နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ခုဒ္ဒကနိကာယေ
ထေရီဂါထာပါဠိ
၁. ဧကကနိပါတော
၁. အညတရာထေရီဂါထာ
၁. ‘‘သုခံ သုပါဟိ ထေရိကေ၊ ကတွာ စောဠေန ပါရုတာ၊
ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါ၊ သုက္ခဍာကံ ဝ ကုမ္ဘိယ’’န္တိ.
ဣတ္ထံ သုဒံ အညတရာ ထေရီ အပညာတာ ဘိက္ခုနီ ဂါထံ အဘာသိတ္ထာတိ.
၂. မုတ္တာထေရီဂါထာ
၂. ‘‘မုတ္တေ မုစ္စဿု ယောဂေဟိ၊ စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟာ ဣဝ၊
ဝိပ္ပမုတ္တေန စိတ္တေန၊ အနဏာ ဘုဉ္ဇ ပိဏ္ဍက’’န္တိ.
ဣတ္ထံ သုဒံ ဘဂဝါ မုတ္တံ သိက္ခမာနံ ဣမာယ ဂါထာယ အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ.
၃. ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာ
၃. ‘‘ပုဏ္ဏေ ပူရဿု ဓမ္မေဟိ၊ စန္ဒော ပန္နရသေရိဝ၊
ပရိပုဏ္ဏာယ ပညာယ၊ တမောခန္ဓံ [တမောက္ခန္ဓံ (သီ. သျာ.)] ပဒါလယာ’’တိ.
ဣတ္ထံ သုဒံ ပုဏ္ဏာ ထေရီ ဂါထံ အဘာသိတ္ထာတိ.
၄. တိဿာထေရီဂါထာ
၄. ‘‘တိဿေ သိက္ခဿု သိက္ခာယ၊ မာ တံ ယောဂါ ဥပစ္စဂုံ၊
သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ၊ စရ လောကေ အနာသဝါ’’တိ.
။ တိဿာ ထေရီ။.
၅. အညတရာတိဿာထေရီဂါထာ
၅. ‘‘တိဿေ ယုဉ္ဇဿု ဓမ္မေဟိ၊ ခဏော တံ မာ ဥပစ္စဂါ၊
ခဏာတီတာ ဟိ သောစန္တိ၊ နိရယမှိ သမပ္ပိတာ’’တိ.
။ အညတရာ တိဿာ ထေရီ။.
၆. ဓီရာထေရီဂါထာ
၆. ‘‘ဓီရေ နိရောဓံ ဖုသေဟိ [ဖုဿေဟိ (သီ.)]၊ သညာဝူပသမံ သုခံ၊
အာရာဓယာဟိ နိဗ္ဗာနံ၊ ယောဂက္ခေမမနုတ္တရ’’န္တိ [ယောဂက္ခေမံ အနုတ္တရန္တိ (သီ. သျာ.)].
။ ဓီရာ ထေရီ။.
၇. ဝီရာထေရီဂါထာ
၇. ‘‘ဝီရာ ဝီရေဟိ [ဓီရာ ဓီရေဟိ (က.)] ဓမ္မေဟိ၊ ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ၊
ဓာရေဟိ အန္တိမံ ဒေဟံ၊ ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိ’’န္တိ [သဝါဟနန္တိ (က.)].
။ ဝီရာ ထေရီ။.
၈. မိတ္တာထေရီဂါထာ
၈. ‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန၊ မိတ္တေ မိတ္တရတာ ဘဝ၊
ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေ၊ ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာ’’တိ.
။ မိတ္တာ ထေရီ။.
၉. ဘဒြာထေရီဂါထာ
၉. ‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန၊ ဘဒြေ ဘဒြရတာ ဘဝ၊
ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေ၊ ယောဂက္ခေမမနုတ္တရ’’န္တိ.
။ ဘဒြာ ထေရီ။.
၁၀. ဥပသမာထေရီဂါထာ
၁၀. ‘‘ဥပသမေ တရေ ဩဃံ၊ မစ္စုဓေယျံ သုဒုတ္တရံ၊
ဓာရေဟိ အန္တိမံ ဒေဟံ၊ ဇေတွာ မာရံ သဝါဟန’’န္တိ.
။ ဥပသမာ ထေရီ။.
၁၁. မုတ္တာထေရီဂါထာ
၁၁. ‘‘သုမုတ္တာ သာဓုမုတ္တာမှိ၊ တီဟိ ခုဇ္ဇေဟိ မုတ္တိယာ၊
ဥဒုက္ခလေန မုသလေန၊ ပတိနာ ခုဇ္ဇကေန စ၊
မုတ္တာမှိ ဇာတိမရဏာ၊ ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ’’တိ.
။ မုတ္တာ ထေရီ။.
၁၂. ဓမ္မဒိန္နာထေရီဂါထာ
၁၂. ‘‘ဆန္ဒဇာတာ အဝသာယီ၊ မနသာ စ ဖုဋာ [ဖုဋ္ဌာ (သျာ.)၊ ဖုဌာ (သီ. အဋ္ဌ.)] သိယာ၊
ကာမေသု အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ [အပ္ပဋိဗန္ဓစိတ္တာ (က.)]၊ ဥဒ္ဓံသောတာတိ ဝုစ္စတီ’’တိ [ဥဒ္ဓံသောတာ ဝိမုစ္စတီတိ (သီ. ပီ.)].
။ ဓမ္မဒိန္နာ ထေရီ။.
၁၃.ဝိသာခါထေရီဂါထာ
၁၃. ‘‘ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ၊ ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ၊
ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ၊ ဧကမန္တေ နိသီဒထာ’’တိ.
။ ဝိသာခါ ထေရီ။.
၁၄.သုမနာထေရီဂါထာ
၁၄. ‘‘ဓာတုယော ဒုက္ခတော ဒိသွာ၊ မာ ဇာတိံ ပုနရာဂမိ၊
ဘဝေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ၊ ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ.
။ သုမနာ ထေရီ။.
၁၅. ဥတ္တရာထေရီဂါထာ
၁၅. ‘‘ကာယေန သံဝုတာ အာသိံ၊ ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ၊
သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ၊ သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ.
။ ဥတ္တရာ ထေရီ။.
၁၆. ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုမနာထေရီဂါထာ
၁၆. ‘‘သုခံ တွံ ဝုဍ္ဎိကေ သေဟိ၊ ကတွာ စောဠေန ပါရူတာ၊
ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါ၊ သီတိဘူတာသိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ.
။ သုမနာ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတာ ထေရီ။.
၁၇. ဓမ္မာထေရီဂါထာ
၁၇. ‘‘ပိဏ္ဍပါတံ စရိတွာန၊ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဒုဗ္ဗလာ၊
ဝေဓမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ၊ တတ္ထေဝ နိပတိံ ဆမာ၊
ဒိသွာ အာဒီနဝံ ကာယေ၊ အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ.
။ ဓမ္မာ ထေရီ။.
၁၈. သံဃာထေရီဂါထာ
၁၈. ‘‘ဟိတွာ ဃရေ ပဗ္ဗဇိတွာ [ပဗ္ဗဇိတာ (သီ. အဋ္ဌ.)]၊ ဟိတွာ ပုတ္တံ ပသုံ ပိယံ၊
ဟိတွာ ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ၊ အဝိဇ္ဇဉ္စ ဝိရာဇိယ၊
သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ၊ ဥပသန္တာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ.
။ သံဃာ ထေရီ။.
ဧကကနိပါတော နိဋ္ဌိတော.
၂. ဒုကနိပါတော
၁. အဘိရူပနန္ဒာထေရီဂါထာ
၁၉. [အပ. ထေရီ ၂.၄.၁၅၇ အပဒါနေပိ] ‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ၊ ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ၊
အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ၊ ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.
၂၀. ‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ၊ မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ၊
တတော မာနာဘိသမယာ၊ ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ.
ဣတ္ထံ သုဒံ ဘဂဝါ အဘိရူပနန္ဒံ သိက္ခမာနံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ [ဣတ္ထံ သုဒံ ဘဂဝါ အဘိရူပနန္ဒံ သိက္ခမာနံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ (က.)].
၂. ဇေန္တာထေရီဂါထာ
၂၁. ‘‘ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ မဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ၊
ဘာဝိတာ တေ မယာ သဗ္ဗေ၊ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ.
၂၂. ‘‘ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါ၊ အန္တိမောယံ သမုဿယော၊
ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.
ဣတ္ထံ သုဒံ ဇေန္တာ ထေရီ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ.
၃. သုမင်္ဂလမာတာထေရီဂါထာ
၂၃. ‘‘သုမုတ္တိကာ သုမုတ္တိကာ [သုမုတ္တိကေ သုမုတ္တိကေ (သီ.)၊ သုမုတ္တိကေ သုမုတ္တိကာ (သျာ. က.)]၊ သာဓုမုတ္တိကာမှိ မုသလဿ၊
အဟိရိကော မေ ဆတ္တကံ ဝါပိ၊ ဥက္ခလိကာ မေ ဒေဍ္ဍုဘံ ဝါတိ.
၂၄. ‘‘ရာဂဉ္စ အဟံ ဒေါသဉ္စ၊ စိစ္စိဋိ စိစ္စိဋီတိ ဝိဟနာမိ၊
သာ ရုက္ခမူလမုပဂမ္မ၊ အဟော သုခန္တိ သုခတော ဈာယာမီ’’တိ.
။ သုမင်္ဂလမာတာ ထေရီ [အညတရာ ထေရီ ဘိက္ခုနီ အပညာတာ (သျာ. က.)].
၄. အဍ္ဎကာသိထေရီဂါထာ
၂၅. ‘‘ယာဝ ကာသိဇနပဒေါ၊ သုင်္ကော မေ တတ္ထကော အဟု၊
တံ ကတွာ နေဂမော အဂ္ဃံ၊ အဍ္ဎေနဂ္ဃံ ဌပေသိ မံ.
၂၆. ‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ရူပေ၊ နိဗ္ဗိန္ဒဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟံ၊
မာ ပုန ဇာတိသံသာရံ၊ သန္ဓာဝေယျံ ပုနပ္ပုနံ၊
တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.
။ အဍ္ဎကာသိ ထေရီ။.
၅. စိတ္တာထေရီဂါထာ
၂၇. ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ကိသိကာ၊ ဂိလာနာ ဗာဠှဒုဗ္ဗလာ၊
ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမိ၊ ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယ.
၂၈. ‘‘သင်္ဃာဋိံ နိက္ခိပိတွာန၊ ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယ၊
သေလေ ခမ္ဘေသိမတ္တာနံ၊ တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ.
။ စိတ္တာ ထေရီ။.
၆. မေတ္တိကာထေရီဂါထာ
၂၉. ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ဒုက္ခိတာ၊ ဒုဗ္ဗလာ ဂတယောဗ္ဗနာ၊
ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမိ၊ ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယ.
၃၀. ‘‘နိက္ခိပိတွာန သင်္ဃာဋိံ၊ ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယ၊
နိသိန္နာ စမှိ သေလမှိ၊ အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ၊
တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.
။ မေတ္တိကာ ထေရီ။.
၇. မိတ္တာထေရီဂါထာ
၃၁. ‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ၊ ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊
ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ၊ အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.
၃၂. ‘‘ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိံ၊ ဒေဝကာယာဘိနန္ဒိနီ၊
သာဇ္ဇ ဧကေန ဘတ္တေန၊ မုဏ္ဍာ သင်္ဃာဋိပါရုတာ၊
ဒေဝကာယံ န ပတ္ထေဟံ၊ ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရ’’န္တိ.
။ မိတ္တာ ထေရီ။.
၈. အဘယမာတုထေရီဂါထာ
၃၃. ‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အမ္မ၊ အဓော ဝေ ကေသမတ္ထကာ၊
ပစ္စဝေက္ခဿုမံ ကာယံ၊ အသုစိံ ပူတိဂန္ဓိကံ.
၃၄. ‘‘ဧဝံ ဝိဟရမာနာယ၊ သဗ္ဗော ရာဂေါ သမူဟတော၊
ပရိဠာဟော သမုစ္ဆိန္နော၊ သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ.
။ အဘယမာတု ထေရီ။.
၉. အဘယာထေရီဂါထာ
၃၅. ‘‘အဘယေ ဘိဒုရော ကာယော၊ ယတ္ထ သတာ ပုထုဇ္ဇနာ၊
နိက္ခိပိဿာမိမံ ဒေဟံ၊ သမ္ပဇာနာ သတီမတီ.
၃၆. ‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ၊ အပ္ပမာဒရတာယ မေ၊
တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.
။ အဘယာ ထေရီ။.
၁၀. သာမာထေရီဂါထာ
၃၇. ‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ၊ ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ၊
အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ၊ စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ၊
တဿာ မေ အဋ္ဌမီ ရတ္တိ၊ ယတော တဏှာ သမူဟတာ.
၃၈. ‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ၊ အပ္ပမာဒရတာယ မေ၊
တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.
။ သာမာ ထေရီ။.
ဒုကနိပါတော နိဋ္ဌိတော.
၃. တိကနိပါတော
၁. အပရာသာမာထေရီဂါထာ
၃၉. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိဝဿာနိ၊ ယတော ပဗ္ဗဇိတာယ မေ၊
နာဘိဇာနာမိ စိတ္တဿ၊ သမံ လဒ္ဓံ ကုဒါစနံ.