၄. ကဠာရခတ္တိယဝဂ္ဂေါ

၁. ဘူတသုတ္တံ

၃၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝုတ္တမိဒံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပါရာယနေ [ပါရာယဏေ (သီ.)] အဇိတပဉှေ –

‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ၊ ယေ စ သေက္ခာ ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ၊ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ နု ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ကထံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ။ပေ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝုတ္တမိဒံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပါရာယနေ အဇိတပဉှေ –

‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ၊ ယေ စ သေက္ခာ ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ၊ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ နု ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ကထံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

‘‘ဘူတမိဒန္တိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပဿသီ’’တိ? ဘူတမိဒန္တိ၊ ဘန္တေ၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဘူတမိဒန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဘူတဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာဟာရသမ္ဘဝဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ နိရောဓဓမ္မဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သေက္ခော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘန္တေ၊ သင်္ခါတဓမ္မော ဟောတိ? ဘူတမိဒန္တိ၊ ဘန္တေ၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဘူတမိဒန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဘူတဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာဟာရသမ္ဘဝဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ နိရောဓဓမ္မဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သင်္ခါတဓမ္မော ဟောတိ. ဣတိ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ယံ တံ ဝုတ္တံ ပါရာယနေ အဇိတပဉှေ –

‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ၊ ယေ စ သေက္ခာ ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ၊ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘူတမိဒန္တိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဘူတမိဒန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဘူတဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပ္ပန္နော ဟောတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာဟာရသမ္ဘဝဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ နိရောဓဓမ္မဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သေက္ခော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ သာရိပုတ္တ၊ သင်္ခါတဓမ္မော ဟောတိ? ဘူတမိဒန္တိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဘူတမိဒန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဘူတဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာဟာရသမ္ဘဝဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာ ဒိသွာ နိရောဓဓမ္မဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သင်္ခါတဓမ္မော ဟောတိ. ဣတိ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ယံ တံ ဝုတ္တံ ပါရာယနေ အဇိတပဉှေ –

‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ၊ ယေ စ သေက္ခာ ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ၊ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ ခေါ သာရိပုတ္တ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. ပဌမံ.

၂. ကဠာရသုတ္တံ

၃၂. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ ကဠာရခတ္တိယော ဘိက္ခု ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကဠာရခတ္တိယော ဘိက္ခု အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မောဠိယဖဂ္ဂုနော၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တောတိ. န ဟိ နူန သော အာယသ္မာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဿာသမလတ္ထာတိ. တေန ဟာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဿာသံ ပတ္တော’’တိ?

‘‘န ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ ကင်္ခါမီ’’တိ. ‘‘အာယတိံ၊ ပနာဝုသော’’တိ?

‘‘န ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ ဝိစိကိစ္ဆာမီ’’တိ.

အထ ခေါ ကဠာရခတ္တိယော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကဠာရခတ္တိယော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မတာ၊ ဘန္တေ၊ သာရိပုတ္တေန အညာ ဗျာကတာ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ မမ ဝစနေန သာရိပုတ္တံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ အာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တယာ၊ သာရိပုတ္တ၊ အညာ ဗျာကတာ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ? ‘‘န ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဧတေဟိ ပဒေဟိ ဧတေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော [အတ္ထော စ (သျာ. ကံ. က.)] ဝုတ္တော’’တိ. ‘‘ယေန ကေနစိပိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပရိယာယေန ကုလပုတ္တော အညံ ဗျာကရောတိ၊ အထ ခေါ ဗျာကတံ ဗျာကတတော ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘နနု အဟမ္ပိ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘န ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဧတေဟိ ပဒေဟိ ဧတေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော ဝုတ္တော’’’တိ.

‘‘သစေ တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံ ဇာနတာ ပန တယာ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကထံ ပဿတာ အညာ ဗျာကတာ – ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ?

‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံ ဇာနတာ ပန တယာ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကထံ ပဿတာ အညာ ဗျာကတာ – ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ၊ ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ [ပုဋ္ဌော အဟံ (သျာ. ကံ.)၊ ပုဋ္ဌာဟံ (ပီ. က.)]၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘ယံနိဒါနာ၊ အာဝုသော၊ ဇာတိ၊ တဿ နိဒါနဿ ခယာ ခီဏသ္မိံ ခီဏာမှီတိ ဝိဒိတံ. ခီဏာမှီတိ ဝိဒိတွာ – ခီဏာဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

‘‘သစေ ပန တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ဇာတိ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌော တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ဇာတိ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘ဇာတိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘဝနိဒါနာ ဘဝသမုဒယာ ဘဝဇာတိကာ ဘဝပ္ပဘဝါ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

‘‘သစေ ပန တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ဘဝေါ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ဘဝေါ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘ဘဝေါ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဥပါဒါနနိဒါနော ဥပါဒါနသမုဒယော ဥပါဒါနဇာတိကော ဥပါဒါနပ္ပဘဝေါ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

‘‘သစေ ပန တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ဥပါဒါနံ ပနာဝုသော။ပေ။ သစေ ပန တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – တဏှာ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – တဏှာ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘တဏှာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဝေဒနာနိဒါနာ ဝေဒနာသမုဒယာ ဝေဒနာဇာတိကာ ဝေဒနာပဘဝါ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

‘‘သစေ ပန တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံ ဇာနတော ပန တေ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကထံ ပဿတော ယာ ဝေဒနာသု နန္ဒီ သာ န ဥပဋ္ဌာသီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံ ဇာနတော ပန တေ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ကထံ ပဿတော ယာ ဝေဒနာသု နန္ဒီ သာ န ဥပဋ္ဌာသီ’တိ ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘တိဿော ခေါ ဣမာ၊ အာဝုသော၊ ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ၊ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဣမာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တိဿော ဝေဒနာ အနိစ္စာ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ ဝိဒိတံ [ဝိဒိတာ (ဋီကာ)]၊ ယာ ဝေဒနာသု နန္ဒီ သာ န ဥပဋ္ဌာသီ’တိ. ဧဝံ၊ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ. အယမ္ပိ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပရိယာယော၊ ဧတဿေဝ အတ္ထဿ သံခိတ္တေန ဝေယျာကရဏာယ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ တံ ဒုက္ခသ္မိ’’’န္တိ.

‘‘သစေ ပန တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံ ဝိမောက္ခာ ပန တယာ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အညာ ဗျာကတာ – ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံ ဝိမောက္ခာ ပန တယာ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အညာ ဗျာကတာ – ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘အဇ္ဈတ္တံ ဝိမောက္ခာ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာ တထာ သတော ဝိဟရာမိ ယထာ သတံ ဝိဟရန္တံ အာသဝါ နာနုဿဝန္တိ၊ အတ္တာနဉ္စ နာဝဇာနာမီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ. အယမ္ပိ ခေါ သာရိပုတ္တ၊ ပရိယာယော ဧတဿေဝ အတ္ထဿ သံခိတ္တေန ဝေယျာကရဏာယ – ယေ အာသဝါ သမဏေန ဝုတ္တာ တေသွာဟံ န ကင်္ခါမိ၊ တေ မေ ပဟီနာတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာ သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတံ မံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ ပဌမံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ၊ တဿ မေ အဟောသိ ဒန္ဓာယိတတ္တံ. ယတော စ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ ပဌမံ ပဉှံ အနုမောဒိ၊ တဿ မယှံ၊ အာဝုသော၊ ဧတဒဟောသိ – ဒိဝသံ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ဒိဝသမ္ပာဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ. ရတ္တိံ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ရတ္တိမ္ပာဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ. ရတ္တိန္ဒိဝံ [ရတ္တိဒိဝံ (က.)] စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမ္ပာဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ. ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ။ပေ။ ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ။ပေ။ တီဏိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ။ပေ။ တီဏိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ။ပေ။ စတ္တာရိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ။ပေ။ စတ္တာရိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ။ပေ။ ပဉ္စ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ။ပေ။ ပဉ္စ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ။ပေ။ ဆ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ။ပေ။ ဆ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ။ပေ။ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟီ’’တိ.

အထ ခေါ ကဠာရခတ္တိယော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကဠာရခတ္တိယော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မတာ၊ ဘန္တေ၊ သာရိပုတ္တေန သီဟနာဒေါ နဒိတော – ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတံ မံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ ပဌမံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ၊ တဿ မေ အဟောသိ ဒန္ဓာယိတတ္တံ. ယတော စ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ ပဌမံ ပဉှံ အနုမောဒိ၊ တဿ မယှံ၊ အာဝုသော၊ ဧတဒဟောသိ – ဒိဝသံ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ဒိဝသမ္ပာဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ရတ္တိံ စေပိ။ပေ။ ရတ္တိန္ဒိဝံ စေပိ မံ ဘဂဝါ။ပေ။ ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ။ပေ။ တီဏိ။ စတ္တာရိ။ ပဉ္စ။ ဆ။ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပိ မံ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပါဟံ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟီ’’တိ.

‘‘သာ ဟိ၊ ဘိက္ခု၊ သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဒိဝသံ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ဒိဝသမ္ပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ. ရတ္တိံ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ ရတ္တိမ္ပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ပေ။ ရတ္တိန္ဒိဝံ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမ္ပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ၊ ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ တီဏိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ၊ တီဏိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ စတ္တာရိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ၊ စတ္တာရိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ ပဉ္စ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ၊ ပဉ္စ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ ဆ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ၊ ဆ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ။ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ စေပါဟံ သာရိပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျံ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟိ၊ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိပိ မေ သာရိပုတ္တော ဧတမတ္ထံ ဗျာကရေယျ အညမညေဟိ ပဒေဟိ အညမညေဟိ ပရိယာယေဟီ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. ဉာဏဝတ္ထုသုတ္တံ

၃၃. သာဝတ္ထိယံ။ပေ။ ‘‘စတုစတ္တာရီသံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဉာဏဝတ္ထူနိ ဒေသေဿာမိ၊ တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမာနိ [ကတမာနိ စ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုစတ္တာရီသံ ဉာဏဝတ္ထူနိ? ဇရာမရဏေ ဉာဏံ၊ ဇရာမရဏသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဇရာမရဏနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ ဇာတိယာ ဉာဏံ၊ ဇာတိသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဇာတိနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဇာတိနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ ဘဝေ ဉာဏံ၊ ဘဝသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဘဝနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဘဝနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ ဥပါဒါနေ ဉာဏံ၊ ဥပါဒါနသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဥပါဒါနနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဥပါဒါနနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ တဏှာယ ဉာဏံ၊ တဏှာသမုဒယေ ဉာဏံ၊ တဏှာနိရောဓေ ဉာဏံ၊ တဏှာနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ ဝေဒနာယ ဉာဏံ၊ ဝေဒနာသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဝေဒနာနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ ဖဿေ ဉာဏံ။ပေ။ သဠာယတနေ ဉာဏံ။ နာမရူပေ ဉာဏံ။ ဝိညာဏေ ဉာဏံ။ သင်္ခါရေသု ဉာဏံ၊ သင်္ခါရသမုဒယေ ဉာဏံ၊ သင်္ခါရနိရောဓေ ဉာဏံ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ. ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုစတ္တာရီသံ ဉာဏဝတ္ထူနိ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇရာမရဏံ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဇရာ. ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ မရဏံ. ဣတိ အယဉ္စ ဇရာ၊ ဣဒဉ္စ မရဏံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇရာမရဏံ.

‘‘ဇာတိသမုဒယာ ဇရာမရဏသမုဒယော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏနိရောဓော၊ အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ သမ္မာသမာဓိ.

‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဧဝံ ဇရာမရဏံ ပဇာနာတိ၊ ဧဝံ ဇရာမရဏသမုဒယံ ပဇာနာတိ၊ ဧဝံ ဇရာမရဏနိရောဓံ ပဇာနာတိ၊ ဧဝံ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ၊ ဣဒမဿ ဓမ္မေ ဉာဏံ. သော ဣမိနာ ဓမ္မေန ဒိဋ္ဌေန ဝိဒိတေန အကာလိကေန ပတ္တေန ပရိယောဂါဠှေန အတီတာနာဂတေန ယံ နေတိ.

‘‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဇရာမရဏံ အဗ္ဘညံသု၊ ဇရာမရဏသမုဒယံ အဗ္ဘညံသု၊ ဇရာမရဏနိရောဓံ အဗ္ဘညံသု၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဗ္ဘညံသု၊ သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ အဗ္ဘညံသု၊ သေယျထာပါဟံ ဧတရဟိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဇရာမရဏံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ ဇရာမရဏသမုဒယံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သေယျထာပါဟံ ဧတရဟီတိ. ဣဒမဿ အနွယေ ဉာဏံ.

‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ဒွေ ဉာဏာနိ ပရိသုဒ္ဓါနိ ဟောန္တိ ပရိယောဒါတာနိ – ဓမ္မေ ဉာဏဉ္စ အနွယေ ဉာဏဉ္စ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ဣတိပိ၊ ဒဿနသမ္ပန္နော ဣတိပိ၊ အာဂတော ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ ဣတိပိ၊ ပဿတိ ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ ဣတိပိ၊ သေက္ခေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော ဣတိပိ၊ သေက္ခာယ ဝိဇ္ဇာယ သမန္နာဂတော ဣတိပိ၊ ဓမ္မသောတံ သမာပန္နော ဣတိပိ၊ အရိယော နိဗ္ဗေဓိကပညော ဣတိပိ၊ အမတဒွါရံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ ဣတိပီတိ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာတိ။ပေ။ ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘဝေါ။ ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပါဒါနံ။ ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ တဏှာ။ ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာ။ ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဖဿော။ ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဠာယတနံ။ ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နာမရူပံ ။ ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏံ။ ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ? တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ – ကာယသင်္ခါရော၊ ဝစီသင်္ခါရော၊ စိတ္တသင်္ခါရောတိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ.

‘‘အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ သင်္ခါရသမုဒယော၊ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ သမ္မာသမာဓိ.

‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဧဝံ သင်္ခါရေ ပဇာနာတိ၊ ဧဝံ သင်္ခါရသမုဒယံ ပဇာနာတိ၊ ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓံ ပဇာနာတိ၊ ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ၊ ဣဒမဿ ဓမ္မေ ဉာဏံ. သော ဣမိနာ ဓမ္မေန ဒိဋ္ဌေန ဝိဒိတေန အကာလိကေန ပတ္တေန ပရိယောဂါဠှေန အတီတာနာဂတေန ယံ နေတိ.

‘‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သင်္ခါရေ အဗ္ဘညံသု၊ သင်္ခါရသမုဒယံ အဗ္ဘညံသု၊ သင်္ခါရနိရောဓံ အဗ္ဘညံသု၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဗ္ဘညံသု၊ သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ အဗ္ဘညံသု၊ သေယျထာပါဟံ ဧတရဟိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သင်္ခါရေ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သင်္ခါရသမုဒယံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ အဘိဇာနိဿန္တိ၊ သေယျထာပါဟံ ဧတရဟိ. ဣဒမဿ အနွယေ ဉာဏံ.

‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ဒွေ ဉာဏာနိ ပရိသုဒ္ဓါနိ ဟောန္တိ ပရိယောဒါတာနိ – ဓမ္မေ ဉာဏဉ္စ အနွယေ ဉာဏဉ္စ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ဣတိပိ၊ ဒဿနသမ္ပန္နော ဣတိပိ၊ အာဂတော ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ ဣတိပိ၊ ပဿတိ ဣမံ သဒ္ဓမ္မံ ဣတိပိ၊ သေက္ခေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော ဣတိပိ၊ သေက္ခာယ ဝိဇ္ဇာယ သမန္နာဂတော ဣတိပိ၊ ဓမ္မသောတံ သမာပန္နော ဣတိပိ၊ အရိယော နိဗ္ဗေဓိကပညော ဣတိပိ၊ အမတဒွါရံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ ဣတိပီ’’တိ. တတိယံ.

၄. ဒုတိယဉာဏဝတ္ထုသုတ္တံ

၃၄. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘သတ္တသတ္တရိ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဉာဏဝတ္ထူနိ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တသတ္တရိ ဉာဏဝတ္ထူနိ? ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဉာဏံ၊ အသတိ ဇာတိယာ နတ္ထိ ဇရာမရဏန္တိ ဉာဏံ၊ အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဉာဏံ၊ အသတိ ဇာတိယာ နတ္ထိ ဇရာမရဏန္တိ ဉာဏံ၊ အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ ဉာဏံ၊ အသတိ ဇာတိယာ နတ္ထိ ဇရာမရဏန္တိ ဉာဏံ၊ ယမ္ပိဿ တံ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ တမ္ပိ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ ဝိရာဂဓမ္မံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဉာဏံ.

‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီတိ ဉာဏံ။ပေ။ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါတိ ဉာဏံ။ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနန္တိ ဉာဏံ။ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာတိ ဉာဏံ။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာတိ ဉာဏံ။ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿောတိ ဉာဏံ။ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနန္တိ ဉာဏံ။ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပန္တိ ဉာဏံ။ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏန္တိ ဉာဏံ၊ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဉာဏံ၊ အသတိ အဝိဇ္ဇာယ နတ္ထိ သင်္ခါရာတိ ဉာဏံ၊ အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဉာဏံ၊ အသတိ အဝိဇ္ဇာယ နတ္ထိ သင်္ခါရာတိ ဉာဏံ၊ အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဉာဏံ၊ အသတိ အဝိဇ္ဇာယ နတ္ထိ သင်္ခါရာတိ ဉာဏံ၊ ယမ္ပိဿ တံ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ တမ္ပိ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ ဝိရာဂဓမ္မံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဉာဏံ. ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တသတ္တရိ ဉာဏဝတ္ထူနီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. အဝိဇ္ဇာပစ္စယသုတ္တံ

၃၅. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ကတမံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဇရာမရဏံ၊ ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏ’န္တိ? ‘နော ကလ္လော ပဉှော’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ၊ ‘ကတမံ ဇရာမရဏံ၊ ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ‘အညံ ဇရာမရဏံ အညဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏ’န္တိ၊ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ဥဘယမေတံ ဧကတ္ထံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ဧတေ တေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’’’န္တိ.

‘‘ကတမာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဇာတိ၊ ကဿ စ ပနာယံ ဇာတီ’’တိ? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ၊ ‘‘‘ကတမာ ဇာတိ၊ ကဿ စ ပနာယံ ဇာတီ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ‘အညာ ဇာတိ အညဿ စ ပနာယံ ဇာတီ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ဥဘယမေတံ ဧကတ္ထံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ဧတေ တေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’’တိ.

‘‘ကတမော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘဝေါ၊ ကဿ စ ပနာယံ ဘဝေါ’’တိ? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ၊ ‘‘‘ကတမော ဘဝေါ၊ ကဿ စ ပနာယံ ဘဝေါ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ‘အညော ဘဝေါ အညဿ စ ပနာယံ ဘဝေါ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ဥဘယမေတံ ဧကတ္ထံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ၊ အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ဧတေ တေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ။ပေ။ ‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနန္တိ။ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာတိ။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာတိ။ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿောတိ။ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနန္တိ။ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပန္တိ။ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ’’’န္တိ.

‘‘ကတမေ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သင်္ခါရာ၊ ကဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’’တိ? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ၊ ‘‘‘ကတမေ သင်္ခါရာ ကဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ‘အညေ သင်္ခါရာ အညဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ယော ဝဒေယျ၊ ဥဘယမေတံ ဧကတ္ထံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ၊ အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ၊ ဘိက္ခု၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ဧတေ တေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’’တိ.

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခု၊ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ယာနိဿ တာနိ ဝိသူကာယိကာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ. ‘ကတမံ ဇရာမရဏံ၊ ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇရာမရဏံ၊ အညဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ. သဗ္ဗာနိဿ တာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ တာလာဝတ္ထုကတာနိ အနဘာဝင်္ကတာနိ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာနိ.

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခု၊ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ယာနိဿ တာနိ ဝိသူကာယိကာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ. ‘ကတမာ ဇာတိ၊ ကဿ စ ပနာယံ ဇာတိ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညာ ဇာတိ၊ အညဿ စ ပနာယံ ဇာတိ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ. သဗ္ဗာနိဿ တာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ တာလာဝတ္ထုကတာနိ အနဘာဝင်္ကတာနိ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာနိ.

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခု၊ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ယာနိဿ တာနိ ဝိသူကာယိကာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ. ကတမော ဘဝေါ။ပေ။ ကတမံ ဥပါဒါနံ။ ကတမာ တဏှာ။ ကတမာ ဝေဒနာ။ ကတမော ဖဿော။ ကတမံ သဠာယတနံ။ ကတမံ နာမရူပံ။ ကတမံ ဝိညာဏံ။ပေ။.

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခု၊ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ယာနိဿ တာနိ ဝိသူကာယိကာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ. ‘ကတမေ သင်္ခါရာ၊ ကဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညေ သင်္ခါရာ၊ အညဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇီဝံ၊ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ. သဗ္ဗာနိဿ တာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ တာလာဝတ္ထုကတာနိ အနဘာဝင်္ကတာနိ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယအဝိဇ္ဇာပစ္စယသုတ္တံ

၃၆. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

‘‘‘ကတမံ ဇရာမရဏံ၊ ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယော ဝဒေယျ၊ ‘အညံ ဇရာမရဏံ၊ အညဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏ’န္တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယော ဝဒေယျ၊ ဥဘယမေတံ ဧကတ္ထံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ဧတေ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’’’န္တိ.

‘‘ကတမာ ဇာတိ။ပေ။ ကတမော ဘဝေါ။ ကတမံ ဥပါဒါနံ။ ကတမာ တဏှာ။ ကတမာ ဝေဒနာ။ ကတမော ဖဿော။ ကတမံ သဠာယတနံ။ ကတမံ နာမရူပံ။ ကတမံ ဝိညာဏံ။ ကတမေ သင်္ခါရာ၊ ကဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာတိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယော ဝဒေယျ၊ ‘အညေ သင်္ခါရာ အညဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’တိ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယော ဝဒေယျ၊ ဥဘယမေတံ ဧကတ္ထံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော န ဟောတိ. ဧတေ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’’တိ.

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ယာနိဿ တာနိ ဝိသူကာယိကာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ. ‘ကတမံ ဇရာမရဏံ၊ ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇရာမရဏံ၊ အညဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇီဝံ၊ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ. သဗ္ဗာနိဿ တာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ တာလာဝတ္ထုကတာနိ အနဘာဝင်္ကတာနိ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာနိ.

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ယာနိဿ တာနိ ဝိသူကာယိကာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ. ကတမာ ဇာတိ။ပေ။ ကတမော ဘဝေါ။ ကတမံ ဥပါဒါနံ။ ကတမာ တဏှာ။ ကတမာ ဝေဒနာ။ ကတမော ဖဿော။ ကတမံ သဠာယတနံ။ ကတမံ နာမရူပံ။ ကတမံ ဝိညာဏံ။ ‘ကတမေ သင်္ခါရာ၊ ကဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညေ သင်္ခါရာ၊ အညဿ စ ပနိမေ သင်္ခါရာ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ’ ဣတိ ဝါ. သဗ္ဗာနိဿ တာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာနိ တာလာဝတ္ထုကတာနိ အနဘာဝင်္ကတာနိ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာနီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. နတုမှသုတ္တံ

၃၇. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘နာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယော တုမှာကံ နပိ အညေသံ. ပုရာဏမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ ဝေဒနိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.

‘‘တတြ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒညေဝ သာဓုကံ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ – ‘ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ၊ ဣမဿုပ္ပါဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ၊ ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ၊ ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’’တိ. သတ္တမံ.

၈. စေတနာသုတ္တံ

၃၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတေတိ ယဉ္စ ပကပ္ပေတိ ယဉ္စ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ [အာရမဏမေတံ (?)] ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ. တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ သတိ အာယတိံ ဇာတိ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ’’.

‘‘နော စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတေတိ နော စေ ပကပ္ပေတိ၊ အထ စေ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ. တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ. အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ သတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

‘‘ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နော စေဝ စေတေတိ နော စ ပကပ္ပေတိ နော စ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ အသတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ အဝိရူဠှေ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ န ဟောတိ. အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ အသတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ဒုတိယစေတနာသုတ္တံ

၃၉. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘ယဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတေတိ ယဉ္စ ပကပ္ပေတိ ယဉ္စ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ. တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ. နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ။ပေ။ တဏှာ။ ဥပါဒါနံ။ ဘဝေါ။ ဇာတိ။ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ’’.

‘‘နော စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတေတိ နော စေ ပကပ္ပေတိ၊ အထ စေ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ. တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ. နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

‘‘ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နော စေဝ စေတေတိ နော စ ပကပ္ပေတိ နော စ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ အသတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ အဝိရူဠှေ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ န ဟောတိ. နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. တတိယစေတနာသုတ္တံ

၄၀. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘ယဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတေတိ ယဉ္စ ပကပ္ပေတိ ယဉ္စ အနုသေတိ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ. တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ နတိ ဟောတိ. နတိယာ သတိ အာဂတိဂတိ ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ သတိ စုတူပပါတော ဟောတိ. စုတူပပါတေ သတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ’’.

‘‘နော စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေတေတိ နော စေ ပကပ္ပေတိ အထ စေ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ သတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတိ. တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ ဝိရူဠှေ နတိ ဟောတိ. နတိယာ သတိ အာဂတိဂတိ ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ သတိ စုတူပပါတော ဟောတိ. စုတူပပါတေ သတိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

‘‘ယတော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နော စေဝ စေတေတိ နော စ ပကပ္ပေတိ နော စ အနုသေတိ၊ အာရမ္မဏမေတံ န ဟောတိ ဝိညာဏဿ ဌိတိယာ. အာရမ္မဏေ အသတိ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ အဝိရူဠှေ နတိ န ဟောတိ. နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ. စုတူပပါတေ အသတိ အာယတိံ ဇာတိ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ. ဒသမံ.

ကဠာရခတ္တိယဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဘူတမိဒံ ကဠာရဉ္စ၊ ဒုဝေ စ ဉာဏဝတ္ထူနိ၊

အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ စ ဒွေ၊ နတုမှာ စေတနာ တယောတိ.