၅. ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ

၁၃၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဧကာသနဘောဇနံ ခေါ၊ အဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပါဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမိ အပ္ပါတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ၊ တုမှေပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇထ၊ ဧကာသနဘောဇနံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တုမှေပိ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပါဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပါတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ န ဥဿဟာမိ ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ၊ ဧကာသနဘောဇနဉှိ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘုဉ္ဇတော သိယာ ကုက္ကုစ္စံ၊ သိယာ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ယတ္ထ နိမန္တိတော အဿသိ တတ္ထ ဧကဒေသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဧကဒေသံ နီဟရိတွာပိ ဘုဉ္ဇေယျာသိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘုဉ္ဇမာနော ဧကာသနော ယာပေဿသီ’’တိ [ဘုဉ္ဇမာနော ယာပေဿသီတိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]. ‘‘ဧဝမ္ပိ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ န ဥဿဟာမိ ဘုဉ္ဇိတုံ၊ ဧဝမ္ပိ ဟိ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘုဉ္ဇတော သိယာ ကုက္ကုစ္စံ၊ သိယာ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ သဗ္ဗံ တံ တေမာသံ န ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အဒါသိ၊ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ.

၁၃၅. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရောန္တိ – နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတီတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒါလိံ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ ခေါ၊ အာဝုသော ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရီယတိ [ကရဏီယံ (က.)]. နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတိ. ဣင်္ဃာဝုသော ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧတံ ဒေါသကံ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ မာ တေ ပစ္ဆာ ဒုက္ကရတရံ အဟောသီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ၊ ဘန္တေ၊ အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ၊ ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ.

‘‘တဂ္ဃ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ၊ ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. သမယောပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘ဘဂဝါ ခေါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ၊ ဘဂဝါပိ မံ ဇာနိဿတိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဘိက္ခု သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ၊ တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဘိက္ခုနိယော သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ၊ တာပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဥပါသကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ၊ တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဥပါသိကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ၊ တာပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ၊ တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ထေရညတရော ဘိက္ခု သာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသီ’’တိ.

‘‘အစ္စယော မံ၊ ဘန္တေ၊ အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ၊ ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ၊ ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ’’.

၁၃၆. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဣဓဿ ဘိက္ခု ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော၊ တမဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ပင်္ကေ သင်္ကမော ဟောဟီ’တိ၊ အပိ နု ခေါ သော သင်္ကမေယျ ဝါ အညေန ဝါ ကာယံ သန္နာမေယျ၊ ‘နော’တိ ဝါ ဝဒေယျာ’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဣဓဿ ဘိက္ခု ပညာဝိမုတ္တော။ ကာယသက္ခိ။ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော။ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော။ ဓမ္မာနုသာရီ။ သဒ္ဓါနုသာရီ၊ တမဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ပင်္ကေ သင်္ကမော ဟောဟီ’တိ၊ အပိ နု ခေါ သော သင်္ကမေယျ ဝါ အညေန ဝါ ကာယံ သန္နာမေယျ၊ ‘နော’တိ ဝါ ဝဒေယျာ’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အပိ နု တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ တသ္မိံ သမယေ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝါ ဟောသိ ပညာဝိမုတ္တော ဝါ ကာယသက္ခိ ဝါ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝါ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော ဝါ ဓမ္မာနုသာရီ ဝါ သဒ္ဓါနုသာရီ ဝါ’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘နနု တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ တသ္မိံ သမယေ ရိတ္တော တုစ္ဆော အပရဒ္ဓေါ’’တိ?

‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ. အစ္စယော မံ၊ ဘန္တေ၊ အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ၊ ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ၊ ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. ယတော စ ခေါ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ၊ တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ၊ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ’’.

၁၃၇. ‘‘ဣဓ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇေယျံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဥတ္တရိ [ဥတ္တရိံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော သတ္ထာပိ ဥပဝဒတိ၊ အနုဝိစ္စပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဥပဝဒန္တိ၊ ဒေဝတာပိ ဥပဝဒန္တိ၊ အတ္တာပိ အတ္တာနံ ဥပဝဒတိ. သော သတ္ထာရာပိ ဥပဝဒိတော၊ အနုဝိစ္စပိ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ ဥပဝဒိတော၊ ဒေဝတာဟိပိ ဥပဝဒိတော၊ အတ္တနာပိ အတ္တာနံ ဥပဝဒိတော န ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရိဿ.

၁၃၈. ‘‘ဣဓ ပန၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇေယျံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော သတ္ထာပိ န ဥပဝဒတိ၊ အနုဝိစ္စပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ န ဥပဝဒန္တိ၊ ဒေဝတာပိ န ဥပဝဒန္တိ၊ အတ္တာပိ အတ္တာနံ န ဥပဝဒတိ. သော သတ္ထာရာပိ အနုပဝဒိတော၊ အနုဝိစ္စပိ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အနုပဝဒိတော၊ ဒေဝတာဟိပိ အနုပဝဒိတော၊ အတ္တနာပိ အတ္တာနံ အနုပဝဒိတော ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

၁၃၉. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ၊ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော။ပေ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ။ပေ။ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ၊ ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ။ပေ။ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန။ပေ။ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ၊ ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ၊ အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿာ’’တိ.

၁၄၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ [ပဝယှ ပဝယှ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ကာရဏံ ကရောန္တိ? ကော ပန၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ နော တထာ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ န သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ န လောမံ ပါတေတိ၊ န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ န သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ န လောမံ ပါတေတိ၊ န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ [ယထယိဒံ (သျာ. ကံ. က.)] အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

၁၄၁. ‘‘ဣဓ ပန၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ န အပနာမေတိ၊ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ န အပနာမေတိ၊ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော၊ ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

၁၄၂. ‘‘ဣဓ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော ဟောတိ အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ န သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ န လောမံ ပါတေတိ၊ န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ န သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ န လောမံ ပါတေတိ၊ န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော၊ ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

၁၄၃. ‘‘ဣဓ ပန၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော ဟောတိ အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ၊ န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ၊ န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ၊ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ၊ သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော၊ ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

၁၄၄. ‘‘ဣဓ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧကစ္စော ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရိဿာမ – မာ ယမ္ပိဿ တံ သဒ္ဓါမတ္တကံ ပေမမတ္တကံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ. သေယျထာပိ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ပုရိသဿ ဧကံ စက္ခုံ၊ တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဧကံ စက္ခုံ ရက္ခေယျုံ – ‘မာ ယမ္ပိဿ တံ ဧကံ စက္ခုံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရိဿာမ – မာ ယမ္ပိဿ တံ သဒ္ဓါမတ္တကံ ပေမမတ္တကံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ. အယံ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တိ. အယံ ပန၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟေတု အယံ ပစ္စယော၊ ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ နော တထာ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ.

၁၄၅. ‘‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော ယေန ပုဗ္ဗေ အပ္ပတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ အဟေသုံ ဗဟုတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟိံသု? ကော ပန၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော ယေန ဧတရဟိ ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီ’တိ? ‘‘ဧဝမေတံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဟောတိ သတ္တေသု ဟာယမာနေသု၊ သဒ္ဓမ္မေ အန္တရဓာယမာနေ၊ ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီတိ. န တာဝ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ ယာဝ န ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ. ယတော စ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ၊ အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ. န တာဝ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ ယာဝ န သံဃော မဟတ္တံ ပတ္တော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သံဃော မဟတ္တံ ပတ္တော ဟောတိ၊ အထ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ. အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ. န တာဝ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ ယာဝ န သံဃော လာဘဂ္ဂံ ပတ္တော ဟောတိ၊ ယသဂ္ဂံ ပတ္တော ဟောတိ၊ ဗာဟုသစ္စံ ပတ္တော ဟောတိ၊ ရတ္တညုတံ ပတ္တော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ သံဃော ရတ္တညုတံ ပတ္တော ဟောတိ၊ အထ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ၊ အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ.

၁၄၆. ‘‘အပ္ပကာ ခေါ တုမှေ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ တေန သမယေန အဟုဝတ္ထ ယဒါ ဝေါ အဟံ အာဇာနီယသုသူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေသိံ. တံ သရသိ [သရသိ တွံ (သီ. ပီ.)၊ သရသိ တံ (?)] ဘဒ္ဒါလီ’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘တတြ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ကံ ဟေတုံ ပစ္စေသီ’’တိ?

‘‘သော ဟိ နူနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဒီဃရတ္တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ အဟောသိ’’န္တိ.

‘‘န ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဧသေဝ ဟေတု၊ ဧသ ပစ္စယော. အပိ စ မေ တွံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဒီဃရတ္တံ စေတသာ စေတောပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘န စာယံ မောဃပုရိသော မယာ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗစေတသော [သဗ္ဗံ စေတသော (က.)] သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတီ’တိ. အပိ စ တေ အဟံ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ အာဇာနီယသုသူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

၁၄၇. ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဒက္ခော အဿဒမကော ဘဒြံ အဿာဇာနီယံ လဘိတွာ ပဌမေနေဝ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရေတိ. တဿ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ၊ ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ၊ တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ ယုဂါဓာနေ. တဿ ယုဂါဓာနေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ၊ ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ၊ တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ အနုက္ကမေ မဏ္ဍလေ ခုရကာသေ [ခုရကာယေ (သီ. ပီ.)] ဓာဝေ ဒဝတ္တေ [ရဝတ္ထေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ရာဇဂုဏေ ရာဇဝံသေ ဥတ္တမေ ဇဝေ ဥတ္တမေ ဟယေ ဥတ္တမေ သာခလျေ. တဿ ဥတ္တမေ ဇဝေ ဥတ္တမေ ဟယေ ဥတ္တမေ သာခလျေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ၊ ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ၊ တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ဝဏ္ဏိယဉ္စ ပါဏိယဉ္စ [ဝလိယဉ္စ (သီ. ပီ.)၊ ဗလိယဉ္စ (သျာ. ကံ.)] အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ ဒသဟိ? ဣဓ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဘိက္ခု အသေခါယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘဒ္ဒါလိ၊ ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.