၁. ပရိဝီမံသနသုတ္တံ

၅၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ပရိဝီမံသမာနော ပရိဝီမံသေယျ သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပရိဝီမံသမာနော ပရိဝီမံသတိ – ‘ယံ ခေါ ဣဒံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ဒုက္ခံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇရာမရဏံ၊ ဣဒံ နု ခေါ ဒုက္ခံ ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ? ကိသ္မိံ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတိ၊ ကိသ္မိံ အသတိ ဇရာမရဏံ န ဟောတီ’တိ? သော ပရိဝီမံသမာနော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယံ ခေါ ဣဒံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ဒုက္ခံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇရာမရဏံ၊ ဣဒံ ခေါ ဒုက္ခံ ဇာတိနိဒါနံ ဇာတိသမုဒယံ ဇာတိဇာတိကံ ဇာတိပ္ပဘဝံ. ဇာတိယာ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတိ၊ ဇာတိယာ အသတိ ဇရာမရဏံ န ဟောတီ’’’တိ.

‘‘သော ဇရာမရဏဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဇရာမရဏသမုဒယဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယာ စ ဇရာမရဏနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီ ပဋိပဒါ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ တထာ ပဋိပန္နော စ ဟောတိ အနုဓမ္မစာရီ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နော ဇရာမရဏနိရောဓာယ.

‘‘အထာပရံ ပရိဝီမံသမာနော ပရိဝီမံသတိ – ‘ဇာတိ ပနာယံ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ၊ ကိသ္မိံ သတိ ဇာတိ ဟောတိ၊ ကိသ္မိံ အသတိ ဇာတိ န ဟောတီ’တိ? သော ပရိဝီမံသမာနော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဇာတိ ဘဝနိဒါနာ ဘဝသမုဒယာ ဘဝဇာတိကာ ဘဝပ္ပဘဝါ၊ ဘဝေ သတိ ဇာတိ ဟောတိ၊ ဘဝေ အသတိ ဇာတိ န ဟောတီ’’’တိ.

‘‘သော ဇာတိဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဇာတိသမုဒယဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ဇာတိနိရောဓဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယာ စ ဇာတိနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီ ပဋိပဒါ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ တထာ ပဋိပန္နော စ ဟောတိ အနုဓမ္မစာရီ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နော ဇာတိနိရောဓာယ.

‘‘အထာပရံ ပရိဝီမံသမာနော ပရိဝီမံသတိ – ‘ဘဝေါ ပနာယံ ကိံနိဒါနော။ပေ။ ဥပါဒါနံ ပနိဒံ ကိံနိဒါနံ။ တဏှာ ပနာယံ ကိံနိဒါနာ။ ဝေဒနာ။ ဖဿော။ သဠာယတနံ ပနိဒံ ကိံနိဒါနံ။ နာမရူပံ ပနိဒံ။ ဝိညာဏံ ပနိဒံ။ သင်္ခါရာ ပနိမေ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ၊ ကိသ္မိံ သတိ သင်္ခါရာ ဟောန္တိ၊ ကိသ္မိံ အသတိ သင်္ခါရာ န ဟောန္တီ’တိ? သော ပရိဝီမံသမာနော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာနိဒါနာ အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ အဝိဇ္ဇာဇာတိကာ အဝိဇ္ဇာပဘဝါ၊ အဝိဇ္ဇာယ သတိ သင်္ခါရာ ဟောန္တိ၊ အဝိဇ္ဇာယ အသတိ သင်္ခါရာ န ဟောန္တီ’’’တိ.

‘‘သော သင်္ခါရေ စ ပဇာနာတိ၊ သင်္ခါရသမုဒယဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယာ စ သင်္ခါရနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီ ပဋိပဒါ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ တထာ ပဋိပန္နော စ ဟောတိ အနုဓမ္မစာရီ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နော သင်္ခါရနိရောဓာယ.

‘‘အဝိဇ္ဇာဂတော ယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပုညံ စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ပုညူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏံ. အပုညံ စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ အပုညူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏံ. အာနေဉ္ဇံ စေ သင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ အာနေဉ္ဇူပဂံ ဟောတိ ဝိညာဏံ. ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီနာ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ သော အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒါ နေဝ ပုညာဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ န အပုညာဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ န အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. အနဘိသင်္ခရောန္တော အနဘိသဉ္စေတယန္တော န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ၊ အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘သော သုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ သာ အနိစ္စာတိ ပဇာနာတိ၊ အနဇ္ဈောသိတာတိ ပဇာနာတိ၊ အနဘိနန္ဒိတာတိ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ သာ အနိစ္စာတိ ပဇာနာတိ၊ အနဇ္ဈောသိတာတိ ပဇာနာတိ၊ အနဘိနန္ဒိတာတိ ပဇာနာတိ. အဒုက္ခမသုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ သာ အနိစ္စာတိ ပဇာနာတိ၊ အနဇ္ဈောသိတာတိ ပဇာနာတိ၊ အနဘိနန္ဒိတာတိ ပဇာနာတိ. သော သုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. ဒုက္ခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ ဝိသံယုတ္တော နံ [တံ ဝေဒနံ (သီ. ပီ.)၊ ဝေဒနံ (က.)] ဝေဒယတိ. အဒုက္ခမသုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒယတိ.

‘‘သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီတိ ပဇာနာတိ၊ ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီတိ ပဇာနာတိ. ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တိ၊ သရီရာနိ အဝသိဿန္တီတိ ပဇာနာတိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော ကုမ္ဘကာရပါကာ ဥဏှံ ကုမ္ဘံ ဥဒ္ဓရိတွာ သမေ ဘူမိဘာဂေ ပဋိသိဿေယျ [ပဋိဝိသေယျ (သီ.)၊ ပတိဋ္ဌပေယျ (သျာ. ကံ. ပီ.)၊ ပဋိသေဝေယျ (ဋီကာ)]. တတြ ယာယံ ဥသ္မာ သာ တတ္ထေဝ ဝူပသမေယျ၊ ကပလ္လာနိ အဝသိဿေယျုံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီတိ ပဇာနာတိ၊ ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီတိ ပဇာနာတိ. ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တိ၊ သရီရာနိ အဝသိဿန္တီတိ ပဇာနာတိ.

‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပိ နု ခေါ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ပုညာဘိသင်္ခါရံ ဝါ အဘိသင်္ခရေယျ အပုညာဘိသင်္ခါရံ ဝါ အဘိသင်္ခရေယျ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရံ ဝါ အဘိသင်္ခရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန သင်္ခါရေသု အသတိ၊ သင်္ခါရနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဝိညာဏံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန ဝိညာဏေ အသတိ၊ ဝိညာဏနိရောဓာ အပိ နု ခေါ နာမရူပံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန နာမရူပေ အသတိ၊ နာမရူပနိရောဓာ အပိ နု ခေါ သဠာယတနံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန သဠာယတနေ အသတိ၊ သဠာယတနနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဖဿော ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန ဖဿေ အသတိ၊ ဖဿနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဝေဒနာ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန ဝေဒနာယ အသတိ၊ ဝေဒနာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ တဏှာ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန တဏှာယ အသတိ၊ တဏှာနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဥပါဒါနံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန ဥပါဒါနေ အသတိ၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဘဝေါ ပညာယေထာ’’တိ. ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန ဘဝေ အသတိ၊ ဘဝနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဇာတိ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘သဗ္ဗသော ဝါ ပန ဇာတိယာ အသတိ၊ ဇာတိနိရောဓာ အပိ နု ခေါ ဇရာမရဏံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သာဓု သာဓု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝမေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နေတံ အညထာ. သဒ္ဒဟထ မေ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိမုစ္စထ၊ နိက္ကင်္ခါ ဧတ္ထ ဟောထ နိဗ္ဗိစိကိစ္ဆာ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ. ပဌမံ.