၂. သတ္တဇဋိလသုတ္တံ

၅၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန သတ္တ စ ဇဋိလာ၊ သတ္တ စ နိဂဏ္ဌာ၊ သတ္တ စ အစေလကာ၊ သတ္တ စ ဧကသာဋကာ၊ သတ္တ စ ပရိဗ္ဗာဇကာ၊ ပရူဠှကစ္ဆနခလောမာ ခါရိဝိဝိဓမာဒါယ [ခါရီဝိဓမာဒါယ (က. သံ. နိ. ၁.၁၂၂၊ ဒီ. နိ. ၁.၂၈၀)] ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အတိက္ကမန္တိ.

အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေ သတ္တ စ ဇဋိလေ၊ သတ္တ စ နိဂဏ္ဌေ၊ သတ္တ စ အစေလကေ၊ သတ္တ စ ဧကသာဋကေ၊ သတ္တ စ ပရိဗ္ဗာဇကေ၊ ပရူဠှကစ္ဆနခလောမေ ခါရိဝိဝိဓမာဒါယ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အတိက္ကမန္တေ. ဒိသွာန ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဒက္ခိဏဇာဏုမဏ္ဍလံ ပထဝိယံ [ပဌဝိယံ (သီ. သျာ. ပီ.)] နိဟန္တွာ ယေန တေ သတ္တ စ ဇဋိလာ၊ သတ္တ စ နိဂဏ္ဌာ၊ သတ္တ စ အစေလကာ၊ သတ္တ စ ဧကသာဋကာ၊ သတ္တ စ ပရိဗ္ဗာဇကာ၊ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ နာမံ သာဝေသိ – ‘‘ရာဇာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပသေနဒိ ကောသလော၊ ရာဇာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပသေနဒိ ကောသလော၊ ရာဇာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပသေနဒိ ကောသလော’’တိ.

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အစိရပက္ကန္တေသု တေသု သတ္တသု စ ဇဋိလေသု၊ သတ္တသု စ နိဂဏ္ဌေသု၊ သတ္တသု စ အစေလကေသု၊ သတ္တသု စ ဧကသာဋကေသု၊ သတ္တသု စ ပရိဗ္ဗာဇကေသု၊ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေ ခေါ [ယေ စ ခေါ (သီ.)၊ ယေ စ တေ (သျာ.)၊ ယေ နု ကေစိ ခေါ (ပီ.)၊ ယေ တေ (သံ. နိ. ၁.၁၂၂)၊ ယေ နု ခေါ ကေစိ (?)] ဘန္တေ၊ လောကေ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ ဧတေ တေသံ အညတရေ’’တိ [အညတရာတိ (သီ. က.)၊ အညတရောတိ (သျာ. ပီ.)].

‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ တယာ ဂိဟိနာ ကာမဘောဂိနာ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တေန ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တေန မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရယန္တေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တေန – ဣမေ ဝါ အရဟန္တော၊ ဣမေ ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ သမာပန္နာတိ.

‘‘သံဝါသေန ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ [န ဣတ္တရေန (သျာ. သီ. သျာ. အဋ္ဌ.)]၊ မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန. သံဝေါဟာရေန ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန. အာပဒါသု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော. သော စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေန. သာကစ္ဆာယ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေနာ’’တိ.

‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ [သုဘာသိတမိဒံ (သံ. နိ. ၁.၁၂၂)]၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ – ‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ၊ မဟာရာဇ၊ တယာ ဂိဟိနာ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တေန ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တေန မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရယန္တေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တေန – ဣမေ ဝါ အရဟန္တော၊ ဣမေ ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ သမာပန္နာတိ. သံဝါသေန ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ပေ။ သာကစ္ဆာယ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရံ၊ မနသိကရောတာ နော အမနသိကရောတာ၊ ပညဝတာ နော ဒုပ္ပညေနာ’’’တိ.

‘‘ဧတေ၊ ဘန္တေ၊ မမ ပုရိသာ စောရာ [စရာ (သံ. နိ. ၁.၁၂၂)] ဩစရကာ ဇနပဒံ ဩစရိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. တေဟိ ပဌမံ ဩစိဏ္ဏံ အဟံ ပစ္ဆာ ဩသာရိဿာမိ [ဩတရိဿာမိ (သီ. သျာ. ပီ.)၊ ဩယာယိဿာမိ (သီ. သျာ. အဋ္ဌ.)၊ ဩသာပယိဿာမိ (သံ. နိ. ၁.၁၂၂)]. ဣဒါနိ တေ၊ ဘန္တေ၊ တံ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတွာ သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ကပ္ပိတကေသမဿူ ဩဒါတဝတ္ထဝသနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂိဘူတာ ပရိစာရေဿန္တီ’’ [စာရိယန္တိ (သျာ.)] တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

‘‘န ဝါယမေယျ သဗ္ဗတ္ထ၊ နာညဿ ပုရိသော သိယာ၊

နာညံ နိဿာယ ဇီဝေယျ၊ ဓမ္မေန န ဝဏိံ [ဝါဏိံ (သီ.)၊ ဝဏီ (သျာ. ပီ.)၊ ဝါဏိဇံ (က.)] စရေ’’တိ. ဒုတိယံ၊