၇. ဟာရသမ္ပာတဘူမိ
၇၂. ဈာနံ ဝိရာဂေါ. စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗာနိ. တာနိ ဒုဝိဓာနိ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တာနိ စ ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာနိ စ. တတ္ထ ဗောဇ္ဈင်္ဂဝိပ္ပယုတ္တာနိ ဗာဟိရကာနိ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂသမ္ပယုတ္တာနိ အရိယပုဂ္ဂလာနိ. တတ္ထ ယေန ဆ ပုဂ္ဂလမူလာနိ တေသံ နိက္ခိပေတွာ ရာဂစရိတော၊ ဒေါသစရိတော၊ မောဟစရိတော၊ ရာဂဒေါသစရိတော၊ ရာဂမောဟစရိတော၊ ဒေါသမောဟစရိတော၊ သမဘာဂစရိတော၊ ဣတိ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတာနံ ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ပဋိပက္ခော တေသံ ပဋိဃာတာယ ယထာ အသမတ္ထော တီဏိ အကုသလမူလာနိ နိဂ္ဂဏှာတိ. လောဘေန အကုသလမူလေန အဘိဇ္ဈာ စ ဥဒ္ဓစ္စဉ္စ ဥပ္ပိလဝတံ အလောဘေန ကုသလမူလေန နိဂ္ဂဏှာတိ၊ ကုက္ကုစ္စဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ မောဟပက္ခော၊ တံ အမောဟေန နိဂ္ဂဏှာတိ. ဒေါသော စ ထိနမိဒ္ဓဉ္စ ဒေါသပက္ခော၊ တံ အဒေါသေန နိဂ္ဂဏှာတိ.
တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အဒေါသဿ ပါရိပူရိယာ အဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ အဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ. တတ္ထ အလောဘဿ ပါရိပူရိယာ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ကာမေဟိ. တတ္ထ အဒေါသဿ ပါရိပူရိယာ အမောဟဿ ပါရိပူရိယာ စ ဝိဝိတ္တော ဟောတိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.
ဝိတက္ကာတိ တယော ဝိတက္ကာ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တတ္ထ ပဌမာဘိနိပါတော ဝိတက္ကော၊ ပဋိလဒ္ဓဿ ဝိစရဏံ ဝိစာရော. ယထာ ပုရိသော ဒူရတော ပုရိသံ ပဿတိ အာဂစ္ဆန္တံ၊ န စ တာဝ ဇာနာတိ ဧသော ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ ယဒါ တု ပဋိလဘတိ ဣတ္ထီတိ ဝါ ပုရိသောတိ ဝါ ဧဝံ ဝဏ္ဏောတိ ဝါ ဧဝံ သဏ္ဌာနောတိ ဝါ ဣမေ ဝိတက္ကယန္တော ဥတ္တရိ ဥပပရိက္ခန္တိ ကိံ နု ခေါ အယံ သီလဝါ ဥဒါဟု ဒုဿီလော အဍ္ဎော ဝါ ဒုဂ္ဂတောတိ ဝါ. ဧဝံ ဝိစာရော ဝိတက္ကေ အပ္ပေတိ၊ ဝိစာရော စရိယတိ စ အနုဝတ္တတိ စ. ယထာ ပက္ခီ ပုဗ္ဗံ အာယူဟတိ ပစ္ဆာ နာယူဟတိ ယထာ အာယူဟနာ ဧဝံ ဝိတက္ကော၊ ယထာ ပက္ခာနံ ပသာရဏံ ဧဝံ ဝိစာရော အနုပါလတိ ဝိတက္ကေတိ ဝိစရတိ ဝိစာရေတိ. ဝိတက္ကယတိ ဝိတက္ကေတိ၊ အနုဝိစရတိ ဝိစာရေတိ. ကာမသညာယ ပဋိပက္ခော ဝိတက္ကော၊ ဗျာပါဒသညာယ ဝိဟိံသသညာယ စ ပဋိပက္ခော ဝိစာရော. ဝိတက္ကာနံ ကမ္မံ အကုသလဿ အမနသိကာရော၊ ဝိစာရာနံ ကမ္မံ ဇေဋ္ဌာနံ သံဝါရဏာ. ယထာ ပလိကော တုဏှိကော သဇ္ဈာယံ ကရောတိ ဧဝံ ဝိတက္ကော၊ ယထာ တံယေဝ အနုပဿတိ ဧဝံ ဝိစာရော. ယထာ အပရိညာ ဧဝံ ဝိတက္ကော. ယထာ ပရိညာ ဧဝံ ဝိစာရော. နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ဝိတက္ကော၊ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါယဉ္စ ဝိစာရော. ကလ္လိတာ ကောသလ္လတ္တံ စိတ္တဿ ဝိတက္ကော၊ အဘိနီဟာရကောသလ္လံ စိတ္တဿ ဝိစာရော. ဣဒံ ကုသလံ ဣဒံ အကုသလံ ဣဒံ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဣဒံ ပဟာတဗ္ဗံ ဣဒံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗန္တိ ဝိတက္ကော၊ ယထာ ပဟာနဉ္စ ဘာဝနာ စ သစ္ဆိကိရိယာ စ ဧဝံ ဝိစာရော. ဣမေသု ဝိတက္ကဝိစာရေသု ဌိတဿ ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ၊ ဒုဝိဓံ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ. ဣတိ ဝိတက္ကဇနိတံ စေတသိကံ သုခံ ပီတိ ကာယိကံ သုခံ ကာယိကောယေဝ. ယာ တတ္ထ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ၊ အယံ သမာဓိ. ဣတိ ပဌမံ ဈာနံ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ.
တေသံယေဝ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ အဘိက္ခဏံ အာသေဝနာယ တဿ တပ္ပေါဏမာနသံ ဟောတိ. တဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဩဠာရိကာ ခါယန္တိ. ယဉ္စ ပီတိသုခဉ္စ နေက္ခမ္မဉ္စ ဩဠာရိကံ ဘဝတိ. အပိ စ သမာဓိဇာ ပီတိ ရတိ စ ဇာယတိ. တဿ ဝိစာရာရမ္မဏံ. တေသံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ စေတော သမ္ပသီဒတိ. ယေ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဒွေ ဓမ္မာနုဿရိတဗ္ဗာ. ပစ္စုပ္ပန္နာ ဒရဏိတဗ္ဗံ. တေသံ ဝူပသမာ ဧကောဒိဘာဝံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ ဟောတိ. တဿ ဧကောဒိဘာဝေန ပီတိ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယာ ပီတိ၊ တံ သောမနဿိန္ဒြိယံ၊ ယံ သုခံ၊ တံ သုခိန္ဒြိယံ. ယာ စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ အယံ သမာဓိ. တံ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ. သော ပီတိယာ ဝိရာဂါ ယာတိ ဩဇဟိ ဇလ္လသဟဂတံ.
၇၃. တတ္ထ သောမနဿစိတ္တမုပါဒါနန္တိ စ သော တံ ဝိစိနန္တော ဥပေက္ခမေဝ မနသိကရောတိ. သော ပီတိယာ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ. ယထာ စ ပီတိယာ သုခမာနိတံ၊ တံ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ သမ္ပဇာနော ဝိဟရတိ. ယေန သတိသမ္ပဇညေန ဥပေက္ခာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဣဒံ တတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတံ.
တထာ ကာယိကဿ သုခဿ ပဟာနာယ ပဌမေ ဈာနေ သောမနဿိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ. ဒုတိယေ ဈာနေ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ နိရုဇ္ဈတိ. သော သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တတ္ထ စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဥပေက္ခာ ပသာဒါ ဟောတိ၊ ဒုက္ခိန္ဒြိယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယေန သုခိန္ဒြိယေန သောမနဿိန္ဒြိယေန စ. တေသံ နိရောဓာ ဥပေက္ခာသမ္ပဇညံ ဟောတိ၊ တတ္ထ သုခိန္ဒြိယေန သောမနဿိန္ဒြိယေန စ အသတိ ဟောတိ၊ တေသံ နိရောဓာ သတိမာ ဟောတိ၊ ဒုက္ခိန္ဒြိယေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယေန စ အသမ္ပဇညံ၊ တေသံ နိရောဓာ သမ္ပဇညံ ဟောတိ၊ ဣတိ ဥပေက္ခာယ စ သညာ၊ သတော သမ္ပဇာနော စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ ဣဒံ ဝုစ္စတေ စ စတုတ္ထံ ဈာနံ.
တတ္ထ ယော ရာဂစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ၊ ယော ဒေါသစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ ဒုက္ခိန္ဒြိယဉ္စ ဒေါမနဿိန္ဒြိယဉ္စ၊ ယော မောဟစရိတော ပုဂ္ဂလော တဿ အသတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ.
တတ္ထ ရာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ တတိယေ ဈာနေ စတုတ္ထေ စ အနုနယော နိရုဇ္ဈတိ၊ ဒေါသစရိတဿ ပဌမေ ဈာနေ ဒုတိယေ စ ပဋိဃံ နိရုဇ္ဈတိ၊ မောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဌမေ ဈာနေ ဒုတိယေ စ အသမ္ပဇညံ နိရုဇ္ဈတိ. တတိယေ ဈာနေ စတုတ္ထေ စ အသတိ နိရုဇ္ဈတိ၊ ဧဝမေဝ တေသံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဝေါဒါနံ ဂမိဿန္တိ.
တတ္ထ ရာဂဒေါသစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အသမ္ပဇညဉ္စ အနုနယော စ ပဋိဃဉ္စ၊ တေန ဟာနဘာဂိယံ [ပဟာနဘာဂိယံ (ပီ. က.)] ဈာနံ ဟောတိ. တတ္ထ ရာဂမောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အနုနယတ္တံ စ အာဒီနဝံ ဒဿိတာ၊ တံ တဿ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ. တတ္ထ ဒေါသမောဟစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဋိဃော စ အသတိ စ အသမ္ပဇညဉ္စ အာဒီနဝံ ဒဿိတာ တေန တဿ ဟာနဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ.
တတ္ထ ရာဂဒေါသမောဟသမဘာဂစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသေသဘာဂိယံ ဈာနံ ဟောတိ၊ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သတ္တသု ပုဂ္ဂလေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. စတူသု စ သမာဓီသု ဆန္ဒသမာဓိနာ ပဌမံ ဈာနံ၊ ဝီရိယသမာဓိနာ ဒုတိယံ ဈာနံ၊ စိတ္တသမာဓိနာ တတိယံ ဈာနံ၊ ဝီမံသာသမာဓိနာ စတုတ္ထံ ဈာနံ. အပ္ပဏိဟိတေန ပဌမံ ဈာနံ၊ သုညတာယ ဒုတိယံ ဈာနံ၊ အနိမိတ္တေန တတိယံ ဈာနံ၊ အာနာပါနဿတိယာ စတုတ္ထံ ဈာနံ. ကာမဝိတက္ကဗျာပါဒါနဉ္စ တံ တံ ဝူပသမေန ပဌမံ ဈာနံ ဟောတိ၊ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမေန ဒုတိယံ ဈာနံ၊ သုခိန္ဒြိယသောမနဿိန္ဒြိယာနံ ဝူပသမေန တတိယံ ဈာနံ၊ ကာယသင်္ခါရာနံ ဝူပသမေန စတုတ္ထံ ဈာနဉ္စ. စာဂါဓိဋ္ဌာနေန ပဌမံ ဈာနံ၊ သစ္စာဓိဋ္ဌာနေန ဒုတိယံ ဈာနံ၊ ပညာဓိဋ္ဌာနေန တတိယံ ဈာနံ၊ ဥပသမာဓိဋ္ဌာနေန စတုတ္ထံ ဈာနံ. ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သင်္ခေပနိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ၊ တတ္ထ သမာဓိန္ဒြိယံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. အနုဝတ္တနကာနိ စတ္တာရိ၊ တတ္ထ ယော ပဌမံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝက္ခယံ ပါပုဏာတိ၊ သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ဒေါမနဿိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော ဒုတိယံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပါဘိညာယ ဒုက္ခိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော တတိယံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ သောမနဿိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန. ယော စတုတ္ထံ ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ၊ သော သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပါဘိညာယ သုခိန္ဒြိယပဋိပက္ခေန ဂတော.
ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသော.
၇၄. ယာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ၊ တေသံ ဈာနာနံ ဣမာနိ အင်္ဂါနိ၊ တေသံ အင်္ဂါနံ သမူဟော [သမ္မောဟော (ပီ. က.)] အဿ အင်္ဂါ၊ အယံ ဈာနဘူမိ ကော ဝိသေသောတိ အဿ ဝိသေသော. ဣမေ သမ္ဘာရာ တေဟိ အယံ သမုဒါဂမော၊ တဿ သမုဒါဂမဿ အယံ ဥပနိသာ၊ တာယ ဥပနိသာယ အယံ ဘာဝနာ. တဿာ ဘာဝနာယ အယံ အာဒီနဝေါ. တေန အယံ ပရိဟာနိ. ကဿ ပရိဟာနီတိ တဒုပဂဇ္ဈာယိနော [တဒုပကဇ္ဈာယိနော (ပီ. က.)]. တံ ယထာ ဘဏိတံ ပစ္စဝေက္ခန္တော အယံ ဝိသေသော. တေန ဝိသေသေန အယံ အဿာဒေါ၊ သော ကဿ အဿာဒေါ အဈာနိယာ ဈာယိနော၊ တဿာ အဈာနိယာ ဈာယိနော၊ ဣဒံ ကလ္လိတာ ကောသလ္လေ ဌိတဇ္ဈာနံ အနောမဒ္ဒိယတံ ဂစ္ဆတိ ဈာနဗလံ၊ ဈာနဗလေ ဌိတဿ အယံ ပါရမိပ္ပတ္တဿ ဣမာနိ ဈာနင်္ဂါနိ အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂါနိ ဘာဝီ. သော ပီတိ တဒနုသာရိတ္တာဝ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ တဿင်္ဂုနော စ ဓမ္မာ တဒဘိသန္နိတာယ စ. ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂဓမ္မတာ ခေါ ပန တထာ ပဝတ္တဿ သဟဂတံ ဈာနင်္ဂဓမ္မံ သသုခတာယ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒေါ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ မနောသမ္ပသာဒနတာယ တဒဘိသန္နိတာယ စ. ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ သမာဓိတာ [သမာဓိကာ (ပီ.)] ပီတိ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ၊ စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ၊ ဥပေက္ခာ ဖဿတာ တတိယေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ၊ သုခံ တဿ အင်္ဂန္တိ စ. စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ၊ ဥပေက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ၊ အဘိနိသာဘူမိ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ. သတိပါရိသုဒ္ဓိ စ အနေကဇ္ဈာဘူမီသု ဈာနင်္ဂသမာယုတ္တာ ပီတိ စေတသော ဧကောဒိဘာဝေါ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနင်္ဂံ.
တတ္ထ ကတမာ ဈာနဘူမိ? သဝိတက္ကေ သဝိစာရေ ဝိဝေကာ အနုဂတာ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အဝိတက္ကေ အဝိစာရေ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ ဇနိတံ ပီတိမနုဂတာ ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. သုခသာတသမောဟိတာ သပ္ပီတိကာ တတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. တဿ သုခဒုက္ခသဟဂတာ အဘိနီဟာရသဟဂတာ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အပ္ပမာဏသဟဂတာ သတ္တာရမ္မဏာ ပဌမေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အဘိဘူမိအာယတနသဟဂတာ ရူပသညီသု ဒုတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. ဝိမောက္ခသဟဂတာနံ ဝိမောက္ခေသု တတိယေ ဈာနေ ဈာနဘူမိ. အနုပဿနာသဟဂတာ ကာယသင်္ခါရာ သမ္မာ စတုတ္ထဿ ဈာနဿ ဘူမိ.
၇၅. တတ္ထ ကတမေ ဈာနဝိသေသာ? ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တစေတသိကသဟဂတာ ကာမဓာတုသမတိက္ကမနတာပိ၊ အယံ ဈာနဝိသေသော. အဝိတက္ကာ စေဝ အဝိစာရာ စ သပ္ပီတိကာယ သတိသဟဂတာယ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. အယံ ဈာနဝိသေသော. အဝိတက္ကာယ ဘူမိယာ အဝိစာရေယေဝ သတိ အနုဂတာ ဥပေက္ခာသဟဂတာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. တဒနုဓမ္မတာယ စ သတိ သဏ္ဍဟတိ [သန္ဒဟတိ (ပီ.)]. တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ ဈာနဝိသေသော. သတိပါရိသုဒ္ဓိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ၊ တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ ဈာနဝိသေသော. ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာယ ဘူမိယံ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ၊ တဉ္စ ဘူမိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ အယံ ဈာနဝိသေသော.
ဈာနသမ္ဘာရာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ကာမဝိတက္ကဝိနောဒနာဓိပ္ပါယတာ. အဗျာပါဒဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ဗျာပါဒဝိတက္ကပဋိဝိနောဒနာဓိပ္ပါယတာ. အဝိဟိံသာဝိတက္ကော သမ္ဘာရော ဝိဟိံသာဝိတက္ကပဋိဝိနောဒနာဓိပ္ပါယတာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ အပ္ပိစ္ဆတာ သမ္ဘာရော ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ စတုန္နံ သမာပတ္တီနံ သမ္ဘာရော အကမ္မဿ ဝိဟာရိတာ. မဂ္ဂသမ္ဘာရော သမာပတ္တိပဇ္ဇနတာ. ဖလသမ္ဘာရော ဈာနနိဗ္ဗတ္တိတာယ ဈာနသမုဒါဂမော. ကုသလဟေတု ယံ ဈာနံ သမုဒယံ ဂစ္ဆန္တိ ကော စ [ကောစိ (က.)] န ကုတောစိ နေက္ခမ္မပ္ပတ္တာ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အာလမ္ဗနိရောဓသမာဓိ သန္တော သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အဝီတိက္ကန္တာ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ပဟာနာယ တေ စ အဗျာပဇ္ဇတာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. တံ ပန သန္ဓာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အပရိဒါဟနာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. အယံ ဉာဏသမုဒါဂမော.
၇၆. တတ္ထ ကတမာ ဥပနိသာ? ကလျာဏမိတ္တတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ ဈာနဿ ဥပနိသာ. အသန္တုဋ္ဌိတာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု ဈာနဿ ဥပနိသာ. သဒ္ဓမ္မဿဝနံ ဈာနဿ ဥပနိသာ. သံဝေဇနိယေ ဌာနေ သံဝိဂ္ဂဿ ယောနိသော ပဓာနံ. အယံ ဈာနောပနိသာ.
တတ္ထ ကတမာ ဘာဝနာ? မေတ္တာသေဝနာ အဗျာပါဒဝိတက္ကဘာဝနာ. ကရုဏာသေဝနာ အဝိဟိံသာဝိတက္ကဘာဝနာ. မုဒိတာဘာဝနာ ပီတိသုခသမ္ပဇညာ ကာရိတာ. ဥပေက္ခာဘာဝနာ ပဿဝတာ ဥပေက္ခာဘာဝနာ အပဿဝတာ ဥပေက္ခာ စ အဇ္ဈုပေက္ခာ စ၊ အသုဘသညာဘာဝနာ ဒုက္ခာပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ ဘဝသန္ဓာဘိညာ ဘဝသန္ဓာနံ၊ သာ ဆဗ္ဗိဓာ ဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အနုဋ္ဌိတာ ဝတ္ထုကတာ ယာနီကတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ. အယံ ဘာဝနာ.
ဧဝံ ဘာဝယန္တဿ အယံ အာဒီနဝေါ. ပဌမေ ဈာနေ သင်္ခါရသမန္နာဂတော ဧသော ဓမ္မော အဿုတော သာသဝေါ. သစေ ဧသ ဓမ္မော အယံ သီလော အာသန္နပဋိပက္ခော စ ဧသ ဓမ္မော ကာမော ပတိစာရော ပတိဝိစာရော သမာပတ္တီနံ စ သဗ္ဗောဠာရိကော ဧသ ဓမ္မော ဝိတက္ကဝိစာရော စ. တတ္ထ စိတ္တံ ခေါဘေန္တိ၊ ကာယော စေတ္ထ ကိလမတိ၊ ကာယမှိ စေတ္ထ ကိလန္တေ စိတ္တံ ဝိဟညတိ. အနဘိနီဟာရက္ခမောဝ အဘိညာနံ ဣမေ အာဒီနဝါ ပဌမေ ဈာနေ.
ဒုတိယေ ဈာနေ ဣမေ အာဒီနဝါ ပီတိဖရဏသဟဂတော စ ဧသော ဓမ္မော၊ န သမုဒါစာရဿေတိ စိတ္တံ. အသောဓယံ ဥပဂမော စေသ ဓမ္မော ဥပဂမိပရိဿယော [ဥပဂမိပရိစယော (ပီ.)] ဒေါမနဿပစ္စတ္ထိကော စေသ ဓမ္မော. တတ္ထ တတ္ထ ယုတ္တီနံ ပီတိ ပရဇ္ဇတော စေသ ဓမ္မော ဒုက္ကရံ ဟောတိ၊ အဝတ္တသန္တာသဘူမိပရိဝဇ္ဇယန္တော စတူသု ဒုက္ခတာသု ဧသ ဓမ္မော အနုဝိဒ္ဓါပနသဒ္ဓါယ [အနုဝိဒ္ဓါ ပဿတိယာ (ပီ.)] ဒုက္ခတာယ စ န ပလိဗောဓဒုက္ခတာယ စ အဘိညာဒုက္ခတာယ စ ရောဂဒုက္ခတာယ စ၊ ဣမေ အာဒီနဝါ ဒုတိယေ ဈာနေ.
တတ္ထ ကတမေ အာဒီနဝါ တတိယေ ဈာနေ? ဥပေက္ခာသုခသဟဂတာယ တတ္ထ သာတာဝီနံ ပဉ္စန္နံ ဥပေက္ခာသုခံ ပရိဝတ္တိတော ဧသ ဓမ္မော တေန နိစ္စသညိတာနဉ္စ ယံ ဟောတိ. ဒုက္ခောပနိယံ သုခံ စိတ္တဿ သင်္ခေါဘတံ ဥပါဒါယ သုခဒုက္ခာယ ဂတော သဝတိ. သုခဒုက္ခာနုကတဉ္စ ဥပါဒါယ အနဘိဟာရက္ခမံ စိတ္တံ ဟောတိ. အဘိညာယ သစ္ဆိကိရိယာသု သဗ္ဗေပိ စေတေ ဓမ္မာ တီသု ဈာနသမာပတ္တီသု စတူဟိ စ ဒုက္ခတာဟိ အနုဝိဒ္ဓါနံ သာ ဘယာ ဒုက္ခတာယ ပလိဗောဓဒုက္ခတာယ စ အဘိညာယ ဒုက္ခတာယ စ ဣမေ အာဒီနဝါ တတိယေ ဈာနေ.
တတ္ထ ကတမေ အာဒီနဝါ စတုတ္ထေ ဈာနေ? အာကိဉ္စညာသမာပတ္တိကာ တေ ဓမ္မာနုသမာပတ္တိကာ ဧတိဿာ စ ဘူမိယံ သာတာနံ ဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ အနေကဝိဓာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဩဠာရိကာ သုခုမေဟိ စ ရူပသညာဟိ အနုဝိဓာနိ ဧတာနိ ဈာနာနိ သဒါ အနုဒယမေတ္တာဈာနကလာနုဒနုကလာယ သာဓာရဏာ၊ ဒုက္ကရာ စ သဗ္ဗေ စတ္တာရော မဟာသမ္ဘာရာ သမုဒါဂတာနိ စ ဧတာနိ ဈာနာနိ အညမညံ နိဿာယ သမုဒါဂစ္ဆန္တိ. ဧတ္ထ သမုဒါဂတာ စ ဧတေ ဓမ္မာ န သမတ္တာ ဟောန္တိ. အသမုဂ္ဂဟိတနိမိတ္တာ စ ဧတေ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ. နိရုဇ္ဈန္တိ စ ဧတေ ဓမ္မာ န ဥပါဒိယန္တိ နိရုဇ္ဈင်္ဂါနိ စ၊ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဈာနာနိ နိမိတ္တာနိ န ဈာနနိမိတ္တသညာ ဝေါကိရတိ. အပ္ပဋိလဒ္ဓပုဗ္ဗာ စ ဈာယီဝသေန စ ဘဝတိ [ဈာယီ စ ဝသေန စ ဘဝတိ (ပီ. က.)]. ဣမေဟိ အာဒီနဝေဟိ အယံ ဈာနပရိဟာနိ.
၇၇. နိရောဓသမာပတ္တိယာ အပဋိသင်္ခါယ အဝသေသသညိနော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ၊ သော နိရောဓသမာပတ္တိတော ပရိဟာယတိ. အာနေဉ္ဇသညိနော အသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ၊ တဉ္စ ဘူမိံ န ပဇာနာတိ၊ သော တတော ပရိဟာယတိ. အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ မနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ၊ တဉ္စ ဘူမိံ န ပဇာနာတိ၊ သော တတော ပရိဟာယတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာသဟဂတာ. ဝိတ္ထာရေန။ပေ။ ယာဝ ပဌမေ ဈာနေ ကာမသညာသဟဂတာ ကာတဗ္ဗာ. သကဿ [သာ တဿ (ပီ. က.)] ပရိဟာယတိ၊ ကလင်္ကဇ္ဈာနေ ကလင်္ကံ ဈာယတိ၊ ပရိသမန္တတော ဈာယတိ၊ ဘိန္ဒန္တော ဈာယတိ၊ န သဇ္ဈာယတိ၊ အာယူဟန္တော ဈာယတိ၊ ကိဉ္စိ စ နိပရိစိတော ဈာယတိ. အတိဝိဓာဝန္တော ဈာယတိ၊ အတိမညန္တော ဈာယတိ၊ ကာယသင်္ခါရေ အပ္ပဋိသမ္ဘာရေ ဈာယတိ၊ ပရိယုဋ္ဌာနဿ နိဿရဏံ အဇာနန္တော ဈာယတိ၊ နီဝရဏာဘိဘူတော ဈာယတိ၊ အဿာပတ္တိမနသိကရောန္တော ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ ပဟာနံ ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာမရာဂဟေတူနံ ဓမ္မာနံ ဥဒယန္တိ၊ နိရုဇ္ဈင်္ဂါနိ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဈာနာနိ ဥပရိမာ သုခုပေက္ခာ ကာမကမ္မကိလေသာနံ ပဟာနံ အဿာဒေါ၊ ဧဝံ ခေါ ပုန ဈာနဿ အဿာဒေါ မဟာသံဝါသမပ္ပီဠိတေ လောကသံနိဝါသေ အသမ္ဗောဓောကာသာ ဝိဂမေဿမိဒံ ဈာနပ္ပဟာနာ. အယံ ပလိရောဓမပ္ပလိရောဓလောကသန္နိဝါသေ ဧသနိဓမိဒံ ဈာနံ အနမတဂ္ဂသံသာရသမာပန္နာနံ သတ္တာနံ သံသာရပ္ပဟာနနာ အာနိသံသော၊ ယမိဒံ ဈာနဿ အဿာဒေါ ကာယဿ အဈာနိယဈာယိနော ဘဝတိ. အဈာနိယဈာနိယဈာယီဟိ အပရာမသန္တော အဈာနိယဈာယိတံ ဈာယတိ၊ ယာနိ ကလင်္ကဇ္ဈာယိနော ပဒါနိ၊ တာနိ အနုဓိတာနိ ပဋိပက္ခေ.
၇၈. တတ္ထ ကတမံ ဈာနကောသလ္လံ? သမာပတ္တိကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ ဈာနဝိသေသကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ ဈာနန္တရိကကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ ဈာနေ သဘာဝကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ ဈာနေ အာဒီနဝကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ ဈာနေ နိဿရဏကောသလ္လံ ဈာနကောသလ္လံ၊ ဈာနဖလေန ဥပါဒါယ ကောသလ္လံ၊ ဈာနဖလေန ပဋိသင်္ခါနဖလေ အပရိဟာနဓမ္မတာ နိဗ္ဗတ္တိဈာနေ စ ကီဠိတာပိ ဝိသေသဘာဂိယံ ဈာနံ ပဋိလဗ္ဘတိ. ဣဒံ ပနဿာတိ ဘဝဟာရိတာ စ အာရမ္မဏာနိမိတ္တဂ္ဂါဟော အနဘိနီဟာရဗလံ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နိမိတ္တာသု ဂတိသဟိတာ သမထဗလေန အသံသီဒနဉ္စ ဈာနေ မဂ္ဂဖလံ သမထံ ပဝတ္တေ သမာဓိနော ဥပေက္ခာပလိပုဗ္ဗာပရနိမိတ္တာသယော ပဂ္ဂါဟိနော [မဂ္ဂါဟိနော (ပီ.)] သတိဗလံ တံ ပဝတ္တိတာနဉ္စ ဝိပဿနာနံ သမညာဗလေ.
တတ္ထ ကတမာ ဈာနပါရမိတာ? သုပါရမိတာ မေတ္တာ ကာမေသု သတ္တာ ကာမသင်္ဂသတ္တာတိ [ဥဒါ. ၆၃ ဥဒါနေ ပဿိတဗ္ဗံ] ယမှိ သုတ္တေ ဒေသနာယ ဝေါဟာရေန ဒွေ သစ္စာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ၊ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ၊ ဝိစယေန ဟာရေန ယေ သံယောဇနီယေသု ဓမ္မေသု ဝဇ္ဇံ န ပဿန္တိ၊ တေ ဩဃံ တရိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. န တရိဿန္တီတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ စ ဝိစယော စ ဣဒံ နု ကိဿ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ကာမေသု သတ္တာတိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ၊ တံ ကာမတဏှာယ ပဒဋ္ဌာနံ. သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာတိ အဝိဇ္ဇာယ ပဒဋ္ဌာနံ၊ န ဟိ ဇာတု သံယောဇနသင်္ဂသတ္တာ ဩဃံ တရေယျုံ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ ဥပါဒါနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမေသု သတ္တာတိ ကာမာ ဒွိဓာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ၊ တတ္ထ ကိလေသကာမာ ကာမတဏှာ ကာမတဏှာယ ယုတ္တာ ဘဝန္တိ ရူပတဏှာ ဘဝတဏှာ လက္ခဏေန ဟာရေန၊ သံယောဇနေ ဝဇ္ဇမပဿမာနာတိ သံယောဇနဿ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တဿ ကိံ ပဒဋ္ဌာနံ? သုခါ ဝေဒနာ ဒွေ စ ဣန္ဒြိယာနိ – သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ. ဣတိ သုခါယ ဝေဒနာယ ဂဟိတာယ တယောပိ ဝေဒနာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ဝေဒနာက္ခန္ဓေ ဂဟိတေ သဗ္ဗေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဂဟိတာ ဟောန္တိ. ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဂဟိတာ၊ ဝတ္ထုကာမေသု ဂဟိတေသု သဗ္ဗာနိ ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ. အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု ယော သတော၊ အယံ ဝုစ္စတေ လက္ခဏော ဟာရော၊ တတ္ထ ယော ဩဠာရိကမှိ ကိလေသေ အဇ္ဈာဝသိတော သဗ္ဗကိလေသေသု ယော န တတော သုခုမတရေသု န ဝီတရာဂေါ ဘဝတိ. တတ္ထ ဗာဟိရသံယောဇနံ မမန္တိ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနံ အဟန္တိ. တတ္ထ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပါယော? ယေ ဩဃံ တရိတုကာမာ တေ သံယောဇနီယေသု ဓမ္မေသု အာဒီနဝါနုပဿိနော ဝိဟရိဿန္တီတိ အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. ကာမေသု သတ္တာတိ ယေသု စ သတ္တာ ယေန စ သတ္တာ ယေသဉ္စ သတ္တာ အယံ စတုဗ္ဗိဓော အာကာရော သဗ္ဗေသံ ဟာရဘာဂိယော.
၇၉. တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ ဝိပလ္လာသာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ စ? စိတ္တဝိပလ္လာသဿ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသဿ သညာဝိပလ္လာသဿ တယော ဝိပလ္လာသာ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ပဒဋ္ဌာနံ. တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဟီနပ္ပဏီတကာရိယကမ္မဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စတုန္နဉ္စ ဥပါဒါနာနံ ဒေါသော အကုသလမူလံ ဒိဿတိ. ဟီနပ္ပဏီတကာရိယကမ္မဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယထာ မာတုယာ ဝါ ပိတုနော ဝါ အညတရဿ ဝါ ပုန ဥဠာရဿ ဘိက္ခုနော အဘယံ ဒေတိ. တတ္ထ အညော မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇေယျ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ. တတ္ထ သော ဗျာပါဒမုပါဒါယ တေသံ ဥဠာရာနံ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ အနုပါလယန္တော ယော ဥဠာရာနံ အဘယံ ဒေတိ. တေသံ အဘယေ ဒိန္နေ ယော တတ္ထ မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇေယျ. တတ္ထ သော ဗျာပါဒံ ဥပါဒါယန္တော ဒေါသဇံ ကမ္မံ ကရောတိ. ယော တတ္ထ အသာဓု ဣန္ဒြိယာ နီဝရဏံ ယံ တေသံ အဘယံ ဒက္ခိဏတော သညံ ဣဒံ ပဏီတံ ကာရဏံ မယာ ပုန တတ္ထ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ အယံ ဗျာပါဒေါ ဟီနဂမိဝကမ္မံ လောဘော မောဟော စ ဣမာနိ နီဝရဏာနိ ဝစနာနိ တာနိ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ တေဟိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ ယော သော ဥပါဒါနော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ တေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓာနံ တေယေဝ ဥပါဒါနော သမုဒယော ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ သောယေဝ ဒေသနာဟာရော.
တတ္ထ ကာမေသု ယေ န ပဇ္ဇန္တိ၊ တေ အာဒီနဝါနုပဿနာယ ပဇ္ဇန္တိ. ဣတိဿာ ကာမဓာတုယာ နိက္ခမိတုကာမတာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော. ယော တတ္ထ အနဘိသင်္ခါရာနံ ကိဉ္စိ ဝိသောဓေတိ တဿ ဓာဝရာ ဝါ၊ အယံ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော. ကိဉ္စိ ဝိဟိံသတိ၊ အယံ ဝိဟိံသာဆန္ဒော. ဣတိ နေက္ခမ္မာဘိနီဟတာ တယော ဆန္ဒာ – နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော အဝိဟိံသာဆန္ဒော. တတ္ထ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒော အလောဘော၊ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒော အဒေါသော၊ အဝိဟိံသာဆန္ဒော အမောဟော. ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ အဋ္ဌသု သမ္ပတ္တေသု ပရဟိတာနိ၊ တေသံယေဝ စတုန္နံ ဥပါဒါနာနံ နိရောဓာယ သံဝတ္တန္တိ. သစေ ဝါ ပုန ကမ္မံ ကရေယျ ကဏှံ ဝါ သုက္ကံ ဝါ တဿ ဝိပါကဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ဣဒံ ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ. တတ္ထ ယော တိဏ္ဏံ အကုသလမူလာနံ နိရောဓော၊ အယံ နိရောဓော. သောယေဝ မဂ္ဂေါ တတ္ထ ပဋိပဒါနိ ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.
ကာမေသု သတ္တာတိ ယေ သေက္ခာ၊ တေ ဧကေနေဝါကာရေန သတ္တာ. ယေ ပုထုဇ္ဇနာ၊ တေ ဒွီဟာကာရေဟိ သတ္တာ၊ တဿာယံ ပဉှော ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ဝတ္တဗ္ဗော. ကိဉ္စာပိ သောတာပန္နော ပဋိသေဝနာယ၊ နော စ ခေါ အဘိနိဝေသေ သတ္တော ယော ဟိ အပစယာယ ပဒဟတိ၊ န ဥပစယာယ. သေက္ခော ဟိ ကိလေသဝသေန ကာမေ ပဋိသေဝတိ. ပုထုဇ္ဇနော ပန ကိလေသသမုဋ္ဌာနာယ ကာမေ ပဋိသေဝတိ. တတ္ထ ကာမေသု သတ္တာနံ စတုဩဃံ တရိဿတီတိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော၊ အယံ ဝိဘတ္တိ.
၈၀. ပရိဝတ္တနောတိ ကာမေ ယေ နေဝ သဇ္ဇန္တိ န စ သံယောဇနေဟိ သံယုတ္တာ၊ တေ ဩဃံ တရိဿန္တိ ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ. အယံ သုတ္တဿ ပဋိပက္ခော.
ဝေဝစနန္တိ ယော ကာမေသု သတ္တော ယော စ တတ္ထ ကာမာနံ ဂုဏော၊ တတ္ထ ဝိသော သတ္တော. ယေပိ ကာမာနံ အာဟာရာ ဓမ္မာ၊ တတ္ထ ဝိသော သတ္တော. တတ္ထိမံ ကာမာနံ ဝေဝစနံ ပါကော ရဇော သလ္လံ ဂဏ္ဍော ဤတိ ဥပဒ္ဒဝေါတိ. ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ ဝေဝစနာနိ တတ္ထ ဝိသော သတ္တောတိ ဝေဝစနံ. သတ္တော ဗန္ဓော မုစ္ဆိတော ဂဓိတော အဇ္ဈောသိတော ကာမေ အဇ္ဈာပန္နာ ပရိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ. ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ ဝေဝစနာနိ၊ အယံ ဝေဝစနော နာမ. ကာမပ္ပစာရပညတ္တိယာ ကိလေသဂေါစရပညတ္တိယာ ပညတ္တာ စိတ္တန္တိ ဝေဝစနံ. သတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီတိ ယာနိ ဝါ ပန အညာနိ. ဣမေ ကာမပ္ပစာရပညတ္တိယာ ကိလေသဂေါစရ ပညတ္တိယာ ပညတ္တာ၊ ဗီဇပညတ္တိယာ ပညတ္တာ၊ သင်္ခါရာ သံယောဇနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ၊ ဥပါဒါနံ ဟေတုပညတ္တိယာ ပညတ္တံ၊ ပုဂ္ဂလော ပုထုပညတ္တိယာ ပညတ္တော.
ဩတရဏောတိ ဣမာယ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ. ယေ ကိလေသာ ယေ သင်္ခါရာ သံယောဇနာနိ စ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဓမ္မာယတနေသု အကုသလာ ဓမ္မာယတနာနိ ဣန္ဒြိယေသု သုခိန္ဒြိယဉ္စ၊ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ၊ အယံ ဣန္ဒြိယောတရဏော.
သောဓနောတိ ဧတ္တကော. ဧသေဝ အာရမ္ဘော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော သုတ္တတ္ထော.
အဓိဋ္ဌာနောတိ ဣမေ ဓမ္မာ အတ္ထိ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ အတ္ထိ ဝေမတ္တတာယ. ယေ သညာ ဗာဟိရော ကာမေ၊ တေ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု သတ္တာတိ ပရိယုဋ္ဌာနဝိပလ္လာသာ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ ဩဃံ တရေယျုံ. ဝိပုလံ မဟန္တန္တိ အဝိဇ္ဇာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ.
ပရိက္ခာရောတိ တဿ ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော? အာရမ္မဏပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အယောနိသော စ မနသိကာရော သန္နိဿယဿ ပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အဝိဇ္ဇာ သမနန္တရပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ရာဂါနုသယော ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. အယံ ဟေတု၊ အယံ ပစ္စယော.
သမာရောပနော ပစ္စယောတိ ယေ ကာမေသု သတ္တာ သုဂတာ သုရူပါတိ အယံ ကာမဓာတုယာ ဆန္ဒော ရာဂေါ တေ အပုညမယာ သင်္ခါရာ. တေ ကိံ ပစ္စယာ? အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာ. တေ ကိဿ ပစ္စယာ? ဝိညာဏဿ ပစ္စယာ. ဣတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ. သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ ယာဝ ဇရာမရဏံ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ မဟတော ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ ဧကံ သုတ္တံ ဂတံ. ပဉ္စနီဝရဏိကံ သုတ္တံ ကာတဗ္ဗံ.
၈၁. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော နာမ? ယာ စ အဘိဇ္ဈာ ယော စ ဗျာပါဒေါ ယဉ္စ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ အယံ တဏှာ. ယဉ္စ ထိနမိဒ္ဓံ၊ ယဉ္စ ကုက္ကုစ္စံ ယာ စ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ အယံ ဒိဋ္ဌိ. ယာ ပန ကာယဿ အကမ္မနိယတာ ကိဉ္စာပိ တံ မိဒ္ဓံ နော တု သဘာဝကိလေသတာယ ကိလေသော၊ ဣတိ ယာ စ စိတ္တသလ္လီယနာ ယာ စ ကာယာကမ္မနိယတာ၊ အယံ ပက္ခောပကိလေသော န တု သဘာဝကိလေသော. တတ္ထ အတ္တသညာနုပစိတ္တံ ကိလမထော ကုက္ကုစ္စာနုပစိတ္တံ ထိနံ ယာ စိတ္တဿ လီယနာ၊ ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ စတ္တာရိ နီဝရဏာနိ သဘာဝကိလေသာ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏပက္ခောပကိလေသော. ယထာ စတ္တာရော အာသဝါ သဘာဝအာသဝတာယ အာသဝါ နော တု စိတ္တသာသဝတာယ အာသဝါ. သဘာဝတာယ အာသဝါ. ပက္ခေ အာသဝတာယ အာသဝါ. အထ ပနာဟ သုတ္တန္တံ ယေန တေ သမ္ပယုတ္တာ ဝါ ဝိပ္ပယုတ္တာ ဝါ အာသဝါ၊ တေယေဝ ဧတေ ဝတ္တဗ္ဗာ သာသဝါ ဝါ အနာသဝါ ဝါ.
တတ္ထ ကတမော ဝိစယော. အဘိဇ္ဈာ ကာမတဏှာ ရူပတဏှာ ဘဝတဏှာ. ယံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ အဇ္ဈောသာနဂတံ သာသဝါ အဘိဇ္ဈိတဿ မေတ္တာနုပဿိယ ယော အနတ္ထံ စရတိ. တတ္ထ ယော ဗျာပါဒံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ အစရိ စရိဿတီတိ. ဧဝံ နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ ကတ္တဗ္ဗာနိ၊ တဿေဝံ ဗျာပါဒါနုပဿိဿ ကိလေသော ယော ပရိဒါဟော ကာယကိလမထော အကမ္မနိယတာ မိဒ္ဓံ. စိတ္တာနုပဿိဿ ပဋိဃာတေန ခိယနာ၊ ဣဒံ ထိနမိဒ္ဓံ. တတ္ထ အဓိကရဏအဝူပသမော၊ ဣဒံ ဥဒ္ဓစ္စံ. ယံ ကိံ ကသထမီတိ [ကရထမီတိ (ပီ. က.)] ဣဒံ ကုက္ကုစ္စံ. ယံ ယထာ ဣဒံ သန္တီရဏံ၊ အယံ ဝိစိကိစ္ဆာ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ အတ္ထိ၊ ဣဒံ ပရိယုဋ္ဌာနံ. အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဥပက္ကိလေသော စ အတ္ထိ၊ ဣဒံ ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒေါ ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ထိနမိဒ္ဓံ ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ အနုသယသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနံ ပဋိဃသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌာနံ မာနသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌာနဉ္စ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနဿ ပဒဋ္ဌာနံ.
တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌာနေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗာနိ ပရိယုဋ္ဌာနာနိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တီတိ. သံယောဇနေသု ဝုတ္တေသု သဗ္ဗသံယောဇနာနိ ဝုတ္တာနိ ဟောန္တိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.
၈၂. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ယေ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဈာနပဋိပက္ခော သော ဒုက္ခသမုဒယော. ယံ ဖလံ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒဿ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော၊ ဗျာပါဒဿ အဗျာပါဒဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော၊ တိဏ္ဏံ နီဝရဏာနံ အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ပဋိပက္ခော. ဣတိ ဣမေ တယော ဝိတက္ကာ. နေက္ခမ္မဝိတက္ကော သမာဓိက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. အဗျာပါဒဝိတက္ကော သီလက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ပညာက္ခန္ဓံ ဘဇတိ. ဣမေ တယော ခန္ဓာ. အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ နီဝရဏပ္ပဟာနာယ သံဝတ္တတိ. ယံ နီဝရဏပ္ပဟာနံ၊ အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ပဉ္စ နီဝရဏာနိ ဒသ ဘဝန္တိ. ယဒပိ အဇ္ဈတ္တံ သာရဇ္ဇတိ၊ တဒပိ နီဝရဏံ. ယဒပိ ဗဟိဒ္ဓါ သာရဇ္ဇတိ၊ တဒပိ နီဝရဏံ၊ ဧဝံ ယာဝ ဝိစိကိစ္ဆာ ဣမေ ဒသ နီဝရဏာ. အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကိလေသာ ဣမာနိ ဒွေ သံယောဇနာနိ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနဉ္စ. တတ္ထ အဟန္တိ အဇ္ဈတ္တံ၊ မမန္တိ ဗဟိဒ္ဓါ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အဇ္ဈတ္တံ၊ ဧကသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗဟိဒ္ဓါ. ယော အဇ္ဈတ္တံ ဆန္ဒရာဂေါ ရူပေသု အဝီတရာဂေါ ဘဝတိ အဝီတစ္ဆန္ဒော. ဧဝံ ယာဝ ဝိညာဏေ၊ အယံ အဇ္ဈတ္တာ တဏှာ. ယံ ဆသု ဗာဟိရေသု အာယတနေသု တီသု စ ဘဝေသု အဇ္ဈောသာနံ၊ အယံ ဗဟိဒ္ဓါ တဏှာ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ သံယောဇနာနိ သံယောဇနီယာ စ ဓမ္မာ. တတ္ထ သံယောဇနေသု ဓမ္မေသု ယာ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ စ၊ အယံ မဂ္ဂေါ. ယံ သံယောဇနပ္ပဟာနံ၊ အယံ နိရောဓော. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိဟာရော? သံယောဇနန္တိ န ဧတံ ဧကံသေန. မာနသံယောဇနံ ဒိဋ္ဌိဘာဂိယန္တိ န တံ ဧကံသေန အဒိဋ္ဌမာနံ နိဿာယမာနံ န ပဇဟတိ. ယော ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယော မာနော ကိဉ္စာပိ သော ဒိဋ္ဌိပက္ခေ သိယာ. န တု ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ တဿ ပဟာနာယ သံဝတ္တတီတိ. ယော စ အဟံကာရော န ပဝိဒ္ဓေါယံ ပနဿ ဧဝံ ဟောတိ. ကဒါသု နာမာဟံ တံ သန္တံ အာယတနံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ၊ ယံ အရိယာ သန္တံ အာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿန္တီတိ၊ အယံ အဘိဇ္ဈာ န စ တံ နီဝရဏံ. အတ္ထိ ပန အရဟတော ကာယကိလေသမိဒ္ဓဉ္စ ဩက္ကမတိ န စ တံ နီဝရဏံ တဿ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏန္တိ. န ဧကံသေန. အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော.
ပရိဝတ္တနောတိ ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဉ္စင်္ဂိကေန ဈာနေန ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ တေသံ ပဋိပက္ခော နီဝရဏော အသုကဿ ပဟီနာတိ န အညာနုမိနိတဗ္ဗံ၊ ပရမတ္ထမဇ္ဈတ္တံ၊ အယံ ပရိဝတ္တနာ.
တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? ကာမစ္ဆန္ဒော ဆန္ဒရာဂေါ ပေမံ နိကန္တီတိ ဝေဝစနံ. နီဝရဏံ ဆဒနံ ဥပက္ကိလေသော ပရိယုဋ္ဌာနန္တိ ဝေဝစနံ.
ပညတ္တီတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ကိစ္စပညတ္တိယာ [ပစ္စာပညတ္တိယာ (က.)] ပညတ္တိ၊ ဗျာပါဒေါ ဝိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တိ၊ ထိနမိဒ္ဓံ အသမုဂ္ဃါတပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. ဧဝံ သဗ္ဗေပိ ဧတေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ဣမမှိ သုတ္တေ ဝိက္ခေပပညတ္တိယာ ပညတ္တိ.
တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ အဝိဇ္ဇာ စ တဏှာ စ တတ္ထ အဝိဇ္ဇာမူလာ နီဝရဏာ. ယာ တဏှာ ဣမေ သင်္ခါရာ၊ တေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ၊ အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ၊ ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု၊ ဣန္ဒြိယေသု ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဒဋ္ဌာနံ သုခိန္ဒြိယဿ စ သောမနဿိန္ဒြိယဿ စ ဣတ္ထိန္ဒြိယဿ စ ပုရိသိန္ဒြိယဿ စ.
တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ဣဒံ သုတ္တံ ယထာ အာရဗ္ဘ နိက္ခိတ္တံ သော အတ္ထော ဘာသိတော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ.
တတ္ထ ကာမစ္ဆန္ဒော စ ဗျာပါဒေါ စ ဝိစိကိစ္ဆာ စ န ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ၊ ကာမာတိ န ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ၊ အထ ခလု ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တာ. အယံ အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? ကာမစ္ဆန္ဒဿ အယောနိသော မနသိကာရော သုဘာရမ္မဏပစ္စယော၊ သုဘနိမိတ္တဉ္စ ဟေတု. ဗျာပါဒဿ အယောနိသော မနသိကာရော အာဃာတဝတ္ထူနိ စ ပစ္စယော၊ ပဋိဃာနုသယော ဟေတု. ထိနမိဒ္ဓဿ ပဋိသံဟာရော ပစ္စယော၊ ပဝတ္တိယာ ကိလမထာ စလနာ တဉ္စ ဟေတု. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ ရဇနီယံ အာရမ္မဏိယံ အဿာဒိယာကိန္ဒြိယံ တာဝ အပရိပုဏ္ဏဉ္စ ဉာဏံ ပစ္စယော၊ ကာမသညာ စ ဒိဋ္ဌိအနုသယော စ ဟေတု. ဝိစိကိစ္ဆာယ နဝ မာနဝိဓာ အာရမ္မဏံ မာနာနုသယော၊ သောဝ ပစ္စယော၊ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော ဟေတု. ဧတေ ပဉ္စ ဓမ္မာ သဟေတု သပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.
တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ စတ္တာရောပိ ဧတေ အာသဝါ ဂဏ္ဍာပိ [တဏှာပိ (ပီ.)] ဧတေ သလ္လာပိ ဧတေ ဥပါဒါနာနိ ဧတေ. တေသု ဧဝ ဗာဟိရေသု ဓမ္မေသု သံကိလေသဘာဂိယံ သုတ္တန္တိ ပညတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. အယံ သမာရောပနော ဟာရော.
နိဒ္ဒိဋ္ဌံ သံကိလေသိကဘာဂိယံ သုတ္တံ.
၈၃. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဂါထာ.
တတ္ထ ကတမော ဒေသနာ ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကော အတ္ထော ခန္ဓဝဝတ္ထာနေန ဝိညာဏက္ခန္ဓံ ဒေသေတိ၊ ဓာတုဝဝတ္ထာနေန မနောဝိညာဏဓာတုံ၊ အာယတနဝဝတ္ထာနေန မနာယတနံ၊ ဣန္ဒြိယဝဝတ္ထာနေန မနိန္ဒြိယံ. တဿ ကိံ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ? သံခိတ္တေန ဆ ဓမ္မာ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ ကုသလမူလာနိ စ အကုသလမူလာနိ စ အနိမိတ္တံ ဣမမှိ သုတ္တေ ကုသလမူလံ ဒေသိတံ. တတ္ထ ကတမာ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ? မနော တေသံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ ယထာပိ ဗလဿ ရာဇာ ပုဗ္ဗင်္ဂမော၊ ဧဝမေဝ ဓမ္မာနံ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ. တတ္ထ တိဝိဓာနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမာနံ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒေန အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒေန အဝိဟိံသာဆန္ဒေန. အလောဘဿ နေက္ခမ္မစ္ဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. အဒေါသဿ အဗျာပါဒစ္ဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. အမောဟဿ အဝိဟိံသာဆန္ဒေန ပုဗ္ဗင်္ဂမာ. တတ္ထ မနောသေဋ္ဌာတိ မနသာ ဣမေ ဓမ္မာ ဥဿဋာ မနေန ဝါ နိမ္မိတာ. မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သေဋ္ဌောတိ မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သေဋ္ဌဇေဋ္ဌောတိ မနောဝ ဣမေသံ ဓမ္မာနံ အာဓိပစ္စံ ကရောတီတိ မနောသေဋ္ဌာ. မနောဇဝါတိ ယတ္ထ မနော ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ ဣမေ ဓမ္မာ ဂစ္ဆန္တီတိ မနောဇဝါ. ယထာ ဝါတော သီဃံ ဂစ္ဆတိ အညော ဝါ ကောစိ သီဃံ ဂါမကော ဝုစ္စတေ ဝါတဇဝေါတိ ပက္ခိဂါမိကောတိ၊ ဧဝမေဝ ဣမေ ဓမ္မာ မနေန သမ္ပဇာယမာနာ ဂစ္ဆန္တိ၊ တတ္ထ ဣမေ ဓမ္မာ ဂစ္ဆန္တီတိ မနောဇဝါတိ. တေ တိဝိဓာ ဆန္ဒသမုဒါနိတာ အနာဝိလတာ စ သင်္ကပ္ပေါ. သတ္တဝိဓာ စ ကာယိကံ သုစရိတံ ဝါစသိကံ သုစရိတံ၊ တေ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ. တတ္ထ မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ မနောကမ္မံ. ဘာသတိ ဝါတိ ဝစီကမ္မံ. ကရောတိ ဝါတိ ကာယကမ္မံ. ဣမေဟိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ ပရမာပိ သန္တာ သီလဝတာ ပရမာ. သော ဘဝတိ ဝိဝတ္တိယံ န လောကနိယျာနာယ ဝါသနာဘာဂိယံ သုတ္တံ ဘဝတိ. အယံ ဒေသနာ.
တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ကုသလမူလာနိ စ အဋ္ဌင်္ဂသမ္မတ္တာနိ. ဣဒံ သုတ္တံ.
ယုတ္တီတိ ဒသန္နံ ကုသလကမ္မပထာနံ ယော ဝိပါကော၊ သော သုခဝေဒနီယော အဗျာပါဒဿင်္ဂမာနော. ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ အနုဂစ္ဆတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.
ပဒဋ္ဌာနန္တိ အဋ္ဌာရသန္နံ မနောပဝိစာရာနံ ပဒဋ္ဌာနံ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ သဗ္ဗကုသလပက္ခဿ ဣမေ ဓမ္မာ ပဒဋ္ဌာနံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ ယော စေတသော ပသာဒေါ၊ ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဘာသတိ ဝါတိ သမ္မာဝါစာယ. ကရောတိ ဝါတိ သမ္မာကမ္မန္တဿ စ သမ္မာဝါယာမဿ စ ပဒဋ္ဌာနံ.
လက္ခဏောတိ ဣတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဝေဒနာပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ၊ သညာပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ၊ သင်္ခါရပုဗ္ဗင်္ဂမာပိ ဧတေ. ယေ ကေစိ ဓမ္မာ သဟဇာတာ သဗ္ဗေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ သောမနဿမပိ နံ အနွေတိ ယံ သုသုခစ္ဆာယာ တဒါပိ နံ သုခံ တဒပိ အနွေတိ.
၈၄. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ န ဣဒံ ဧကာဒိဝစနံ. ကိံ ကာရဏာ? သဗ္ဗေ ယေဝ ဣမေ ဆဝိညာဏကာယာ၊ ဣမမှိ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပါယော? ယေ သုခေန အတ္ထိကာ၊ တေ မနံ ပသာဒေန္တီတိ အယံ ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. အတ္ထော ပုဗ္ဗေယေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌော.
ယာနိ ဟိ ကုသလမူလာနိ၊ တာနိ အဋ္ဌာနိသံသမတ္တာ ဟေတု၊ အယံ အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဒသ ဌာနာနိ ဒေသနာဟေတူနိ ဒေသနာပစ္စယာ နိဒ္ဒေသနာ စ. တတ္ထ ယံ မညေ ဒုက္ခေန သဟ နာမရူပံ ဝိညာဏသစ္စန္တိ အင်္ဂေန ကုသလမူလံ ပဟီယတိ၊ အယံ အပ္ပဟီနဘူမိယံ သမုဒယော. ယံ တေသံ ပဟာနာ၊ အယံ နိရောဓော. ဣမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.
ဝိဘတ္တီတိ –
မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ၊ မနောသေဋ္ဌာ မနောမယာ၊
မနသာ စေ ပသန္နေန၊ ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ၊
တတော နံ သုခမနွေတိ၊ ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ.
တံ န ဧကံသေန သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ပန ဟောတိ. တဿ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ သကသတ္ထေ စိတ္တံ ပသာဒေတိ၊ တေန စ ပသန္နေန စိတ္တေန ဘာသတိ ဗျာကရောတိ န တံ သုခမနွေတိ န ဆာယာဝ အနုဂါမိနီ၊ ဒုက္ခမေဝ တံ အနွေတိ. ယထာ ဝဟန္တံ စက္ကံ ပဒမနွေတိ၊ ဣဒံ တံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ. မနသာ စေ ပသန္နေန ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ သုခဝေဒနီယန္တိ သမဂ္ဂတေ သုခဝေဒနီယံ မိစ္ဆဂ္ဂတေ ဒုက္ခဝေဒနီယံ၊ အယံ ဝိဘတ္တိ.
တတ္ထ ကတမော ပရိဝတ္တနော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ယံ မနသာ ပဒုဋ္ဌေန ဘာသတိ ဝါ ကရောတိ ဝါ ဒုက္ခမဿာနုဂါမိနီ၊ ဧတာနိယေဝ ဒွေ သုတ္တာနိ ဘာသိတာနိ ဧသ ဧဝ စ ပဋိပက္ခော. ဝေဝစနန္တိ ယဒိဒံ မနောစိတ္တံ ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနောဝိညာဏဓာတု.
ပညတ္တီတိ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ အယံ မနော ကိဉ္စိ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ဓမ္မာတိ ကုသလကမ္မပထပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနောသေဋ္ဌာတိ ဝိသိဋ္ဌပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနောဇဝါတိ သဟပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. စိတ္တန္တိ နေက္ခမ္မပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ အနာဝိလသင်္ကပ္ပဒုတိယဇ္ဈာနပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ အဿဒ္ဓါနံ ပဋိပက္ခပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ဘာသတိ ဝါတိ သမ္မာဝါစာပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ကရောတိ ဝါတိ သမ္မာကမ္မန္တပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ ဈာနသမာဓာနံ. ဣန္ဒြိယေသု မနိန္ဒြိယံ. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ ဝိညာဏံ. မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ မေတ္တာ စ မုဒုတာ စ ဈာနေသု ဒုတိယံ ဈာနံ တတိယဉ္စ. ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နော. ဓာတူသု ဓမ္မဓာတု၊ အာယတနေသု ဓမ္မာယတနံ. ယံ ကုသလံ ဣန္ဒြိယေသု သုခိန္ဒြိယဉ္စ သောမနဿိန္ဒြိယဉ္စ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေသံ ဓမ္မာနံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာနံ ဖဿပစ္စယာ သုခဝေဒနီယော ဖဿော သုခဝေဒနာ မနောပဝိစာရေသု သောမနဿဝိစာရော ဆတ္တိံသေသု ပဌမပဒေသု ဆ သောမနဿနေက္ခမ္မဿိတာ. ဣတိ အယံ ဩတရဏော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယံ အတ္ထံ အာရဗ္ဘ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ. သော အတ္ထော နိယုတ္တော ဧတမတ္ထံ အာရဗ္ဘ သုတ္တံ. အယံ သောဓနော ဟာရော.
၈၅. တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော ဟာရော? မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာတိ ဝေဝစနပညတ္တိ၊ န ဧကတ္တပညတ္တိ. ဓမ္မာတိ ဧကတော န ဝေဝစနပညတ္တိ. မနသာ စေ ပသန္နေနာတိ သော ပသာဒေါ ဒွိဓော အဇ္ဈတ္တဉ္စ အဗျာပါဒါဝိက္ခမ္ဘနဗဟိဒ္ဓါ စ ဩကပ္ပနတော. သော အဇ္ဈတ္တပသာဒေါ ဒွိဓော. သမုဂ္ဃါတပသာဒေါ စ ဝိက္ခမ္ဘနပသာဒေါ စ ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနံ. ဝိဃာတော န မူလပသာဒေါ ဇာတမူလမ္ပိ ဝါ. ပသာဒေါ သဗျာပါဒံ ဝိဃာတေန. တတော နံ သုခမနွေတီတိ သုခံ ကာယိကဉ္စ စေတသိကဉ္စ အပ္ပိယဝိပ္ပယောဂေါပိ ပိယသမ္ပယောဂေါပိ နေက္ခမ္မသုခမ္ပိ ပုထုဇ္ဇနသုခမ္ပိ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂမ္ပိ စေတသိကံ သုခံ. ယမ္ပိ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ၊ တမ္ပိ ကာယိကံ သုခံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ စ စေတသိကံ သုခံ. ယမ္ပိ ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေသိ၊ တမ္ပိ တဉ္စ သုခပဒဋ္ဌာနံ ပညတ္တိယာ ယထာဝုတ္တံ တံ အပရာမဋ္ဌံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ. အနွေတီတိ အပ္ပနာ သန္ဒိဿတိ န စာယံ ဝါ ပတ္တဘူတော အနွေတိ. တဒိဒံ သုတ္တံ ဒွီဟိ အာကာရေဟိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. ဟေတုနာ စ ယော ပသန္နမာနသော ဝိပါကေန စ ယော ဒုက္ခဝေဒနီယော.
ပရိက္ခာရောတိ ဘဂဝါ ပဉ္စသတေန ဘိက္ခုသံဃေန နဂရံ ပဝိသတိ ရာဇဂဟံ. တတ္ထ မနုဿော ပုဂ္ဂလော ဘဂဝန္တံ ပရိဝိသတိ၊ တဿ ပသာဒေါ ဥပ္ပန္နော ကုသလမူလပုဗ္ဗယောဂါဝစရောပိ. သော အညေသဉ္စ အက္ခာတိ၊ ဣဒံ ဝါစံ ဘာသတိ လာဘာ တေသံ၊ ယေသံ နိဝေသနံ ဘဂဝါ ပဝိသတိ၊ အမှာကမ္ပိ ယဒိ ဘဝေယျ မယမ္ပိ ဘဂဝတော သံပသာဒံ လစ္ဆမှာတိ. ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ‘‘နမော ဘဂဝတော နမော ဘဂဝတော’’တိ အဗျာပါဒမာနော ဧကမန္တေ အဋ္ဌာသိ. တဒနန္တရေ ဘဂဝါ ဣမံ သုတ္တံ အဘာသိတ္ထ ‘‘မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ’’တိ. သဗ္ဗံ သုတ္တံ တထာ ယံ ပရေသံ ဘာသတိ ဣဒံ ဝါစာကမ္မံ. ယံ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတိ၊ ဣဒံ ကာယကမ္မံ. ယော မနောပသာဒေါ၊ ဣဒံ မနောကမ္မံ. တတ္ထ ယံ ပရေသံ ပကာသေတိ ဘာသတိ ဝဏ္ဏံ. ယေသံ ဘဂဝါ နိဝေသနံ ဂစ္ဆတီတိ. သဗ္ဗံ တဿ အလောဘော ကုသလမူလံ. ယံ ဘဂဝတိ မေတ္တစိတ္တော၊ တဿ အဒေါသော ကုသလမူလံ. ယံ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတိ မာနဉ္စ နိဂ္ဂဏှာတိ၊ တတ္ထဿ အမောဟော ကုသလမူလံ ပါတုဘဝတိ. ယံ ဥဠာရပညံ ပဋိလဘတိ၊ ဣဒမဿ ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသပ္ပဟာနံ. ယံ တထာယေဝ သံဝရော ဟောတိ၊ ဣဒမဿ သညာဝိပလ္လာသပ္ပဟာနံ. ယံ မနဿ ပသာဒနံ၊ ဣဒမဿ စိတ္တဝိပလ္လာသပ္ပဟာနန္တိ အကုသလဝိပလ္လာသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနံ ပဟာနံ ပစ္စယော. တီဏိ ကုသလမူလာနိ ယော အနာဝိလစိတ္တသင်္ကပ္ပေါ၊ သော တဿ မနသိကာရောတိ ဝုစ္စတိ. ယံ ကိလေသေဟိ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဣတိ ဝိပလ္လာသာ စ အာရမ္မဏာ သပ္ပစ္စယတာယ ပစ္စယော ကုသလမူလာနိ စ သန္ဒိဿယတာယ ပစ္စယော၊ သော စ မနသိကာရော ဟေတုနာ ဣမိနာ ပစ္စယေန စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ. တတ္ထ ယံ သသတ္ထာရမ္မဏံ စိတ္တံ ပဝတ္တံ အယံ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ. ယမ္ပိ ဘဂဝတော ဂုဏေ မနသိ ကရောတိ၊ အယမဿ ဓမ္မာနုဿတိ. တတ္ထ သတိသမ္ပဇညံ ဟေတု၊ အယဉ္စ ပစ္စယော. ဝါစာ ပညာ ဟေတု ဝိတက္ကဝိစာရာ ပစ္စယော. ကာယသင်္ခါရာ ကမ္မဿ အဘိသင်္ခါရော နာမ ဟေတု ဝါ အပ္ပစ္စယော သုခဝေဒနီယဿ ကမ္မဿ ဥပစယော ဟေတုကာ ကမ္မဿ ပစ္စယော.
၈၆. တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော? မနသာယေဝ ပသန္နေန သတောယေဝေတ္ထ ပသန္နော အပိ စ စိတ္တဝေါဒါနာ သတ္တာ ဝိမုစ္စန္တီတိ တေန သတ္တာ စိတ္တပုဗ္ဗင်္ဂမာ စိတ္တေန ပသန္နေန စေတနာပိ တတ္ထ စိတ္တဘူတာ ဘဝန္တီတိ ပဋိဃာ အယံ စေတနာနံ ပသာဒေန ကာယော စဿ ပသာဒေါ၊ သော စ အာရဘတိ ပသာဒေန ပသန္နော သညာနန္တိ စဿ အဝိပရီတာ၊ သော ပဉ္စဝိဓော ဝိက္ခမ္ဘနာ၊ ကာယပဿမ္ဘနာယေဝါ ပသာဒေါ စိတ္တသိတော စိတ္တံ ပန ပုဗ္ဗံယေဝ ပသန္နံ. အယံ သမာရောပနာ. ဧဝံ ပဉ္စန္နမ္ပိ ပသာဒေါ. တတော နံ သုခမနွေတီတိ ကတမံ ဘဂဝါ နိဒ္ဒိသတိ? န ဟိ အတ္တသစ္စံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကော အနွေတိ. တဿ ဥပါယော အနုဂစ္ဆတိ ယဒါ သိတပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတေ သောမနဿံ အဝိပ္ပဋိသာရောပိ အနွေတိ. အယံ သမာရောပနော ဟာရော.
မဟာနာမ သက္ကဿ သုတ္တံ [ပဿ သံ. နိ. ၅.၁၀၁၇]. တသ္မိံ စေ သမယေ အဿတော အသမ္ပဇာနော ကာလံ ကရေယျ ကာမေ ဘဝတိ. အဿတော အဘိသမာဟာရော ယော မာ ဘာယိ၊ မဟာနာမ၊ ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ သဒ္ဓါပရိဘာဝိတံ သီလပရိဘာဝိတံ သုတစာဂပရိဘာဝိတန္တိ ဝိတ္ထာရေန ကာတဗ္ဗံ. စာဂေန စ ပညာယ စ ကိံ ဒဿေတိ? ယာ သဒ္ဓါ၊ သာ စေတသော ပသာဒေါ. ယာ အနာဝိလသင်္ကပ္ပိတာ၊ သာ သဒ္ဓါ. ကိံ ကာရဏာ? အနာဝိလလက္ခဏာ. အနာဝိလလက္ခဏာ ဟိ သဒ္ဓါ. အပရေ အာဟု ဂုဏပရိသုဒ္ဓိနိဋ္ဌာဂမနလက္ခဏာ၊ ယဉ္စ အပရေ ဝါ ဝစနပဋိဂ္ဂဟလက္ခဏာ သဒ္ဓါ. အပရော ပရိယာယော အတ္တာနံ ယဒိ ဧဝံ ဩကပ္ပေတိ ‘‘နာဟံ ကိဉ္စိ ဇာနာမီတိ ဧသာ အဟံ တတ္ထ အနုညတ္တာ အနညတာ’’တိ. အယံ သဒ္ဓါတိ. အပရော ပရိယာယော ဧကသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ အာဒီနဝါနုပဿနာ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာတိ. တေန စ ပဒိဋ္ဌံ ဘဝတိ ယထာ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကံ စက္ခုနာ ပဿတိ န စ ကာယေန အဘိသမ္ဘုနာတိ. ဧဝမဿ အရိယာ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝတိ၊ န စ သစ္ဆိကတာ. အယံ ဝုစ္စတိ သဒ္ဓါ. သာ စ လောကိကာ. အပရော ပရိယာယော ခမတိ ပုထုဇ္ဇနဘူတဿ ဝီသတိ စာတိ ကော သက္ကာယာဓီနာ န နိဝေသော. န ဧတံ ဧကန္တိ နယသညာ ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌိယာ တု ခလု မုဒူဟိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဒဿနမဂ္ဂေန ပဟီနာ ဘဝန္တိ. ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ၊ အယံ သဒ္ဓါ.
သောတာပတ္တင်္ဂမဒုက္ခာယံ ဘူမိယံ ပရိပုဏ္ဏာ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ သေက္ခသီလံ အရိယာ ဓာရန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ မုဒုပညာ ပညိန္ဒြိယန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံယေဝ ဘူမိယံ ခန္ဓေဟိ အနတ္ထိကတာ၊ အယံ စာဂေါ. တသ္မာ သဒ္ဓါ စာဂါဓိဋ္ဌာနေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ. ယတိကေန [တေန (က.)] ဘိယျော မနေန သာ ဟိဿ ဝိပရီတာ ဒိဋ္ဌိကာ အဿဒ္ဓါ၊ သာ နယနဥပဓီသု ပမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တတ္ထ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ယော ကာမံ ပရိဝိဿန္တိ ဣတိ သန္တပါပပဋိနိဿဂ္ဂါ န စာဂါဓိဋ္ဌာနံ ပညိန္ဒြိယေန ပညာဓိဋ္ဌာနံ၊ သီလေန ဥပသမာဓိဋ္ဌာနံ. ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ သီလံ ပရိဘာဝယန္တိ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ စ ပညာတိ. တတ္ထ သဒ္ဓါယ ဩဃံ တရတိ. ယံ သီလံ၊ အယံ အပ္ပမာဒေါ. ယော စာဂေါ၊ ဣဒံ ပညာယ ကမ္မံ. ယာ ပညာ၊ ဣဒံ ပညိန္ဒြိယံ၊ တတ္ထ ယံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. တံ တီသု အဝေစ္စပ္ပသာဒေသု. ယံ သီလံ၊ တံ သဒ္ဓိန္ဒြိယေသု. ယော စာဂေါ၊ သော စတူသု ဈာနေသု. ယာ ပညာ၊ သာ သစ္စေသု၊ သတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ. တဿ သေက္ခဿ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ၊ ဘဒ္ဒိကော အဘိသမ္ပရာယော. တဿ သမ္မုဋ္ဌဿတိကဿ သီလံ ကရောန္တဿ န ကာယသမ္မုဋ္ဌဿတိတာယ တာနိ ဝါ ဣန္ဒြိယာနိ တံ ဝါ ကုသလမူလံ ကမ္မဝိပါကံ ဘဝတိ. တဿ တိကဿ အတ္ထနိဒ္ဒေသော. တတ္ထ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ ပညာ စတ္တာရော ဓမ္မာ. ယာ သဒ္ဓါ ယာ စ ပညာ၊ ဣဒံ မနောသုစရိတံ. ယံ သီလံ၊ ဣဒံ ကာယိကံ ဝါစသိကံ သုစရိတံ. ယော စာဂေါ၊ ဣဒံ စေတသိကံ အလောဘော သုစရိတံ. ဣတိ စိတ္တေ ဂဟိတေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဂဟိတာ ဘဝန္တိ. ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ သုစရိတံ ဣဒံ ဒုက္ခဉ္စ အရိယသစ္စံ ပဒဋ္ဌာနံ မဂ္ဂဿ.
၈၇. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရော? ယာ စ သဒ္ဓါ ယဉ္စ သီလံ. တံ ကိဿ ကရောတိ? ယာ သဒ္ဓါ တာယ ဘဂဝန္တံ အနုဿရတိ မတ္တေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂတာ၊ အဿ ဘော ကုက္ကုရာ သဗ္ဗံ သီလေန နပ္ပဋိပဇ္ဇတိ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဌာနံ ဝိသာရဒေါ ဘဝတီတိ အဝိပ္ပဋိသာရီ ပညာ ယဿ ပညတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ. တဿ အခဏ္ဍဿ သီလံ ယံ န ပစ္ဆိ တဿံ မောဟဿ အကုသလစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသဟဂတံ ဝါ၊ အယံ ဝိစယော ဟာရော. ဓမ္မဝါဒိနော ဘဒ္ဒိကာရာတိ ဘဝိဿတိ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ.
တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ယမိဒံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ သဒ္ဓါယ သီလေန စာဂေန ပညာယ သမာဓိနာ ပဌမဇ္ဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ သဒ္ဓါ အဿ အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ၊ တံ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တီဏိ စ အဝေစ္စပ္ပသာဒါ ယံ သီလံ၊ တံ အရိယကန္တံ၊ တံ သီလက္ခန္ဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ ပညာ၊ သာ ပညာက္ခန္ဓဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဣမေ စ ဓမ္မာ ဣဒဉ္စ စိတ္တံ ဧကောဒိဘူတသမာဓိဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. စာဂေါ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ စ ပညာ စ ဝိပဿနာ ပဒဋ္ဌာနံ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ သမထဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဒ္ဓါ စ ပညာ စ အဝိဇ္ဇာ ဝိရာဂါယ ပညာဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ ရာဂဝိရာဂါယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနံ.
တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော ဟာရော? ဝိညာဏေ ဝုတ္တေ သဒ္ဓါသတိဘာဝိတေ သဗ္ဗေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. သဒ္ဓါယ ဘဏိတာယ သဗ္ဗာနိ သတ္တ ဓနာနိ ဘဏိတာနိ ဟောန္တိ သဒ္ဓါဓနံ။ပေ။ သီလက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ သမာဓိက္ခန္ဓော စ ပညာက္ခန္ဓော စ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ. ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ ပစ္ဆိမကေ ကာလေ န တဒနုပရိဝတ္တိ ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တတ္ထ သညာပိ တဒနုပရိဝတ္တိနီ ဘဝတိ. ယေပိ တဇ္ဇာတိကာ ဓမ္မာ၊ တေပိ တဒနုပရိဝတ္တိနော ဘဝန္တိ. ရူပသညာ ရူပသဉ္စေတနာနုပဿနမနသိကာရော ဧဝံ ဆန္နံ အာယတနာနံ ဝိညာဏကာယေ၊ အယံ လက္ခဏော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပါယော? ယေ ဘဒ္ဒိကံ ဘတိံ အာကင်္ခေယျ ဘဒ္ဒိကဉ္စ အဘိသမ္ပရာယံ၊ တေ သဒ္ဓံ သီလံ စာဂံ ပညဉ္စ မနသိ ကရိဿန္တိ၊ အယံ အဓိပ္ပါယော. ယေ စညေပိ သတ္တာ တထာဂတဿ သမ္မုခံ န ပဋိယုဇ္ဈန္တေ၊ ဣမံ ဓမ္မံ သောတာ အဝိပ္ပဋိသာရတော ကာလံ ကရိဿန္တီတိ၊ အယံ အဓိပ္ပါယော.
၈၈. တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ဣဒမ္ပိ စတ္တာရော ဓမ္မာ သဒ္ဓါ စ ပညာ စ အဿဒ္ဓိယဉ္စ အဝိဇ္ဇဉ္စ ဟနန္တိ. သီလဉ္စ စာဂေါ စ တဏှာ စ ဒေါသဉ္စ ဟနန္တိ. တဿ ဒွေ မူလာနိ ပဟီယန္တိ. ဒုက္ခံ နိဝတ္တေတိ အပ္ပဟီနဘူမိယဉ္စ ဒွိမူလာနိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. ဒွေ အရိယသစ္စာနိ သမထော စ ဝိပဿနာ စ. ဒွိန္နံ မူလာနံ ပဟာနံ. ဣမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ နိရောဓော စ မဂ္ဂေါ စ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ? ယံ တံ စိတ္တံ သဒ္ဓါပရိဘာဝိတံ။ပေ။ သစေ ပုထုဇ္ဇနဿ တဿပိ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ ဘဝိဿတီတိ န ဧကံသေန တဿ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌေယေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကန္တိ ပစ္စေဿတိ၊ အပရမှိ ဝါ ပရိယာယေ ဘဝိဿတိ. ယံ ဝါ အတီတံ ဝိပါကာယ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ၊ တပ္ပစ္စယာနိ စေတာနိ၊ ယေ ယထာ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ‘‘တေနာယံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏိယော နိဒ္ဒေသော ဓမ္မစာရိနော ယာ ဘဒ္ဒိကာ ဘတီ’’တိ.
တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? အဿဒ္ဓိယံ ဒုဿီလျံ ယံ မစ္ဆေရံ ဒုပ္ပညံ စ [ဒုပ္ပညိယံ (က.)] ယဉ္စ ပဋိပက္ခေန ပဟီနာ ဘဝန္တိ၊ အယံ ပရိဝတ္တနာ.
တတ္ထ ကတမံ ဝေဝစနံ? ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ မနောဝိညာဏံ။ပေ။ ယံ သဒ္ဓါဗလံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ၊ ယံ သီလံ တံ သုစရိတံ၊ သံယမော နိယမော ဒမော ခန္ဓတာ ဣမာနိ တဿ ဝေဝစနာနိ. ယော စာဂေါ သော ပဋိနိဿဂ္ဂေါ အလောဘော ဝေါသဂ္ဂေါ စာဂေါယိဋ္ဌာနံ. ယာ ပညာ သာ ပညတ္တာ ပညပ္ပဘာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ.
တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? ယံ တံ စိတ္တံ ဗီဇံ ပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. ပရိဘာဝနာ ဝါသနာ ပညတ္တိယာ ပညတ္တိ. သဒ္ဓါ ပသာဒပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. သီလံ သုစရိတပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. စာဂေါ ပုညကိရိယပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ပညာ ဝီမံသပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. ဣမေ တယော ဓမ္မာ သဒ္ဓါ သီလံ စာဂေါ ပညဝတော ပါရိသုဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တိ.
တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ယံ စိတ္တံ၊ တံ ခန္ဓေသု ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဓာတူသု မနောဝိညာဏဓာတု၊ အာယတနေသု မနာယတနံ. ယေ စတ္တာရော ဓမ္မာ၊ တေ ခန္ဓေသု သင်္ခါရက္ခန္ဓေ ပရိယာပန္နာ။ပေ။ ဓာတူသု အာယတနေသု.
တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ဣဒံ ဘဂဝတော ဘာသိတံ မဟာနာမေန သက္ကေန ပုစ္ဆိတေန သဗ္ဗံ တံ နိယုတ္တံ.
တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? ဣဒံ စိတ္တံ ဝေမတ္တတာယ ပညတ္တံ အကုသလေဟိ စိတ္တေဟိ အပရိဘာဝိတေဟိ ပရိဘာဝိတန္တိ ယာနိ ပုန ပရိဘာဝိတာနိ အညေသမ္ပိ တတ္ထ ဥပါဒါယ ပညတ္တံ သဗ္ဗေပိမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဧကတ္တတာယ ပညတ္တာ. ဘဒ္ဒိကာ ဘတီတိ ကာမဘောဂိနော တေဝ ရူပဓာတု အရူပဓာတု မနုဿာတိ သဗ္ဗာ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိ တဒေဝ ကထာယ ပညတ္တံ၊ အယံ ပညတ္တိ.
တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? စိတ္တဿ ဣန္ဒြိယာနိ ပစ္စယော အာဓိပတေယျပစ္စယတာယ မနသိကာရော. ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. သဒ္ဓါယ လောကိကာ ပညာ ဟေတုပစ္စယတာယ ပစ္စယော. ယောနိသော စ မနသိကာရော ပစ္စယော. သီလဿ ပတိရူပဒေသဝါသော ပစ္စယော. အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဉ္စ ဟေတု. စာဂဿ အလောဘော ဟေတု. အဝိပ္ပဋိသာရော စ ဟေတုပစ္စယော. ပညာ ပရတော စ ဃောသော အဇ္ဈတ္တဉ္စ ယောနိသော မနသိကာရော ဟေတုပစ္စယော စ.
တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ယံ တံ စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ပရိဘာဝိတန္တိ စေတသိကာပိ. ဧတ္ထ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ပရိဘာဝိတာ ဘဒ္ဒိကာ တေ ဘတိ ဘဝိဿတိ၊ ဘဒ္ဒိကာ ဥပပတ္တိကော အဘိသမ္ပရာယော. ဣတိ ယေ ကေစိ မနုဿကာ ဥပဘောဂပရိဘောဂါ သဗ္ဗေ ဘဒ္ဒိကာ ဘတိယေဝ၊ အယံ သမာရောပနော.
၈၉. ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂေါတိ ဂါထာ [ပဿ ဥဒါ. ၆၁ ဥဒါနေ]. တတ္ထ ကိံ ဥဒ္ဓံ နာမ? ယံ ဣတော ဥဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ အနာဂါမီ၊ ဣဒံ ဥဒ္ဓံ. အဓော နာမ ယမတိက္ကန္တမတီတံ၊ ဣဒမဝေါစ အပဒါနတန္တိ ဥဒ္ဓံ. တတ္ထ အတီတေန သဿတဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗန္တာကပ္ပိကာနံ အပရန္တဒိဋ္ဌိ ကေသဉ္စိ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိံ ယံ [ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယံ (က.)] ဝုတ္တကပ္ပိကာနံ ဣမာ စေဝ ဒိဋ္ဌိယော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ သဿတဒိဋ္ဌိ စ. တတ္ထာယံ သဿတဒိဋ္ဌိ ဣမာနိ ပန္နရသ ပဒါနိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သဿတံ ဘဇန္တိ. ရူပဝန္တံ မေ အတ္တာ၊ အတ္တနိ မေ ရူပံ၊ ရူပံ မေ အတ္တာတိ ယဒုစ္စတေ ပညံ ပရိဒဟန္တိ. ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သာ ပဉ္စသတာနိ ဥစ္ဆေဒံ ဘဇန္တိ. တေ ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ပဿန္တိ၊ ရူပံ မေ အတ္တာတိ တထာရူပါ စတုဗ္ဗိဓာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒေန စ သဿတေန စ. ဧဝံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဝီသတိဝတ္ထုကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ပန္နရသ ပဒါနိ ပုဗ္ဗန္တံ ဘဇန္တိ. သဿတဒိဋ္ဌိယာ ပဉ္စ ပဒါနိ အပရန္တံ ဘဇန္တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ. တတ္ထ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ပဿန္တာ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ သော ဥစ္ဆေဒဝါဒီ ရူပဝန္တဉ္စ အတ္တာနံ၊ အတ္တနိ စ ရူပံ၊ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာတိ သော ပဿတိ စာတိ ဣတိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ၊ အတ္တတော ပဋိဿရတိ သဿတဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗန္တတော စ ပဋိဿရတိ. ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ န သမနုပဿတိ. တဿ ဒိဋ္ဌာသဝါ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ယော တီသု အဒ္ဓါသု ပုဗ္ဗန္တေ စ အပရန္တေ စ တေန တေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနေန ဥဒ္ဓံ အဓော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂေါ ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ န အနုပဿတီတိ ဣမိနာ ဒွါရေန ဣမိနာ ပယောဂေန ဣမိနာ ဥပါယေန ဣဒံ ဒဿနဘူမိ စ သောတာပတ္တိဖလဉ္စ သော အရိယော ပယောဂေါ အနဘာဝံဂတေန သံသာရေန အပုနဗ္ဘဝါတိ ယော ကောစိ အရိယော ပယောဂေါ ပုနဗ္ဘဝါယ မုဒူနိ ဝါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မဇ္ဈာနိ အဓိမတ္တာနိ ဝါ သဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝပ္ပဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. အဟန္တိ ဒိဋ္ဌောဃော ကာမောဃော ဘဝေါဃော အဝိဇ္ဇောဃော စ ဩဓိသော. တတ္ထ ဒေသနာဟာရေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပဉ္စဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သောတာပတ္တိဖလေန စ ဒွေ သစ္စာနိ မဂ္ဂေါ စ နိရောဓော စ. သက္ကာယသမုဒယေန ဒွေ သစ္စာနိ ဒုက္ခဉ္စ သမုဒယော စ၊ အယံ ဒေသနာ ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿန္တော တီဏိ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗာနိ သံယောဇနာနိ ပဇဟတိ. အယံ ဝိစယော.
တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? တိဝိဓာ ပုဂ္ဂလာ ကောစိ ဥဂ္ဃဋိတညူ ကောစိ ဝိပဉ္စိတညူ ကောစိ နေယျော. ဥဂ္ဃဋိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယော စ တတော ဝိပဉ္စိတညူ မုဒိန္ဒြိယော တတော မုဒိန္ဒြိယေဟိ နေယျော. တတ္ထ ဥဂ္ဃဋိတညူ တိက္ခိန္ဒြိယတာယ ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ၊ ဧကဗီဇကော ဘဝတိ. အယံ ပဌမော သောတာပန္နော. ဝိပဉ္စိတညူ မုဒူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ၊ ကောလံကောလော စ ဟောတိ. အယံ ဒုတိယော သောတာပန္နော. တတ္ထ နေယျော ဒဿနဘူမိမာဂမ္မ သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏာတိ၊ သတ္တက္ခတ္တုပရမော စ ဘဝတိ. အယံ တတိယော သောတာပန္နော.
အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ မုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တံ ဘူမိံ သစ္ဆိကရေယျ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနေန ဝါ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဇဟတိ. အယံ ယုတ္တိ.
တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော? တတ္ထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သဗ္ဗမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. သက္ကာယော နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမရူပံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဒဋ္ဌာနံ. ပဉ္စ ဣန္ဒြိယာနိ ရူပီနိ ရူပရာဂဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သဠာယတနံ အဟံကာရဿ ပဒဋ္ဌာနံ. တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ဒွီသု ဒိဋ္ဌီသု ပဟီနာသု တတ္ထ ဧကာ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဥဒ္ဓံ စ အဓော စ ဝီတရာဂေါ သဗ္ဗရဇနီယေသု ဝီတရာဂေါ ဟောတိ. တဇ္ဇာ ပရဘူမိယံ၊ ဣဒံ ပစ္စယန္တိ ယထာဘူတံ ပဿတိ. သော သဗ္ဗပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ အာမသတိ. အယံ လက္ခဏော ဟာရော.
၉၀. တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပါယော? ယေ သတ္တာ ယေ နာဘိရမိဿန္တိ၊ တေ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနာယ ဝါယမိဿန္တိ. အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော ဟာရော? ယာနိမာနိ မုဒူနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ တာနိ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သမူဟနန္တိ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒေါ စ ဘာဝနာကာရေန သေက္ခာယ ဝိမုတ္တိယာ ဗလံ သဒ္ဓါ၊ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ ဒိဋ္ဌိဝသေန ဗလံ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယံ အာရဘိတတ္တာ သတိန္ဒြိယံ ပဂ္ဂဟိတတ္တာ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ယာနိ ဣန္ဒြိယာနိ၊ အယံ မဂ္ဂေါ သံကိလေသပ္ပဟာနံ. အယံ နိရောဓော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. အယံ အာဝဋ္ဋော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ဝိဘတ္တိ ဟာရော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ယော သမနုပဿတိ၊ သော စ ခေါ အဓိမတ္တေန လောကိကာ ယံ ဘူမိယံ န တု အရိယေန ပယောဂေန သော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဇဟတိ. ယံ ဝုစ္စတိ တဇ္ဇာယ ဘူမိယာ အဓိမတ္တာယ. တတ္ထ တဇ္ဇာယ ဘူမိယံ ပဉ္စဟိ အာကာရေဟိ အဓိမတ္တတံ ပဋိလဘတိ သီလေန ဝတေန ဗာဟုဿစ္စေန သမာဓိနာ နေက္ခမ္မသုခေန. တတ္ထ အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီ အဓိမာနံ ဂဏှာတိ. ဧတသ္မိံယေဝ ဝတ္ထုပ္ပတ္တိယံ ဘဂဝါ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသတိ. သီလဝါ ဝတမတ္တေနာတိ. တတ္ထ ယော အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညီ တဿ ယော သမာဓိ၊ သော သာမိသော ကာပုရိသသေဝိတော ပန သော ကာပုရိသာ ဝုစ္စန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ. အာမိသံ ယဉ္စ အရိယမဂ္ဂမာဂမ္မ လောကိကာ အနရိယံ တေန သမာဓိ ဟောတိ အနရိယော ကာပုရိသသေဝိတော. ယော ပန အရိယာကာရေန ယထာဘူတံ န ဇာနာတိ န ပဿတိ [ဇာနာတိ ပဿတိ (ပီ.)]၊ သော အဓိဂမနံ ပဇဟတိ ယော အရိယေန သမာဓိနာ အကာပုရိသသေဝိတေန နိရာမိသေန နီယတိ၊ တတ္ထ အကာပုရိသာ ဝုစ္စန္တိ အရိယပုဂ္ဂလာ. ယော တေဟိ သေဝိတော သမာဓိ၊ သော အကာပုရိသသေဝိတော. တသ္မာ ဧကံ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿန္တော တထာ ပါတေတိ.
တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? ဣမာယ ဒဿနဘူမိယာ ကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ တေဟိ ပဟီယန္တိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာပိ ဘဂဝတာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ယော.
တတ္ထ ကတမံ ဝေဝစနံ? ယာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ အတ္တဒိဋ္ဌိယာ. အယံ ဘူမိ. ယေ ကိလေသာ ပဟာတဗ္ဗာ. တေ အပ္ပဟီယန္တိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌာပိ ဘဂဝတာ သဿတဒိဋ္ဌိ စ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စ၊ သာ ပရိယန္တဒိဋ္ဌိ စ. ယာ အပရိယန္တဒိဋ္ဌိ စ၊ သာ သဿတဒိဋ္ဌိ စ. ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ သာ နတ္ထိကာ ဒိဋ္ဌိ. ယာ သဿတဒိဋ္ဌိ၊ သာ အကိရိယဒိဋ္ဌိ. ဣဒံ ဝေဝစနံ.
တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? တဏှာ သံယောဇနပညတ္တိယာ ပညတ္တာ. မဂ္ဂေါ ပဋိလာဘပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဣန္ဒြိယာ ပဋိလာဘပညတ္တိယာ ပညတ္တာတိ. တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? သက္ကာယော ဒုက္ခံ ဒဿနပ္ပဟာတဗ္ဗော. သမုဒယော မဂ္ဂေါ. ဣန္ဒြိယာနိ တာနိ စ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ခန္ဓဓာတုအာယတနေသု.
တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? ယဉှိ အာရဗ္ဘ ဘဂဝတာ ဣဒံ သုတ္တံ ဘာသိတံ၊ သော အာရဗ္ဘ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? နာမရူပဿ ဟေတုပစ္စယောပိ ဝိညာဏံ ဟေတု ဗီဇံ. တေန အဝိဇ္ဇာ စ သင်္ခါရာ စ ပစ္စယော. နိဝတ္တိနယော န အပရော ပရိယာယော သဗ္ဗဘဝေါ၊ ယေ စ သဗ္ဗဘဝဿ ဟေတု ပရဘဏ္ဍပစ္စယော ဣတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပရတော စ ဃောသော ယောနိသော စ မနသိကာရော ပစ္စယော. ယာ ပညာ ဥပ္ပါဒေတိ၊ ဧသာ ဟေတု သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဘဝတိ၊ ယာ သမ္မာသမာဓိ [သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ပီ.)]၊ အယံ ပရိက္ခာရော.
တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော? ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ အသမနုပဿီ ဒုက္ခတော ရောဂတော။ပေ။ ပန္နရသ ပဒါနိ. သီလာနိ ဘဂဝါ ကိမတ္ထိယာနိ ကိမာနိသံသာနိ. သီလာနိ၊ အာနန္ဒ၊ အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာနိ ယာဝ ဝိမုတ္တိ. တတ္ထ ဒုဝိဓော အတ္ထော – ပုရိသတ္ထော စ ဝစနတ္ထော စ.
၉၁. တတ္ထ ကတမော ပုရိသတ္ထော? ယာယံ န ပစ္ဆာနုတာပိတာ အယံ အဝိပ္ပဋိသာရော၊ အယံ ပုရိသတ္ထော. ယထာ ကောစိ ဗြူဟယတိ ဣမတ္ထမာသေဝတိ သော ဘဏေယျ၊ ကိဉ္စိ မမေတ္ထ အဓီနံ တဿတ္ထာယ ဣဒံ ကိရိယံ အာရဘာမီတိ. အယံ ပုရိသတ္ထော.
တတ္ထ ကတမော ဝစနတ္ထော? သီလာနိ ကာယိကံ ဝါ ဝါစသိကံ ဝါ သုစရိတံ အဝိပ္ပဋိသာရောတိ. တတ္ထ သီလဿ ဝတဿ စ ဘာသောယေဝ. အနညာ သုဂတကမ္မတာ သုစရိတံ အယံ အဝိပ္ပဋိသာရော. ဧဝံ ယာဝ ဝိမုတ္တီတိ ဧကမေကသ္မိံ ပဒေ ဒွေ အတ္ထာ – ပုရိသတ္ထော စ ဝစနတ္ထော စ၊ ယထာ ဣမမှိ သုတ္တေ ဧဝံ သဗ္ဗေသု သုတ္တေသု ဒွေ ဒွေ အတ္ထာ. အယံ ဟိ ပရမတ္ထော ဥတ္တမတ္ထော စ. ယံ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကံ နိဿာယ ယံ သကံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ ဘဝတိ၊ သော ဝုစ္စတိ ကတဿ [သတဿ (က.)] ကတ္ထောတိ. အယံ ပုန ဝေဝစနံ သမ္ပဇာနာတိ. ဣမိနာ နိယုတ္တတ္ထမဘိလဗ္ဘန္တိ ဝစနတ္ထော. တတ္ထ ယံ အတ္ထံ သာဝကော အဘိကင်္ခတိ. တဿ ယော ပဋိလာဘော၊ အယံ ပုရိသတ္ထော. ယံ ယံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တဿ တဿ ဓမ္မဿ ယာ အတ္ထဝိညတ္တိ. အယံ အတ္ထော၊ တတ္ထ သီလာနံ အဝိပ္ပဋိသာရော အတ္ထောပိ အာနိသံသောပိ. ဧသော စ အာနိသံသော ယံ ဒုဂ္ဂတိံ န ဂစ္ဆတိ. ယထာ တံ ဘဂဝတာ ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ၊ အယံ အတ္ထော.
ယံ ပုရိသော ဘာဝနာဘူမိယံ သီလာနိ အာရဗ္ဘ သီလေန သံယုတ္တော ဟောတိ ဧဝံ ယာဝ ဝိမုတ္တိ တထာ သီလက္ခန္ဓော. တတ္ထ ယော စ အဝိပ္ပဋိသာရော အနုသယဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော၊ တဉ္စ သီလံ အယံ သီလက္ခန္ဓော. ပါမောဇ္ဇပီတိပဿဒ္ဓီတိ စ သမာဓိန္ဒြိယေန၊ အယံ သမာဓိက္ခန္ဓော. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ပညာက္ခန္ဓော. ဣမေ တယော ခန္ဓာ သီလံ သမာဓိ ပညာ စ တထာ သီလံ ပရိပူရေတိ ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ တေန ကာရဏေန သော သီလံ ပရိပူရေတိ၊ အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပါဒါယ ဝါယမတိ၊ ဥပ္ပန္နဿ စ ပဟာနာယ အနုပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဥပ္ပါဒါယ၊ ဥပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဘိယျောဘာဝါယ ဣတိ ဝီရိယိန္ဒြိယံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. တတ္ထ ယော သမာဓိက္ခန္ဓော၊ ဣဒံ သမာဓိန္ဒြိယံ. ပညာက္ခန္ဓော ပညိန္ဒြိယံ၊ တံ စတူသု သမ္မပ္ပဓာနေသု ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တထာ ယော အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပါဒါယ ဝါယမတိ၊ ဣဒံ ပဌမံ သမ္မပ္ပဓာနံ. ယံ ဥပ္ပန္နဿ၊ ဣဒံ ဒုတိယံ. စတ္တာရိ သမ္မပ္ပဓာနာနိ စတူသု ဈာနေသု ပဿိတဗ္ဗာနိ. တထာ သီလက္ခန္ဓေန နေက္ခမ္မဓာတု စ အဓိကာ [အာဒိကာ (ပီ.)]၊ တယော စ ဝိတက္ကာ နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော စ. သာဓာရဏဘူတာ. ယာ ပိယာယမာနဿ ပါမောဇ္ဇေန ဣဒံ ကာယိကံ သုခံ အာနိတံ အနိယမီတိပေမေန၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ. ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပေါ၊ အယံ သမာဓိ. ဣဒံ ပဉ္စင်္ဂိကံ ပဌမံ ဈာနံ. ယာ စေတသိကာ ပဿဒ္ဓိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိရောဓနံ၊ ယော ကိလေသော စ ပရိဒါဟော၊ သော ပဌမေ ဈာနေ နိရုဒ္ဓေါ. တထာ ယာ စ ကိလေသပဿဒ္ဓိ ယာ စ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ပဿဒ္ဓိ၊ ဥဘယေပိ ဧတေ ဓမ္မေ ပဿဒ္ဓါယံ. တတ္ထ ကာယဿ စိတ္တဿ စ သုခံ သုခါယနာ၊ ဣဒံ ပီတိသုခိနော ပဿဒ္ဓိ. ယောပိ ဧကောဒိဘာဝေါ စိတ္တဿ၊ တေန ဧကောဒိဘာဝေန ယံ စိတ္တဿ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ၊ ဣဒံ စတုတ္ထံ ဈာနင်္ဂံ. ဣတိ အဇ္ဈတ္တဉ္စ သမ္ပသာဒေါ စေတသော စ ဧကောဒိဘာဝေါ ပီတိ စ သုခဉ္စ၊ ဣဒံ ဒုတိယံ ဈာနံ စတုရင်္ဂိကံ. ယော ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ၊ တေန အဓိမတ္တေန သုခေန ဖရိတွာ သုခံ စေတသိကံ ယံ၊ သော ပီတိဝီတရာဂေါ ဧဝံ တဿ ပီတိဝီတရာဂတာယ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သုခဉ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ. သတိ စ သမ္မာ ပညာယ ပဋိလဘတိ. သစေ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ဣဒံ ပဉ္စင်္ဂိကံ တတိယံ ဈာနံ. ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ၊ အယံ ဧကဂ္ဂတာယ ပရာဝိဓာနဘာဂိယာ၊ ပဌမေ ဈာနေ အတ္ထိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နော စက္ခုဿ ဝေဒနာ သဗ္ဗံ ပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ စတုတ္ထေ ဈာနေ၊ တထာ ယာ ဥပေက္ခာ ပဿမ္ဘယံ သတိသမ္ပဇညံ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဣဒံ စတုတ္ထံ ဈာနံ.
၉၂. ယထာ သမာဓိ ဒဿယိတဗ္ဗံ၊ တထာ ပညိန္ဒြိယံ တံ စတူသု အရိယသစ္စေသု ပဿိတဗ္ဗံ. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ သာ ပဇာနနာ စတုဗ္ဗိဓာ အသုဘတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော စ၊ ယဒါရမ္မဏံ တံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ၊ ယံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိမုစ္စတိ တထာ ယံ ကာမာသဝဿ ပဟာနံ ဘဝါသဝဿ ဒိဋ္ဌာသဝဿ အဝိဇ္ဇာသဝဿ၊ အယံ နိရောဓော အပ္ပဟီနဘူမိယံ အာသဝသမုဒယော. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယထာ ပညိန္ဒြိယံ ပဿိတဗ္ဗံ. ယထာယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ဒဿနဘူမိ. သောတာပတ္တိဖလဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တော နိဗ္ဗိန္ဒတီတိ၊ ဣဒံ တနုကဉ္စ. ကာမရာဂဗျာပါဒံ သကဒါဂါမိဖလဉ္စ ယံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ဝိရဇ္ဇတိ၊ အယံ ပဌမဇ္ဈာနဘာဝနာဘူမိ စ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ အနာဂါမိဖလဉ္စ. ယံ ဝိမုတ္တိ ဝိမုစ္စတိ၊ အယံ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဉ္စ. ဣမေ အဝိပ္ပဋိသာရာ စ ဝီရိယိန္ဒြိယဉ္စ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ အဝိပ္ပဋိသာရာ တဉ္စ ဥပရိ ယာဝ သမာဓိ၊ ဧဝံ တေ စတ္တာရိ ဈာနာနိ သမာဓိန္ဒြိယဉ္စ ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သီလပါရိပူရိမုပါဒါယ စာဂသံဟိတေန စ နိဗ္ဗေဓိကာနဉ္စ နိမိတ္တာနံ အနာဝိလမနာ၊ ဣဒံ သတိန္ဒြိယံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ယံ ပုန ဣမာယ ဓမ္မဒေသနာယ တီသု ဌာနေသု ဒိဋ္ဌောဂမနကိန္ဒြိယံ ကိလေသပဟာနေန စ သေက္ခသီလံ၊ ဣဒံ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ. စတ္တာရိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ဖလာနိ. သမာဓိန္ဒြိယာနိ သောပနိယာဟာရီနိ သဗ္ဗသုတ္တေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ယံ ဈာနံ ပဋိလဘနံ ဝီရိယဂဟိတံယေဝ ဉာဏံ ပဋိဿရတော၊ အယံ သုတမယီ ပညာ. ယော သမာဓိ ပုဗ္ဗာပရနိမိတ္တာဘာသော အနောမဂတိတာယ ယထာကာမော၊ အယံ စိန္တာမယီ ပညာ၊ ယံ တထာသမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ဘာဝနာမယီ ပညာ. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော.
ဣမံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ ဗုဇ္ဈကာရဓိကံ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ. ယေဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တံ ဗုဇ္ဈိဿန္တိ တဿ အင်္ဂါနိ ဗုဇ္ဈိဿန္တိ၊ တေန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. တထာ အာဒိတော ယာဝ သီလံ ဝတံ စေတနာ ကရဏီယာ၊ ကိဿ သီလာနိ ပါရိပူရေတိ. အနုပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ အနုပ္ပါဒါယ ဥပ္ပန္နဿ စ အကုသလဿ ပဟာနာယ အနုပ္ပန္နဿ ကုသလဿ ဥပ္ပါဒါယ ဥပ္ပန္နဿ စ ကုသလဿ ဘိယျောဘာဝါယ၊ ဣဒံ ဝီရိယံ တဿ တဿ ဗုဇ္ဈိတဿ အင်္ဂန္တိ. အယံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ဣမိနာ ဝီရိယေန ဒွေ ဓမ္မာ အာဒိတော အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇဉ္စ ယာ ပုန ပီတိ အဝိပ္ပဋိသာရပစ္စယာ ပါမောဇ္ဇပစ္စယာ၊ အယံ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. အယံ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. တေန ကာယိကသုခမာနိတံ ယံ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ၊ အယံ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယာ သီလမုပါဒါယ ပဉ္စန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဥပါဒါယာနုလောမတာ နိမိတ္တာယနာ ပီတိဘာဂိယာနဉ္စ ဝိသေသဘာဂိယာနဉ္စ အပိလာပနတာ သဟဂတာ ဟောတိ အနဝမဂ္ဂေါ၊ အယံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ ကရောတိ. ဥဒ္ဓစ္စဘူမီတိ ကတာ အဘိပတ္ထိတံ ပေသေတိ. ကောသဇ္ဇဘူမီတိ ဂရဟိတော ရဟိတေဟိ အင်္ဂေဟိ ဗုဇ္ဈတိ ယံ စက္ခုသမထပထံ၊ သာ ဥပေက္ခာတိ. တေန သာ ဥပေက္ခာ တဿ ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ အင်္ဂန္တိ ကရိတွာ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါတိ ဝုစ္စတေ. ဧသော သုတ္တနိဒ္ဒေသော.
၉၃. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? အသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒေသိတာနိ. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ယာဝ ဝိမုတ္တိ ဣမိဿာယ ပုစ္ဆာယ မိနိကိမတ္ထဿမီတိ ဒွေ ပဒါနိ ပုစ္ဆာ ဒွေ ပဒါနိ ဝိသဇ္ဇနာနိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဒွေ အဘိညံ ဒွီဟိ စေဝ ပဒေဟိ ဝိသဇ္ဇနာ ကိံ ပုစ္ဆတိ နိဗ္ဗာဓိကံ ကာယဘူမိံ ကမ္မဿ တထာ ဟိ ပတိဋ္ဌာ စ အသေက္ခေ ဓမ္မေ ဥပ္ပါဒေတိ. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော ဘဝတိ ကိံ နိစ္ဆန္ဒဿ စ ဝိရာဂေါ အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ. တတ္ထ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ? ဝီရိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမာဓိ သမာဓိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ ပညိန္ဒြိယဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝီရိယံ အဒေါသဿ ပဒဋ္ဌာနံ. သမာဓိ အလောဘဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ပညာ အမောဟဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ဝီရိယိန္ဒြိယံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ၊ သမ္မာဝါစာယ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝဿ. သမာဓိန္ဒြိယံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါစာယ သမ္မာသမာဓိနော. ပညိန္ဒြိယံ ဒွိန္နံ မဂ္ဂင်္ဂါနံ ပဒဋ္ဌာနံ၊ သမ္မာသတိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ စ.
တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? သီလက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေ တယော ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ၊ သီလမေဝ ဟိ သေလောပမတာ ယထာ သေလော သဗ္ဗပစ္စတ္ထိကေဟိ အကရဏီယော ဧဝံ တံ စိတ္တံ သဗ္ဗကိလေသေဟိ န ကမ္ပတီတိ၊ အယံ အမောဟော. ဝိရတ္တံ [ပဿ ဥဒါ. ၃၄ ဥဒါနပါဠိယံ] ရဇနီယေသူတိ အယံ အလောဘော. ကောပနေယျေ န ကုပ္ပတီတိ အယံ အဒေါသော. တတ္ထ ပညာ အမောဟော ကုသလမူလံ၊ အလောဘော အလောဘောယေဝ၊ အဒေါသော အဒေါသောယေဝ. ဣမေဟိ တီဟိ ကုသလမူလေဟိ သေက္ခဘူမိယံ ဌိတော အသေက္ခမဂ္ဂံ ဥပ္ပါဒေတိ. သေက္ခဘူမိ သမ္ပတ္တိကမ္မဓမ္မေ ဥပ္ပါဒေတိ၊ သာ စ သမ္မာဝိမုတ္တိ၊ ယဉ္စ ဝိမုတ္တိရသဉာဏဒဿနံ ဣမေ ဒသ အသေက္ခာနံ အရဟတ္တံ ဓမ္မာ. တတ္ထ အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန စတုဗ္ဗိဓာ ဘာဝနာပိ လဗ္ဘတိ. သီလဘာဝနာ ကာယဘာဝနာ စိတ္တဘာဝနာ ပညာဘာဝနာ စ. တတ္ထ သမ္မာကမ္မန္တေန သမ္မာအာဇီဝေန စ ကာယော ဘာဝိတော. သမ္မာဝါစာယ သမ္မာဝါယာမေန စ သီလံ ဘာဝိတံ. သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမ္မာသမာဓိနာ စ စိတ္တံ ဘာဝိတံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာသတိယာ စ ပညာ ဘာဝိတာ. ဣမာယ စတုဗ္ဗိဓာယ ဘာဝနာယ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ စိတ္တံ ပညဉ္စ. စိတ္တံ ဘာဝနာယ သမထော၊ ပညာ ဘာဝနာယ ဝိပဿနာ. တတ္ထ ပညာ အဝိဇ္ဇာပဟာနေန စိတ္တံ ဥပက္ကိလေသေဟိ အမိဿီကတန္တိ. ပညာ ဘာဝနာယ စိတ္တဘာဝနံယေဝ ပရိပူရေတိ. ဧဝံ ယဿ သုဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ. အပိ စ ခေါ ပန တဿ အာယသ္မတော အဗျာပါဒဓာတု အဓိမုတ္တာ၊ န သော ပေတံ သမာပန္နော တဿ သင်္ခါပဟာရံ ဒေတိ၊ သင်္ခါဝိတက္ကိတေ သရီရေ ဒုက္ခံ န ဝေဒိယတိ၊ အယံ သုတ္တတ္ထော.
၉၄. တတ္ထ ကတမာ ဒေသနာ? ဣမမှိ သုတ္တေ ဒသ အသေက္ခာ အရဟတ္တဓမ္မာ ဒေသိတာ အပ္ပမာဏာ စ သမ္မာ ဝိဘာဝနာ. တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? သေလောပမတာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဝေဒနီယသုခဒုက္ခောပဂတာ၊ တေ သဗ္ဗေ နိရူပံ ဝါနုပဿန္တာနံ ဝူပဂတာ ကာယတော ဝေဒယိတပရိက္ခာရော အပ္ပဝတ္တိတော ဒုက္ခံ န ဝေဒိယတိ. တတ္ထ ကတမာ ယုတ္တိ၊ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ [နံ (က.)] ဒုက္ခမေဿတီတိ. တီသု ဘာဝနာသု ဒုက္ခံ နက္ခမတိ စိတ္တံ စိတ္တဘာဝနာယ စ. နိရောဓဘာဝနာယ စ အာနန္တရိကာ သမာဓိဘာဝနာယ စ. ဣတိ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တန္တိ သမာဓိ ဖလဿ ပဒဋ္ဌာနံ.
တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယဿေဝံ ဘာဝိတံ [ပဿ ဥဒါ. ၃၄ ဥဒါနပါဠိယံ] စိတ္တန္တိ စိတ္တာနိ ဘာဝိတာနိ ယထာ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ပညာ သီလံ ကာယော စိတ္တံ၊ သီလမ္ပိ သုဘာဝိတံ ကာယိကစေတသိကဉ္စ ဌိတတ္တာ နာနုပကမ္ပတီတိ ဝေဒနာပိ တထာ သညာပိ သင်္ခါရာပိ. ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ သုခမ္ပိ နာနုဂစ္ဆတိ၊ အဒုက္ခမသုခမ္ပိ နာဂတန္တိ.
တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣဓ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပါယော? ယေ ဒုက္ခေန အဓိကာ ဘဝိဿန္တိ၊ တေ ဧဝရူပါဟိ သမာပတ္တီဟိ ဝိရဟိဿန္တိ. အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. ယေ စ အပ္ပသန္နာ၊ တေ ဟိ ဘဝိဿန္တိ၊ ပသန္နာနဉ္စ ပီတိပါမောဇ္ဇံ ဘဝိဿတိ၊ အယံ တတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. အာဝဋ္ဋောတိ နတ္ထိ အာဝဋ္ဋနဿ ဘူမိ.
ဝိဘတ္တီတိ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ ဒုဝိဓော နိဒ္ဒေသော – ဒုက္ခဟေတုနိဒ္ဒေသော စ ပဋိပက္ခနိဒ္ဒေသော စ. ကော သော ဒုက္ခဟေတု? ယတော ဒုက္ခံ အာဂစ္ဆတိ ပဋိပက္ခေ ဝုတ္တေ သေသဓမ္မာနံ သီလံ ဟေတု စ ပစ္စယော စ၊ တေ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဟောန္တိ. ဧကဗောဓိပက္ခိယေ ဓမ္မေ ဝုတ္တေ သဗ္ဗေ ဗောဓဂမနီယာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ.
တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ဘဂဝတော ကော အဓိပ္ပါယော? ယေ အဝိပ္ပဋိသာရေန ဆန္ဒိကာ၊ တေ သီလပါရိပူရီ ဘဝန္တိ ပါမောဇ္ဇဆန္ဒိကာ အဝိပ္ပဋိသာရီပါရိပူရီ၊ အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော။ပေ။ အယံ စတုဗျူဟော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋော? ဣဒံ သုတ္တံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယံ. ယော နိဗ္ဗေဓော၊ အယံ နိရောဓော. ယေန နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ၊ သော မဂ္ဂေါ. ယံ နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ၊ တံ ဒုက္ခံ. ယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနာ မဂ္ဂေန ပဟီယတိ၊ သမုဒယောယံ ဝုတ္တော.
တတ္ထ ကတမာ ဝိဘတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ၊ ပရာမသန္တဿ နတ္ထိ အဝိပ္ပဋိသာရော ယာဝ ဒေါသကတံ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ အကုသလံ အာရဘတိ. ကိဉ္စိပိဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘သုကတမေတံ သုစရိတမေတံ နော စဿ တေန အဝိပ္ပဋိသာရေန ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ ယာဝ ဝိမုတ္တိ၊ တဿ သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယံ၊ အယံ ဝိဘတ္တိဟာရော.
တတ္ထ ကတမာ ပရိဝတ္တနာ? ဣမေဟိ သတ္တဟိ ဥပနိသာသမ္ပတ္တီဟိ ဧကာဒသ ဥပနိသာ ဝိဘတ္တိယံ ပဇဟာနံ ပဇဟန္တိ၊ အယံ ပရိဝတ္တနာ.
တတ္ထ ကတမာ ဝေဝစနာ? ဣမေသံ အရိယဓမ္မာနံ ဗလဗောဇ္ဈင်္ဂဝိမောက္ခသမာဓိသမာပတ္တီနံ ဣမာနိ ဝေဝစနာနိ.
တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ သီလက္ခန္ဓေ နေက္ခမ္မပညတ္တိယာ ပညတ္တံ၊ နိသဇ္ဇပညတ္တိ စ ဧဝံ ဒသ အင်္ဂါနိ ဒွီဟိ ဒွီဟိ အင်္ဂေဟိ ပညတ္တာနိ.
တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? ဣဒံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသုတ္တံ ပဉ္စသု ဩတိဏ္ဏံ ယထာ ယံ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ဧဝမိန္ဒြိယာဒိခန္ဓဓာတုအာယတနေသု နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ.
တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော? သီလဝတော အဝိပ္ပဋိသာရောတိ န တာဝ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော အဝိပ္ပဋိသာရိနော ပါမောဇ္ဇန္တိ န တာဝ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော ယာနိ ဧကာဒသ ပဒါနိ ဒေသိတာနိ ယဒါ တဒါ သုဒ္ဓေါ အာရမ္ဘော၊ အယံ သောဓနော.
တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? သီလဝေမတ္တတာယ ပညတ္တံ ဧဝံ ဒသ ပဒါနိ သဗ္ဗာနိ သီလက္ခန္ဓဿ အာနိသံသော၊ တေ စ ပတိရူပဒေသဝါသော စ ပစ္စယော အတ္တသမ္မာပဏိဓာနဉ္စ ဟေတု၊ သမာဓိက္ခန္ဓဿ သုခံ ဟေတု ပဿဒ္ဓိ ပစ္စယော၊ ယေန ဈာနသဟဇာတိ စ ဌာနန္တိ ဈာနင်္ဂါ အပရော ပရိယာယော ကာမေသု အာဒီနဝါနုပဿနာ သမာဓိနော ပစ္စယော နေက္ခမ္မေ အာနိသံသဒဿာဝိတာ ဟေတု.
တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာ? ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ သော သီလက္ခန္ဓော. ယံ သီလံ၊ တေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပဓာနာ. ယံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ၊ သော ပါတိမောက္ခသံဝရော.
၉၅. ယဿ သေလောပမံ စိတ္တန္တိ ဂါထာ [ပဿ ဥဒါ. ၃၄ ဥဒါနေ]၊ သေလောပမန္တိ ဥပမာ ယထာ သေလော ဝါတေန န ကမ္ပတိ န ဥဏှေန န သီတေန သံကမ္ပတိ. ယထာ အနေကာ အစေတနာ၊ တေ ဥဏှေန မိလာယန္တိ၊ သီတေန အဝသုဿန္တိ၊ ဝါတေန ဘဇန္တိ. န ဧဝံ သေလော ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု ဒေါသနီယေ န ဒုဿတီတိ ကာရဏံ ဒေါသနီယေ ဒေါမနဿန္တံ၊ န ဒုဋ္ဌေန ဝါ ကမ္ပတိ ဥဏှေန ဝါ၊ သော မိလာယတိ သီတေန ဝါ အဝသုဿတိ၊ ဧဝံ စိတ္တံ ရာဂေန နာနုဿတိ သီတေန ကမ္ပတီတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဝိရတ္တံ ရဇနီယေသု ဒေါသနီယေ န ဒုဿတိ. ကိံ ကာရဏံ? ဒေါသနီယေ ပနဿန္တိ န ဒုဿတိ၊ အဒုဋ္ဌံ တံ န ကောသိဿန္တိ၊ တေန ကုပ္ပနီယေ န ကုပ္ပတိ၊ ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ကုတော တံ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသော စ ကုတော ဧဝရူပဿ ဒုက္ခံ အာဂမိဿတီတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ.
ပရိဝတ္တနာတိ ကုတော တံ ဒုက္ခမေဿတီတိ ယံ စေတသိကံ သုခံ အနုပါဒိသေသာ အယံ နတ္ထိ သောပါဒိသေသာ အယံ အတ္ထိ. ပုန ဧဝမာဟံသု တံ ခဏံ တံ မုဟုတ္တံ ဥဘယမေဝ အဝေဒယိတံ သောပါဒိသေသံ ယဉ္စ အနုပါဒိသေသံ ယဉ္စ တံ ခဏံ တံ မုဟုတ္တံ အနုပါဒိသေသံ ယဉ္စ သောပါဒိသေသံ စ အဝေဒယိတံ. သုခမာပန္နဿ အနာဝတ္တိကန္တိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော ပရိဝတ္တနာ.
တတ္ထ ကတမော ဝေဝစနော? ယဿေဝံ ဘာဝိတံ စိတ္တံ ဝါ ဘာဝိတံ သုဘာဝိတံ အနုဋ္ဌိတံ ဝတ္ထုကတံ သုသမာရဒ္ဓံ. စိတ္တန္တိ မနော ဝိညာဏံ မနိန္ဒြိယံ မနောဝိညာဏဓာတု.
တတ္ထ ကတမာ ပညတ္တိ? စိတ္တံ မနော သင်္ခါရာ ဝူပသမပညတ္တိယာ ပညတ္တံ. သမာဓိ အသေက္ခပညတ္တိယာ ပညတ္တော. ဒုက္ခံ ဥစ္ဆိန္နပညတ္တိယာ ပညတ္တံ.
တတ္ထ ကတမော ဩတရဏော? စိတ္တေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ အယံ ခန္ဓေသု ဩတရဏော၊ မနောဝိညာဏဓာတုယာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ၊ အယံ ဓာတူသု ဩတရဏော. မနာယတနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေ သဗ္ဗာနိ အာယတနာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ဟောန္တိ. တတ္ထ မနာယတနံ နာမရူပဿ ပဒဋ္ဌာနံ. နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ. တထာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ. အယံ ဩတရဏော. တတ္ထ ကတမော သောဓနော သုဒ္ဓေါယေဝ အာရမ္ဘော.
တတ္ထ ကတမော အဓိဋ္ဌာနော? ဆဠိန္ဒြိယံ ဘာဝနာ ဧကတ္တာယံ ပညတ္တိ ဆဋ္ဌိတေန ကာယော ဧကတ္တာယ ပညတ္တော.
တတ္ထ ကတမော ပရိက္ခာရော? စိတ္တဿ ပုဗ္ဗဟေတု သမုပ္ပါဒါယ မနသိကာရော စ တပ္ပေါဏတာ စ ယံ အသမာဟိတဘူမိယံ စ ဝိသေသဓမ္မာနံ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တသတတံ ဂစ္ဆတိ၊ သစေ သမာဓိနော သုခံ ဟေတု အဝိပ္ပဋိသာရော ပစ္စယော၊ အယံ ဟေတု အယံ ပစ္စယော ပရိက္ခာရော.
တတ္ထ ကတမာ သမာရောပနာ? ယဿေဝံ ဘာဝိတန္တိ တဿ ဓမ္မာ သမာရောပယိတဗ္ဗာ. ကာယော သီလံ ပညာ ဘာဝိတစိတ္တန္တိ အနဘိရတံ အနပဏတံ အနေကံ အနုတံ အနာပဇ္ဇာသတ္တံ အယံ သမညာယတနာ န တဿ သေက္ခဿ သမ္မာသမာဓိ သဗ္ဗေ အသေက္ခာ ဒသ အရဟန္တဓမ္မာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. အသေက္ခဘာဂိယာနိ သုတ္တာနိ.
၉၆. ယဿ နူန၊ ဘန္တေ၊ ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ၊ အယံ သော အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ [သဗြဟ္မစာရီနံ (က.)] အာသဇ္ဇ သမာပဇ္ဇ အပ္ပဋိနိသဇ္ဇ ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမေယျ၊ သော အာယသ္မာ ဣမသ္မိံ ဝိပ္ပဋိဇာနာတိ ဒွေ ပဇာနိ ပဋိဇာနာတိ စိတ္တဘာဝနာယဉ္စ ဒိဋ္ဌိယာ ပဟာနံ၊ ကာယဘာဝနာယဉ္စ ဒိဋ္ဌိပ္ပဟာနံ၊ ကာယဘာဝနာယဉ္စ တဏှာပဟာနံ၊ ယံ ပဌမံ ဥပမံ ကရောတိ. အသုစိနာပိ သုစိနာပိ ပထဝီ နေဝ အဋ္ဋိယတိ န ဇိဂုစ္ဆတိ န ပီတိပါမောဇ္ဇံ ပဋိလဘတိ၊ ဧဝမေဝ ဟိ ပထဝီသမေန သော စေတသာ အနွယေန အပ္ပကေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဝိဟရာမီတိ. ဣတိ သော အာယသ္မာ ကိံ ပဋိဇာနာတိ၊ ကာယဘာဝနာယ သုခိန္ဒြိယပဟာနံ ပဋိဇာနာတိ၊ စိတ္တဘာဝနာယ သောမနဿိန္ဒြိယပဟာနံ ပဋိဇာနာတိ. ကာယိကာ ဝေဒနာ ရာဂါနုသယမနုဂတာနံ သုခိန္ဒြိယံ ပဋိက္ခိပတိ. န ဟိ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ယာ စေတသိကာ သုခဝေဒနာ တတ္ထ အယံ ပဋိလာဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ. သောတံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ဟိ မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ. တတ္ထ စတူသု မဟာဘူတေသု ရူပက္ခန္ဓဿ အနုသယပဋိဃပဟာနံ ဘဏတိ. ကာမေ ရူပဉ္စ တဉ္စ အသေက္ခဘူမိယံ. ကာယေ ကာယာနုပဿနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဉ္စ. ဗလေန စ ဥဿာဟေန စ သဗ္ဗံ မနသိ ကတတ္တာနံ ပဟာနံ မေဒံ ကတာလိကာယ စ ပုရိသေန စ မဏ္ဍနကဇာတိကေန စ၊ ဧတေဟိ ဣမဿ မာတာပိတုသမ္ဘူတံ ပစ္စဝေက္ခဏံ၊ သော ကာယေန စ ကာယာနုပဿနာယ စ စိတ္တေန စ စိတ္တာနုပဿနာယ စ ဒွေ ဓမ္မေ ဓာရေတိ. ကာယကိလေသဝတ္ထုံ စိတ္တေန စ စိတ္တသန္နိဿယေ စိတ္တေန သုဘာဝိတေန သတ္တန္နံ စ သမာပတ္တီနံ ဝိဟရိတုံ ပဋိဇာနာတိ.
ဂဟပတိပုတ္တောပမတာယ စ ယထာ ဂဟပတိပုတ္တဿ နာနာရင်္ဂါနံ ဝတ္ထကရဏ္ဍကော ပုဏ္ဏော ဘဝေယျ၊ သော ယံ ယဒေဝ ဝတ္ထယုဂံ ပုဗ္ဗဏှသမယေ အာကင်္ခတိ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယေ နိဗ္ဗာပေတိ၊ ဧဝံ မဇ္ဈနှိကသမယေ၊ သာယနှသမယေ၊ ဧဝမေဝ သော အာယသ္မာ စိတ္တဿ သုဘာဝိတတ္တာ ယထာရူပေန ဝိဟာရေန အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တထာရူပေန [ယထာရူပေန (ပီ. က.)] ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ၊ မဇ္ဈနှိကသမယေ၊ သာယနှသမယေ. တေန ဝေသ အာယသ္မတာ ဥပမာယ မေ အာသိတာယ ပထဝီ ဝါ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဘာဝိတစိတ္တေန. တေန သော အာယသ္မာ ဣဒံ အဋ္ဌဝိဓံ ဘာဝနံ ပဋိဇာနာတိ စတူသု မဟာဘူတေသု၊ ကာယဘာဝနံ ဥပကစဏ္ဍာလံ ပုရိသမေတကံ ဘဝတလာကာသု စိတ္တဘာဝနံ၊ ဣမာဟိ ဘာဝနာဟိ တာယ ဘာဝနာယ စ သမထာ ပါရိပူရိမန္တေဟိ. ဣမေဟိ စတူဟိ ပညာပါရိပူရိမန္တေဟိ.
၉၇. ကထံ ဥပကစဏ္ဍာလံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ကာယော ပကတိယာ အပ္ပဋိကူလံ ကာယေ ဥဒ္ဓုမာတကသညာ သံခိတ္တေန နဝ သညာ ဣမေ ပဋိကူလာ ဓမ္မာ စေသော အာယသ္မာ ပဋိကူလတော အဇိဂုစ္ဆိတော ကာယဂတာသတိယာ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ၊ န ဟိ တဿ ဇိဂုစ္ဆပ္ပဟာယ စိတ္တံ ပဋိကူလတိ.
ကထံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတီတိ? ကာယော သဗ္ဗလောကဿ အပ္ပဋိကူလော တံ သော အာယသ္မာ အသုဘသညာယ ဝိဟရတိ. ဧဝံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတီတိ အပိ သဗ္ဗောယံ လောကဿ ယမိဒံ မုဏ္ဍော ပတ္တပါဏီ ကုလေသု ပိဏ္ဍာယ ဝိစရတိ၊ တေန စ သော အာယသ္မာ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏေန အပ္ပဋိကူလသညီ စိတ္တေန စ ကာယေန နိဗ္ဗိဒါသဟဂတေန အပ္ပဋိကူလသညီ၊ ဧဝံ ပဋိကူလေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု သုဘသညိနော ဣတ္ထိရူပေ ပဋိကူလေသု စ ဇိဂုစ္ဆိနော ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကေ တတ္ထ သော အာယသ္မာ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော စ? အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု သုဘသညိနော ဣတ္ထိရူပေ ပဋိကူလေသု စ ဇိဂုစ္ဆိနော ဝိနီလကဝိပုဗ္ဗကေ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ‘နေတံ မမ’‘နေသောဟမသ္မိ’‘နေသော မေ’ အတ္တာတိ ဝိဟရတိ. ဧဝံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော.
အပရော ပရိယာယော. တေဓာတုကော လောကသန္နိဝါသော သဗ္ဗဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ အပ္ပဋိကူလသညာ. တတ္ထ စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ အပ္ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ပဋိကူလသညိနော သဗ္ဗသေက္ခာ ဣဓ ကာ တေဓာတုကေ သဗ္ဗလောကေ. တတ္ထ ကတမော ဘူမိပ္ပတ္တော သမာဓိဖလေ သစ္ဆိကတော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ကိံ ကာရဏံ? န ဟိ တံ အတ္ထိ ယဿ လောကဿ ပဟာနာယ ပဋိကူလသညီ ဥပ္ပါဒေယျ.
ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တေဓာတုကေ လောကသန္နိဝါသေ ယာဝ ကာမလောကဘူမတာ ဟိ ရာဂါနံ ဝီတရာဂါနံ ပဋိကူလသမတာ ရူပါရူပဓာတုံ အပ္ပဋိကူလသမတာ. တတ္ထ စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? ယံ ကိဉ္စိ ပရတော ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ တံ ဝစနံ အပ္ပဋိကူလံ ယာဝတာ ဝါစသော အပ္ပတိရူပါ တထာ ဇနဿ အပ္ပဋိကူလသညာ. တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဘိညာယ သစ္ဆိကတော အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ၊ ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
၉၈. ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော? ယဉ္စ နေသံ သမနုပဿတိ ယေ ဓမ္မာ ဒုစ္စရိတာ၊ တေ ဓမ္မာ အပ္ပဋိကူလာ. တတ္ထ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ယေ ဓမ္မာ ဒုစ္စရိတာ၊ တေ ဓမ္မာ အနိဋ္ဌဝိပါကာ. ယေ ဓမ္မာ သုစရိတာ၊ တေ အာစယဂါမိနော. သော စ သုစရိတံ အာစယဂါမိနိံ ကရိတွာ ဒုစ္စရိတံ အနိဋ္ဌဝိပါကံ ကရိတွာ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ.
အထ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ. တဏှာ ပဋိကူလဓမ္မာ ကိံ ကာရဏံ? တဏှာဝသေန ဟိ သတ္တာ ဒွီဟိ ဓမ္မေဟိ သတ္တာ၊ ကဗဠီကာရေ အာဟာရေ ရသတဏှာယ သတ္တာ၊ ဖဿေ သုခသညာယ သတ္တာ. တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ကဗဠီကာရေ စ အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ၊ ဖဿေ စ ဒုက္ခသညီ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တဏှာက္ခယံ အနုတ္တရံ နိဗ္ဗာနံ တထာ ဗာလပုထုဇ္ဇနာနံ ပဋိကူလသညာ ပဟတသညာ စ. တတ္ထာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ အပ္ပဋိကူလသညာ အဗျာပါဒသညာ စ သာမံ ပညာယ ပဿိတွာ ဧဝံ ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလေသု စ အပ္ပဋိကူလေသု စ ဓမ္မေသု အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ? တတိယေ စ နိဗ္ဗာနေ ပဋိကူလသညိနော ယသေန စ ကိတ္တိနိ စ အပ္ပဋိကူလသညိနော. တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ သမ္မာပညာယ ပဋိဇာနန္တော ပဋိကူလဉ္စ အပ္ပဋိကူလဉ္စ ဓမ္မံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရတိ.
ကထံ ပဋိကူလံ အပ္ပဋိကူလဉ္စ ဓမ္မံ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇယိတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ? သတော စ သမ္ပဇာနော စ၊ ယဉ္စ သမနုပဿတိ အနုနယော အပ္ပဋိကူလော ဓမ္မော ပဋိဃော စ ပဋိကူလော ဓမ္မော၊ တတ္ထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အနုနယဿ ပဋိဃပ္ပဟီနတ္တာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော စ. ယဉ္စဿ သမနုပဿတိ အယံ ပဉ္စဝိဓာ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ. အယံ သုတ္တနိဒ္ဒေသော.
၉၉. တတ္ထ ကတမော ဒေသနာဟာရော? ဣမမှိ သုတ္တေ ကိံ ဒေသိတဗ္ဗံ? တတ္ထ ဝုစ္စတေ၊ ဣမမှိ သုတ္တေ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရော ဒေသိတော၊ တထာ ဝိမုတ္တံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခဏာ စ အဓိပညာဓမ္မံ ဒေသိတံ.
တတ္ထ ကတမော ဝိစယော? ယေ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရန္တိ၊ တေသံ စိတ္တံ အနုနယပ္ပဋိဃေန န ဝိဟရတိ အနုနယပ္ပဋိဃေန စာဘိရမမာနဿ စိတ္တံ သမဂ္ဂတံ ဘဝိဿတီတိ ဘာဝနာယ ဗလမေတံ၊ အယံ ဝိစယော ဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ယုတ္တိဟာရော? ကာယဘာဝနာယ စ စိတ္တဘာဝနာယ စ န ကိဉ္စိ သဗြဟ္မစာရီ အတိမညိဿတီတိ. အတ္ထိ ဧသာ ယုတ္တိ၊ အယံ ယုတ္တိဟာရော.
တတ္ထ ကတမော ပဒဋ္ဌာနော ဟာရော? ကာယဘာဝနာယ ပဌမဿ သတိ ဥပဋ္ဌာနဿ ပဒဋ္ဌာနံ. ယာ ပထဝီသမစိတ္တတာ၊ သာ အနိစ္စာနုပဿနာယ ပဒဋ္ဌာနံ.
တတ္ထ ကတမော လက္ခဏော? ယံ ပထဝီသမေန စေတသာ ဝိဟရတိ အတ္တာနုပဿီ ပထဝီသမေန ဂိဟီ ဝိဟရတိ. ကော အတ္ထော ပထဝီသမေနာတိ? ယထာ ယေ စ သေလောပမတာယ အကမ္မယုတ္တာ ဧဝမေဝ ပထဝီသမော အယံ ဟိရိယတာယ. အယံ လက္ခဏော.
တတ္ထ ကတမော စတုဗျူဟော ဟာရော? ဣမမှိ ဗျာကရဏေ ကော တဿ အာယသ္မတော အဓိပ္ပါယော? ယေ ကေစိ အရဟန္တာ ဣန္ဒြိယဘာဝနံ အာကင်္ခိယန္တိ၊ တေ ပထဝီသမတံ ဥပ္ပါဒယိဿန္တီတိ. အယံ အဓိပ္ပါယော.
တတ္ထ ကတမော အာဝဋ္ဋောတိ? နတ္ထိ အာဝဋ္ဋဿ ဘူမိ.