၅. ဇီဝကသုတ္တံ

၅၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ၊ ဘန္တေ – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ [အာရမ္ဘန္တိ (က.)]၊ တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ [ဥဒ္ဒိဿကဋံ (သီ. ပီ.)] မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ. ယေ တေ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ၊ တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ၊ ကစ္စိ တေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော၊ န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ၊ ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ၊ န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ?

၅၂. ‘‘ယေ တေ၊ ဇီဝက၊ ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ၊ တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော၊ အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ မံ တေ အသတာ အဘူတေန. တီဟိ ခေါ အဟံ၊ ဇီဝက၊ ဌာနေဟိ မံသံ အပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. ဒိဋ္ဌံ၊ သုတံ၊ ပရိသင်္ကိတံ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ၊ ဇီဝက၊ တီဟိ ဌာနေဟိ မံသံ အပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. တီဟိ ခေါ အဟံ၊ ဇီဝက၊ ဌာနေဟိ မံသံ ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. အဒိဋ္ဌံ၊ အသုတံ၊ အပရိသင်္ကိတံ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ၊ ဇီဝက၊ တီဟိ ဌာနေဟိ မံသံ ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ.

၅၃. ‘‘ဣဓ၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ၊ တထာ ဒုတိယံ၊ တထာ တတိယံ၊ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနောဝ [အာကင်္ခမာနော (သျာ. ကံ.)]၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသတိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မာယံ [မံ + အယံ = မာယံ] ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာတိ! အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာ’တိ – ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ. သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော [အဂဓိတော (သျာ. ကံ. က.)] အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော [အနဇ္ဈာပန္နော (သျာ. ကံ. က.)] အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ကိံ မညသိ၊ ဇီဝက၊ အပိ နု သော ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ၊ ပရဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ၊ ဥဘယဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီ’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘နနု သော၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အနဝဇ္ဇံယေဝ အာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ?

‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ. သုတံ မေတံ၊ ဘန္တေ – ‘ဗြဟ္မာ မေတ္တာဝိဟာရီ’တိ. တံ မေ ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌော၊ ဘဂဝါ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ မေတ္တာဝိဟာရီ’’တိ. ‘‘ယေန ခေါ၊ ဇီဝက၊ ရာဂေန ယေန ဒေါသေန ယေန မောဟေန ဗျာပါဒဝါ အဿ သော ရာဂေါ သော ဒေါသော သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော [အနဘာဝကတော (သီ. ပီ.)၊ အနဘာဝံဂတော (သျာ. ကံ.)] အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော. သစေ ခေါ တေ၊ ဇီဝက၊ ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ အနုဇာနာမိ တေ ဧတ’’န္တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ၊ ဘန္တေ၊ သန္ဓာယ ဘာသိတံ’’ [ဘာသိတန္တိ (သျာ.)].

၅၄. ‘‘ဣဓ၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. သော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ။ပေ။ မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ။ပေ။ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ၊ တထာ ဒုတိယံ၊ တထာ တတိယံ၊ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနောဝ၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသတိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာတိ! အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာ’တိ – ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ. သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ကိံ မညသိ၊ ဇီဝက၊ အပိ နု သော ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ၊ ပရဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ၊ ဥဘယဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီ’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘နနု သော၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အနဝဇ္ဇံယေဝ အာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ?

‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ. သုတံ မေတံ၊ ဘန္တေ – ‘ဗြဟ္မာ ဥပေက္ခာဝိဟာရီ’တိ. တံ မေ ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌော၊ ဘဂဝါ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဥပေက္ခာဝိဟာရီ’’တိ. ‘‘ယေန ခေါ၊ ဇီဝက၊ ရာဂေန ယေန ဒေါသေန ယေန မောဟေန ဝိဟေသဝါ အဿ အရတိဝါ အဿ ပဋိဃဝါ အဿ သော ရာဂေါ သော ဒေါသော သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော. သစေ ခေါ တေ၊ ဇီဝက၊ ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ၊ အနုဇာနာမိ တေ ဧတ’’န္တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ၊ ဘန္တေ၊ သန္ဓာယ ဘာသိတံ’’.

၅၅. ‘‘ယော ခေါ၊ ဇီဝက၊ တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘတိ သော ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမာဟ – ‘ဂစ္ဆထ၊ အမုကံ နာမ ပါဏံ အာနေထာ’တိ၊ ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ပါဏော ဂလပ္ပဝေဌကေန [ဂလပ္ပဝေဓကေန (ဗဟူသု)] အာနီယမာနော ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘ဂစ္ဆထ ဣမံ ပါဏံ အာရဘထာ’တိ၊ ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ပါဏော အာရဘိယမာနော ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ဣမိနာ စတုတ္ထေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ အကပ္ပိယေန အာသာဒေတိ၊ ဣမိနာ ပဉ္စမေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယော ခေါ၊ ဇီဝက၊ တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘတိ သော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘန္တေ! ကပ္ပိယံ ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ၊ အနဝဇ္ဇံ ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ. အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘန္တေ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

ဇီဝကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.