၄. မဓုရသုတ္တံ

၃၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော မဓုရာယံ ဝိဟရတိ ဂုန္ဒာဝနေ. အဿောသိ ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော – ‘‘သမဏော ခလု၊ ဘော၊ ကစ္စာနော မဓုရာယံ [မထုရာယံ (ဋီကာ)] ဝိဟရတိ ဂုန္ဒာဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော ဝုဒ္ဓေါ စေဝ အရဟာ စ’. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ မဓုရာယ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော၊ ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော၊ ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော၊ ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ၊ နော အဗြာဟ္မဏာ၊ ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ကစ္စာနော ကိမက္ခာယီ’’တိ? ‘‘ဃောသောယေဝ ခေါ ဧသော၊ မဟာရာဇ၊ လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော၊ ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော၊ ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော၊ ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ၊ နော အဗြာဟ္မဏာ၊ ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. တဒမိနာပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသောယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော။ပေ။ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

၃၁၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ခတ္တိယဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ။ ဝေဿောပိဿာဿ။ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယဿ စေပိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ။ ဝေဿောပိဿာဿ။ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗြာဟ္မဏဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ ဝေဿောပိဿာဿ။ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ။ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ဗြာဟ္မဏဿ စေပိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ ဝေဿောပိဿာဿ။ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ။ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဝေဿဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ။ ခတ္တိယောပိဿာဿ။ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ဝေဿဿ စေပိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ။ ခတ္တိယောပိဿာဿ။ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ သုဒ္ဒဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ။ ခတ္တိယောပိဿာဿ။ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ။ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒဿ စေပိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီတိ။ ခတ္တိယောပိဿာဿ။ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ။ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ယဒိ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ [နာသံ (သီ.)၊ နာဟံ (သျာ. ကံ.)] ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော။ပေ။ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

၃၁၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓဿ ခတ္တိယော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ [မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ (သဗ္ဗတ္ထ)] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယောပိ ဟိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ ဟောတိ၊ သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓဿ ဗြာဟ္မဏော။ပေ။ ဣဓဿ ဝေဿော။ပေ။ ဣဓဿ သုဒ္ဒေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒေါပိ ဟိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ ဟောတိ၊ သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ယဒိ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော။ပေ။ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

၃၂၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓဿ ခတ္တိယော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော၊ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော၊ အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ [သမ္မာဒိဋ္ဌီ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယောပိ ဟိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော၊ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော၊ အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ ဟောတိ၊ သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓဿ ဗြာဟ္မဏော၊ ဣဓဿ ဝေဿော၊ ဣဓဿ သုဒ္ဒေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒေါပိ ဟိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော။ပေ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဧဝံ ဟောတိ၊ သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ယဒိ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော။ပေ။ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

၃၂၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ခတ္တိယော သန္ဓိံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ၊ နိလ္လောပံ ဝါ ဟရေယျ၊ ဧကာဂါရိကံ ဝါ ကရေယျ၊ ပရိပန္ထေ ဝါ တိဋ္ဌေယျ၊ ပရဒါရံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ၊ တဉ္စေ တေ ပုရိသာ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ၊ ဒေဝ၊ စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဃာတေယျာမ ဝါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဇာပေယျာမ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာမ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပုဗ္ဗေ ‘ခတ္တိယော’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ၊ စောရောတွေဝ သင်္ချံ [သင်္ခံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ဗြာဟ္မဏော၊ ဣဓ ဝေဿော၊ ဣဓ သုဒ္ဒေါ သန္ဓိံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ၊ နိလ္လောပံ ဝါ ဟရေယျ၊ ဧကာဂါရိကံ ဝါ ကရေယျ၊ ပရိပန္ထေ ဝါ တိဋ္ဌေယျ၊ ပရဒါရံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ၊ တဉ္စေ တေ ပုရိသာ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ၊ ဒေဝ၊ စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဃာတေယျာမ ဝါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဇာပေယျာမ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာမ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပုဗ္ဗေ ‘သုဒ္ဒေါ’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ၊ စောရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ယဒိ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော။ပေ။ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

၃၂၂. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ခတ္တိယော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော အဿ ဝိရတော ပါဏာတိပါတာ၊ ဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ၊ ဝိရတော မုသာဝါဒါ၊ ရတ္တူပရတော၊ ဧကဘတ္တိကော၊ ဗြဟ္မစာရီ၊ သီလဝါ၊ ကလျာဏဓမ္မော? ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ [ပိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၈၄၊ ၁၈၇ သာမညဖလေ)]၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပုဗ္ဗေ ‘ခတ္တိယော’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ၊ သမဏောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓ ဗြာဟ္မဏော၊ ဣဓ ဝေဿော၊ ဣဓ သုဒ္ဒေါ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော အဿ ဝိရတော ပါဏာတိပါတာ၊ ဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ဝိရတော မုသာဝါဒါ၊ ရတ္တူပရတော၊ ဧကဘတ္တိကော၊ ဗြဟ္မစာရီ၊ သီလဝါ၊ ကလျာဏဓမ္မော? ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပုဗ္ဗေ ‘သုဒ္ဒေါ’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ၊ သမဏောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ မဟာရာဇ၊ ယဒိ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧဝံ သန္တေ၊ ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော၊ ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော၊ ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော၊ ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော၊ ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ၊ နော အဗြာဟ္မဏာ၊ ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

၃၂၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ကစ္စာန! သေယျထာပိ၊ ဘော ကစ္စာန၊ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ၊ ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ၊ မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ၊ အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ၊ ဧဝမေဝံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ‘‘မာ ခေါ မံ တွံ၊ မဟာရာဇ၊ သရဏံ အဂမာသိ. တမေဝ တွံ [တမေတံ တွံ (သျာ. ကံ.)၊ တမေတံ (က.)] ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆ ယမဟံ သရဏံ ဂတော’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန၊ ဘော ကစ္စာန၊ ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘သစေပိ မယံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒသသု ယောဇနေသု၊ ဒသပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. သစေပိ မယံ၊ ဘော ကစ္စာန၊ သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဝီသတိယာ ယောဇနေသု၊ တိံသာယ ယောဇနေသု၊ စတ္တာရီသာယ ယောဇနေသု၊ ပညာသာယ ယောဇနေသု၊ ပညာသမ္ပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယောဇနသတေ စေပိ မယံ ဘော ကစ္စာန၊ သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ၊ ယောဇနသတမ္ပိ မယံ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယတော စ၊ ဘော ကစ္စာန၊ ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဂဝါ၊ ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ မယံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

မဓုရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.