၃. ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ္တံ

၃၉၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒတု၊ ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘သန္တိ ခေါ၊ ပုဏ္ဏ၊ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ [နန္ဒိ (သျာ. ကံ.)]. ‘နန္ဒီသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော၊ ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

‘‘သန္တိ ခေါ၊ ပုဏ္ဏ၊ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ။ ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ။ ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ။ ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ။ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒီသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော၊ ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

‘‘သန္တိ စ ခေါ၊ ပုဏ္ဏ၊ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. ‘နန္ဒီနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော၊ ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

‘‘သန္တိ စ ခေါ၊ ပုဏ္ဏ၊ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ။ ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ။ ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ။ ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ။ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. ‘နန္ဒီနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော၊ ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

‘‘ဣမိနာ စ တွံ ပုဏ္ဏ၊ မယာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ကတရသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရိဿသီ’’တိ? ‘‘ဣမိနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော၊ အတ္ထိ သုနာပရန္တော နာမ ဇနပဒေါ၊ တတ္ထာဟံ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ.

၃၉၆. ‘‘စဏ္ဍာ ခေါ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ ဖရုသာ ခေါ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ. သစေ တံ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ၊ တတ္ထ တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ၊ တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ [ဘဒြကာ (က.)] ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ ယံ မေ နယိမေ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ [ဧဝမ္မေတ္ထ (?)]၊ ဘဂဝါ၊ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝမေတ္ထ၊ သုဂတ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ၊ ဘန္တေ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ ယံ မေ နယိမေ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ၊ ဘဂဝါ၊ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝမေတ္ထ၊ သုဂတ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ၊ ဘန္တေ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ ယံ မေ နယိမေ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ၊ ဘဂဝါ၊ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝမေတ္ထ၊ သုဂတ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ၊ ဘန္တေ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ ယံ မေ နယိမေ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ၊ ဘဂဝါ၊ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝမေတ္ထ၊ သုဂတ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ၊ ဘန္တေ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ၊ တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ၊ ယံ မံ [ယံ မေ (သီ. ပီ. က.)] နယိမေ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ၊ ဘဂဝါ၊ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝမေတ္ထ၊ သုဂတ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ.

‘‘သစေ ပန တံ၊ ပုဏ္ဏ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ၊ တတ္ထ ပန တေ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ၊ ဘန္တေ၊ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ၊ တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘သန္တိ ခေါ ဘဂဝတော သာဝကာ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အဋ္ဋီယမာနာ ဟရာယမာနာ ဇိဂုစ္ဆမာနာ သတ္ထဟာရကံ ပရိယေသန္တိ. တံ မေ ဣဒံ အပရိယိဋ္ဌံယေဝ သတ္ထဟာရကံ လဒ္ဓ’န္တိ. ဧဝမေတ္ထ၊ ဘဂဝါ၊ ဘဝိဿတိ၊ ဧဝမေတ္ထ၊ သုဂတ၊ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ သာဓု၊ ပုဏ္ဏ! သက္ခိဿသိ ခေါ တွံ၊ ပုဏ္ဏ၊ ဣမိနာ ဒမူပသမေန သမန္နာဂတော သုနာပရန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရိတုံ. ယဿဒါနိ တွံ၊ ပုဏ္ဏ၊ ကာလံ မညသီ’’တိ.

၃၉၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သုနာပရန္တော ဇနပဒေါ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သုနာပရန္တော ဇနပဒေါ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော သုနာပရန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော တေနေဝန္တရဝဿေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဥပါသကသတာနိ ပဋိဝေဒေသိ [ပဋိပါဒေသိ (သီ. ပီ.)၊ ပဋိဒေသေသိ (သျာ. ကံ.)]၊ တေနေဝန္တရဝဿေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဥပါသိကသတာနိ ပဋိဝေဒေသိ၊ တေနေဝန္တရဝဿေန တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော အပရေန သမယေန ပရိနိဗ္ဗာယိ.

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုဏ္ဏော နာမ ကုလပုတ္တော ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော သော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ၊ ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘ပဏ္ဍိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဏ္ဏော ကုလပုတ္တော ပစ္စပါဒိ [သစ္စဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ (က.)] ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ၊ န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေဌေသိ. ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဏ္ဏော ကုလပုတ္တော’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.