၁၀. သင်္ဂီတိသုတ္တံ

၂၉၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန ပါဝါ နာမ မလ္လာနံ နဂရံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါဝါယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ အမ္ဗဝနေ.

ဥဗ္ဘတကနဝသန္ဓာဂါရံ

၂၉၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ပါဝေယျကာနံ မလ္လာနံ ဥဗ္ဘတကံ နာမ နဝံ သန္ဓာဂါရံ [သန္ထာဂါရံ (သီ. ပီ.)၊ သဏ္ဌာဂါရံ (သျာ. ကံ.)] အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ [အနဇ္ဈာဝုတ္ထံ (သီ. သျာ. ပီ. က.)] သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အဿောသုံ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ မလ္လေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ပါဝံ အနုပ္ပတ္တော ပါဝါယံ ဝိဟရတိ စုန္ဒဿ ကမ္မာရပုတ္တဿ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ပါဝေယျကာနံ မလ္လာနံ ဥဗ္ဘတကံ နာမ နဝံ သန္ဓာဂါရံ အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. တဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇတု၊ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ ပစ္ဆာ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ. တဒဿ ပါဝေယျကာနံ မလ္လာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

၂၉၈. အထ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ [သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထတံ (က.)] သန္ဓာဂါရံ သန္ထရိတွာ ဘဂဝတော အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌပေတွာ တေလပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ တေ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတံ [သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထတံ (သီ. ပီ. က.)]၊ ဘန္တေ၊ သန္ဓာဂါရံ၊ ဘဂဝတော အာသနာနိ ပညတ္တာနိ၊ ဥဒကမဏိကော ပတိဋ္ဌာပိတော၊ တေလပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿဒါနိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ.

၂၉၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ဓာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ဓာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ပါဝေယျကာပိ ခေါ မလ္လာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ဓာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပါဝေယျကေ မလ္လေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ ခေါ၊ ဝါသေဋ္ဌာ၊ ရတ္တိ. ယဿဒါနိ တုမှေ ကာလံ မညထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပါဝေယျကာ မလ္လာ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

၃၀၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေသု ပါဝေယျကေသု မလ္လေသု တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ [ဝိဂတထီနမိဒ္ဓေါ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုသံဃော. ပဋိဘာတု တံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီကထာ. ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ. တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ [အာယမေယျာမီတိ (သျာ. ကံ.)]. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စတုဂ္ဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ၊ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ.

ဘိန္နနိဂဏ္ဌဝတ္ထု

၃၀၁. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော ဟောတိ. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ [ဒ္ဓေဠှကဇာတာ (သျာ. ကံ.)] ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ [ဝိစရန္တိ (သျာ. ကံ.)] – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ၊ အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ၊ ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ! မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ၊ အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. သဟိတံ မေ၊ အသဟိတံ တေ. ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ၊ ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ. အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ၊ အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ၊ နိဂ္ဂဟိတော တွမသိ၊ စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ၊ နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဝဓောယေဝ ခေါ မညေ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု ဝတ္တတိ. ယေပိ [ယေပိ တေ (သီ. ပီ.)] နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ၊ တေပိ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု နိဗ္ဗိန္နရူပါ ဝိရတ္တရူပါ ပဋိဝါနရူပါ၊ ယထာ တံ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ.

၃၀၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘နိဂဏ္ဌော၊ အာဝုသော၊ နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော၊ တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ။ပေ။ ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’’. ‘‘ဧဝဉှေတံ၊ အာဝုသော၊ ဟောတိ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ. အယံ ခေါ ပနာဝုသော အမှာကံ [အသ္မာကံ (ပီ.)] ဘဂဝတာ [ဘဂဝတော (က. သီ.)] ဓမ္မော သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ၊ ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ၊ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

‘‘ကတမော စာဝုသော၊ အမှာကံ ဘဂဝတာ [ဘဂဝတော (က. သီ.)] ဓမ္မော သွာက္ခာတော သုပ္ပဝေဒိတော နိယျာနိကော ဥပသမသံဝတ္တနိကော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတော၊ ယတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ၊ ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ၊ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ?

ဧကကံ

၃၀၃. ‘‘အတ္ထိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကော ဓမ္မော သမ္မဒက္ခာတော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ၊ ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ၊ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမော ဧကော ဓမ္မော? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ. သဗ္ဗေ သတ္တာ သင်္ခါရဋ္ဌိတိကာ. အယံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကော ဓမ္မော သမ္မဒက္ခာတော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ၊ ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ၊ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

ဒုကံ

၃၀၄. ‘‘အတ္ထိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒွေ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ၊ ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ၊ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ ဒွေ [ဒွေ ဓမ္မော (သျာ. ကံ.) ဧဝမုပရိပိ]?

‘‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စ.

‘‘အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ.

‘‘ဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ.

‘‘အဟိရိကဉ္စ [အဟိရီကဉ္စ (ကတ္ထစိ)] အနောတ္တပ္ပဉ္စ.

‘‘ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ.

‘‘ဒေါဝစဿတာ စ ပါပမိတ္တတာ စ.

‘‘သောဝစဿတာ စ ကလျာဏမိတ္တတာ စ.

‘‘အာပတ္တိကုသလတာ စ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလတာ စ.

‘‘သမာပတ္တိကုသလတာ စ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလတာ စ.

‘‘ဓာတုကုသလတာ စ မနသိကာရကုသလတာ စ.

‘‘အာယတနကုသလတာ စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလတာ စ.

‘‘ဌာနကုသလတာ စ အဋ္ဌာနကုသလတာ စ.

‘‘အဇ္ဇဝဉ္စ လဇ္ဇဝဉ္စ.

‘‘ခန္တိ စ သောရစ္စဉ္စ.

‘‘သာခလျဉ္စ ပဋိသန္ထာရော စ.

‘‘အဝိဟိံသာ စ သောစေယျဉ္စ.

‘‘မုဋ္ဌဿစ္စဉ္စ အသမ္ပဇညဉ္စ.

‘‘သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ.

‘‘ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာ စ ဘောဇနေ အမတ္တညုတာ စ.

‘‘ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ စ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ စ.

‘‘ပဋိသင်္ခါနဗလဉ္စ [ပဋိသန္ဓာနဗလဉ္စ (သျာ.)] ဘာဝနာဗလဉ္စ.

‘‘သတိဗလဉ္စ သမာဓိဗလဉ္စ.

‘‘သမထော စ ဝိပဿနာ စ.

‘‘သမထနိမိတ္တဉ္စ ပဂ္ဂဟနိမိတ္တဉ္စ.

‘‘ပဂ္ဂဟော စ အဝိက္ခေပေါ စ.

‘‘သီလဝိပတ္တိ စ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ စ.

‘‘သီလသမ္ပဒါ စ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ စ.

‘‘သီလဝိသုဒ္ဓိ စ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ စ.

‘‘ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ခေါ ပန ယထာ ဒိဋ္ဌိဿ စ ပဓာနံ.

‘‘သံဝေဂေါ စ သံဝေဇနီယေသု ဌာနေသု သံဝိဂ္ဂဿ စ ယောနိသော ပဓာနံ.

‘‘အသန္တုဋ္ဌိတာ စ ကုသလေသု ဓမ္မေသု အပ္ပဋိဝါနိတာ စ ပဓာနသ္မိံ.

‘‘ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ.

‘‘ခယေဉာဏံ အနုပ္ပါဒေဉာဏံ.

‘‘ဣမေ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒွေ ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ၊ ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အဒ္ဓနိယံ အဿ စိရဋ္ဌိတိကံ၊ တဒဿ ဗဟုဇနဟိတာယ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

တိကံ

၃၀၅. ‘‘အတ္ထိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တယော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ။ပေ။ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ တယော?

‘‘တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော အကုသလမူလံ၊ ဒေါသော အကုသလမူလံ၊ မောဟော အကုသလမူလံ.

‘‘တီဏိ ကုသလမူလာနိ – အလောဘော ကုသလမူလံ၊ အဒေါသော ကုသလမူလံ၊ အမောဟော ကုသလမူလံ.

‘‘တီဏိ ဒုစ္စရိတာနိ – ကာယဒုစ္စရိတံ၊ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ မနောဒုစ္စရိတံ.

‘‘တီဏိ သုစရိတာနိ – ကာယသုစရိတံ၊ ဝစီသုစရိတံ၊ မနောသုစရိတံ.

‘‘တယော အကုသလဝိတက္ကာ – ကာမဝိတက္ကော၊ ဗျာပါဒဝိတက္ကော၊ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော.

‘‘တယော ကုသလဝိတက္ကာ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော၊ အဗျာပါဒဝိတက္ကော၊ အဝိဟိံသာဝိတက္ကော.

‘‘တယော အကုသလသင်္ကပ္ပါ – ကာမသင်္ကပ္ပေါ၊ ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ၊ ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ.

‘‘တယော ကုသလသင်္ကပ္ပါ – နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါ၊ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ၊ အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ.

‘‘တိဿော အကုသလသညာ – ကာမသညာ၊ ဗျာပါဒသညာ၊ ဝိဟိံသာသညာ.

‘‘တိဿော ကုသလသညာ – နေက္ခမ္မသညာ၊ အဗျာပါဒသညာ၊ အဝိဟိံသာသညာ.

‘‘တိဿော အကုသလဓာတုယော – ကာမဓာတု၊ ဗျာပါဒဓာတု၊ ဝိဟိံသာဓာတု.

‘‘တိဿော ကုသလဓာတုယော – နေက္ခမ္မဓာတု၊ အဗျာပါဒဓာတု၊ အဝိဟိံသာဓာတု.

‘‘အပရာပိ တိဿော ဓာတုယော – ကာမဓာတု၊ ရူပဓာတု၊ အရူပဓာတု.

‘‘အပရာပိ တိဿော ဓာတုယော – ရူပဓာတု၊ အရူပဓာတု၊ နိရောဓဓာတု.

‘‘အပရာပိ တိဿော ဓာတုယော – ဟီနဓာတု၊ မဇ္ဈိမဓာတု၊ ပဏီတဓာတု.

‘‘တိဿော တဏှာ – ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ.

‘‘အပရာပိ တိဿော တဏှာ – ကာမတဏှာ၊ ရူပတဏှာ၊ အရူပတဏှာ.

‘‘အပရာပိ တိဿော တဏှာ – ရူပတဏှာ၊ အရူပတဏှာ၊ နိရောဓတဏှာ.

‘‘တီဏိ သံယောဇနာနိ – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော.

‘‘တယော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ၊ ဘဝါသဝေါ၊ အဝိဇ္ဇာသဝေါ.

‘‘တယော ဘဝါ – ကာမဘဝေါ၊ ရူပဘဝေါ၊ အရူပဘဝေါ.

‘‘တိဿော ဧသနာ – ကာမေသနာ၊ ဘဝေသနာ၊ ဗြဟ္မစရိယေသနာ.

‘‘တိဿော ဝိဓာ – သေယျောဟမသ္မီတိ ဝိဓာ၊ သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝိဓာ၊ ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝိဓာ.

‘‘တယော အဒ္ဓါ – အတီတော အဒ္ဓါ၊ အနာဂတော အဒ္ဓါ၊ ပစ္စုပ္ပန္နော အဒ္ဓါ.

‘‘တယော အန္တာ – သက္ကာယော အန္တော၊ သက္ကာယသမုဒယော အန္တော၊ သက္ကာယနိရောဓော အန္တော.

‘‘တိဿော ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ၊ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ.

‘‘တိဿော ဒုက္ခတာ – ဒုက္ခဒုက္ခတာ၊ သင်္ခါရဒုက္ခတာ၊ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ.

‘‘တယော ရာသီ – မိစ္ဆတ္တနိယတော ရာသိ၊ သမ္မတ္တနိယတော ရာသိ၊ အနိယတော ရာသိ.

‘‘တယော တမာ [တိဿော ကင်္ခါ (ဗဟူသု) အဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] – အတီတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ၊ အနာဂတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ၊ ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ.

‘‘တီဏိ တထာဂတဿ အရက္ခေယျာနိ – ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရော အာဝုသော တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ ကာယဒုစ္စရိတံ၊ ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ – ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ. ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရော အာဝုသော၊ တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ – ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ. ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရော၊ အာဝုသော၊ တထာဂတော၊ နတ္ထိ တထာဂတဿ မနောဒုစ္စရိတံ ယံ တထာဂတော ရက္ခေယျ – ‘မာ မေ ဣဒံ ပရော အညာသီ’တိ.

‘‘တယော ကိဉ္စနာ – ရာဂေါ ကိဉ္စနံ၊ ဒေါသော ကိဉ္စနံ၊ မောဟော ကိဉ္စနံ.

‘‘တယော အဂ္ဂီ – ရာဂဂ္ဂိ၊ ဒေါသဂ္ဂိ၊ မောဟဂ္ဂိ.

‘‘အပရေပိ တယော အဂ္ဂီ – အာဟုနေယျဂ္ဂိ၊ ဂဟပတဂ္ဂိ၊ ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂိ.

‘‘တိဝိဓေန ရူပသင်္ဂဟော – သနိဒဿနသပ္ပဋိဃံ ရူပံ [သနိဒဿနသပ္ပဋိဃရူပံ (သျာ. ကံ.) ဧဝမိတရဒွယေပိ]၊ အနိဒဿနသပ္ပဋိဃံ ရူပံ၊ အနိဒဿနအပ္ပဋိဃံ ရူပံ.

‘‘တယော သင်္ခါရာ – ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော.

‘‘တယော ပုဂ္ဂလာ – သေက္ခော ပုဂ္ဂလော၊ အသေက္ခော ပုဂ္ဂလော၊ နေဝသေက္ခောနာသေက္ခော ပုဂ္ဂလော.

‘‘တယော ထေရာ – ဇာတိထေရော၊ ဓမ္မထေရော၊ သမ္မုတိထေရော [သမ္မတိထေရော (သျာ. ကံ.)].

‘‘တီဏိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ – ဒါနမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု၊ သီလမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု၊ ဘာဝနာမယံ ပုညကိရိယဝတ္ထု.

‘‘တီဏိ စောဒနာဝတ္ထူနိ – ဒိဋ္ဌေန၊ သုတေန၊ ပရိသင်္ကာယ.

‘‘တိဿော ကာမူပပတ္တိယော [ကာမုပ္ပတ္တိယော (သီ.)၊ ကာမုပပတ္တိယော (သျာ. ပီ. က.)] – သန္တာဝုသော သတ္တာ ပစ္စုပဋ္ဌိတကာမာ၊ တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေသု ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တိ၊ သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမာ ကာမူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော၊ သတ္တာ နိမ္မိတကာမာ၊ တေ နိမ္မိနိတွာ နိမ္မိနိတွာ ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တိ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ နိမ္မာနရတီ. အယံ ဒုတိယာ ကာမူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော သတ္တာ ပရနိမ္မိတကာမာ၊ တေ ပရနိမ္မိတေသု ကာမေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တိ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ. အယံ တတိယာ ကာမူပပတ္တိ.

‘‘တိဿော သုခူပပတ္တိယော [သုခုပပတ္တိယော (သျာ. ပီ. က.)] – သန္တာဝုသော သတ္တာ [သတ္တာ သုခံ (သျာ. ကံ.)] ဥပ္ပါဒေတွာ ဥပ္ပါဒေတွာ သုခံ ဝိဟရန္တိ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ. အယံ ပဌမာ သုခူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော၊ သတ္တာ သုခေန အဘိသန္နာ ပရိသန္နာ ပရိပူရာ ပရိပ္ဖုဋာ. တေ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တိ – ‘အဟော သုခံ၊ အဟော သုခ’န္တိ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ ဒုတိယာ သုခူပပတ္တိ. သန္တာဝုသော၊ သတ္တာ သုခေန အဘိသန္နာ ပရိသန္နာ ပရိပူရာ ပရိပ္ဖုဋာ. တေ သန္တံယေဝ တုသိတာ [သန္တုသိတာ (သျာ. ကံ.)] သုခံ [စိတ္တသုခံ (သျာ. က.)] ပဋိသံဝေဒေန္တိ၊ သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ တတိယာ သုခူပပတ္တိ.

‘‘တိဿော ပညာ – သေက္ခာ ပညာ၊ အသေက္ခာ ပညာ၊ နေဝသေက္ခာနာသေက္ခာ ပညာ.

‘‘အပရာပိ တိဿော ပညာ – စိန္တာမယာ ပညာ၊ သုတမယာ ပညာ၊ ဘာဝနာမယာ ပညာ.

‘‘တီဏာဝုဓာနိ – သုတာဝုဓံ၊ ပဝိဝေကာဝုဓံ၊ ပညာဝုဓံ.

‘‘တီဏိန္ဒြိယာနိ – အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ၊ အညိန္ဒြိယံ၊ အညာတာဝိန္ဒြိယံ.

‘‘တီဏိ စက္ခူနိ – မံသစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ပညာစက္ခု.

‘‘တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ အဓိပညာသိက္ခာ.

‘‘တိဿော ဘာဝနာ – ကာယဘာဝနာ၊ စိတ္တဘာဝနာ၊ ပညာဘာဝနာ.

‘‘တီဏိ အနုတ္တရိယာနိ – ဒဿနာနုတ္တရိယံ၊ ပဋိပဒါနုတ္တရိယံ၊ ဝိမုတ္တာနုတ္တရိယံ.

‘‘တယော သမာဓီ – သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓိ၊ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ၊ အဝိတက္ကအဝိစာရော သမာဓိ.

‘‘အပရေပိ တယော သမာဓီ – သုညတော သမာဓိ၊ အနိမိတ္တော သမာဓိ၊ အပ္ပဏိဟိတော သမာဓိ.

‘‘တီဏိ သောစေယျာနိ – ကာယသောစေယျံ၊ ဝစီသောစေယျံ၊ မနောသောစေယျံ.

‘‘တီဏိ မောနေယျာနိ – ကာယမောနေယျံ၊ ဝစီမောနေယျံ၊ မနောမောနေယျံ.

‘‘တီဏိ ကောသလ္လာနိ – အာယကောသလ္လံ၊ အပါယကောသလ္လံ၊ ဥပါယကောသလ္လံ.

‘‘တယော မဒါ – အာရောဂျမဒေါ၊ ယောဗ္ဗနမဒေါ၊ ဇီဝိတမဒေါ.

‘‘တီဏိ အာဓိပတေယျာနိ – အတ္တာဓိပတေယျံ၊ လောကာဓိပတေယျံ၊ ဓမ္မာဓိပတေယျံ.

‘‘တီဏိ ကထာဝတ္ထူနိ – အတီတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ၊ အနာဂတံ ဝါ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ၊ ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ကထံ ကထေယျ – ‘ဧဝံ ဟောတိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါန’န္တိ.

‘‘တိဿော ဝိဇ္ဇာ – ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ၊ သတ္တာနံ စုတူပပါတေဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ၊ အာသဝါနံ ခယေဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ.

‘‘တယော ဝိဟာရာ – ဒိဗ္ဗော ဝိဟာရော၊ ဗြဟ္မာ ဝိဟာရော၊ အရိယော ဝိဟာရော.

‘‘တီဏိ ပါဋိဟာရိယာနိ – ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ၊ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ၊ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ.

‘‘ဣမေ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တယော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ။ပေ။ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ.

စတုက္ကံ

၃၀၆. ‘‘အတ္ထိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မာ သမ္မဒက္ခာတာ. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ၊ န ဝိဝဒိတဗ္ဗံ။ပေ။ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ. ကတမေ စတ္တာရော?

‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ။ပေ။ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

‘‘စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ.

‘‘စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ.

‘‘စတ္တာရိ ဈာနာနိ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ [ပဌမဇ္ဈာနံ (သျာ. ကံ.)] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ [ဒုတိယဇ္ဈာနံ (သျာ. ကံ.)] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော၊ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ [တတိယဇ္ဈာနံ (သျာ. ကံ.)] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ [စတုတ္ထဇ္ဈာနံ (သျာ. ကံ.)] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

၃၀၇. ‘‘စတဿော သမာဓိဘာဝနာ. အတ္ထာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထာဝုသော သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ. အတ္ထာဝုသော သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမာ စာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ။ပေ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ၊ အာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမာ စာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု အာလောကသညံ မနသိ ကရောတိ၊ ဒိဝါသညံ အဓိဋ္ဌာတိ ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိံ၊ ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါ. ဣတိ ဝိဝဋေန စေတသာ အပရိယောနဒ္ဓေန သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. အယံ၊ အာဝုသော သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဉာဏဒဿနပဋိလာဘာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမာ စာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခုနော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. အယံ၊ အာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတိသမ္ပဇညာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ကတမာ စာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ. ဣတိ ရူပံ၊ ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော၊ ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော. ဣတိ ဝေဒနာ။ပေ။ ဣတိ သညာ။ ဣတိ သင်္ခါရာ။ ဣတိ ဝိညာဏံ၊ ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော၊ ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. အယံ၊ အာဝုသော၊ သမာဓိဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ.

၃၀၈. ‘‘စတဿော အပ္ပမညာ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန [အဗျာပဇ္ဈေန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ။ပေ။ မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ။ပေ။ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ.

‘‘စတ္တာရော အာရုပ္ပါ. [အရူပါ (သျာ. ကံ. ပီ.)] ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

‘‘စတ္တာရိ အပဿေနာနိ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ၊ သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ၊ သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ၊ သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ.

၃၀၉. ‘‘စတ္တာရော အရိယဝံသာ. ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန စီဝရေန၊ ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ န စ စီဝရဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ၊ အလဒ္ဓါ စ စီဝရံ န ပရိတဿတိ၊ လဒ္ဓါ စ စီဝရံ အဂဓိတော [အဂထိတော (သီ. ပီ.)] အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တာယ စ ပန ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော၊ အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန၊ ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ န စ ပိဏ္ဍပါတဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ၊ အလဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ န ပရိတဿတိ၊ လဒ္ဓါ စ ပိဏ္ဍပါတံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တာယ စ ပန ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော၊ အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ဣတရီတရေန သေနာသနေန၊ ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ န စ သေနာသနဟေတု အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ အာပဇ္ဇတိ၊ အလဒ္ဓါ စ သေနာသနံ န ပရိတဿတိ၊ လဒ္ဓါ စ သေနာသနံ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တာယ စ ပန ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော၊ အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

‘‘ပုန စပရံ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခု ပဟာနာရာမော ဟောတိ ပဟာနရတော၊ ဘာဝနာရာမော ဟောတိ ဘာဝနာရတော၊ တာယ စ ပန ပဟာနာရာမတာယ ပဟာနရတိယာ ဘာဝနာရာမတာယ ဘာဝနာရတိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ယော ဟိ တတ္ထ ဒက္ခော အနလသော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဘိက္ခု ပေါရာဏေ အဂ္ဂညေ အရိယဝံသေ ဌိတော’.

၃၁၀. ‘‘စတ္တာရိ ပဓာနာနိ. သံဝရပဓာနံ ပဟာနပဓာနံ ဘာဝနာပဓာနံ [ဘာဝနာပ္ပဓာနံ (သျာ.)] အနုရက္ခဏာပဓာနံ [အနုရက္ခနာပ္ပဓာနံ (သျာ.)]. ကတမဉ္စာဝုသော၊ သံဝရပဓာနံ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ သံဝရပဓာနံ.

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော၊ ပဟာနပဓာနံ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တိံ ကရောတိ [ဗျန္တီ ကရောတိ (သျာ. ကံ.)] အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ။ပေ။ ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ။ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တိံ ကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ ပဟာနပဓာနံ.

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော၊ ဘာဝနာပဓာနံ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ။ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ။ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ။ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ။ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ။ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ ဘာဝနာပဓာနံ.

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော၊ အနုရက္ခဏာပဓာနံ? ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ဘဒြကံ [ဘဒ္ဒကံ (သျာ. ကံ. ပီ.)] သမာဓိနိမိတ္တံ အနုရက္ခတိ – အဋ္ဌိကသညံ၊ ပုဠုဝကသညံ [ပုဠဝကသညံ (သီ. ပီ.)]၊ ဝိနီလကသညံ၊ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကသညံ၊ ဥဒ္ဓုမာတကသညံ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော၊ အနုရက္ခဏာပဓာနံ.

‘‘စတ္တာရိ ဉာဏာနိ – ဓမ္မေ ဉာဏံ၊ အနွယေ ဉာဏံ၊ ပရိယေ [ပရိစ္စေ (သီ. က.)၊ ပရိစ္ဆေဒေ (သျာ. ပီ. က.) ဋီကာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] ဉာဏံ၊ သမ္မုတိယာ ဉာဏံ [သမ္မတိဉာဏံ (သျာ. ကံ.)].

‘‘အပရာနိပိ စတ္တာရိ ဉာဏာနိ – ဒုက္ခေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ.

၃၁၁. ‘‘စတ္တာရိ သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ – သပ္ပုရိသသံသေဝေါ၊ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ၊ ယောနိသောမနသိကာရော၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ.

‘‘စတ္တာရိ သောတာပန္နဿ အင်္ဂါနိ. ဣဓာဝုသော၊ အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ၊ ဘဂဝါ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော [ဩပနယိကော (သျာ. ကံ.)] ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ၊ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ.

‘‘စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ – သောတာပတ္တိဖလံ၊ သကဒါဂါမိဖလံ၊ အနာဂါမိဖလံ၊ အရဟတ္တဖလံ.

‘‘စတဿော ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု၊ အာပေါဓာတု၊ တေဇောဓာတု၊ ဝါယောဓာတု.

‘‘စတ္တာရော အာဟာရာ – ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါ၊ ဖဿော ဒုတိယော၊ မနောသဉ္စေတနာ တတိယာ၊ ဝိညာဏံ စတုတ္ထံ.

‘‘စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော. ရူပူပါယံ ဝါ၊ အာဝုသော၊ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ ရူပါရမ္မဏံ [ရူပါရမဏံ (?)] ရူပပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဝေဒနူပါယံ ဝါ အာဝုသော။ပေ။ သညူပါယံ ဝါ၊ အာဝုသော။ပေ။ သင်္ခါရူပါယံ ဝါ၊ အာဝုသော၊ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ.

‘‘စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ – ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒေါသာဂတိ ဂစ္ဆတိ၊ မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘စတ္တာရော တဏှုပ္ပါဒါ – စီဝရဟေတု ဝါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သေနာသနဟေတု ဝါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

‘‘စတဿော ပဋိပဒါ – ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ.

‘‘အပရာပိ စတဿော ပဋိပဒါ – အက္ခမာ ပဋိပဒါ၊ ခမာ ပဋိပဒါ၊ ဒမာ ပဋိပဒါ၊ သမာ ပဋိပဒါ.

‘‘စတ္တာရိ ဓမ္မပဒါနိ – အနဘိဇ္ဈာ ဓမ္မပဒံ၊ အဗျာပါဒေါ ဓမ္မပဒံ၊ သမ္မာသတိ ဓမ္မပဒံ၊ သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မပဒံ.

‘‘စတ္တာရိ ဓမ္မသမာဒါနာနိ – အတ္ထာဝုသော၊ ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခဉ္စေဝ အာယတိဉ္စ ဒုက္ခဝိပါကံ. အတ္ထာဝုသော၊ ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခံ အာယတိံ သုခဝိပါကံ. အတ္ထာဝုသော၊ ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခံ အာယတိံ ဒုက္ခဝိပါကံ. အတ္ထာဝုသော၊ ဓမ္မသမာဒါနံ ပစ္စုပ္ပန္နသုခဉ္စေဝ အာယတိဉ္စ သုခဝိပါကံ.

‘‘စတ္တာရော ဓမ္မက္ခန္ဓာ – သီလက္ခန္ဓော၊ သမာဓိက္ခန္ဓော၊ ပညာက္ခန္ဓော၊ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော.

‘‘စတ္တာရိ ဗလာနိ – ဝီရိယဗလံ၊ သတိဗလံ၊ သမာဓိဗလံ၊ ပညာဗလံ.