနော သန္တပဏီတတာယ. ယထာ ဟိ ရာဇာ ဒန္တကာရာဒိသိပ္ပိကာနံ အတိသုခုမမနာပသိပ္ပံ ဒိသွာ ‘‘ဆေကာ ဝတိမေ အာစရိယာ’’တိ တေသံ ဆေကတာယ တုဿန္တောပိ န တံ သိပ္ပိကဘာဝံ ပတ္ထေတိ၊ တံ သမတိက္ကမ္မ ရာဇဘာဝေ ဧဝ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ အာရမ္မဏဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓာနမ္ပေတေသံ ပုန ပဋိပဒါရမ္မဏာဓိပတိဟီနတ္တိကဘေဒေဟိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပစ္စေကံ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနနိကန္တိ ပရိယာဒါနဒုက္ခတာယ ပဌမာရုပ္ပဿ၊ ပဌမာရုပ္ပါဒိနိကန္တိပရိယာဒါနဒုက္ခတာယ ဒုတိယာရုပ္ပါဒီနဉ္စ ဒုက္ခပဋိပဒတာ၊ ပရိယာဒိဏ္ဏနိကန္တိကဿ တဒပ္ပနာပရိဝါသဒန္ဓတာယ ဒန္ဓာဘိညတာ၊ ဝိပရိယာယေန ဣတရာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပရိတ္တကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသမူလကာနံ ပန စတုန္နံ ပရိတ္တာရမ္မဏတာ၊ ဝိပရိယာယာနံ အပ္ပမာဏာရမ္မဏတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရူပါရူပါဝစရာ ပနေတ္ထ အဓိပတိသဟိတာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဝိနာ အဓိပတီဟိ. ကာမာဝစရာ တု အဓိပတိရဟိတာပိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တေ စ အာရမ္မဏာဓိပတိ သဟဇာတာဓိပတီတိ ဒွေပိ လဗ္ဘန္တိ. ရူပါရူပါဝစရာ ပန သဟဇာတာဓိပတိမေဝ၊ နေတရံ. တတ္ထ စ ဆန္ဒာဓိပတိနာ သဟဇာတာ ဓမ္မာ ဆန္ဒာဓိပတေယျာ၊ ဆန္ဒော ပန အဓိပတိ ဧဝ၊ န ဆန္ဒာဓိပတေယျော. ဣတရေ ပန အဓိပတေယျာဝ၊ နာဓိပတယော အညဿ အတ္တနာ သဟဇာတဿ ဆန္ဒဿ၊ ဣတရေသဉ္စ အဓိပတိယတ္ထဿ အဘာဝါ. ဧကသ္မိံ ဟိ စိတ္တုပ္ပါဒေ ဆန္ဒာဒီသု စတူသုပိ ဝိဇ္ဇမာနေသု ယထာပစ္စယံ သဟဇာတာဓိပတိ ဧကောဝ လဗ္ဘတိ. ဧဝံ ဝီရိယာဓိပတိယာဒီသုပိ ယထာနုရူပံ ဉာတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတော ဝိနိစ္ဆယော ဉာတဗ္ဗော.

အရူပါဝစရကုသလဓမ္မာ နိဋ္ဌိတာ.

လောကုတ္တရာ ပန ကုသလာ မဂ္ဂသမ္ပယောဂဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓာ. သေယျထိဒံ – သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တံ သကဒါဂါမိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တံ အနာဂါမိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တံ အရဟတ္တမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တန္တိ. နနု စတူသုပိ စေတေသု မဂ္ဂသမ္ပယောဂေါ သမာနော အဋ္ဌန္နမ္ပိ မဂ္ဂင်္ဂါနံ သဗ္ဗတ္ထ ဥပ္ပတ္တိတော ကထံ တတ္ထ ဘေဒေါတိ? အနုသယပ္ပဟာနသင်္ခါတဿ မဂ္ဂကိစ္စဿ ဘေဒတော. အနုသယေ မာရေန္တော ဂစ္ဆတီတိ ဟိ မဂ္ဂေါ. မဂ္ဂါ ဟိ ယထာသကံ အနုသယေ ပဇဟန္တိ ဧဝ၊ နိမိတ္တာ ဝုဋ္ဌဟန္တိ၊ ပဝတ္တဉ္စ ဆိန္ဒန္တိ နာမာတိ ဝုစ္စန္တိ. နိမိတ္တန္တိ စ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ ပဝတ္တန္တိပိ တေ ဧဝ. တံ ဒုဝိဓံ ဥပါဒိန္နကံ၊ အနုပါဒိန္နကဉ္စ.

တတ္ထပိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဒိဋ္ဌာနုသယံ၊ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယံ၊ တဒေကဋ္ဌေ စ ကိလေသေ၊ တံသဟဇာတာနိ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာနိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တဉ္စာတိ ပဉ္စာကုသလစိတ္တာနိ စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ၊ သမုဂ္ဃါတေန္တော စ အပါယဘဝတော စေဝ သုဂတိဘဝတော စ ဌပေတွာ သတ္တ ဘဝေ တဒဝသေသတော ဝုဋ္ဌာတိ. တတ္ထ ယဒေတံ ပဌမမဂ္ဂါနုပ္ပတ္တိယံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာရဟံ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တပဉ္စစိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ၊ တံ ရူပက္ခန္ဓော၊ တာနိ ပဉ္စ စိတ္တာနိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာဒယော ဣတရေ တယော ခန္ဓာ. ဣမေ အနုပါဒိန္နပဉ္စက္ခန္ဓာ အနုပါဒိန္နနိမိတ္တံ၊ အနုပါဒိန္နပ္ပဝတ္တံ နာမ. တတော ပဌမမဂ္ဂေါ ဝုဋ္ဌာတိ၊ တံ ဆိန္ဒတိ နာမ. ယဒေတံ အပါယဘဝေ၊ သုဂတိယဉ္စ ဌပေတွာ သတ္တ ဘဝေ တဒဝသေသေ စ ပဌမမဂ္ဂါနုပ္ပတ္တိယံ အာယတိံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာရဟံ ကမ္မဇက္ခန္ဓပဉ္စကံ၊ တံ ဥပါဒိန္နနိမိတ္တံ၊ ဥပါဒိန္နပ္ပဝတ္တံ နာမ. တတော ပဌမမဂ္ဂေါ ဝုဋ္ဌာတိ၊ တဉ္စ ဆိန္ဒတိ နာမ. တတောဝ ပဌမမဂ္ဂေါ အနုသယံ ပဇဟန္တောဝ နိမိတ္တာ ဝုဋ္ဌဟတိ၊ ပဝတ္တဉ္စ ဆိန္ဒတိ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဣတရမဂ္ဂေသုပိ ဥပါဒိန္နာနုပါဒိန္နနိမိတ္တပ္ပဝတ္တံ ဝုဋ္ဌာနံ ဆိန္ဒနံ ယထာနုရူပံ ဉာတဗ္ဗံ.

သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ ပန ဩဠာရိကကာမရာဂါနုသယံ၊ ပဋိဃာနုသယံ၊ တဒေကဋ္ဌေ စ ကိလေသေ၊ တံသဟဇာတာနိ စ တထာ ပဝတ္တာနိ စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တာနိ၊ ဒွေ စ ဒေါမနဿသဟဂတာနီတိ ဆ အကုသလစိတ္တာနိ စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ၊ သမုဂ္ဃါတေန္တော စ ကာမသုဂတိတော ဌပေတွာ ဧကဘဝံ တဒဝသေသတော ဝုဋ္ဌာတိ၊ ပတနုဘူတာဝ တံသမင်္ဂိနော ကာမရာဂဗျာပါဒါ အဓိမတ္တာ၊ တေ စ ကဒါစိ ဝိရဠာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အနာဂါမိမဂ္ဂေါပိ တာနေဝ တနုသဟဂတကာမရာဂပ္ပဋိဃာနုသယဝသေန ဥပ္ပန္နာနိ ဆ စိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ၊ သမုဂ္ဃါတေန္တော စ ကာမဘဝတော ဝုဋ္ဌာတိ. အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပန ရူပရာဂအရူပရာဂမာနာဝိဇ္ဇာနုသယေ၊ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ တဒေကဋ္ဌေ သဗ္ဗေ ကိလေသေ စ တံသဟဇာတာနိ စတ္တာရိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တာနိ၊ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂတဉ္စာတိ ပဉ္စာကုသလစိတ္တာနိ စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သမုဂ္ဃါတေတိ၊ သမုဂ္ဃါတေန္တော စ ရူပါရူပတော၊ သဗ္ဗဘဝတောပိ ဝုဋ္ဌာတိ. သေသံ ပဌမမဂ္ဂေ ဝုတ္တာနုသာရတော ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ အနုသယပ္ပဟာနသင်္ခါတကိစ္စဘေဒတော စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တဒေဝံ မဂ္ဂသမ္ပယောဂဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓံ၊ ပုန ဈာနင်္ဂသမ္ပယောဂဘေဒတော ပစ္စေကံ ပဉ္စဝိဓာ ဟောန္တိ. ကထံ? ပဌမမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တံ တာဝ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ ပဌမဇ္ဈာနိကံ၊ ဝိစာရပီတိသုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ ဒုတိယဇ္ဈာနိကံ၊ ပီတိသုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ တတိယဇ္ဈာနိကံ၊ သုခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကံ၊ ဥပေက္ခေကဂ္ဂတာသမ္ပယုတ္တံ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကဉ္စာတိ ပဉ္စဝိဓံ ဟောတိ. ဧဝံ ဒုတိယမဂ္ဂါဒိသမ္ပယုတ္တာ စာတိ ဝီသတိဝိဓာ ဟောန္တိ၊ ဧတ္ထ စ စတုက္ကနယဝသေန သောဠသဝိဓတာပိ ယောဇေတဗ္ဗာ. ကိံ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဈာနင်္ဂယောဂဘေဒဿ နိယာမကံ ကာရဏန္တိ? သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏံ. တသ္မိံ ဟိ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာဘူတေ သောမနဿသဟဂတေ အရိယမဂ္ဂါ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သောမနဿသဟဂတာ စတုက္ကဇ္ဈာနိကာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပေက္ခာသဟဂတေ စ စတုက္ကဇ္ဈာနိကာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပေက္ခာသဟဂတာ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.

နနု စေတ္ထ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏံ သောမနဿုပေက္ခာသဟဂတတ္တာ စတုက္ကပဉ္စမဇ္ဈာနိကာနံ သောမနဿုပေက္ခာသဟဂတဘာဝဿ နိယာမကဟေတု၊ ဝိတက္ကာဒိအင်္ဂသမတိက္ကမတော ပန နေသံ ဒုတိယာဒိဇ္ဈာနဘာဝဿ နိယာမကေန အညေန ဘဝိတဗ္ဗံ. န ဟိ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏံ ဝိတက္ကာဒိဝိကလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယေန တံ နိယာမကံ ဘဝေယျ၊ ကိံ တံ နိယာမကကာရဏန္တိ? ပါဒကဇ္ဈာနံ၊ သမ္မသိတဇ္ဈာနံ ဝါ. ရူပါရူပါဝစရေသု ဟိ ယံ ယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတုဋ္ဌာယ ယေ ကေစိ ပကိဏ္ဏကသင်္ခါရေ သမ္မသိတွာ ယေ မဂ္ဂေ ဥပ္ပါဒေတိ၊ တေ သဗ္ဗေ တံတံဈာနသဒိသာဝ ဟောန္တိ. ယံ ယံ ဝါ ပန ဈာနံ၊ တံသမ္ပယုတ္တေ စ အနိစ္စာဒိတော ဝိပဿိတွာ ယေ ယေ မဂ္ဂေ ဥပ္ပါဒေတိ၊ တေ စ တံတံဈာနသဒိသာဝ ဟောန္တိ ဘူမိဝဏ္ဏသဒိသဝဏ္ဏာ ဂေါဓာ ဝိယ. တတ္ထ စ သုက္ခဝိပဿကဿ ဥပ္ပန္နမဂ္ဂါပိ၊ သမာပတ္တိလာဘိနာ ဈာနံ ပါဒကံ အကတွာ အသမ္မသိတွာဝ ဥပ္ပါဒိတမဂ္ဂါပိ ပဌမဇ္ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ တံ တံ ဝါ သမ္မသိတွာ ဥပ္ပါဒိတမဂ္ဂါပိ သဗ္ဗေ ဧကသဒိသာ ပဌမဇ္ဈာနိကာဝ ဟောန္တိ. န ဟိ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ အပ္ပနံ အပ္ပတ္တော နာမ အတ္ထိ. ဒုတိယတတိယစတုတ္ထဇ္ဈာနာနိ ပါဒကာနိ ကတွာ ဝါ တတ္ထ ဂတေ ဓမ္မေ သမ္မသိတွာ ဝါ ဥပ္ပါဒိတမဂ္ဂါ ယထာက္ကမံ စတုရင်္ဂိကာ၊ တိဝင်္ဂိကာ၊ ဒုဝင်္ဂိကာ စ ဟောန္တိ. ပဉ္စမဇ္ဈာနံ၊ ပန အာရုပ္ပဇ္ဈာနာနိ စ ပါဒကံ ကတွာ ဝါ တတ္ထ ဂတေ ဓမ္မေ သမ္မသိတွာ ဝါ ဥပ္ပါဒိတမဂ္ဂါ ဥပေက္ခေကဂ္ဂတာဝသေန ဒုဝင်္ဂိကာဝ ဟောန္တိ. ဧတေသဉ္စ ပဉ္စန္နံ ဈာနိကာနမ္ပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိပဿနာ သောမနဿသဟဂတာပိ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတာပိ၊ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ ပန ဝိပဿနာ စတုက္ကဇ္ဈာနိကာနံ သောမနဿသဟဂတာ ဟောတိ. ပဉ္စမဇ္ဈာနိကာနံ ပန ဥပေက္ခာသဟဂတာဝါတိ တဒေဝ ပါဒကဇ္ဈာနံ၊ သမ္မသိတဇ္ဈာနံ ဝါ နိယာမကကာရဏန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သမ္ပယောဂတော ဝိနိစ္ဆယော.

ဓမ္မုဒ္ဒေသာဒိတော ပန ပဌမဇ္ဈာနိကေသု တာဝ စတူသု ကာမာဝစရပဌမကုသလေ ဝုတ္တဓမ္မေသု ဌပေတွာ ကရုဏာမုဒိတာ သတ္တတိံသ ဓမ္မာ ဟောန္တိ. ဝိရတိယော ပနေတ္ထ နိယတာ၊ ပါဠိယဉ္စ (ဓ. သ. ၂၇၇) ရူပေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ ဆန္ဒာဒယော စ စတ္တာရော ယေဝါပနကာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

သင်္ဂဟဝါရေ ပန ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေသု ပုဗ္ဗေ သင်္ဂဟိတာဝသေသာနံ သတိပဋ္ဌာနသမ္မပ္ပဓာနဣဒ္ဓိပါဒဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဝသေန အတိရေကာ စတ္တာရော သင်္ဂဟာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဌမဇ္ဈာနိကမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တေသု ဟိ ဓမ္မေသု သတိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိပဋ္ဌာနံ၊ သာ ဝိသယဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓာ၊ ဣတရေ အဿတိပဋ္ဌာနာတိ သဗ္ဗေဝ တေ ဒွိဓာ ဟောန္တိ. တထာ ဝီရိယံ ပဒဟနဋ္ဌေန သမ္မပ္ပဓာနံ၊ တံ ကိစ္စဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓံ၊ ဣတရေ အသမ္မပ္ပဓာနာတိ. တထာ ဆန္ဒော ဝီရိယံ စိတ္တံ အမောဟောတိ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဣဇ္ဈနကဋ္ဌေန ယထာက္ကမံ ‘‘ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ ဝီရိယစိတ္တဝီမံသိဒ္ဓိပါဒေါ’’တိ နာမေန ‘‘ဣဒ္ဓိပါဒါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတရေ ‘‘အနိဒ္ဓိပါဒါ’’တိ. တထာ သတိ အမောဟော ဝီရိယံ ပီတိ ပဿဒ္ဓိ သမာဓိ တတြမဇ္ဈတ္တတာတိ ဣမေ သတ္တ ဓမ္မာ ဗုဇ္ဈနဋ္ဌေန ယထာက္ကမံ ‘‘သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီရိယပီတိပဿဒ္ဓိသမာဓိဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဣတရေ အဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ဧဝံ စတ္တာရော သင်္ဂဟာ.

သေသံ သဗ္ဗံ လက္ခဏာဒိတော ပဋ္ဌာယ သုညတဝါရပရိယောသာနံ ကာမာဝစရပဌမကုသလေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ၊ ကေဝလံ ပန မဂ္ဂင်္ဂသင်္ဂဟေ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ (ဓ. သ. ၃၃၇) ပဒဘာဇနီယေ သရူပေနေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ဣန္ဒြိယသင်္ဂဟေ ပညိန္ဒြိယဋ္ဌာနေ ပဌမမဂ္ဂဿ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ဂဟေတွာ ဣတရမဂ္ဂါနံ အညိန္ဒြိယံ ဂဟေတွာဝ အဋ္ဌိန္ဒြိယန္တိ အဋ္ဌိန္ဒြိယတာ၊ သဗ္ဗတ္ထ လောကုတ္တရတာ စ ဝိသေသော၊ သေသံ တာဒိသမေဝ. ပဌမဇ္ဈာနိကာ စတ္တာရော မဂ္ဂါ.

တထာ ဒုတိယဇ္ဈာနိကေသုပိ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ဝိတက္ကာဘာဝေါ၊ သင်္ဂဟဝါရေ စတုရင်္ဂဇ္ဈာနတာ၊ သတ္တင်္ဂမဂ္ဂတာ စ ဝိသေသော၊ သေသံ ပဌမဇ္ဈာနိကသဒိသမေဝ. ဒုတိယဇ္ဈာနိကမဂ္ဂါ.

တထာ တတိယဇ္ဈာနိကေသုပိ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ဝိစာရာဘာဝေါ၊ သင်္ဂဟဝါရေ တိဝင်္ဂိကဇ္ဈာနတာ စ ဝိသေသော၊ သေသံ ဒုတိယဇ္ဈာနိကသဒိသမေဝ. တတိယဇ္ဈာနိကမဂ္ဂါ.

တထာ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကေသုပိ ကေဝလံ ဓမ္မုဒ္ဒေသေ ပီတိယာ အဘာဝေါ၊ ကောဋ္ဌာသဝါရေ ဒုဝင်္ဂိကဇ္ဈာနတာ၊ ဆဠင်္ဂိကဗောဇ္ဈင်္ဂတာ စ ဝိသေသော၊ သေသံ တတိယဇ္ဈာနိကသဒိသမေဝ. စတုတ္ထဇ္ဈာနိကမဂ္ဂါ.

တထာ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကေသုပိ ကေဝလံ သဗ္ဗတ္ထ ဝေဒနာပရိဝတ္တနမေဝ ဝိသေသော၊ သေသံ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကသဒိသမေဝ. ပဉ္စမဇ္ဈာနိကမဂ္ဂါ. ဧဝံ ဓမ္မုဒ္ဒေသာဒိတော ဝိနိစ္ဆယော.

ဝိသယာဒိပ္ပဘေဒတော ပန သဗ္ဗေပိ လောကုတ္တရကုသလာ အာရမ္မဏတော နိဗ္ဗာနာရမ္မဏာဝ၊ တသ္မာ န တတော နေသံ ဘေဒေါ၊ ပဋိပဒါဒိဘေဒတော ပန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ပစ္စေကံ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ ယော နာမရူပပရိဂ္ဂဟတော ပဋ္ဌာယ ကိလမန္တော ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ ဒုက္ခေန ကသိရေန ကိလေသေ ဝိက္ခမ္ဘေတိ၊ တဿ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဟောတိ. ယော ပန ဝိက္ခမ္ဘိတကိလေသော၊ သော ဝိပဿနာပရိဝါသံ ဝါသေန္တော စိရေန မဂ္ဂပါတုဘာဝံ ပါပုဏာတိ၊ တဿ ဒန္ဓာဘိညာ ဟောတိ. ဣမိနာ နယေန ဣတရာ တိဿောပိ ပဋိပဒါဘိညာယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ စ ပဋိပဒါဒိဘေဒတော၊ ဧဝံ ဝိမောက္ခဘေဒတောပိ ပစ္စေကံ ဒွိဓာ ဟောန္တိ – သုညတဝိမောက္ခော အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခောတိ.