၇. စာတုမသုတ္တံ

၁၅၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စာတုမာယံ ဝိဟရတိ အာမလကီဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ စ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကေ ပနေတေ၊ အာနန္ဒ၊ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ၊ ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဧတာနိ၊ ဘန္တေ၊ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ၊ မမ ဝစနေန တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ၊ ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဣမာနိ၊ ဘန္တေ၊ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေမေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏာမေမိ ဝေါ၊ န ဝေါ မမ သန္တိကေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ပက္ကမိံသု.

၁၅၈. တေန ခေါ ပန သမယေန စာတုမေယျကာ သကျာ သန္ထာဂါရေ [သန္ဓာဂါရေ (က.)] သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဒ္ဒသံသု ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ၊ ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဟန္ဒ၊ ကဟံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝတာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော’’တိ. ‘‘တေနဟာယသ္မန္တော မုဟုတ္တံ နိသီဒထ၊ အပ္ပေဝ နာမ မယံ သက္ကုဏေယျာမ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ စာတုမေယျကာနံ သကျာနံ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိနန္ဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ၊ အဘိဝဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃံ. သန္တေတ္ထ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ၊ အဘိဝဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

၁၅၉. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ [သမ္မိဉ္ဇိတံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ၊ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ၊ ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိနန္ဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ၊ အဘိဝဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃံ. သန္တေတ္ထ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ ဘန္တေ၊ ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ၊ သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ၊ အဘိဝဒတု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

၁၆၀. အသက္ခိံသု ခေါ စာတုမေယျကာ စ သကျာ ဗြဟ္မာ စ သဟမ္ပတိ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေတုံ ဗီဇူပမေန စ တရုဏူပမေန စ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဥဋ္ဌေထာဝုသော၊ ဂဏှထ ပတ္တစီဝရံ. ပသာဒိတော ဘဂဝါ စာတုမေယျကေဟိ စ သကျေဟိ ဗြဟ္မုနာ စ သဟမ္ပတိနာ ဗီဇူပမေန စ တရုဏူပမေန စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိန္တိ တေ၊ သာရိပုတ္တ၊ အဟောသိ မယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပဏာမိတေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော. အပ္ပေါဿုက္ကော ဒါနိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရိဿတိ၊ မယမ္ပိ ဒါနိ အပ္ပေါဿုက္ကာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရမနုယုတ္တာ ဝိဟရိဿာမာ’’’တိ. ‘‘အာဂမေဟိ တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အာဂမေဟိ တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိန္တိ တေ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ အဟောသိ မယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပဏာမိတေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော. အပ္ပေါဿုက္ကော ဒါနိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရိဿတိ၊ အဟဉ္စ ဒါနိ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ မောဂ္ဂလ္လာန! အဟံ ဝါ ဟိ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရေယျံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဝါ’’တိ.

၁၆၁. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ [ဥမ္မီဘယံ (သျာ. ကံ.)]၊ ကုမ္ဘီလဘယံ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ၊ သုသုကာဘယံ – ဣမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိမာနိ ဘယာနိ ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ၊ ကုမ္ဘီလဘယံ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ၊ သုသုကာဘယံ.

၁၆၂. ‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဦမိဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရီ ဩဝဒန္တိ၊ အနုသာသန္တိ – ‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ အာလောကိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ဝိလောကိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပသာရိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ သင်္ဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ အညေ ဩဝဒါမ၊ အနုသာသာမ [ဩဝဒါမပိ အနုသာသာမပိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]. ဣမေ ပနမှာကံ ပုတ္တမတ္တာ မညေ၊ နတ္တမတ္တာ မညေ၊ အမှေ [ဧဝံ (က.)] ဩဝဒိတဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဦမိဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘ဦမိဘယ’န္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောဓုပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ.

၁၆၃. ‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုမ္ဘီလဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရီ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဣဒံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ သာယိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ ပါတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န ပါတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ သာယိတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ ပါတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န ပါတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ သာယိတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န သာယိတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ ပါတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န ပါတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ခါဒါမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ခါဒါမ၊ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ဘုဉ္ဇာမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ဘုဉ္ဇာမ၊ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ သာယာမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ သာယာမ၊ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ပိဝါမ [ပိပါမ (သီ. ပီ.)]၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ပိဝါမ၊ ကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ၊ အကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ၊ ကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ၊ အကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ၊ ကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ၊ အကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ၊ ကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ၊ အကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ၊ ကာလေပိ ခါဒါမ၊ ဝိကာလေပိ ခါဒါမ၊ ကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ၊ ကာလေပိ သာယာမ၊ ဝိကာလေပိ သာယာမ၊ ကာလေပိ ပိဝါမ၊ ဝိကာလေပိ ပိဝါမ. ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေန္တိ တတ္ထပိမေ မုခါဝရဏံ မညေ ကရောန္တီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုမ္ဘီလဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘ကုမ္ဘီလဘယ’န္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဩဒရိကတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ.

၁၆၄. ‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သော တတ္ထ ပဿတိ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ [ပရိစာရိယမာနံ (သျာ. ကံ. က.)]. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရိမှာ. သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပန မေ ကုလေ [သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ကုလေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဘောဂါ. သက္ကာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတု’န္တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝဋ္ဋဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘အာဝဋ္ဋဘယ’န္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ.

၁၆၅. ‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုသုကာဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သော တတ္ထ ပဿတိ မာတုဂါမံ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပါရုတံ ဝါ. တဿ မာတုဂါမံ ဒိသွာ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပါရုတံ ဝါ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတိ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသေန [အနုဒ္ဓသ္တေန (သီ. ပီ.)] စိတ္တေန သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုသုကာဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘သုသုကာဘယ’န္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဘယာနိ၊ ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

စာတုမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.