၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ

၁. တိဏကဋ္ဌသုတ္တံ

၁၂၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ [အနမတဂ္ဂါယံ (ပီ. က.)] ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော ယံ ဣမသ္မိံ ဇမ္ဗုဒီပေ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ တံ ဆေတွာ [တစ္ဆေတွာ (ဗဟူသု)] ဧကဇ္ဈံ သံဟရိတွာ စတုရင်္ဂုလံ စတုရင်္ဂုလံ ဃဋိကံ ကတွာ နိက္ခိပေယျ – ‘အယံ မေ မာတာ၊ တဿာ မေ မာတု အယံ မာတာ’တိ၊ အပရိယာဒိန္နာဝ [အပရိယာဒိဏ္ဏာဝ (သီ.)] ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ပုရိသဿ မာတုမာတရော အဿု၊ အထ ဣမသ္မိံ ဇမ္ဗုဒီပေ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. ဧဝံ ဒီဃရတ္တံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘူတံ တိဗ္ဗံ ပစ္စနုဘူတံ ဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ၊ ကဋသီ [ကဋသိ (သီ. ပီ. က.) ကဋာ ဆဝါ သယန္တိ ဧတ္ထာတိ ကဋသီ] ဝဍ္ဎိတာ. ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. ပဌမံ.

၂. ပထဝီသုတ္တံ

၁၂၅. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော ဣမံ မဟာပထဝိံ ကောလဋ္ဌိမတ္တံ ကောလဋ္ဌိမတ္တံ မတ္တိကာဂုဠိကံ ကရိတွာ နိက္ခိပေယျ – ‘အယံ မေ ပိတာ၊ တဿ မေ ပိတု အယံ ပိတာ’တိ၊ အပရိယာဒိန္နာဝ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ပုရိသဿ ပိတုပိတရော အဿု၊ အထာယံ မဟာပထဝီ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. ဧဝံ ဒီဃရတ္တံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘူတံ တိဗ္ဗံ ပစ္စနုဘူတံ ဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ၊ ကဋသီ ဝဍ္ဎိတာ. ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ၊ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ၊ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. ဒုတိယံ.

၃. အဿုသုတ္တံ

၁၂၆. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ၊ ယံ ဝါ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ [ရုဒန္တာနံ (သီ.)] အဿု ပဿန္နံ [ပဿန္ဒံ (က. သီ.)၊ ပသန္ဒံ (သျာ. ကံ.)၊ ပသန္နံ (ပီ. က.)] ပဂ္ဃရိတံ၊ ယံ ဝါ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိ? ‘‘ယထာ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမ၊ ဧတဒေဝ၊ ဘန္တေ၊ ဗဟုတရံ ယံ နော ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ အဿု ပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ၊ န တွေဝ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာဓု ခေါ မေ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထ. ဧတဒေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗဟုတရံ ယံ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ အဿု ပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ၊ န တွေဝ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကံ. ဒီဃရတ္တံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတုမရဏံ ပစ္စနုဘူတံ၊ တေသံ ဝါ မာတုမရဏံ ပစ္စနုဘောန္တာနံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ အဿု ပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ၊ န တွေဝ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကံ. ဒီဃရတ္တံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပိတုမရဏံ ပစ္စနုဘူတံ ။ပေ။ ဘာတုမရဏံ ပစ္စနုဘူတံ။ ဘဂိနိမရဏံ ပစ္စနုဘူတံ။ ပုတ္တမရဏံ ပစ္စနုဘူတံ။ ဓီတုမရဏံ ပစ္စနုဘူတံ။ ဉာတိဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ။ ဘောဂဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ. ဒီဃရတ္တံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရောဂဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ၊ တေသံ ဝေါ ရောဂဗျသနံ ပစ္စနုဘောန္တာနံ အမနာပသမ္ပယောဂါ မနာပဝိပ္ပယောဂါ ကန္ဒန္တာနံ ရောဒန္တာနံ အဿု ပဿန္နံ ပဂ္ဃရိတံ၊ န တွေဝ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော ။ပေ။ ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ၊ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ၊ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. တတိယံ.

၄. ခီရသုတ္တံ

၁၂၇. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကတမံ နု ခေါ ဗဟုတရံ၊ ယံ ဝါ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ မာတုထညံ ပီတံ၊ ယံ ဝါ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိ? ‘‘ယထာ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမ၊ ဧတဒေဝ၊ ဘန္တေ၊ ဗဟုတရံ ယံ နော ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ မာတုထညံ ပီတံ၊ န တွေဝ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒက’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာဓု ခေါ မေ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထ. ဧတဒေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗဟုတရံ ယံ ဝေါ ဣမိနာ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ မာတုထညံ ပီတံ၊ န တွေဝ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ပဗ္ဗတသုတ္တံ

၁၂၈. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ အာရာမေ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဝဒီဃော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ဒီဃော ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ကပ္ပေါ. သော န သုကရော သင်္ခါတုံ ဧတ္တကာနိ ဝဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’တိ.

‘‘သက္ကာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဥပမံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ၊ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခု၊ မဟာသေလော ပဗ္ဗတော ယောဇနံ အာယာမေန ယောဇနံ ဝိတ္ထာရေန ယောဇနံ ဥဗ္ဗေဓေန အစ္ဆိန္နော အသုသိရော ဧကဂ္ဃနော. တမေနံ ပုရိသော ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ကာသိကေန ဝတ္ထေန သကိံ သကိံ ပရိမဇ္ဇေယျ. ခိပ္ပတရံ ခေါ သော၊ ဘိက္ခု၊ မဟာသေလော ပဗ္ဗတော ဣမိနာ ဥပက္ကမေန ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ၊ န တွေဝ ကပ္ပေါ. ဧဝံ ဒီဃော၊ ဘိက္ခု၊ ကပ္ပေါ. ဧဝံ ဒီဃာနံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ကပ္ပါနံ နေကော ကပ္ပေါ သံသိတော၊ နေကံ ကပ္ပသတံ သံသိတံ၊ နေကံ ကပ္ပသဟဿံ သံသိတံ၊ နေကံ ကပ္ပသတသဟဿံ သံသိတံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခု၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ။ပေ။ ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခု၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ၊ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ၊ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

၆. သာသပသုတ္တံ

၁၂၉. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဝဒီဃော၊ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ဒီဃော ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ကပ္ပေါ. သော န သုကရော သင်္ခါတုံ ဧတ္တကာနိ ဝဿာနိ ဣတိ ဝါ။ပေ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’တိ.

‘‘သက္ကာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဥပမံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ၊ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခု၊ အာယသံ နဂရံ ယောဇနံ အာယာမေန ယောဇနံ ဝိတ္ထာရေန ယောဇနံ ဥဗ္ဗေဓေန၊ ပုဏ္ဏံ သာသပါနံ ဂုဠိကာဗဒ္ဓံ [စူဠိကာဗဒ္ဓံ (သီ. ပီ.)]. တတော ပုရိသော ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဧကမေကံ သာသပံ ဥဒ္ဓရေယျ. ခိပ္ပတရံ ခေါ သော၊ ဘိက္ခု မဟာသာသပရာသိ ဣမိနာ ဥပက္ကမေန ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ၊ န တွေဝ ကပ္ပေါ. ဧဝံ ဒီဃော ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ကပ္ပေါ. ဧဝံ ဒီဃာနံ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ကပ္ပါနံ နေကော ကပ္ပေါ သံသိတော၊ နေကံ ကပ္ပသတံ သံသိတံ၊ နေကံ ကပ္ပသဟဿံ သံသိတံ၊ နေကံ ကပ္ပသတသဟဿံ သံသိတံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခု၊ သံသာရော ။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. သာဝကသုတ္တံ

၁၃၀. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကီဝဗဟုကာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ကပ္ပါ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ’’တိ? ‘‘ဗဟုကာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကပ္ပါ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ. တေ န သုကရာ သင်္ခါတုံ – ‘ဧတ္တကာ ကပ္ပါ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’’တိ.

‘‘သက္ကာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဥပမံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘‘ဣဓဿု၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော သာဝကာ ဝဿသတာယုကာ ဝဿသတဇီဝိနော. တေ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ကပ္ပသတသဟဿံ ကပ္ပသတသဟဿံ အနုဿရေယျုံ. အနနုဿရိတာဝ ဘိက္ခဝေ၊ တေဟိ ကပ္ပါ အဿု၊ အထ ခေါ တေ စတ္တာရော သာဝကာ ဝဿသတာယုကာ ဝဿသတဇီဝိနော ဝဿသတဿ အစ္စယေန ကာလံ ကရေယျုံ. ဧဝံ ဗဟုကာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကပ္ပါ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ. တေ န သုကရာ သင်္ခါတုံ – ‘ဧတ္တကာ ကပ္ပါ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. သတ္တမံ.

၈. ဂင်္ဂါသုတ္တံ

၁၃၁. ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ. အထ ခေါ အညတရော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဝဗဟုကာ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ကပ္ပါ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ’’တိ? ‘‘ဗဟုကာ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကပ္ပါ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ. တေ န သုကရာ သင်္ခါတုံ – ‘ဧတ္တကာ ကပ္ပါ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’’တိ.

‘‘သက္ကာ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဥပမံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ၊ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘‘သေယျထာပိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ယတော စာယံ ဂင်္ဂါ နဒီ ပဘဝတိ ယတ္ထ စ မဟာသမုဒ္ဒံ အပ္ပေတိ၊ ယာ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဝါလိကာ သာ န သုကရာ သင်္ခါတုံ – ‘ဧတ္တကာ ဝါလိကာ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ဝါလိကသတာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ဝါလိကသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ဝါလိကသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’တိ. တတော ဗဟုတရာ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကပ္ပါ အဗ္ဘတီတာ အတိက္ကန္တာ. တေ န သုကရာ သင်္ခါတုံ – ‘ဧတ္တကာ ကပ္ပါ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ၊ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. ဧဝံ ဒီဃရတ္တံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘူတံ တိဗ္ဗံ ပစ္စနုဘူတံ ဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ၊ ကဋသီ ဝဍ္ဎိတာ. ယာဝဉ္စိဒံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ၊ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ၊ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ဒဏ္ဍသုတ္တံ

၁၃၂. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒဏ္ဍော ဥပရိဝေဟာသံ ခိတ္တော သကိမ္ပိ မူလေန နိပတတိ၊ သကိမ္ပိ မဇ္ဈေန နိပတတိ၊ သကိမ္ပိ အန္တေန နိပတတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာ သတ္တာ တဏှာသံယောဇနာ သန္ဓာဝန္တာ သံသရန္တာ သကိမ္ပိ အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ ဂစ္ဆန္တိ၊ သကိမ္ပိ ပရသ္မာ လောကာ ဣမံ လောကံ အာဂစ္ဆန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. နဝမံ.

၁၀. ပုဂ္ဂလသုတ္တံ

၁၃၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော။ပေ။ ဧကပုဂ္ဂလဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကပ္ပံ သန္ဓာဝတော သံသရတော သိယာ ဧဝံ မဟာ အဋ္ဌိကင်္ကလော အဋ္ဌိပုဉ္ဇော အဋ္ဌိရာသိ ယထာယံ ဝေပုလ္လော ပဗ္ဗတော၊ သစေ သံဟာရကော အဿ၊ သမ္ဘတဉ္စ န ဝိနဿေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော။ပေ။ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘ဧကဿေကေန ကပ္ပေန၊ ပုဂ္ဂလဿဋ္ဌိသဉ္စယော၊

သိယာ ပဗ္ဗတသမော ရာသိ၊ ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ.

‘‘သော ခေါ ပနာယံ အက္ခာတော၊ ဝေပုလ္လော ပဗ္ဗတော မဟာ၊

ဥတ္တရော ဂိဇ္ဈကူဋဿ၊ မဂဓာနံ ဂိရိဗ္ဗဇေ.

‘‘ယတော စ အရိယသစ္စာနိ၊ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ၊

ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပါဒံ၊ ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ၊

အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ၊ ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.

‘‘သ သတ္တက္ခတ္တုံပရမံ၊ သန္ဓာဝိတွာန ပုဂ္ဂလော၊

ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတိ၊ သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယာ’’တိ. ဒသမံ၊

ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

တိဏကဋ္ဌဉ္စ ပထဝီ၊ အဿု ခီရဉ္စ ပဗ္ဗတံ၊

သာသပါ သာဝကာ ဂင်္ဂါ၊ ဒဏ္ဍော စ ပုဂ္ဂလေန စာတိ.