၂. အာဟာရဝဂ္ဂေါ

၁. အာဟာရသုတ္တံ

၁၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ပေ။ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရာ ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဌိတိယာ သမ္ဘဝေသီနံ ဝါ အနုဂ္ဂဟာယ. ကတမေ စတ္တာရော? ကဗဠီကာရော [ကဗဠိံကာရော (သီ. ပီ.)၊ ကဝဠီကာရော (သျာ. ကံ.)] အာဟာရော – ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါ၊ ဖဿော ဒုတိယော၊ မနောသဉ္စေတနာ တတိယာ၊ ဝိညာဏံ စတုတ္ထံ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော အာဟာရာ ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဌိတိယာ သမ္ဘဝေသီနံ ဝါ အနုဂ္ဂဟာယ’’.

‘‘ဣမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော အာဟာရာ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ? ဣမေ စတ္တာရော အာဟာရာ တဏှာနိဒါနာ တဏှာသမုဒယာ တဏှာဇာတိကာ တဏှာပဘဝါ. တဏှာ စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ? တဏှာ ဝေဒနာနိဒါနာ ဝေဒနာသမုဒယာ ဝေဒနာဇာတိကာ ဝေဒနာပဘဝါ. ဝေဒနာ စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ? ဝေဒနာ ဖဿနိဒါနာ ဖဿသမုဒယာ ဖဿဇာတိကာ ဖဿပဘဝါ. ဖဿော စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? ဖဿော သဠာယတနနိဒါနော သဠာယတနသမုဒယော သဠာယတနဇာတိကော သဠာယတနပဘဝေါ. သဠာယတနဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ? သဠာယတနံ နာမရူပနိဒါနံ နာမရူပသမုဒယံ နာမရူပဇာတိကံ နာမရူပပဘဝံ. နာမရူပဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ? နာမရူပံ ဝိညာဏနိဒါနံ ဝိညာဏသမုဒယံ ဝိညာဏဇာတိကံ ဝိညာဏပဘဝံ. ဝိညာဏဉ္စိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ? ဝိညာဏံ သင်္ခါရနိဒါနံ သင်္ခါရသမုဒယံ သင်္ခါရဇာတိကံ သင်္ခါရပဘဝံ. သင်္ခါရာ စိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါ? သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာနိဒါနာ အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ အဝိဇ္ဇာဇာတိကာ အဝိဇ္ဇာပဘဝါ.

‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. မောဠိယဖဂ္ဂုနသုတ္တံ

၁၂. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရာ ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဌိတိယာ သမ္ဘဝေသီနံ ဝါ အနုဂ္ဂဟာယ. ကတမေ စတ္တာရော? ကဗဠီကာရော အာဟာရော – ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါ၊ ဖဿော ဒုတိယော၊ မနောသဉ္စေတနာ တတိယာ၊ ဝိညာဏံ စတုတ္ထံ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော အာဟာရာ ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနံ ဌိတိယာ သမ္ဘဝေသီနံ ဝါ အနုဂ္ဂဟာယာ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ မောဠိယဖဂ္ဂုနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝိညာဏာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘‘အာဟာရေတီ’တိ အဟံ န ဝဒါမိ. ‘အာဟာရေတီ’တိ စာဟံ ဝဒေယျံ၊ တတြဿ ကလ္လော ပဉှော – ‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အာဟာရေတီ’တိ? ဧဝံ စာဟံ န ဝဒါမိ. ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိဿ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝိညာဏာဟာရော’တိ၊ ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ – ‘ဝိညာဏာဟာရော အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ ပစ္စယော၊ တသ္မိံ ဘူတေ သတိ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော’’’တိ.

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဖုသတီ’’တိ? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘‘ဖုသတီ’တိ အဟံ န ဝဒါမိ. ‘ဖုသတီ’တိ စာဟံ ဝဒေယျံ၊ တတြဿ ကလ္လော ပဉှော – ‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဖုသတီ’တိ? ဧဝံ စာဟံ န ဝဒါမိ. ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံပစ္စယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဖဿော’တိ၊ ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ – ‘သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’’တိ.

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝေဒယတီ’’တိ [ဝေဒိယတီတိ (သီ. ပီ. က.)]? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘‘ဝေဒယတီ’တိ အဟံ န ဝဒါမိ. ‘ဝေဒယတီ’တိ စာဟံ ဝဒေယျံ၊ တတြဿ ကလ္လော ပဉှော – ‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝေဒယတီ’တိ? ဧဝံ စာဟံ န ဝဒါမိ. ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံပစ္စယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝေဒနာ’တိ၊ ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ – ‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’’’တိ.

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ တသတီ’’တိ [တဏှီယတီတိ (သီ. သျာ. ကံ.)]? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘‘တသတီ’တိ အဟံ န ဝဒါမိ. ‘တသတီ’တိ စာဟံ ဝဒေယျံ၊ တတြဿ ကလ္လော ပဉှော – ‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ တသတီ’တိ? ဧဝံ စာဟံ န ဝဒါမိ. ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံပစ္စယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ တဏှာ’တိ၊ ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ – ‘ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’’န္တိ.

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဥပါဒိယတီ’’တိ? ‘‘နော ကလ္လော ပဉှော’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘‘ဥပါဒိယတီ’တိ အဟံ န ဝဒါမိ. ‘ဥပါဒိယတီ’တိ စာဟံ ဝဒေယျံ၊ တတြဿ ကလ္လော ပဉှော – ‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဥပါဒိယတီ’တိ? ဧဝံ စာဟံ န ဝဒါမိ. ဧဝံ မံ အဝဒန္တံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ကိံပစ္စယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဥပါဒါန’န္တိ၊ ဧသ ကလ္လော ပဉှော. တတြ ကလ္လံ ဝေယျာကရဏံ – ‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’တိ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.

‘‘ဆန္နံ တွေဝ၊ ဖဂ္ဂုန၊ ဖဿာယတနာနံ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော၊ တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. သမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

၁၃. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဇရာမရဏံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇာတိံ။ပေ။ ဘဝံ။ ဥပါဒါနံ။ တဏှံ။ ဝေဒနံ။ ဖဿံ။ သဠာယတနံ။ နာမရူပံ။ ဝိညာဏံ။ သင်္ခါရေ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ န မေ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ [ဗြာဟ္မညတ္ထံ (သျာ. ကံ.) မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ ဩလောကေတဗ္ဗံ] ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ.

‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဇရာမရဏံ ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏသမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ၊ ဇာတိံ။ပေ။ ဘဝံ။ ဥပါဒါနံ။ တဏှံ။ ဝေဒနံ။ ဖဿံ။ သဠာယတနံ။ နာမရူပံ။ ဝိညာဏံ။ သင်္ခါရေ ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရသမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ၊ တေ ခေါ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. တတိယံ.

၄. ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

၁၄. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေ ဓမ္မေ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ကတမေ ဓမ္မေ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ သမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ’’?

‘‘ဇရာမရဏံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဇာတိံ။ပေ။ ဘဝံ။ ဥပါဒါနံ။ တဏှံ။ ဝေဒနံ။ ဖဿံ။ သဠာယတနံ။ နာမရူပံ။ ဝိညာဏံ။ သင်္ခါရေ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ. ဣမေ ဓမ္မေ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ. န မေ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ.

‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေ ဓမ္မေ ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ၊ ကတမေ ဓမ္မေ ပဇာနန္တိ၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ သမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ကတမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ?

‘‘ဇရာမရဏံ ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏသမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ၊ ဇာတိံ။ပေ။ ဘဝံ။ ဥပါဒါနံ။ တဏှံ။ ဝေဒနံ။ ဖဿံ။ သဠာယတနံ။ နာမရူပံ။ ဝိညာဏံ။ သင်္ခါရေ ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရသမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ. ဣမေ ဓမ္မေ ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သမုဒယံ ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓံ ပဇာနန္တိ၊ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ နိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ. တေ ခေါ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ၊ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ. တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ကစ္စာနဂေါတ္တသုတ္တံ

၁၅. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ကစ္စာနဂေါတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ကစ္စာနဂေါတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာဒိဋ္ဌီ’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ?

‘‘ဒွယနိဿိတော ခွာယံ၊ ကစ္စာန၊ လောကော ယေဘုယျေန – အတ္ထိတဉ္စေဝ နတ္ထိတဉ္စ. လောကသမုဒယံ ခေါ၊ ကစ္စာန၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယာ လောကေ နတ္ထိတာ သာ န ဟောတိ. လောကနိရောဓံ ခေါ၊ ကစ္စာန၊ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယာ လောကေ အတ္ထိတာ သာ န ဟောတိ. ဥပယုပါဒါနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓော [ဥပါယုပါဒါနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ခွာယံ၊ ကစ္စာန၊ လောကော ယေဘုယျေန. တဉ္စာယံ ဥပယုပါဒါနံ စေတသော အဓိဋ္ဌာနံ အဘိနိဝေသာနုသယံ န ဥပေတိ န ဥပါဒိယတိ နာဓိဋ္ဌာတိ – ‘အတ္တာ မေ’တိ. ‘ဒုက္ခမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈမာနံ နိရုဇ္ဈတီ’တိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ အပရပစ္စယာ ဉာဏမေဝဿ ဧတ္ထ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ ကစ္စာန၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ.

‘‘‘သဗ္ဗံ အတ္ထီ’တိ ခေါ၊ ကစ္စာန၊ အယမေကော အန္တော. ‘သဗ္ဗံ နတ္ထီ’တိ အယံ ဒုတိယော အန္တော. ဧတေ တေ၊ ကစ္စာန၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဓမ္မကထိကသုတ္တံ

၁၆. သာဝတ္ထိယံ ။ပေ။ အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓမ္မကထိကော ဓမ္မကထိကော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မကထိကော ဟောတီ’’တိ?

‘‘ဇရာမရဏဿ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဇရာမရဏဿ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ၊ ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဇရာမရဏဿ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ၊ ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ.

‘‘ဇာတိယာ စေ ဘိက္ခု။ပေ။ ဘဝဿ စေ ဘိက္ခု။ ဥပါဒါနဿ စေ ဘိက္ခု။ တဏှာယ စေ ဘိက္ခု။ ဝေဒနာယ စေ ဘိက္ခု။ ဖဿဿ စေ ဘိက္ခု။ သဠာယတနဿ စေ ဘိက္ခု။ နာမရူပဿ စေ ဘိက္ခု။ ဝိညာဏဿ စေ ဘိက္ခု။ သင်္ခါရာနံ စေ ဘိက္ခု။ အဝိဇ္ဇာယ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. အဝိဇ္ဇာယ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ၊ ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. အဝိဇ္ဇာယ စေ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ၊ ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

၇. အစေလကဿပသုတ္တံ

၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆေယျာမ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ကဉ္စိဒေဝ [ကိဉ္စိဒေဝ (က.)] ဒေသံ၊ သစေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ.

‘‘အကာလော ခေါ တာဝ၊ ကဿပ၊ ပဉှဿ၊ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌမှာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ပုစ္ဆေယျာမ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ကဉ္စိဒေဝ ဒေသံ၊ သစေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ၊ ကဿပ၊ ပဉှဿ၊ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌမှာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အစေလော ကဿပေါ။ပေ။ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌမှာတိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ ပန မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဗဟုဒေဝ ပုစ္ဆိတုကာမာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆ၊ ကဿပ၊ ယဒါကင်္ခသီ’’တိ.

‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ‘သယံကတံ ဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပရံကတံ ဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ ဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ ပန ဘော ဂေါတမ၊ အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ ဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ နတ္ထိ ဒုက္ခ’န္တိ? ‘န ခေါ၊ ကဿပ၊ နတ္ထိ ဒုက္ခံ. အတ္ထိ ခေါ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခ’န္တိ. ‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါတမော ဒုက္ခံ န ဇာနာတိ၊ န ပဿတီ’တိ. ‘န ခွာဟံ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခံ န ဇာနာမိ၊ န ပဿာမိ. ဇာနာမိ ခွာဟံ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခံ၊ ပဿာမိ ခွာဟံ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခ’’’န္တိ.

‘‘ကိ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ‘သယံကတံ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပရံကတံ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ ကဿပါ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ နတ္ထိ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ၊ ကဿပ၊ နတ္ထိ ဒုက္ခံ၊ အတ္ထိ ခေါ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခ’န္တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါတမော ဒုက္ခံ န ဇာနာတိ န ပဿတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခွာဟံ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခံ န ဇာနာမိ န ပဿာမိ. ဇာနာမိ ခွာဟံ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခံ၊ ပဿာမိ ခွာဟံ၊ ကဿပ၊ ဒုက္ခ’န္တိ ဝဒေသိ. အာစိက္ခတု စ [အယံ စကာရော သီ. ပေါတ္ထကေ နတ္ထိ] မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဒုက္ခံ. ဒေသေတု စ [အယံ စကာရော သီ. ပေါတ္ထကေ နတ္ထိ] မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ.

‘‘‘သော ကရောတိ သော ပဋိသံဝေဒယတီ’တိ [ပဋိသံဝေဒိယတီတိ (သီ. ပီ. က.)] ခေါ၊ ကဿပ၊ အာဒိတော သတော ‘သယံကတံ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ဝဒံ သဿတံ ဧတံ ပရေတိ. ‘အညော ကရောတိ အညော ပဋိသံဝေဒယတီ’တိ ခေါ၊ ကဿပ၊ ဝေဒနာဘိတုန္နဿ သတော ‘ပရံကတံ ဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ဝဒံ ဥစ္ဆေဒံ ဧတံ ပရေတိ. ဧတေ တေ၊ ကဿပ၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ! သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ။ပေ။ စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ၊ ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

‘‘ယော ခေါ၊ ကဿပ၊ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ၊ သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန [အစ္စယေန ပရိဝုဋ္ဌပရိဝါသံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] (ပရိဝုတ္ထပရိဝါသံ) အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ [ဘိက္ခူ အာကင်္ခမာနာ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မယာ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ.

‘‘သစေ၊ ဘန္တေ၊ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ၊ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန [အစ္စယေန ပရိဝုဋ္ဌပရိဝါသံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] (ပရိဝုတ္ထပရိဝါသံ) အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ [ဘိက္ခူ အာကင်္ခမာနာ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ၊ စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန [အစ္စယေန ပရိဝုဋ္ဌပရိဝါသံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] (ပရိဝုတ္ထပရိဝါသံ) အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ.

အလတ္ထ ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော စ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ အရဟတံ အဟောသီတိ. သတ္တမံ.

၈. တိမ္ဗရုကသုတ္တံ

၁၈. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ တိမ္ဗရုကော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ တိမ္ဗရုကော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သယံကတံ သုခဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပရံကတံ သုခဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ သုခဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခ’န္တိ? ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ နတ္ထိ သုခဒုက္ခ’န္တိ? ‘န ခေါ၊ တိမ္ဗရုက၊ နတ္ထိ သုခဒုက္ခံ၊ အတ္ထိ ခေါ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခ’န္တိ. ‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါတမော သုခဒုက္ခံ န ဇာနာတိ၊ န ပဿတီ’တိ? ‘န ခွာဟံ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခံ န ဇာနာမိ၊ န ပဿာမိ. ဇာနာမိ ခွာဟံ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခံ၊ ပဿာမိ ခွာဟံ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခ’’’န္တိ.

‘‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သယံကတံ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပရံကတံ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သယံကတဉ္စ ပရံကတဉ္စ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ အသယံကာရံ အပရံကာရံ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘မာ ဟေဝံ၊ တိမ္ဗရုကာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ နတ္ထိ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ၊ တိမ္ဗရုက၊ နတ္ထိ သုခဒုက္ခံ၊ အတ္ထိ ခေါ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ ဘဝံ ဂေါတမော သုခဒုက္ခံ န ဇာနာတိ၊ န ပဿတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခွာဟံ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခံ န ဇာနာမိ၊ န ပဿာမိ. ဇာနာမိ ခွာဟံ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခံ၊ ပဿာမိ ခွာဟံ၊ တိမ္ဗရုက၊ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဝဒေသိ. အာစိက္ခတု စ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သုခဒုက္ခံ. ဒေသေတု စ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သုခဒုက္ခ’’န္တိ.

‘‘‘သာ ဝေဒနာ၊ သော ဝေဒယတီ’တိ ခေါ၊ တိမ္ဗရုက၊ အာဒိတော သတော ‘သယံကတံ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဧဝမ္ပာဟံ န ဝဒါမိ. ‘အညာ ဝေဒနာ၊ အညော ဝေဒယတီ’တိ ခေါ၊ တိမ္ဗရုက၊ ဝေဒနာဘိတုန္နဿ သတော ‘ပရံကတံ သုခဒုက္ခ’န္တိ ဧဝမ္ပာဟံ န ဝဒါမိ. ဧတေ တေ၊ တိမ္ဗရုက၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။ပေ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ တိမ္ဗရုကော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ဗာလပဏ္ဍိတသုတ္တံ

၁၉. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘အဝိဇ္ဇာနီဝရဏဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗာလဿ တဏှာယ သမ္ပယုတ္တဿ ဧဝမယံ ကာယော သမုဒါဂတော. ဣတိ အယဉ္စေဝ ကာယော ဗဟိဒ္ဓါ စ နာမရူပံ၊ ဣတ္ထေတံ ဒွယံ၊ ဒွယံ ပဋိစ္စ ဖဿော သဠေဝါယတနာနိ [သဠာယတနာနိ (က.)]၊ ယေဟိ ဖုဋ္ဌော ဗာလော သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒယတိ ဧတေသံ ဝါ အညတရေန’’.

‘‘အဝိဇ္ဇာနီဝရဏဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍိတဿ တဏှာယ သမ္ပယုတ္တဿ ဧဝမယံ ကာယော သမုဒါဂတော. ဣတိ အယဉ္စေဝ ကာယော ဗဟိဒ္ဓါ စ နာမရူပံ၊ ဣတ္ထေတံ ဒွယံ၊ ဒွယံ ပဋိစ္စ ဖဿော သဠေဝါယတနာနိ၊ ယေဟိ ဖုဋ္ဌော ပဏ္ဍိတော သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒယတိ ဧတေသံ ဝါ အညတရေန’’.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကော ဝိသေသော ကော အဓိပ္ပယာသော [အဓိပ္ပါယော (သီ. ပီ. က.)၊ အဓိပ္ပါယသော (သျာ. ကံ.) အဓိ + ပ + ယသု + ဏ + သီ = အဓိပ္ပယာသော] ကိံ နာနာကရဏံ ပဏ္ဍိတဿ ဗာလေနာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မာ၊ ဘဂဝံနေတ္တိကာ၊ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ.

‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ယာယ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတဿ ဗာလဿ ယာယ စ တဏှာယ သမ္ပယုတ္တဿ အယံ ကာယော သမုဒါဂတော၊ သာ စေဝ အဝိဇ္ဇာ ဗာလဿ အပ္ပဟီနာ သာ စ တဏှာ အပရိက္ခီဏာ. တံ ကိဿ ဟေတု? န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗာလော အစရိ ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. တသ္မာ ဗာလော ကာယဿ ဘေဒါ ကာယူပဂေါ ဟောတိ၊ သော ကာယူပဂေါ သမာနော န ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာမရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ. န ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယာယ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတဿ ပဏ္ဍိတဿ ယာယ စ တဏှာယ သမ္ပယုတ္တဿ အယံ ကာယော သမုဒါဂတော၊ သာ စေဝ အဝိဇ္ဇာ ပဏ္ဍိတဿ ပဟီနာ၊ သာ စ တဏှာ ပရိက္ခီဏာ. တံ ကိဿ ဟေတု? အစရိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍိတော ဗြဟ္မစရိယံ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. တသ္မာ ပဏ္ဍိတော ကာယဿ ဘေဒါ န ကာယူပဂေါ ဟောတိ. သော အကာယူပဂေါ သမာနော ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာမရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ. ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိသေသော၊ အယံ အဓိပ္ပယာသော၊ ဣဒံ နာနာကရဏံ ပဏ္ဍိတဿ ဗာလေန ယဒိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ပစ္စယသုတ္တံ

၂၀. သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေ စ ဓမ္မေ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ? ဇာတိပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇရာမရဏံ. ဥပ္ပါဒါ ဝါ တထာဂတာနံ အနုပ္ပါဒါ ဝါ တထာဂတာနံ၊ ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ဓမ္မနိယာမတာ ဣဒပ္ပစ္စယတာ. တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညာပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ. ‘ပဿထာ’တိ စာဟ – ‘ဇာတိပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇရာမရဏံ’’’.

‘‘ဘဝပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇာတိ။ပေ။ ဥပါဒါနပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘဝေါ။ တဏှာပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပါဒါနံ။ ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဏှာ။ ဖဿပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာ။ သဠာယတနပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဖဿော။ နာမရူပပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဠာယတနံ။ ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နာမရူပံ။ သင်္ခါရပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏံ။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ ဥပ္ပါဒါ ဝါ တထာဂတာနံ အနုပ္ပါဒါ ဝါ တထာဂတာနံ၊ ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ဓမ္မနိယာမတာ ဣဒပ္ပစ္စယတာ. တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညာပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ. ‘ပဿထာ’တိ စာဟ ‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခါရာ’. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ တတြ တထတာ အဝိတထတာ အနညထတာ ဣဒပ္ပစ္စယတာ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ.

‘‘ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ? ဇရာမရဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ ဝိရာဂဓမ္မံ နိရောဓဓမ္မံ. ဇာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. ဘဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော ခယဓမ္မော ဝယဓမ္မော ဝိရာဂဓမ္မော နိရောဓဓမ္မော. ဥပါဒါနံ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ တဏှာ၊ ဘိက္ခဝေ။ ဝေဒနာ၊ ဘိက္ခဝေ။ ဖဿော၊ ဘိက္ခဝေ။ သဠာယတနံ၊ ဘိက္ခဝေ။ နာမရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ။ ဝိညာဏံ၊ ဘိက္ခဝေ။ သင်္ခါရာ၊ ဘိက္ခဝေ။ အဝိဇ္ဇာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ.

‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ ‘အယဉ္စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ၊ ဣမေ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ’ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ သော ဝတ ပုဗ္ဗန္တံ ဝါ ပဋိဓာဝိဿတိ – ‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ [နု ခွာဟံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] အတီတမဒ္ဓါနံ၊ နနု ခေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနံ၊ ကိံ နု ခေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနံ၊ ကထံ နု ခေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနံ၊ ကိံ ဟုတွာ ကိံ အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ၊ အပရန္တံ ဝါ ဥပဓာဝိဿတိ [အပဓာဝိဿတိ (က.)] – ‘ဘဝိဿာမိ နု ခေါ အဟံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ နနု ခေါ ဘဝိဿာမိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿာမိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ကထံ နု ခေါ ဘဝိဿာမိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ကိံ ဟုတွာ ကိံ ဘဝိဿာမိ နု ခေါ အဟံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ၊ ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အဇ္ဈတ္တံ ကထံကထီ ဘဝိဿတိ – ‘အဟံ နု ခေါသ္မိ၊ နော နု ခေါသ္မိ၊ ကိံ နု ခေါသ္မိ၊ ကထံ နု ခေါသ္မိ၊ အယံ နု ခေါ သတ္တော ကုတော အာဂတော၊ သော ကုဟိံ ဂမိဿတီ’တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကဿ အယဉ္စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဣမေ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌာ’’တိ. ဒသမံ.

အာဟာရဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

အာဟာရံ ဖဂ္ဂုနော စေဝ၊ ဒွေ စ သမဏဗြာဟ္မဏာ၊

ကစ္စာနဂေါတ္တော ဓမ္မကထိကံ၊ အစေလံ တိမ္ဗရုကေန စ၊

ဗာလပဏ္ဍိတတော စေဝ၊ ဒသမော ပစ္စယေန စာတိ.