၅. ပဉ္စမဝဂ္ဂေါ

၁. အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ္တံ

၉၀. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဂ္ဂပ္ပသာဒါ. ကတမေ တယော? ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ [ဗဟုပဒါ (က.)] ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညိနာသညိနော ဝါ၊ တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ယေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာ၊ အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ.

‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သင်္ခတာ ဝါ အသင်္ခတာ ဝါ၊ ဝိရာဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ယဒိဒံ မဒနိမ္မဒနော ပိပါသဝိနယော အာလယသမုဂ္ဃါတော ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. ယေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိရာဂေ ဓမ္မေ ပသန္နာ၊ အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ.

‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃာ ဝါ ဂဏာ ဝါ၊ တထာဂတသာဝကသံဃော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ၊ ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ယေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃေ ပသန္နာ၊ အဂ္ဂေ တေ ပသန္နာ. အဂ္ဂေ ခေါ ပန ပသန္နာနံ အဂ္ဂေါ ဝိပါကော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တယော အဂ္ဂပ္ပသာဒါ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘အဂ္ဂတော ဝေ ပသန္နာနံ၊ အဂ္ဂံ ဓမ္မံ ဝိဇာနတံ၊

အဂ္ဂေ ဗုဒ္ဓေ ပသန္နာနံ၊ ဒက္ခိဏေယျေ အနုတ္တရေ.

‘‘အဂ္ဂေ ဓမ္မေ ပသန္နာနံ၊ ဝိရာဂူပသမေ သုခေ၊

အဂ္ဂေ သံဃေ ပသန္နာနံ၊ ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ.

‘‘အဂ္ဂသ္မိံ ဒါနံ ဒဒတံ၊ အဂ္ဂံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ၊

အဂ္ဂံ အာယု စ ဝဏ္ဏော စ၊ ယသော ကိတ္တိ သုခံ ဗလံ.

‘‘အဂ္ဂဿ ဒါတာ မေဓာဝီ၊ အဂ္ဂဓမ္မသမာဟိတော၊

ဒေဝဘူတော မနုဿော ဝါ၊ အဂ္ဂပ္ပတ္တော ပမောဒတီ’’တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. ပဌမံ.

၂. ဇီဝိကသုတ္တံ

၉၁. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘အန္တမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇီဝိကာနံ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျံ. အဘိသာပေါယံ [အဘိသာပါယံ (သီ.)၊ အဘိလာပါယံ (သျာ. ပီ.)၊ အဘိသပါယံ (က.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောကသ္မိံ – ‘ပိဏ္ဍောလော ဝိစရသိ ပတ္တပါဏီ’တိ. တဉ္စ ခေါ ဧတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တာ ဥပေန္တိ အတ္ထဝသိကာ၊ အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ၊ နေဝ ရာဇာဘိနီတာ၊ န စောရာဘိနီတာ၊ န ဣဏဋ္ဋာ၊ န ဘယဋ္ဋာ၊ န အာဇီဝိကာပကတာ. အပိ စ ခေါ ‘ဩတိဏ္ဏမှာ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တော သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ၊ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ၊ မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဝါလာတံ ဥဘတောပဒိတ္တံ မဇ္ဈေ ဂူထဂတံ နေဝ ဂါမေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ န အရညေः တထူပမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ ဂိဟိဘောဂါ ပရိဟီနော သာမညတ္ထဉ္စ န ပရိပူရေတီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ဂိဟိဘောဂါ ပရိဟီနော၊ သာမညတ္ထဉ္စ ဒုဗ္ဘဂေါ၊

ပရိဓံသမာနော ပကိရေတိ၊ ဆဝါလာတံဝ နဿတိ.

‘‘ကာသာဝကဏ္ဌာ ဗဟဝေါ၊ ပါပဓမ္မာ အသညတာ၊

ပါပါ ပါပေဟိ ကမ္မေဟိ၊ နိရယံ တေ ဥပပဇ္ဇရေ.

‘‘သေယျော အယောဂုဠော ဘုတ္တော၊ တတ္တော အဂ္ဂိသိခူပမော၊

ယဉ္စေ ဘုဉ္ဇေယျ ဒုဿီလော၊ ရဋ္ဌပိဏ္ဍမသညတော’’တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. ဒုတိယံ.

၃. သင်္ဃာဋိကဏ္ဏသုတ္တံ

၉၂. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘သင်္ဃာဋိကဏ္ဏေ စေပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော အဿ ပါဒေ ပါဒံ နိက္ခိပန္တော၊ သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော၊ အထ ခေါ သော အာရကာဝ မယှံ၊ အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မဉှိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ပဿတိ. ဓမ္မံ အပဿန္တော န မံ ပဿတိ [မံ န ပဿတိ (သျာ.)].

‘‘ယောဇနသတေ စေပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဟရေယျ. သော စ ဟောတိ အနဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု န တိဗ္ဗသာရာဂေါ အဗျာပန္နစိတ္တော အပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ ဥပဋ္ဌိတဿတိ သမ္ပဇာနော သမာဟိတော ဧကဂ္ဂစိတ္တော သံဝုတိန္ဒြိယော၊ အထ ခေါ သော သန္တိကေဝ မယှံ၊ အဟဉ္စ တဿ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဓမ္မံ ဟိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပဿတိ၊ ဓမ္မံ ပဿန္တော မံ ပဿတီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘အနုဗန္ဓောပိ စေ အဿ၊ မဟိစ္ဆော စ ဝိဃာတဝါ၊

ဧဇာနုဂေါ အနေဇဿ၊ နိဗ္ဗုတဿ အနိဗ္ဗုတော၊

ဂိဒ္ဓေါ သော ဝီတဂေဓဿ၊ ပဿ ယာဝဉ္စ အာရကာ.

‘‘ယော စ ဓမ္မမဘိညာယ၊ ဓမ္မမညာယ ပဏ္ဍိတော၊

ရဟဒေါဝ နိဝါတေ စ၊ အနေဇော ဝူပသမ္မတိ.

‘‘အနေဇော သော အနေဇဿ၊ နိဗ္ဗုတဿ စ နိဗ္ဗုတော၊

အဂိဒ္ဓေါ ဝီတဂေဓဿ၊ ပဿ ယာဝဉ္စ သန္တိကေ’’တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. တတိယံ.

၄. အဂ္ဂိသုတ္တံ

၉၃. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဂ္ဂီ. ကတမေ တယော? ရာဂဂ္ဂိ၊ ဒေါသဂ္ဂိ၊ မောဟဂ္ဂိ – ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တယော အဂ္ဂီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ရာဂဂ္ဂိ ဒဟတိ မစ္စေ၊ ရတ္တေ ကာမေသု မုစ္ဆိတေ၊

ဒေါသဂ္ဂိ ပန ဗျာပန္နေ၊ နရေ ပါဏာတိပါတိနော.

‘‘မောဟဂ္ဂိ ပန သမ္မူဠှေ၊ အရိယဓမ္မေ အကောဝိဒေ၊

ဧတေ အဂ္ဂီ အဇာနန္တာ၊ သက္ကာယာဘိရတာ ပဇာ.

‘‘တေ ဝဍ္ဎယန္တိ နိရယံ၊ တိရစ္ဆာနဉ္စ ယောနိယော၊

အသုရံ ပေတ္တိဝိသယံ၊ အမုတ္တာ မာရဗန္ဓနာ.

‘‘ယေ စ ရတ္တိန္ဒိဝါ ယုတ္တာ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ၊

တေ နိဗ္ဗာပေန္တိ ရာဂဂ္ဂိံ၊ နိစ္စံ အသုဘသညိနော.

‘‘ဒေါသဂ္ဂိံ ပန မေတ္တာယ၊ နိဗ္ဗာပေန္တိ နရုတ္တမာ၊

မောဟဂ္ဂိံ ပန ပညာယ၊ ယာယံ နိဗ္ဗေဓဂါမိနီ.

‘‘တေ နိဗ္ဗာပေတွာ နိပကာ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ၊

အသေသံ ပရိနိဗ္ဗန္တိ၊ အသေသံ ဒုက္ခမစ္စဂုံ.

‘‘အရိယဒ္ဒသာ ဝေဒဂုနော၊ သမ္မဒညာယ ပဏ္ဍိတာ၊

ဇာတိက္ခယမဘိညာယ၊ နာဂစ္ဆန္တိ ပုနဗ္ဘဝ’’န္တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ဥပပရိက္ခသုတ္တံ

၉၄. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘တထာ တထာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ ယထာ ယထာဿ [ယထာ ယထာ (ဗဟူသု)] ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘သတ္တသင်္ဂပ္ပဟီနဿ၊ နေတ္တိစ္ဆိန္နဿ ဘိက္ခုနော၊

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော၊ နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ကာမူပပတ္တိသုတ္တံ

၉၅. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘တိဿော ဣမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမူပပတ္တိယော [ကာမုပ္ပတ္တိယော (သီ.)]. ကတမာ တိဿော? ပစ္စုပဋ္ဌိတကာမာ၊ နိမ္မာနရတိနော၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော – ဣမာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဿော ကာမူပပတ္တိယော’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ပစ္စုပဋ္ဌိတကာမာ စ၊ ယေ ဒေဝါ ဝသဝတ္တိနော၊

နိမ္မာနရတိနော ဒေဝါ၊ ယေ စညေ ကာမဘောဂိနော၊

ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ၊ သံသာရံ နာတိဝတ္တရေ.

‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ၊ ကာမဘောဂေသု ပဏ္ဍိတော၊

သဗ္ဗေ ပရိစ္စဇေ ကာမေ၊ ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ.

‘‘ပိယရူပသာတဂဓိတံ၊ ဆေတွာ သောတံ ဒုရစ္စယံ၊

အသေသံ ပရိနိဗ္ဗန္တိ၊ အသေသံ ဒုက္ခမစ္စဂုံ.

‘‘အရိယဒ္ဒသာ ဝေဒဂုနော၊ သမ္မဒညာယ ပဏ္ဍိတာ၊

ဇာတိက္ခယမဘိညာယ၊ နာဂစ္ဆန္တိ ပုနဗ္ဘဝ’’န္တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ကာမယောဂသုတ္တံ

၉၆. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘ကာမယောဂယုတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘဝယောဂယုတ္တော အာဂါမီ ဟောတိ အာဂန္တာ [အာဂန္တွာ (သျာ. က.)] ဣတ္ထတ္တံ. ကာမယောဂဝိသံယုတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘဝယောဂယုတ္တော အနာဂါမီ ဟောတိ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ. ကာမယောဂဝိသံယုတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘဝယောဂဝိသံယုတ္တော အရဟာ ဟောတိ၊ ခီဏာသဝေါ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ကာမယောဂေန သံယုတ္တာ၊ ဘဝယောဂေန စူဘယံ၊

သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သံသာရံ၊ ဇာတိမရဏဂါမိနော.

‘‘ယေ စ ကာမေ ပဟန္တွာန၊ အပ္ပတ္တာ အာသဝက္ခယံ၊

ဘဝယောဂေန သံယုတ္တာ၊ အနာဂါမီတိ ဝုစ္စရေ.

‘‘ယေ စ ခေါ ဆိန္နသံသယာ၊ ခီဏမာနပုနဗ္ဘဝါ၊

တေ ဝေ ပါရင်္ဂတာ လောကေ၊ ယေ ပတ္တာ အာသဝက္ခယ’’န္တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. သတ္တမံ.

ကလျာဏသီလသုတ္တံ

၉၇. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘ကလျာဏသီလော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏဓမ္မော ကလျာဏပညော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသော’တိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏသီလော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ၊ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ၊ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏသီလော ဟောတိ. ဣတိ ကလျာဏသီလော.

‘‘ကလျာဏဓမ္မော စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတ္တန္နံ ဗောဓိပက္ခိယာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏဓမ္မော ဟောတိ. ဣတိ ကလျာဏသီလော၊ ကလျာဏဓမ္မော.

‘‘ကလျာဏပညော စ ကထံ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကလျာဏပညော ဟောတိ.

‘‘ဣတိ ကလျာဏသီလော ကလျာဏဓမ္မော ကလျာဏပညော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ‘ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ယဿ ကာယေန ဝါစာယ၊ မနသာ နတ္ထိ ဒုက္ကဋံ၊

တံ ဝေ ကလျာဏသီလောတိ၊ အာဟု ဘိက္ခုံ ဟိရီမနံ [ဟိရီမတံ (သျာ. က.)].

‘‘ယဿ ဓမ္မာ သုဘာဝိတာ၊ သတ္တ [ပတ္တ (သဗ္ဗတ္ထ)] သမ္ဗောဓိဂါမိနော၊

တံ ဝေ ကလျာဏဓမ္မောတိ၊ အာဟု ဘိက္ခုံ အနုဿဒံ.

‘‘ယော ဒုက္ခဿ ပဇာနာတိ၊ ဣဓေဝ ခယမတ္တနော၊

တံ ဝေ ကလျာဏပညောတိ၊ အာဟု ဘိက္ခုံ အနာသဝံ.

‘‘တေဟိ ဓမ္မေဟိ သမ္ပန္နံ၊ အနီဃံ ဆိန္နသံသယံ၊

အသိတံ သဗ္ဗလောကဿ၊ အာဟု သဗ္ဗပဟာယိန’’န္တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ဒါနသုတ္တံ

၉၈. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘ဒွေမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒါနာနိ – အာမိသဒါနဉ္စ ဓမ္မဒါနဉ္စ. ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဒါနာနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မဒါနံ.

‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဝိဘာဂါ – အာမိသသံဝိဘာဂေါ စ ဓမ္မသံဝိဘာဂေါ စ. ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ ဒွိန္နံ သံဝိဘာဂါနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မသံဝိဘာဂေါ.

‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဂ္ဂဟာ – အာမိသာနုဂ္ဂဟော စ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟော စ. ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ ဒွိန္နံ အနုဂ္ဂဟာနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မာနုဂ္ဂဟော’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ယမာဟု ဒါနံ ပရမံ အနုတ္တရံ၊ ယံ သံဝိဘာဂံ ဘဂဝါ အဝဏ္ဏယိ [အဝဏ္ဏယီ (သီ.)]၊

အဂ္ဂမှိ ခေတ္တမှိ ပသန္နစိတ္တော၊ ဝိညူ ပဇာနံ ကော န ယဇေထ ကာလေ.

‘‘ယေ စေဝ ဘာသန္တိ သုဏန္တိ စူဘယံ၊ ပသန္နစိတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ၊

တေသံ သော အတ္ထော ပရမော ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ယေ အပ္ပမတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ’’တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. နဝမံ.

၁၀. တေဝိဇ္ဇသုတ္တံ

၉၉. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ၊ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –

‘‘ဓမ္မေနာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ပညာပေမိ၊ နာညံ လပိတလာပနမတ္တေန.

‘‘ကထဉ္စာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေန တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ပညာပေမိ၊ နာညံ လပိတလာပနမတ္တေန? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော. သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ. တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော. သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. အယမဿ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ၊ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ၊ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. အယမဿ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမဿ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝံ ခေါ အဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေန တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ပညာပေမိ၊ နာညံ လပိတလာပနမတ္တေနာ’’တိ. ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ. တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယောဝေဒိ [ယောဝေဒိ (သဗ္ဗတ္ထ)]၊ သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ၊

အထော [အထ (သျာ. က.)] ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော၊ အဘိညာဝေါသိတော မုနိ.

‘‘ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ၊ တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊

တမဟံ ဝဒါမိ တေဝိဇ္ဇံ၊ နာညံ လပိတလာပန’’န္တိ.

အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ၊ ဣတိ မေ သုတန္တိ. ဒသမံ.

ပဉ္စမော ဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ပသာဒ ဇီဝိတ သင်္ဃာဋိ၊ အဂ္ဂိ ဥပပရိက္ခယာ၊

ဥပပတ္တိ [ဥပ္ပတ္တိ (သီ.)] ကာမ ကလျာဏံ၊ ဒါနံ ဓမ္မေန တေ ဒသာတိ.

တိကနိပါတော နိဋ္ဌိတော.