၆. ပဋိသမ္ဘိဒါကထာ

၁. ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝါရော

၃၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တာ ပဗ္ဗဇိတေန န သေဝိတဗ္ဗာ. ကတမေ ဒွေ? ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဟီနော ဂမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော၊ ယော စာယံ အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဒုက္ခော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော. ဧတေ ခေါ [ဧတေ တေ (သျာ. က. သီ. အဋ္ဌ.) သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁၊ မဟာဝ. ၁၃ ပဿိတဗ္ဗာ]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ဣဒံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ. ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ ဗျာဓိပိ ဒုက္ခော၊ မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. ဣဒံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ – ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ နန္ဒိရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ၊ သေယျထိဒံ – ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ. ဣဒံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ – ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော. ဣဒံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ – အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ သမ္မာသမာဓိ.

‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပရိညေယျ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ပရိညာတန္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ.

‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ပဟီနန္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ.

‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ သစ္ဆိကတန္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ.

‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ ဘာဝေတဗ္ဗ’န္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဘာဝိတန္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ.

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသု စတူသု အရိယသစ္စေသု ဧဝံ တိပရိဝဋ္ဋံ ဒွါဒသာကာရံ ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ န သုဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ၊ နေဝ တာဝါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခေါ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသု စတူသု အရိယသစ္စေသု ဧဝံ တိပရိဝဋ္ဋံ ဒွါဒသာကာရံ ယထာဘူတံ ဉာဏဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ၊ အထာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပါ မေ ဝိမုတ္တိ၊ အယမန္တိမာ ဇာတိ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ အာယသ္မတော ကောဏ္ဍညဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

ပဝတ္တိတေ စ ပန ဘဂဝတာ ဓမ္မစက္ကေ ဘုမ္မာ [ဘူမာ (က.)] ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘‘ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ’’န္တိ. ဘုမ္မာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ စာတုမဟာရာဇိကာ [စာတုမ္မဟာရာဇိကာ (သျာ.)] ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ။ပေ။ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ တာဝတိံသာ ဒေဝါ။ပေ။ ယာမာ ဒေဝါ။ပေ။ တုသိတာ ဒေဝါ။ပေ။ နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ။ပေ။ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ။ပေ။ ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘‘ဧတံ ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိ’’န္တိ.

ဣတိဟ တေန ခဏေန တေန လယေန တေန မုဟုတ္တေန ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိ. အယဉ္စ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု သံကမ္ပိ သမ္ပကမ္ပိ သမ္ပဝေဓိ၊ အပ္ပမာဏော စ ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုရဟောသိ အတိက္ကမ္မ [အတိက္ကမ္မေဝ (သျာ. က.) သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁ ပဿိတဗ္ဗာ] ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝန္တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘အညာသိ ဝတ၊ ဘော၊ ကောဏ္ဍညော၊ အညာသိ ဝတ၊ ဘော၊ ကောဏ္ဍညော’’တိ. ဣတိ ဟိဒံ အာယသ္မတော ကောဏ္ဍညဿ အညာသိကောဏ္ဍညော တွေဝ [အညာကောဏ္ဍညောတွေဝ (သျာ.)] နာမံ အဟောသိ.

[က] ‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စ’န္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ဒဿနဋ္ဌေန. ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ဉာတဋ္ဌေန. ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ပဇာနနဋ္ဌေန. ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ပဋိဝေဓဋ္ဌေန. အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ဩဘာသဋ္ဌေန.

စက္ခုံ ဓမ္မော၊ ဉာဏံ ဓမ္မော၊ ပညာ ဓမ္မော၊ ဝိဇ္ဇာ ဓမ္မော၊ အာလောကော ဓမ္မော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ဒဿနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဉာတဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဇာနနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဋိဝေဓဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဩဘာသဋ္ဌော အတ္ထော. ဣမေ ပဉ္စ အတ္ထာ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အတ္ထေသု ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စ ဓမ္မေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ၊ ပဉ္စ အတ္ထေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ. ဣမာ ဒသ နိရုတ္တိယာ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘နိရုတ္တီသု ဉာဏံ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ဉာဏာနိ၊ ပဉ္စသု အတ္ထေသု ဉာဏာနိ၊ ဒသသု နိရုတ္တီသု ဉာဏာနိ. ဣမာနိ ဝီသတိ ဉာဏာနိ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဋိဘာနေသု ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

‘‘‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပရိညေယျ’န္တိ။ပေ။ ပရိညာတန္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ဒဿနဋ္ဌေန. ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ဉာတဋ္ဌေန. ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ပဇာနနဋ္ဌေန. ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ပဋိဝေဓဋ္ဌေန. အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ဩဘာသဋ္ဌေန.

စက္ခုံ ဓမ္မော၊ ဉာဏံ ဓမ္မော၊ ပညာ ဓမ္မော၊ ဝိဇ္ဇာ ဓမ္မော၊ အာလောကော ဓမ္မော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ဒဿနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဉာတဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဇာနနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဋိဝေဓဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဩဘာသဋ္ဌော အတ္ထော. ဣမေ ပဉ္စ အတ္ထာ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အတ္ထေသု ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စ ဓမ္မေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ၊ ပဉ္စ အတ္ထေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ. ဣမာ ဒသ နိရုတ္တိယော နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘နိရုတ္တီသု ဉာဏံ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ဉာဏာနိ၊ ပဉ္စသု အတ္ထေသု ဉာဏာနိ၊ ဒသသု နိရုတ္တီသု ဉာဏာနိ. ဣမာနိ ဝီသတိ ဉာဏာနိ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဋိဘာနေသု ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ဒုက္ခေ အရိယသစ္စေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

[ခ] ‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စ’န္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ။ပေ။ ပဟီနန္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ. ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။’’.

ဒုက္ခသမုဒယေ အရိယသစ္စေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

[ဂ] ‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စ’န္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗ’န္တိ။ပေ။ သစ္ဆိကတန္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။’’.

ဒုက္ခနိရောဓေ အရိယသစ္စေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

[ဃ] ‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စ’န္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ ဘာဝေတဗ္ဗ’န္တိ။ပေ။ ဘာဝိတန္တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။’’.

ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အရိယသစ္စေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

စတူသု အရိယသစ္စေသု သဋ္ဌိ ဓမ္မာ၊ သဋ္ဌိ အတ္ထာ၊ ဝီသတိသတနိရုတ္တိယော၊ စတ္တာလီသဉ္စ ဒွေ စ ဉာဏသတာနိ.

၂. သတိပဋ္ဌာနဝါရော

၃၁. ‘‘‘အယံ ကာယေ ကာယာနုပဿနာ’တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. သာ ခေါ ပနာယံ ကာယေ ကာယာနုပဿနာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊။ပေ။ ဘာဝိတာတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

‘‘အယံ ဝေဒနာသု။ပေ။ အယံ စိတ္တေ။ပေ။ အယံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. သာ ခေါ ပနာယံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ တိ။ပေ။ ဘာဝိတာတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

[က] ‘‘‘အယံ ကာယေ ကာယာနုပဿနာ’တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။ သာ ခေါ ပနာယံ ကာယေ ကာယာနုပဿနာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ။ပေ။ ဘာဝိတာတိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ဒဿနဋ္ဌေန. ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ဉာတဋ္ဌေန. ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ပဇာနနဋ္ဌေန. ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ပဋိဝေဓဋ္ဌေန. အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ဩဘာသဋ္ဌေန.

စက္ခုံ ဓမ္မော၊ ဉာဏံ ဓမ္မော၊ ပညာ ဓမ္မော၊ ဝိဇ္ဇာ ဓမ္မော၊ အာလောကော ဓမ္မော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ဒဿနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဉာတဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဇာနနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဋိဝေဓဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဩဘာသဋ္ဌော အတ္ထော. ဣမေ ပဉ္စ အတ္ထာ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အတ္ထေသု ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စ ဓမ္မေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ၊ ပဉ္စ အတ္ထေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ. ဣမာ ဒသ နိရုတ္တိယော နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘နိရုတ္တီသု ဉာဏံ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ဉာဏာနိ၊ ပဉ္စသု အတ္ထေသု ဉာဏာနိ၊ ဒသသု နိရုတ္တီသု ဉာဏာနိ. ဣမာနိ ဝီသတိ ဉာဏာနိ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဋိဘာနေသု ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

[ခ-ဃ] ‘‘အယံ ဝေဒနာသု။ပေ။ အယံ စိတ္တေ။ပေ။ အယံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာတိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။ သာ ခေါ ပနာယံ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ တိ။ပေ။ ဘာဝိတာတိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။’’.

ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာနေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သဋ္ဌိ ဓမ္မာ၊ သဋ္ဌိ အတ္ထာ၊ ဝီသတိသတနိရုတ္တိယော၊ စတ္တာလီသဉ္စ ဒွေ စ ဉာဏသတာနိ.

၃. ဣဒ္ဓိပါဒဝါရော

၃၂. ‘‘အယံ ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. သော ခေါ ပနာယံ ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ ဘာဝေတဗ္ဗောတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဘာဝိတောတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ.

‘‘အယံ ဝီရိယသမာဓိ။ပေ။ အယံ စိတ္တသမာဓိ။ပေ။ အယံ ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. သော ခေါ ပနာယံ ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ ဘာဝေတဗ္ဗောတိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

[က] ‘‘‘အယံ ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ’တိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။ သော ခေါ ပနာယံ ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ ဘာဝေတဗ္ဗောတိ။ပေ။ ဘာဝိတောတိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’.

စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ကေနဋ္ဌေန? စက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ – ဒဿနဋ္ဌေန. ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ – ဉာတဋ္ဌေန. ပညာ ဥဒပါဒီတိ – ပဇာနနဋ္ဌေန. ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒီတိ – ပဋိဝေဓဋ္ဌေန. အာလောကော ဥဒပါဒီတိ – ဩဘာသဋ္ဌေန.

စက္ခုံ ဓမ္မော၊ ဉာဏံ ဓမ္မော၊ ပညာ ဓမ္မော၊ ဝိဇ္ဇာ ဓမ္မော၊ အာလောကော ဓမ္မော. ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ဒဿနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဉာတဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဇာနနဋ္ဌော အတ္ထော၊ ပဋိဝေဓဋ္ဌော အတ္ထော၊ ဩဘာသဋ္ဌော အတ္ထော. ဣမေ ပဉ္စ အတ္ထာ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အတ္ထေသု ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စ ဓမ္မေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ၊ ပဉ္စ အတ္ထေ သန္ဒဿေတုံ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တာဘိလာပါ. ဣမာ ဒသ နိရုတ္တိယော နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘နိရုတ္တီသု ဉာဏံ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ဉာဏာနိ၊ ပဉ္စသု အတ္ထေသု ဉာဏာနိ၊ ဒသသု နိရုတ္တီသု ဉာဏာနိ. ဣမာနိ ဝီသတိ ဉာဏာနိ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယ အာရမ္မဏာ စေဝ ဟောန္တိ ဂေါစရာ စ. ယေ တဿာ အာရမ္မဏာ တေ တဿာ ဂေါစရာ. ယေ တဿာ ဂေါစရာ တေ တဿာ အာရမ္မဏာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဋိဘာနေသု ဉာဏံ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ’’.

ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတေ ဣဒ္ဓိပါဒေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

[ခ-ဃ] ‘‘အယံ ဝီရိယသမာဓိ။ပေ။ အယံ စိတ္တသမာဓိ။ပေ။ အယံ ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါတိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။ သော ခေါ ပနာယံ ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတော ဣဒ္ဓိပါဒေါ ဘာဝေတဗ္ဗောတိ။ပေ။ ဘာဝိတောတိ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ။ပေ။’’.

ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတေ ဣဒ္ဓိပါဒေ ပန္နရသ ဓမ္မာ၊ ပန္နရသ အတ္ထာ၊ တိံသ နိရုတ္တိယော၊ သဋ္ဌိ ဉာဏာနိ.

စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု သဋ္ဌိ ဓမ္မာ၊ သဋ္ဌိ အတ္ထာ၊ ဝီသတိသတနိရုတ္တိယော၊ စတ္တာလီသဉ္စ ဒွေ စ ဉာဏသတာနိ.

၄. သတ္တဗောဓိသတ္တဝါရော

၃၃. ‘‘‘သမုဒယော သမုဒယော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘နိရောဓော နိရောဓော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ဝိပဿိဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဝေယျာကရဏေ ဒသ ဓမ္မာ၊ ဒသ အတ္ထာ၊ ဝီသတိ နိရုတ္တိယော၊ စတ္တာလီသံ [စတ္တာလီသ (က.)] ဉာဏာနိ.

‘‘‘သမုဒယော သမုဒယော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သိခိဿ ဗောဓိသတ္တဿ။ပေ။ ဝေဿဘုဿ ဗောဓိသတ္တဿ။ပေ။ ကကုသန္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿ။ပေ။ ကောဏာဂမနဿ ဗောဓိသတ္တဿ။ပေ။ ကဿပဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘နိရောဓော နိရောဓော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကဿပဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ကဿပဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဝေယျာကရဏေ ဒသ ဓမ္မာ၊ ဒသ အတ္ထာ၊ ဝီသတိ နိရုတ္တိယော၊ စတ္တာလီသ ဉာဏာနိ.

‘‘‘သမုဒယော သမုဒယော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂေါတမဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘နိရောဓော နိရောဓော’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂေါတမဿ ဗောဓိသတ္တဿ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ဂေါတမဿ ဗောဓိသတ္တဿ ဝေယျာကရဏေ ဒသ ဓမ္မာ၊ ဒသ အတ္ထာ၊ ဝီသတိ နိရုတ္တိယော၊ စတ္တာလီသ ဉာဏာနိ.

သတ္တန္နံ ဗောဓိသတ္တာနံ သတ္တသု ဝေယျာကရဏေသု သတ္တတိ ဓမ္မာ၊ သတ္တတိ အတ္ထာ၊ စတ္တာလီသသတံ [စတ္တာရီသသတာ (သျာ.)] နိရုတ္တိယော၊ အသီတိ စ ဒွေ စ ဉာဏသတာနိ.

၅. အဘိညာဒိဝါရော

၃၄. ‘‘‘ယာဝတာ အဘိညာယ အဘိညဋ္ဌော ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ အဘိညဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. အဘိညာယ အဘိညဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

‘‘‘ယာဝတာ ပရိညာယ ပရိညဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ ပဟာနဿ ပဟာနဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ ဘာဝနာယ ဘာဝနဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ သစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကိရိယဋ္ဌော ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ သစ္ဆိကိရိယဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. သစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကိရိယဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

အဘိညာယ အဘိညဋ္ဌေ၊ ပရိညာယ ပရိညဋ္ဌေ၊ ပဟာနာယ ပဟာနဋ္ဌေ၊ ဘာဝနာယ ဘာဝနဋ္ဌေ၊ သစ္ဆိကိရိယာယ သစ္ဆိကိရိယဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသသတံ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသသတံ အတ္ထာ၊ အဍ္ဎတေယျာနိ နိရုတ္တိသတာနိ၊ ပဉ္စ ဉာဏသတာနိ.

၆. ခန္ဓာဒိဝါရော

၃၅. ‘‘‘ယာဝတာ ခန္ဓာနံ ခန္ဓဋ္ဌော၊ ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ ခန္ဓဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ခန္ဓာနံ ခန္ဓဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

‘‘‘ယာဝတာ ဓာတူနံ ဓာတုဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ အာယတနာနံ အာယတနဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ သင်္ခတာနံ သင်္ခတဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ အသင်္ခတဿ အသင်္ခတဋ္ဌော ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ အသင်္ခတဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. အသင်္ခတဿ အသင်္ခတဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

ခန္ဓာနံ ခန္ဓဋ္ဌေ၊ ဓာတူနံ ဓာတုဋ္ဌေ၊ အာယတနာနံ အာယတနဋ္ဌေ သင်္ခတာနံ သင်္ခတဋ္ဌေ၊ အသင်္ခတဿ အသင်္ခတဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိသတံ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိသတံ အတ္ထာ၊ အဍ္ဎတေယျာနိ နိရုတ္တိသတာနိ၊ ပဉ္စ ဉာဏသတာနိ.

၇. သစ္စဝါရော

၃၆. ‘‘‘ယာဝတာ ဒုက္ခဿ ဒုက္ခဋ္ဌော၊ ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ ဒုက္ခဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ဒုက္ခဿ ဒုက္ခဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

‘‘‘ယာဝတာ သမုဒယဿ သမုဒယဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ နိရောဓဿ နိရောဓဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ မဂ္ဂဿ မဂ္ဂဋ္ဌော ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ မဂ္ဂဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. မဂ္ဂဿ မဂ္ဂဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

စတူသု အရိယသစ္စေသု သတံ ဓမ္မာ၊ သတံ အတ္ထာ၊ ဒွေ နိရုတ္တိသတာနိ၊ စတ္တာရိ ဉာဏသတာနိ.

၈. ပဋိသမ္ဘိဒါဝါရော

၃၇. ‘‘‘ယာဝတာ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌော၊ ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

‘‘‘ယာဝတာ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌော။ပေ။ ယာဝတာ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌော၊ ဉာတော ဒိဋ္ဌော ဝိဒိတော သစ္ဆိကတော ဖဿိတော ပညာယ. အဖဿိတော ပညာယ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌော နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒဋ္ဌေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

စတူသု ပဋိသမ္ဘိဒါသု သတံ ဓမ္မာ၊ သတံ အတ္ထာ၊ ဒွေ နိရုတ္တိသတာနိ၊ စတ္တာရိ ဉာဏသတာနိ.

၉. ဆဗုဒ္ဓဓမ္မဝါရော

၃၈. ‘‘‘ယာဝတာ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တေ ဉာဏံ၊ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ. အဖဿိတံ ပညာယ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တေ ဉာဏံ နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ။ပေ။ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တေ ဉာဏေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

‘‘‘ယာဝတာ သတ္တာနံ အာသယာနုသယေ ဉာဏံ။ပေ။ ယာဝတာ ယမကပါဋိဟီရေ ဉာဏံ ။ပေ။ ယာဝတာ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိယာ ဉာဏံ။ပေ။ ယာဝတာ သဗ္ဗညုတညာဏံ။ပေ။ ယာဝတာ အနာဝရဏံ ဉာဏံ၊ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ. အဖဿိတံ ပညာယ အနာဝရဏံ ဉာဏံ နတ္ထီ’တိ – စက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ၊ ပညာ ဥဒပါဒိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ၊ အာလောကော ဥဒပါဒိ’’. အနာဝရဏေ ဉာဏေ ပဉ္စဝီသတိ ဓမ္မာ၊ ပဉ္စဝီသတိ အတ္ထာ၊ ပညာသ နိရုတ္တိယော၊ သတံ ဉာဏာနိ.

ဆသု ဗုဒ္ဓဓမ္မေသု ဒိယဍ္ဎသတံ ဓမ္မာ၊ ဒိယဍ္ဎသတံ အတ္ထာ၊ တီဏိ နိရုတ္တိသတာနိ၊ ဆ ဉာဏသတာနိ.

ပဋိသမ္ဘိဒါဓိကရဏေ [ပဋိသမ္ဘိဒါပကရဏေ (သျာ.)] အဍ္ဎနဝဓမ္မသတာနိ [အဍ္ဎနဝမာနိ ဓမ္မသတာနိ (သျာ.)၊ အဍ္ဎနဝမဓမ္မသတာနိ (က.)]၊ အဍ္ဎနဝအတ္ထသတာနိ၊ နိရုတ္တိသဟဿဉ္စ သတ္တ စ နိရုတ္တိသတာနိ၊ တီဏိ စ ဉာဏသဟဿာနိ၊ စတ္တာရိ စ ဉာဏသတာနီတိ.

ပဋိသမ္ဘိဒါကထာ နိဋ္ဌိတာ.