၂. ကောသိယဝဂ္ဂေါ

၁. ကောသိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၄၂. တေန သမယေနာတိ ကောသိယသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ သန္ထရိတွာ ကတံ ဟောတီတိ သမေ ဘူမိဘာဂေ ကောသိယံသူနိ ဥပရူပရိ သန္ထရိတွာ ကဉ္ဇိကာဒီဟိ သိဉ္စိတွာ ကတံ ဟောတိ. ဧကေနပိ ကောသိယံသုနာ မိဿိတွာတိ တိဋ္ဌတု အတ္တနော ရုစိဝသေန မိဿိတံ၊ သစေပိ တဿ ကရဏဋ္ဌာနေ ဝါတော ဧကံ ကောသိယံသုံ အာနေတွာ ပါတေတိ၊ ဧဝမ္ပိ မိဿေတွာ ကတမေဝ ဟောတီတိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ဆသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မဝစီကမ္မံ၊

တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ကောသိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. သုဒ္ဓကာဠကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၄၇. တေန သမယေနာတိ သုဒ္ဓကာဠကသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ သုဒ္ဓကာဠကာနန္တိ သုဒ္ဓါနံ ကာဠကာနံ၊ အညေဟိ အမိဿိတကာဠကာနန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိပိ ကောသိယသိက္ခာပဒသဒိသာနေဝါတိ.

သုဒ္ဓကာဠကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဒွေဘာဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၅၂. တေန သမယေနာတိ ဒွေဘာဂသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ အန္တေ အာဒိယိတွာတိ သန္ထတဿ အန္တေ အနုဝါတံ ဝိယ ဒဿေတွာ ဩဒါတံ အလ္လိယာပေတွာ.

ဒွေ ဘာဂါတိ ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ. အာဒါတဗ္ဗာတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. ဂေါစရိယာနန္တိ ကပိလဝဏ္ဏာနံ. ဒွေ တုလာ အာဒါတဗ္ဗာတိ စတူဟိ တုလာဟိ ကာရေတုကာမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အတ္ထတော ပန ယတ္တကေဟိ ဧဠကလောမေဟိ ကာတုကာမော ဟောတိ၊ တေသု ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ကာဠကာနံ ဧကော ဩဒါတာနံ၊ ဧကော ဂေါစရိယာနန္တိ ဣဒမေဝ ဒဿိတံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

သမုဋ္ဌာနာဒီနိပိ ကောသိယသိက္ခာပဒသဒိသာနေဝ. ကေဝလံ ဣဒံ အာဒါယ အနာဒါယ စ ကရဏတော ကိရိယာကိရိယံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

ဒွေဘာဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ဆဗ္ဗဿသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၅၇. တေန သမယေနာတိ ဆဗ္ဗဿသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ဦဟဒန္တိပိ ဥမ္မိဟန္တိပီတိ သန္ထတာနံ ဥပရိ ဝစ္စမ္ပိ ပဿာဝမ္ပိ ကရောန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဒိန္နာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သန္ထတသမ္မုတီတိ ဧဝံ လဒ္ဓသမ္မုတိကော ဘိက္ခု ယာဝ ရောဂေါ န ဝူပသမ္မတိ၊ တာဝ ယံ ယံ ဌာနံ ဂစ္ဆတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ သန္ထတံ ကာတုံ လဘတိ. သစေ အရောဂေါ ဟုတွာ ပုန မူလဗျာဓိနာဝ ဂိလာနော ဟောတိ၊ သောယေဝ ပရိဟာရော၊ နတ္ထညံ သမ္မုတိကိစ္စန္တိ ဖုဿဒေဝတ္ထေရော အာဟ. ဥပတိဿတ္ထေရော ပန ‘‘သော ဝါ ဗျာဓိ ပဋိကုပ္ပတု၊ အညော ဝါ၊ ‘သကိံ ဂိလာနော’တိ နာမံ လဒ္ဓံ လဒ္ဓမေဝ၊ ပုန သမ္မုတိကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ အာဟ.

ဩရေန စေ ဆန္နံ ဝဿာနန္တိ ဆန္နံ ဝဿာနံ ဩရိမဘာဂေ၊ အန္တောတိ အတ္ထော. ပဒဘာဇနေ ပန သင်္ချာမတ္တဒဿနတ္ထံ ‘‘ဦနကဆဗ္ဗဿာနီ’’တိ ဝုတ္တံ.

အနာပတ္တိ ဆဗ္ဗဿာနိ ကရောတီတိ ယဒါ ဆဗ္ဗဿာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ၊ တဒါ သန္ထတံ ကရောတိ. ဒုတိယပဒေပိ ‘‘ယဒါ အတိရေကဆဗ္ဗဿာနိ ဟောန္တိ၊ တဒါ ကရောတီ’’တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. န ဟိ သော ဆဗ္ဗဿာနိ ကရောတီတိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကောသိယသိက္ခာပဒသဒိသာနေဝါတိ.

ဆဗ္ဗဿသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. နိသီဒနသန္ထတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၆၅. တေန သမယေနာတိ နိသီဒနသန္ထတသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ဣစ္ဆာမဟံ ဘိက္ခဝေတိ ဘဂဝါ ကိရ တံ တေမာသံ န ကိဉ္စိ ဗောဓနေယျသတ္တံ အဒ္ဒသ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဧဝံ သန္တေပိ တန္တိဝသေန ဓမ္မဒေသနာ ကတ္တဗ္ဗာ သိယာ. ယသ္မာ ပနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယိ ဩကာသံ ကာရေတွာ ပဋိသလ္လီနေ ဘိက္ခူ အဓမ္မိကံ ကတိကဝတ္တံ ကရိဿန္တိ၊ တံ ဥပသေနော ဘိန္ဒိဿတိ. အဟံ တဿ ပသီဒိတွာ ဘိက္ခူနံ ဒဿနံ အနုဇာနိဿာမိ၊ တတော မံ ပဿိတုကာမာ ဗဟူ ဘိက္ခူ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယိဿန္တိ၊ အဟဉ္စ တေဟိ ဥဇ္ဈိတသန္ထတပစ္စယာ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမီ’’တိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဧဝံ ဗဟူနိ ဟိ ဧတ္ထ အာနိသံသာနီတိ.

သပရိသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ထေရော ကိရ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဦနဒသဝဿေန ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော၊ ယော ဥပသမ္ပာဒေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၇၅) ဣမသ္မိံ ခန္ဓကသိက္ခာပဒေ ‘‘ကထဉှိ နာမ တွံ မောဃပုရိသ အညေဟိ ဩဝဒိယော အနုသာသိယော အညံ ဩဝဒိတုံ အနုသာသိတုံ မညိဿသီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဂရဟံ လဘိတွာ ‘‘သတ္ထာ မယှံ ပရိသံ နိဿာယ ဂရဟံ အဒါသိ၊ သော ဒါနာဟံ ဘဂဝန္တံ တေနေဝ ပုဏ္ဏစန္ဒသဿိရီကေန သဗ္ဗာကာရပရိပုဏ္ဏေန မုခေန ဗြဟ္မဃောသံ နိစ္ဆာရေတွာ ပရိသံယေဝ နိဿာယ သာဓုကာရံ ဒါပေဿာမီ’’တိ သုဟဒယော ကုလပုတ္တော အတိရေကယောဇနသတံ ပဋိက္ကမိတွာ ပရိသံ စိနိတွာ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ပရိဝုတော ပုန ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမန္တော. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သပရိသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီ’’တိ. န ဟိ သက္ကာ ဗုဒ္ဓါနံ အညထာ အာရာဓေတုံ အညတြ ဝတ္တသမ္ပတ္တိယာ.

ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နောတိ ဝတ္တသမ္ပတ္တိယာ ပရိသုဒ္ဓဘာဝေန နိရာသင်္ကော သီဟော ဝိယ ကဉ္စနပဗ္ဗတဿ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော. ဧတဒဝေါစာတိ ကထာသမုဋ္ဌာပနတ္ထံ ဧတံ အဝေါစ. မနာပါနိ တေ ဘိက္ခု ပံသုကူလာနီတိ ဘိက္ခု တဝ ဣမာနိ ပံသုကူလာနိ မနာပါနိ၊ အတ္တနော ရုစိယာ ခန္တိယာ ဂဟိတာနီတိ အတ္ထော. န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ မနာပါနီတိ၊ ဘန္တေ န မယာ အတ္တနော ရုစိယာ ဂဟိတာနိ၊ ဂလဂ္ဂါဟေန ဝိယ မတ္ထကတာဠနေန ဝိယ စ ဂါဟိတောမှီတိ ဒဿေတိ.

ပညာယိဿတီတိ ပညာတော အဘိညာတော ဘဝိဿတိ၊ တတ္ထ သန္ဒိဿိဿတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န မယံ အပညတ္တံ ပညပေဿာမာတိ မယံ သာဝကာ နာမ အပညတ္တံ န ပညပေဿာမ၊ ဗုဒ္ဓဝိသယော ဟိ ဧသော ယဒိဒံ ‘‘ပါစိတ္တိယံ ဒုက္ကဋ’’န္တိအာဒိနာ နယေန အပညတ္တသိက္ခာပဒပညပနံ ပညတ္တသမုစ္ဆိန္ဒနံ ဝါ. သမာဒါယာတိ တံ တံ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယိတွာ၊ ‘‘သာဓု သုဋ္ဌူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ယထာပညတ္တေသု သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု သိက္ခိဿာမာတိ ဒဿေတိ. တဿ အာရဒ္ဓစိတ္တော ပုနပိ ‘‘သာဓု သာဓူ’’တိ သာဓုကာရမဒါသိ.

၅၆၆. အနုညာတာဝုသောတိ အနုညာတံ၊ အာဝုသော. ပိဟေန္တာတိ ပိဟယန္တာ. သန္ထတာနိ ဥဇ္ဈိတွာတိ သန္ထတေ စတုတ္ထစီဝရသညိတာယ သဗ္ဗသန္ထတာနိ ဥဇ္ဈိတွာ. ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ ဘဂဝါ သန္ထတာနိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏာနိ ဒိသွာ ‘‘သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနေ ကာရဏံ နတ္ထိ၊ ပရိဘောဂုပါယံ နေသံ ဒဿေဿာမီ’’တိ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ.

၅၆၇. သကိံ နိဝတ္ထမ္ပိ သကိံ ပါရုတမ္ပီတိ သကိံ နိသိန္နဉ္စေဝ နိပန္နဉ္စ. သာမန္တာတိ ဧကပဿတော ဝဋ္ဋံ ဝါ စတုရဿံ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ဂဟိတဋ္ဌာနံ ယထာ ဝိဒတ္ထိမတ္တံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ သန္ထရန္တေန ပန ပါဠိယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဧကဒေသေ ဝါ သန္ထရိတဗ္ဗံ၊ ဝိဇဋေတွာ ဝါ မိဿကံ ကတွာ သန္ထရိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ထိရတရံ ဟောတီတိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကိရိယာကိရိယတ္တာ ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ ဒွေဘာဂသိက္ခာပဒသဒိသာနီတိ.

ဣမေသု ပန ပဉ္စသု သန္ထတေသု ပုရိမာနိ တီဏိ ဝိနယကမ္မံ ကတွာ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ၊ ပစ္ဆိမာနိ ဒွေ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ.

နိသီဒနသန္ထတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဧဠကလောမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၇၁. တေန သမယေနာတိ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ဥပ္ပဏ္ဍေသုန္တိ ‘‘ကိတ္တကေန၊ ဘန္တေ၊ ကီတာနီ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ အဝဟသိံသု. ဌိတကောဝ အာသုမ္ဘီတိ ယထာ မနုဿာ အရညတော မဟန္တံ ဒါရုဘာရံ အာနေတွာ ကိလန္တာ ဌိတကာဝ ပါတေန္တိ၊ ဧဝံ ပါတေသီတိ အတ္ထော.

၅၇၂. သဟတ္ထာတိ သဟတ္ထေန၊ အတ္တနာ ဟရိတဗ္ဗာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဗဟိတိယောဇနံ ပါတေတီတိ တိယောဇနတော ဗဟိ ပါတေတိ. အနန္တရာယေန ပတနကေ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ လောမဂဏနာယ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယာနိ. သစေ ဗဟိတိယောဇနေ ရုက္ခေ ဝါ ထမ္ဘေ ဝါ ပဋိဟညိတွာ ပုန အန္တော ပတန္တိ၊ အနာပတ္တိ. ဘူမိယံ ပတိတွာ ဌတွာ ဌတွာ ဝဋ္ဋမာနာ ဧဠကလောမဘဏ္ဍိကာ ပုန အန္တော ပဝိသတိ၊ အာပတ္တိယေဝ. အန္တော ဌတွာ ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ ယဋ္ဌိယာ ဝါ ဝဋ္ဋေတိ ဌတွာ ဝါ အဌတွာ ဝါ ဝဋ္ဋမာနာ ဘဏ္ဍိကာ ဂစ္ဆတု၊ အာပတ္တိယေဝ. ‘‘အညော ဟရိဿတီ’’တိ ဌပေတိ၊ တေန ဟရိတေပိ အာပတ္တိယေဝ. သုဒ္ဓစိတ္တေန ဌပိတံ ဝါတော ဝါ အညော ဝါ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ဗဟိ ပါတေတိ၊ အာပတ္တိယေဝ. သဥဿာဟတ္တာ အစိတ္တကတ္တာ စ သိက္ခာပဒဿ. ကုရုန္ဒိယာဒီသု ပန ‘‘ဧတ္ထ အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တာ၊ သာ အနာပတ္တိ ပါဠိယာ န သမေတိ. ဥဘတောဘဏ္ဍိကံ ဧကာဗဒ္ဓံ ကတွာ ဧကံ ဘဏ္ဍိကံ အန္တောသီမာယ ဧကံ ဗဟိသီမာယ ကရောန္တော ဌပေတိ၊ ရက္ခတိ တာဝ. ဧကာဗဒ္ဓေ ကာဇေပိ ဧသေဝ နယော. ယဒိ ပန အဗန္ဓိတွာ ကာဇကောဋိယံ ဌပိတမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ န ရက္ခတိ. ဧကာဗဒ္ဓေပိ ပရိဝတ္တေတွာ ဌပိတေ အာပတ္တိယေဝ.

အညဿ ယာနေ ဝါတိ ဧတ္ထ ဂစ္ဆန္တေ ယာနေ ဝါ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိအာဒီသု ဝါ သာမိကဿ အဇာနန္တဿေဝ ဟရိဿတီတိ ဌပေတိ၊ တသ္မိံ တိယောဇနံ အတိက္ကန္တေ အာပတ္တိ. အဂစ္ဆန္တေပိ ဧသေဝ နယော. သစေ ပန အဂစ္ဆန္တေ ယာနေ ဝါ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိယာဒီသု ဝါ ဌပေတွာ အဘိရုဟိတွာ သာရေတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝါ ဂစ္ဆန္တော စောဒေတိ၊ ပက္ကောသန္တော ဝါ အနုဗန္ဓာပေတိ၊ ‘‘အညံ ဟရာပေတီ’’တိ ဝစနတော အနာပတ္တိ. ကုရုန္ဒိယာဒီသု ပန ‘‘အာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ‘‘အညံ ဟရာပေတီ’’တိ ဣမိနာ န သမေတိ. အဒိန္နာဒါနေ ပန သုင်္ကဃာတေ အာပတ္တိ ဟောတိ. ယာ ဟိ တတ္ထ အာပတ္တိ၊ သာ ဣဓ အနာပတ္တိ. ယာ ဣဓ အာပတ္တိ၊ သာ တတ္ထ အနာပတ္တိ. တံ ဌာနံ ပတွာ အညဝိဟိတော ဝါ စောရာဒီဟိ ဝါ ဥပဒ္ဒုတော ဂစ္ဆတိ၊ အာပတ္တိယေဝ. သဗ္ဗတ္ထ လောမဂဏနာယ အာပတ္တိပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၅၇၅. တိယောဇနံ ဝါသာဓိပ္ပါယော ဂန္တွာ တတော ပရံ ဟရတီတိ ယတ္ထ ဂတော၊ တတ္ထ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီနံ ဝါ ပစ္စယာဒီနံ ဝါ အလာဘေန တတော ပရံ အညတ္ထ ဂစ္ဆတိ၊ တတောပိ အညတ္ထာတိ ဧဝံ ယောဇနသတမ္ပိ ဟရန္တဿ အနာပတ္တိ. အစ္ဆိန္နံ ပဋိလဘိတွာတိ စောရာ အစ္ဆိန္ဒိတွာ နိရတ္ထကဘာဝံ ဉတွာ ပဋိဒေန္တိ၊ တံ ဟရန္တဿ အနာပတ္တိ. နိဿဋ္ဌံ ပဋိလဘိတွာတိ ဝိနယကမ္မကတံ ပဋိလဘိတွာတိ အတ္ထော.

ကတဘဏ္ဍန္တိ ကတံဘဏ္ဍံ ကမ္ဗလကောဇဝသန္ထတာဒိံ ယံ ကိဉ္စိ အန္တမသော သုတ္တကေန ဗဒ္ဓမတ္တမ္ပိ. ယော ပန တနုကပတ္တတ္ထဝိကန္တရေ ဝါ အာယောဂအံသဗဒ္ဓကကာယဗန္ဓနာဒီနံ အန္တရေသု ဝါ ပိပ္ဖလိကာဒီနံ မလရက္ခဏတ္ထံ သိပါဋိကာယ ဝါ အန္တမသော ဝါတာဗာဓိကော ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒေပိ လောမာနိ ပက္ခိပိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ အာပတ္တိယေဝ. သုတ္တကေန ပန ဗန္ဓိတွာ ပက္ခိတ္တံ ကတဘဏ္ဍဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ၊ ဝေဏိံ ကတွာ ဟရတိ၊ ဣဒံ နိဓာနမုခံ နာမ၊ အာပတ္တိယေဝါတိ. သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဣဒံ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ နာမ၊ ကာယတော စ ကာယစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ဧဠကလောမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၇၆. တေန သမယေနာတိ ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ရိဉ္စန္တီတိ ဥဇ္ဈန္တိ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ န သက္ကောန္တိ အနုယုဉ္ဇိတုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသမေတ္ထ ပုရာဏစီဝရသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ သဒ္ဓိံ သမုဋ္ဌာနာဒီဟီတိ.

ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ရူပိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၈၂. တေန သမယေနာတိ ရူပိယသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ပဋိဝိသောတိ ကောဋ္ဌာသော.

၅၈၃-၄. ဇာတရူပရဇတန္တိ ဧတ္ထ ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏဿ နာမံ. တံ ပန ယသ္မာ တထာဂတဿ ဝဏ္ဏသဒိသံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘သတ္ထုဝဏ္ဏော ဝုစ္စတီ’’တိ ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ‘‘ယော သတ္ထုဝဏ္ဏော လောဟဝိသေသော၊ ဣဒံ ဇာတရူပံ နာမာ’’တိ ရဇတံ ပန ‘‘သင်္ခေါ၊ သိလာ၊ ပဝါလ၊ ရဇတံ၊ ဇာတရူပ’’န္တိအာဒီသု (ပါစိ. ၅၀၆) ရူပိယံ ဝုတ္တံ. ဣဓ ပန ယံ ကိဉ္စိ ဝေါဟာရဂမနီယံ ကဟာပဏာဒိ အဓိပ္ပေတံ. တေနေဝဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ကဟာပဏော လောဟမာသကော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကဟာပဏောတိ သောဝဏ္ဏမယော ဝါ ရူပိယမယော ဝါ ပါကတိကော ဝါ. လောဟမာသကောတိ တမ္ဗလောဟာဒီဟိ ကတမာသကော. ဒါရုမာသကောတိ သာရဒါရုနာ ဝါ ဝေဠုပေသိကာယ ဝါ အန္တမသော တာလပဏ္ဏေနာပိ ရူပံ ဆိန္ဒိတွာ ကတမာသကော. ဇတုမာသကောတိ လာခါယ ဝါ နိယျာသေန ဝါ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ကတမာသကော. ‘‘ယေ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဣမိနာ ပန ပဒေန ယော ယော ယတ္ထ ယတ္ထ ဇနပဒေ ယဒါ ယဒါ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆတိ၊ အန္တမသော အဋ္ဌိမယောပိ စမ္မမယောပိ ရုက္ခဖလဗီဇမယောပိ သမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ အသမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ သဗ္ဗော သင်္ဂဟိတော.

ဣစ္စေတံ သဗ္ဗမ္ပိ ရဇတံ ဇာတရူပံ ဇာတရူပမာသကော၊ ဝုတ္တပ္ပဘေဒေါ သဗ္ဗောပိ ရဇတမာသကောတိ စတုဗ္ဗိဓံ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထု ဟောတိ. မုတ္တာ၊ မဏိ၊ ဝေဠုရိယော၊ သင်္ခေါ၊ သိလာ၊ ပဝါလ၊ လောဟိတင်္ကော၊ မသာရဂလ္လံ၊ သတ္တ ဓညာနိ၊ ဒါသိဒါသခေတ္တဝတ္ထုပုပ္ဖါရာမဖလာရာမာဒယောတိ ဣဒံ ဒုက္ကဋဝတ္ထု. သုတ္တံ ဖာလော ပဋကော ကပ္ပါသော အနေကပ္ပကာရံ အပရဏ္ဏံ သပ္ပိနဝနီတတေလမဓုဖာဏိတာဒိဘေသဇ္ဇဉ္စ ဣဒံ ကပ္ပိယဝတ္ထု. တတ္ထ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုံ အတ္တနော ဝါ သံဃဂဏပုဂ္ဂလစေတိယာနံ ဝါ အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အတ္တနော အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆတော နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ဟောတိ၊ သေသာနံ အတ္ထာယ ဒုက္ကဋံ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုံ သဗ္ဗေသမ္ပိ အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆတော ဒုက္ကဋမေဝ. ကပ္ပိယဝတ္ထုမှိ အနာပတ္တိ. သဗ္ဗမ္ပိ နိက္ခိပနတ္ထာယ ဘဏ္ဍာဂါရိကသီသေန သမ္ပဋိစ္ဆတော ဥပရိ ရတနသိက္ခာပဒေ အာဂတဝသေန ပါစိတ္တိယံ.

ဥဂ္ဂဏှေယျာတိ ဂဏှေယျ. ယသ္မာ ပန ဂဏှန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တေနဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘သယံ ဂဏှာတိ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧသ နယော သေသပဒေသုပိ.

တတ္ထ ဇာတရူပရဇတဘဏ္ဍေသု ကဟာပဏမာသကေသု စ ဧကံ ဂဏှတော ဝါ ဂဏှာပယတော ဝါ ဧကာ အာပတ္တိ. သဟဿံ စေပိ ဧကတော ဂဏှာတိ၊ ဂဏှာပေတိ၊ ဝတ္ထုဂဏနာယ အာပတ္တိယော. မဟာပစ္စရိယံ ပန ကုရုန္ဒိယဉ္စ သိထိလဗဒ္ဓါယ ထဝိကာယ သိထိလပူရိတေ ဝါ ဘာဇနေ ရူပဂဏနာယ အာပတ္တိ. ဃနဗဒ္ဓေ ပန ဃနပူရိတေ ဝါ ဧကာဝ အာပတ္တီတိ ဝုတ္တံ.

ဥပနိက္ခိတ္တသာဒိယနေ ပန ‘‘ဣဒံ အယျဿ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေ သစေပိ စိတ္တေန သာဒိယတိ၊ ဂဏှိတုကာမော ဟောတိ၊ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ‘‘နယိဒံ ကပ္ပတီ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ၊ အနာပတ္တိ. ကာယဝါစာဟိ ဝါ အပ္ပဋိက္ခိပိတွာပိ သုဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ ‘‘နယိဒံ အမှာကံ ကပ္ပတီ’’တိ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိယေဝ. တီသု ဒွါရေသု ဟိ ယေန ကေနစိ ပဋိက္ခိတ္တံ ပဋိက္ခိတ္တမေဝ ဟောတိ. သစေ ပန ကာယဝါစာဟိ အပ္ပဋိက္ခိပိတွာ စိတ္တေန အဓိဝါသေတိ၊ ကာယဝါစာဟိ ကတ္တဗ္ဗဿ ပဋိက္ခေပဿ အကရဏတော အကိရိယသမုဋ္ဌာနံ ကာယဒွါရေ စ ဝစီဒွါရေ စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ မနောဒွါရေ ပန အာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ.

ဧကော သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ပါဒမူလေ ဌပေတိ ‘‘တုယှိဒံ ဟောတူ’’တိ၊ ဘိက္ခူ ‘‘နယိဒံ ကပ္ပတီ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ၊ ဥပါသကော ပရိစ္စတ္တံ မယာ တုမှာကန္တိ ဂတော၊ အညော တတ္ထ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆတိ – ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ ဣဒ’’န္တိ? ယံ တေန အတ္တနာ စ ဝုတ္တံ၊ တံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. သော စေ ဝဒတိ – ‘‘ဂေါပယိဿာမိ၊ ဘန္တေ၊ ဂုတ္တဋ္ဌာနံ ဒဿေထာ’’တိ၊ သတ္တဘူမိကမ္ပိ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ‘‘ဣဒံ ဂုတ္တဋ္ဌာန’’န္တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ‘‘ဣဓ နိက္ခိပါဟီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ ကပ္ပိယဉ္စ အကပ္ပိယဉ္စ နိဿာယ ဌိတံ ဟောတိ. ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ ရက္ခန္တေန ဝသိတဗ္ဗံ. သစေ ကိဉ္စိ ဝိက္ကာယိကဘဏ္ဍံ ပတ္တံ ဝါ စီဝရံ ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ ‘‘ဣဒံ ဂဟေဿထ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဥပါသက အတ္ထိ အမှာကံ ဣမိနာ အတ္ထော၊ ဝတ္ထု စ ဧဝရူပံ နာမ သံဝိဇ္ဇတိ၊ ကပ္ပိယကာရကော နတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ သော ဝဒတိ၊ ‘‘အဟံ ကပ္ပိယကာရကော ဘဝိဿာမိ၊ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ဒေထာ’’တိ၊ ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဩကာသေ ဌပိတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘ဣဒံ ဂဏှာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝမ္ပိ ကပ္ပိယဉ္စ အကပ္ပိယဉ္စ နိဿာယ ဌိတမေဝ ဟောတိ၊ သော စေ တံ ဂဟေတွာ တဿ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. သစေ အဓိကံ ဂဏှာတိ၊ ‘‘န မယံ တဝ ဘဏ္ဍံ ဂဏှာမ၊ ‘‘နိက္ခမာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော.

သံဃမဇ္ဈေ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ရူပိယံ နာမ အကပ္ပိယံ၊ ‘‘တသ္မာ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ သံဃဿ ဝါ ဂဏဿ ဝါ ပုဂ္ဂလဿ ဝါ’’တိ န ဝုတ္တံ. ယသ္မာ ပန တံ ပဋိဂ္ဂဟိတမတ္တမေဝ န တေန ကိဉ္စိ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ စေတာပိတံ၊ တသ္မာ ဥပါယေန ပရိဘောဂဒဿနတ္ထံ ‘‘သံဃမဇ္ဈေ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကပ္ပိယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ သပ္ပိ ဝါတိ ‘‘ပဗ္ဗဇိတာနံ သပ္ပိ ဝါ တေလံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ ဥပါသကာ’’တိ ဧဝံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ.

ရူပိယပဋိဂ္ဂါဟကံ ဌပေတွာ သဗ္ဗေဟေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗေဟိ ဘာဇေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ရူပိယပဋိဂ္ဂါဟကေန ဘာဂေါ န ဂဟေတဗ္ဗော. အညေသံ ဘိက္ခူနံ ဝါ အာရာမိကာနံ ဝါ ပတ္တဘာဂမ္ပိ လဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ အန္တမသော မက္ကဋာဒီဟိ တတော ဟရိတွာ အရညေ ဌပိတံ ဝါ တေသံ ဟတ္ထတော ဂဠိတံ ဝါ တိရစ္ဆာနဂတပရိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ပံသုကူလမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိယေဝ၊ တတော အာဟဋေန ဖာဏိတေန သေနာသနဓူပနမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. သပ္ပိနာ ဝါ တေလေန ဝါ ပဒီပံ ကတွာ ဒီပါလောကေ နိပဇ္ဇိတုံ ကသိဏပရိကမ္မမ္ပိ ကာတုံ၊ ပေါတ္ထကမ္ပိ ဝါစေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. တေလမဓုဖာဏိတေဟိ ပန သရီရေ ဝဏံ မက္ခေတုံ န ဝဋ္ဋတိယေဝ. တေန ဝတ္ထုနာ မဉ္စပီဌာဒီနိ ဝါ ဂဏှန္တိ၊ ဥပေါသထာဂါရံ ဝါ ဘောဇနသာလံ ဝါ ကရောန္တိ၊ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဆာယာပိ ဂေဟပရိစ္ဆေဒေန ဌိတာ န ဝဋ္ဋတိ၊ ပရိစ္ဆေဒါတိက္ကန္တာ အာဂန္တုကတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. တံ ဝတ္ထုံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကတေန မဂ္ဂေနပိ သေတုနာပိ နာဝါယပိ ဥဠုမ္ပေနပိ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေန ဝတ္ထုနာ ခနာပိတာယ ပေါက္ခရဏိယာ ဥဗ္ဘိဒေါဒကံ ပါတုံ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ. အန္တော ဥဒကေ ပန အသတိ အညံ အာဂန္တုကံ ဥဒကံ ဝါ ဝဿောဒကံ ဝါ ပဝိဋ္ဌံ ဝဋ္ဋတိ. ကီတာယ ယေန ဥဒကေန သဒ္ဓိံ ကီတာ တံ အာဂန္တုကမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ တံ ဝတ္ထုံ ဥပနိက္ခေပံ ဌပေတွာ သံဃော ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တေပိ ပစ္စယာ တဿ န ဝဋ္ဋန္တိ. အာရာမော ဂဟိတော ဟောတိ၊ သောပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယဒိ ဘူမိပိ ဗီဇမ္ပိ အကပ္ပိယံ နေဝ ဘူမိံ န ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဘူမိံယေဝ ကိဏိတွာ အညာနိ ဗီဇာနိ ရောပိတာနိ ဖလံ ဝဋ္ဋတိ၊ အထ ဗီဇာနိ ကိဏိတွာ ကပ္ပိယဘူမိယံ ရောပိတာနိ၊ ဖလံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဘူမိယံ နိသီဒိတုံ ဝါ နိပဇ္ဇိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ.

သစေ သော ဆဍ္ဍေတီတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ခိပတိ၊ အထာပိ န ဆဍ္ဍေတိ၊ သယံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ န ဝါရေတဗ္ဗော. နော စေ ဆဍ္ဍေတီတိ အထ နေဝ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ န ဆဍ္ဍေတိ၊ ကိံ မယှံ ဣမိနာ ဗျာပါရေနာတိ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ၊ တတော ယထာဝုတ္တလက္ခဏော ရူပိယဆဍ္ဍကော သမ္မန္နိတဗ္ဗော.

ယော န ဆန္ဒာဂတိန္တိအာဒီသု လောဘဝသေန တံ ဝတ္ထုံ အတ္တနော ဝါ ကရောန္တော အတ္တာနံ ဝါ ဥက္ကံသေန္တော ဆန္ဒာဂတိံ နာမ ဂစ္ဆတိ. ဒေါသဝသေန ‘‘နေဝါယံ မာတိကံ ဇာနာတိ၊ န ဝိနယ’’န္တိ ပရံ အပသာဒေန္တော ဒေါသာဂတိံ နာမ ဂစ္ဆတိ. မောဟဝသေန မုဋ္ဌပမုဋ္ဌဿတိဘာဝံ အာပဇ္ဇန္တော မောဟာဂတိံ နာမ ဂစ္ဆတိ. ရူပိယပဋိဂ္ဂါဟကဿ ဘယေန ဆဍ္ဍေတုံ အဝိသဟန္တော ဘယာဂတိံ နာမ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ အကရောန္တော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၅၈၅. အနိမိတ္တံ ကတွာတိ နိမိတ္တံ အကတွာ၊ အက္ခီနိ နိမ္မီလေတွာ နဒိယာ ဝါ ပပါတေ ဝါ ဝနဂဟနေ ဝါ ဂူထံ ဝိယ အနပေက္ခေန ပတိတောကာသံ အသမန္နာဟရန္တေန ပါတေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ဧဝံ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗေပိ ရူပိယေ ဘဂဝါ ပရိယာယေန ဘိက္ခူနံ ပရိဘောဂံ အာစိက္ခိ. ရူပိယပဋိဂ္ဂါဟကဿ ပန ကေနစိ ပရိယာယေန တတော ဥပ္ပန္နပစ္စယပရိဘောဂေါ န ဝဋ္ဋတိ. ယထာ စာယံ ဧတဿ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ အသန္တသမ္ဘာဝနာယ ဝါ ကုလဒူသကကမ္မေန ဝါ ကုဟနာဒီဟိ ဝါ ဥပ္ပန္နပစ္စယာ နေဝ တဿ န အညဿ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဓမ္မေန သမေန ဥပ္ပန္နာပိ အပ္ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋန္တိ.

စတ္တာရော ဟိ ပရိဘောဂါ – ထေယျပရိဘောဂေါ၊ ဣဏပရိဘောဂေါ၊ ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေါ၊ သာမိပရိဘောဂေါတိ. တတ္ထ သံဃမဇ္ဈေပိ နိသီဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ ဒုဿီလဿ ပရိဘောဂေါ ‘‘ထေယျပရိဘောဂေါ’’ နာမ. သီလဝတော အပ္ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ ‘‘ဣဏပရိဘောဂေါ’’ နာမ. တသ္မာ စီဝရံ ပရိဘောဂေ ပရိဘောဂေ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ ပိဏ္ဍပါတော အာလောပေ အာလောပေ. တထာ အသက္ကောန္တေန ပုရေဘတ္တပစ္ဆာဘတ္တပုရိမယာမပစ္ဆိမယာမေသု. သစဿ အပ္ပစ္စဝေက္ခတောဝ အရုဏော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ ဣဏပရိဘောဂဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ. သေနာသနမ္ပိ ပရိဘောဂေ ပရိဘောဂေ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဘေသဇ္ဇဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ပရိဘောဂေပိ သတိပစ္စယတာ ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ သတိံ ကတွာ ပရိဘောဂေ အကရောန္တဿေဝ အာပတ္တိ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ပန သတိံ အကတွာ ပရိဘောဂေ ကရောန္တဿ အနာပတ္တိ.

စတုဗ္ဗိဓာ ဟိ သုဒ္ဓိ – ဒေသနာသုဒ္ဓိ၊ သံဝရသုဒ္ဓိ၊ ပရိယေဋ္ဌိသုဒ္ဓိ၊ ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓီတိ. တတ္ထ ဒေသနာသုဒ္ဓိ နာမ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ၊ တဉှိ ဒေသနာယ သုဇ္ဈနတော ‘‘ဒေသနာသုဒ္ဓီ’’တိ ဝုစ္စတိ. သံဝရသုဒ္ဓိ နာမ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ၊ တဉှိ န ပုန ဧဝံ ကရိဿာမီတိ စိတ္တာဓိဋ္ဌာနသံဝရေနေဝ သုဇ္ဈနတော ‘‘သံဝရသုဒ္ဓီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ပရိယေဋ္ဌိသုဒ္ဓိ နာမ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလံ၊ တဉှိ အနေသနံ ပဟာယ ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယေ ဥပ္ပါဒေန္တဿ ပရိယေသနာယ သုဒ္ဓတ္တာ ‘‘ပရိယေဋ္ဌိသုဒ္ဓီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓိ နာမ ပစ္စယပရိဘောဂသန္နိဿိတသီလံ၊ တဉှိ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝတီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃၊ အ. နိ. ၆.၅၈) နယေန ဝုတ္တေန ပစ္စဝေက္ခဏေန သုဇ္ဈနတော ‘‘ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဟဏေ ပန သတိံ အကတွာ ပရိဘောဂေ ကရောန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ.

သတ္တန္နံ သေက္ခာနံ ပစ္စယပရိဘောဂေါ ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေါ နာမ၊ တေ ဟိ ဘဂဝတော ပုတ္တာ၊ တသ္မာ ပိတုသန္တကာနံ ပစ္စယာနံ ဒါယာဒါ ဟုတွာ တေ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ကိံ ပန တေ ဘဂဝတော ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဂိဟီနံ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ? ဂိဟီဟိ ဒိန္နာပိ ဘဂဝတာ အနုညာတတ္တာ ဘဂဝတော သန္တကာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တေ ဘဂဝတော ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ (မ. နိ. ၁.၂၉) ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဓမ္မဒါယာဒသုတ္တဉ္စေတ္ထ သာဓကံ.

ခီဏာသဝါနံ ပရိဘောဂေါ သာမိပရိဘောဂေါ နာမ၊ တေ ဟိ တဏှာယ ဒါသဗျံ အတီတတ္တာ သာမိနော ဟုတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ. ဣမေသု ပရိဘောဂေသု သာမိပရိဘောဂေါ စ ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂေါ စ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဣဏပရိဘောဂေါ န ဝဋ္ဋတိ၊ ထေယျပရိဘောဂေ ကထာယေဝ နတ္ထိ.

အပရေပိ စတ္တာရော ပရိဘောဂါ – လဇ္ဇိပရိဘောဂေါ၊ အလဇ္ဇိပရိဘောဂေါ၊ ဓမ္မိယပရိဘောဂေါ၊ အဓမ္မိယပရိဘောဂေါတိ.

တတ္ထ အလဇ္ဇိနော လဇ္ဇိနာ သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂေါ ဝဋ္ဋတိ၊ အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော. လဇ္ဇိနော အလဇ္ဇိနာ သဒ္ဓိံ ယာဝ န ဇာနာတိ၊ တာဝ ဝဋ္ဋတိ. အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဟိ အလဇ္ဇီ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ယဒါဿ အလဇ္ဇီဘာဝံ ဇာနာတိ တဒါ ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘တုမှေ ကာယဒွါရေ စ ဝစီဒွါရေ စ ဝီတိက္ကမံ ကရောထ၊ တံ အပ္ပတိရူပံ မာ ဧဝမကတ္ထာ’’တိ. သစေ အနာဒိယိတွာ ကရောတိယေဝ၊ ယဒိ တေန သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂံ ကရောတိ၊ သောပိ အလဇ္ဇီယေဝ ဟောတိ. ယောပိ အတ္တနော ဘာရဘူတေန အလဇ္ဇိနာ သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂံ ကရောတိ၊ သောပိ နိဝါရေတဗ္ဗော. သစေ န ဩရမတိ၊ အယမ္ပိ အလဇ္ဇီယေဝ ဟောတိ. ဧဝံ ဧကော အလဇ္ဇီ အလဇ္ဇီသတမ္ပိ ကရောတိ. အလဇ္ဇိနော ပန အလဇ္ဇိနာဝ သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂေ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ. လဇ္ဇိနော လဇ္ဇိနာ သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂေါ ဒွိန္နံ ခတ္တိယကုမာရာနံ သုဝဏ္ဏပါတိယံ ဘောဇနသဒိသောတိ.

ဓမ္မိယာဓမ္မိယပရိဘောဂေါ ပစ္စယဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ သစေ ပုဂ္ဂလောပိ အလဇ္ဇီ ပိဏ္ဍပါတောပိ အဓမ္မိယော၊ ဥဘော ဇေဂုစ္ဆာ. ပုဂ္ဂလော အလဇ္ဇီ ပိဏ္ဍပါတော ဓမ္မိယော၊ ပုဂ္ဂလံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ပိဏ္ဍပါတော န ဂဟေတဗ္ဗော. မဟာပစ္စရိယံ ပန ဒုဿီလော သင်္ဃတော ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ လဘိတွာ သံဃဿေဝ ဒေတိ၊ ဧတာနိ ယထာဒါနမေဝ ဂတတ္တာ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဝုတ္တံ. ပုဂ္ဂလော လဇ္ဇီ ပိဏ္ဍပါတော အဓမ္မိယော၊ ပိဏ္ဍပါတော ဇေဂုစ္ဆော န ဂဟေတဗ္ဗော. ပုဂ္ဂလော လဇ္ဇီ၊ ပိဏ္ဍပါတောပိ ဓမ္မိယော၊ ဝဋ္ဋတိ.

အပရေ ဒွေ ပဂ္ဂဟာ၊ ဒွေ စ ပရိဘောဂါ – လဇ္ဇိပဂ္ဂဟော၊ အလဇ္ဇိပဂ္ဂဟော၊ ဓမ္မပရိဘောဂေါ အာမိသပရိဘောဂေါတိ.

တတ္ထ အလဇ္ဇိနော လဇ္ဇိံ ပဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န သော အာပတ္တိယာ ကာရေတဗ္ဗော. သစေ ပန လဇ္ဇီ အလဇ္ဇိံ ပဂ္ဂဏှာတိ၊ အနုမောဒနာယ အဇ္ဈေသတိ၊ ဓမ္မကထာယ အဇ္ဈေသတိ၊ ကုလေသု ဥပတ္ထမ္ဘေတိ. ဣတရောပိ ‘‘အမှာကံ အာစရိယော ဤဒိသော စ ဤဒိသော စာ’’တိ တဿ ပရိသတိ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ အယံ သာသနံ ဩသက္ကာပေတိ အန္တရဓာပေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဓမ္မပရိဘောဂ-အာမိသပရိဘောဂေသု ပန ယတ္ထ အာမိသပရိဘောဂေါ ဝဋ္ဋတိ၊ တတ္ထ ဓမ္မပရိဘောဂေါပိ ဝဋ္ဋတိ. ယော ပန ကောဋိယံ ဌိတော ဂန္ထော တဿ ပုဂ္ဂလဿ အစ္စယေန နဿိဿတိ၊ တံ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟေန ဥဂ္ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ.

တတြိဒံ ဝတ္ထု – မဟာဘယေ ကိရ ဧကဿေဝ ဘိက္ခုနော မဟာနိဒ္ဒေသော ပဂုဏော အဟောသိ. အထ စတုနိကာယိကတိဿတ္ထေရဿ ဥပဇ္ဈာယော မဟာတိပိဋကတ္ထေရော နာမ မဟာရက္ခိတတ္ထေရံ အာဟ – ‘‘အာဝုသော မဟာရက္ခိတ၊ ဧတဿ သန္တိကေ မဟာနိဒ္ဒေသံ ဂဏှာဟီ’’တိ. ‘‘ပါပေါ ကိရာယံ၊ ဘန္တေ၊ န ဂဏှာမီ’’တိ. ‘‘ဂဏှာဝုသော၊ အဟံ တေ သန္တိကေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ၊ တုမှေသု နိသိန္နေသု ဂဏှိဿာမီ’’တိ ပဋ္ဌပေတွာ ရတ္တိန္ဒိဝံ နိရန္တရံ ပရိယာပုဏန္တော ဩသာနဒိဝသေ ဟေဋ္ဌာမဉ္စေ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ ‘‘ဘန္တေ၊ သုတံယေဝ မေ ပုဗ္ဗေ၊ သစာဟံ ဧဝံ ဇာနေယျံ၊ န ဤဒိသဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏေယျ’’န္တိ အာဟ. တဿ ပန သန္တိကေ ဗဟူ မဟာထေရာ ဥဂ္ဂဏှိတွာ မဟာနိဒ္ဒေသံ ပတိဋ္ဌာပေသုံ.

၅၈၆. ရူပိယေ ရူပိယသညီတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗမ္ပိ ဇာတရူပရဇတံ ရူပိယသင်္ဂဟမေဝ ဂတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ရူပိယေ ဝေမတိကောတိ ‘‘သုဝဏ္ဏံ နု ခေါ၊ ခရပတ္တံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ နယေန သံသယဇာတော.

ရူပိယေ အရူပိယသညီတိ သုဝဏ္ဏာဒီသု ခရပတ္တာဒိသညီ. အပိစ ပုညကာမာ ရာဇောရောဓာဒယော ဘတ္တခဇ္ဇကဂန္ဓပိဏ္ဍာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဒေန္တိ၊ စောဠဘိက္ခာယ စရန္တာနံ ဒဿန္တေ ဗဒ္ဓကဟာပဏာဒီဟိယေဝ သဒ္ဓိံ စောဠကာနိ ဒေန္တိ၊ ဘိက္ခူ ဘတ္တာဒိသညာယ ဝါ စောဠကသညာယ ဝါ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ဧဝမ္ပိ ရူပိယေ အရူပိယသညီ ရူပိယံ ဂဏှာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဋိဂ္ဂဏှန္တေန ပန ‘‘ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဣဒံ လဒ္ဓ’’န္တိ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ. ယေန ဟိ အဿတိယာ ဒိန္နံ ဟောတိ၊ သော သတိံ ပဋိလဘိတွာ ပုန အာဂစ္ဆတိ၊ အထဿ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘တဝ စောဠကံ ပဿာဟီ’’တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု ဆသမုဋ္ဌာနံ၊ သိယာ ကိရိယံ ဂဟဏေန အာပဇ္ဇနတော၊ သိယာ အကိရိယံ ပဋိက္ခေပဿ အကရဏတော ရူပိယအညဝါဒကဥပဿုတိသိက္ခာပဒါနိ ဟိ တီဏိ ဧကပရိစ္ဆေဒါနိ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ရူပိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၈၇. တေန သမယေနာတိ ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ နာနပ္ပကာရကန္တိ ကတာကတာဒိဝသေန အနေကဝိဓံ. ရူပိယသံဝေါဟာရန္တိ ဇာတရူပရဇတပရိဝတ္တနံ. သမာပဇ္ဇန္တီတိ ပဋိဂ္ဂဟဏဿေဝ ပဋိက္ခိတတ္တာ ပဋိဂ္ဂဟိတပရိဝတ္တနေ ဒေါသံ အပဿန္တာ ကရောန္တိ.

၅၈၉. သီသူပဂန္တိအာဒီသု သီသံ ဥပဂစ္ဆတီတိ သီသူပဂံ၊ ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘သီသူပက’’န္တိ လိခိတံ၊ ယဿ ကဿစိ သီသာလင်္ကာရဿေတံ အဓိဝစနံ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ကတေန ကတန္တိအာဒီသု သုဒ္ဓေါ ရူပိယသံဝေါဟာရောယေဝ.

ရူပိယေ ရူပိယသညီတိအာဒိမှိ ပုရိမသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တဝတ္ထူသု နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုနာ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုံ စေတာပေန္တဿ မူလဂ္ဂဟဏေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ အပရာပရပရိဝတ္တနေ ဣမိနာ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယမေဝ. နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုံ ဝါ ကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဝါ စေတာပေန္တဿပိ ဧသေဝ နယော. ယော ဟိ အယံ အရူပိယေ ရူပိယသညီ ရူပိယံ စေတာပေတီတိအာဒိ ဒုတိယော တိကော ဝုတ္တော၊ တဿာနုလောမတ္တာ အဝုတ္တောပိ အယမပရောပိ ရူပိယေ ရူပိယသညီ အရူပိယံ စေတာပေတီတိအာဒိ တိကော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တနော ဝါ ဟိ အရူပိယေန ပရဿ ရူပိယံ စေတာပေယျ အတ္တနော ဝါ ရူပိယေန ပရဿ အရူပိယံ၊ ဥဘယထာပိ ရူပိယသံဝေါဟာရော ကတောယေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပါဠိယံ ဧကန္တေန ရူပိယပက္ခေ ဧကောယေဝ တိကော ဝုတ္တောတိ.

ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ပန နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုံ စေတာပေန္တဿ မူလဂ္ဂဟဏေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ဒုက္ကဋံ၊ ပစ္ဆာ ပရိဝတ္တနေ ဣမိနာ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဂရုကဿ စေတာပိတတ္တာ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုမေဝ၊ ကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဝါ စေတာပေန္တဿ မူလဂ္ဂဟဏေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန ဒုက္ကဋံ၊ ပစ္ဆာ ပရိဝတ္တနေပိ ဣမိနာ ဒုက္ကဋမေဝ. ကသ္မာ? အကပ္ပိယဝတ္ထုနာ စေတာပိတတ္တာ. အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သစေ ကယဝိက္ကယံ သမာပဇ္ဇေယျ၊ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဘာသိတံ၊ တံ ဒုဗ္ဘာသိတံ. ကသ္မာ? န ဟိ ဒါနဂ္ဂဟဏတော အညော ကယဝိက္ကယော နာမ အတ္ထိ၊ ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒဉ္စ ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ကပ္ပိယဝတ္ထုပရိဝတ္တနမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ ခေါ အညတြ သဟဓမ္မိကေဟိ. ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ရူပိယေန စ ရူပိယာရူပိယစေတာပနံ အရူပိယေန စ ရူပိယစေတာပနံ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ပန ဒုက္ကဋဝတ္ထုနော စေတာပနံ နေဝ ဣဓ န တတ္ထ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ၊ န စေတ္ထ အနာပတ္တိ ဘဝိတုံ အရဟတိ. တသ္မာ ယထေဝ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနော ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ တထေဝ တဿ ဝါ တေန ဝါ စေတာပနေပိ ဒုက္ကဋံ ယုတ္တန္တိ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယညူဟိ ဝုတ္တံ.

ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ပန နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုံ စေတာပေန္တဿ မူလဂ္ဂဟဏေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိ၊ ပစ္ဆာ ပရိဝတ္တနေ ဣမိနာ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘အရူပိယေ အရူပိယသညီ ရူပိယံ စေတာပေတိ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ. တေနေဝ ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုံ စေတာပေန္တဿ မူလပဋိဂ္ဂဟဏေ တထေဝ အနာပတ္တိ၊ ပစ္ဆာ ပရိဝတ္တနေ ဣမိနာ ဒုက္ကဋံ. ကသ္မာ? အကပ္ပိယဿ စေတာပိတတ္တာ. ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ပန ကပ္ပိယဝတ္ထုံ အညတြ သဟဓမ္မိကေဟိ စေတာပေန္တဿ မူလဂ္ဂဟဏေ ပုရိမသိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိ၊ ပစ္ဆာ ပရိဝတ္တနေ ဥပရိ ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒေန နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ. ကယဝိက္ကယံ မောစေတွာ ဂဏှန္တဿ ဥပရိသိက္ခာပဒေနပိ အနာပတ္တိ၊ ဝဍ္ဎိံ ပယောဇေန္တဿ ဒုက္ကဋံ.

ဣမဿ စ ရူပိယသံဝေါဟာရဿ ဂရုကဘာဝဒီပကံ ဣဒံ ပတ္တစတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယော ဟိ ရူပိယံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တေန အယဗီဇံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ တံ ကောဋ္ဋာပေတွာ တေန လောဟေန ပတ္တံ ကာရေတိ၊ အယံ ပတ္တော မဟာအကပ္ပိယော နာမ၊ န သက္ကာ ကေနစိ ဥပါယေန ကပ္ပိယော ကာတုံ. သစေ ဟိ တံ ဝိနာသေတွာ ထာလကံ ကာရေတိ၊ တမ္ပိ အကပ္ပိယံ. ဝါသိံ ကာရေတိ၊ တာယ ဆိန္နံ ဒန္တကဋ္ဌမ္ပိ အကပ္ပိယံ. ဗဠိသံ ကာရောတိ၊ တေန မာရိတာ မစ္ဆာပိ အကပ္ပိယာ. ဝါသိဖလံ တာပေတွာ ဥဒကံ ဝါ ခီရံ ဝါ ဥဏှာပေတိ၊ တမ္ပိ အကပ္ပိယမေဝ.

ယော ပန ရူပိယံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တေန ပတ္တံ ကိဏာတိ၊ အယမ္ပိ ပတ္တော အကပ္ပိယော. ‘‘ပဉ္စန္နမ္ပိ သဟဓမ္မိကာနံ န ကပ္ပတီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. သက္ကာ ပန ကပ္ပိယော ကာတုံ၊ သော ဟိ မူလေ မူလသာမိကာနံ ပတ္တေ စ ပတ္တသာမိကာနံ ဒိန္နေ ကပ္ပိယော ဟောတိ. ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဒတွာ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ယောပိ ရူပိယံ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ ကပ္ပိယကာရကေန သဒ္ဓိံ ကမ္မာရကုလံ ဂန္တွာ ပတ္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မယှံ ရုစ္စတီ’’တိ ဝဒတိ. ကပ္ပိယကာရကော စ တံ ရူပိယံ ဒတွာ ကမ္မာရံ သညာပေတိ၊ အယမ္ပိ ပတ္တော ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဂဟိတောပိ ဒုတိယပတ္တသဒိသောယေဝ၊ မူလဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ အကပ္ပိယော. ကသ္မာ သေသာနံ န ကပ္ပတီတိ? မူလဿ အနိဿဋ္ဌတ္တာ.

ယော ပန ရူပိယံ အသမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘ထေရဿ ပတ္တံ ကိဏိတွာ ဒေဟီ’’တိ ပဟိတကပ္ပိယကာရကေန သဒ္ဓိံ ကမ္မာရကုလံ ဂန္တွာ ပတ္တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမေ ကဟာပဏေ ဂဟေတွာ ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ကဟာပဏေ ဒါပေတွာ ဂဟိတော၊ အယံ ပတ္တော ဧတဿေဝ ဘိက္ခုနော န ဝဋ္ဋတိ ဒုဗ္ဗိစာရိတတ္တာ၊ အညေသံ ပန ဝဋ္ဋတိ၊ မူလဿ အသမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ.

မဟာသုမတ္ထေရဿ ကိရ ဥပဇ္ဈာယော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော နာမ အဟောသိ. သော အတ္တနော ဧဝရူပံ ပတ္တံ သပ္ပိဿ ပူရေတွာ သံဃဿ နိဿဇ္ဇိ. တိပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရဿပိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဧဝရူပေါ ပတ္တော အဟောသိ. တံ ထေရောပိ သပ္ပိဿ ပူရာပေတွာ သံဃဿ နိဿဇ္ဇာပေသီတိ. ဣဒံ အကပ္ပိယပတ္တစတုက္ကံ.

သစေ ပန ရူပိယံ အသမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ‘‘ထေရဿ ပတ္တံ ကိဏိတွာ ဒေဟီ’’တိ ပဟိတကပ္ပိယကာရကေန သဒ္ဓိံ ကမ္မာရကုလံ ဂန္တွာ ပတ္တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မယှံ ရုစ္စတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဣမာဟံ ဂဟေဿာမီ’’တိ ဝါ ဝဒတိ၊ ကပ္ပိယကာရကော စ တံ ရူပိယံ ဒတွာ ကမ္မာရံ သညာပေတိ၊ အယံ ပတ္တော သဗ္ဗကပ္ပိယော ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပရိဘောဂါရဟောတိ.

၅၉၁. အရူပိယေ ရူပိယသညီတိ ခရပတ္တာဒီသု သုဝဏ္ဏာဒိသညီ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ သစေ တေန အရူပိယံ စေတာပေတိ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဟောတိ. ဧသ နယော ဝေမတိကေ. အရူပိယသညိဿ ပန ပဉ္စဟိ သဟဓမ္မိကေဟိ သဒ္ဓိ ‘‘ဣဒံ ဂဟေတွာ ဣဒံ ဒေထာ’’တိ ကယဝိက္ကယံ ကရောန္တဿာပိ အနာပတ္တိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

ဆသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၉၃. တေန သမယေနာတိ ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒံ. တတ္ထ ကတိ ဟိပိ တျာယန္တိ ကတိ တေ အယံ၊ ဟိကာရော ပနေတ္ထ ပဒပူရဏော၊ ပိကာရော ဂရဟာယံ၊ အယံ ဒုဗ္ဗလသင်္ဃာဋိ တဝ ကတိ ဒိဝသာနိ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ကတိဟမ္ပိ တျာယန္တိပိ ပါဌော. တတ္ထ ကတိဟန္တိ ကတိ အဟာနိ၊ ကတိ ဒိဝသာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ကတိဟိပိ မျာယန္တိ ဣဒမ္ပိ ဧတေနေဝ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဂိဟီပိ နံ ဂိဟိဿာတိ ဧတ္ထ နန္တိ နာမတ္ထေ နိပါတော၊ ဂိဟီ နာမ ဂိဟိဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၅၉၄. နာနပ္ပကာရကန္တိ စီဝရာဒီနံ ကပ္ပိယဘဏ္ဍာနံ ဝသေန အနေကဝိဓံ. တေနေဝဿ ပဒဘာဇနေ စီဝရံ အာဒိံ ကတွာ ဒသိကသုတ္တပရိယောသာနံ ကပ္ပိယဘဏ္ဍမေဝ ဒဿိတံ. အကပ္ပိယဘဏ္ဍပရိဝတ္တနဉှိ ကယဝိက္ကယသင်္ဂဟံ န ဂစ္ဆတိ. ကယဝိက္ကယန္တိ ကယဉ္စေဝ ဝိက္ကယဉ္စ. ‘‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’’တိအာဒိနာ ဟိ နယေန ပရဿ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဂဏှန္တော ကယံ သမာပဇ္ဇတိ၊ အတ္တနော ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဒေန္တော ဝိက္ကယံ.

၅၉၅. အဇ္ဈာစရတီတိ အဘိဘဝိတွာ စရတိ၊ ဝီတိက္ကမဝါစံ ဘာသတီတိ အတ္ထော. ယတော ကယိတဉ္စ ဟောတိ ဝိက္ကယိတဉ္စာတိ ယဒါ ကယိတဉ္စ ဟောတိ ပရဘဏ္ဍံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကရောန္တေန၊ ဝိက္ကီတဉ္စ အတ္တနော ဘဏ္ဍံ ပရဟတ္ထဂတံ ကရောန္တေန. ‘‘ဣမိနာ ဣမ’’န္တိအာဒိဝစနာနုရူပတော ပန ပါဌေ ပဌမံ အတ္တနော ဘဏ္ဍံ ဒဿိတံ.

နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ပရဿ ဟတ္ထတော ကယဝသေန ဂဟိတကပ္ပိယဘဏ္ဍံ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ. အယဉှိ ကယဝိက္ကယော ဌပေတွာ ပဉ္စ သဟဓမ္မိကေ အဝသေသေဟိ ဂိဟိပဗ္ဗဇိတေဟိ အန္တမသော မာတာပိတူဟိပိ သဒ္ဓိံ န ဝဋ္ဋတိ.

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ဝတ္ထေန ဝါ ဝတ္ထံ ဟောတု ဘတ္တေန ဝါ ဘတ္တံ၊ ယံ ကိဉ္စိ ကပ္ပိယံ ‘‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ဝဒတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ဧဝံ ဝတွာ မာတုယာပိ အတ္တနော ဘဏ္ဍံ ဒေတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ‘‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ဝါ ‘‘ဣမံ ဒေဟိ၊ ဣမံ တေ ဒဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဝါ မာတုယာပိ ဘဏ္ဍံ အတ္တနာ ဂဏှာတိ၊ ဒုက္ကဋံ. အတ္တနော ဘဏ္ဍေ ပရဟတ္ထံ ပရဘဏ္ဍေ စ အတ္တနော ဟတ္ထံ သမ္ပတ္တေ နိဿဂ္ဂိယံ. မာတရံ ပန ပိတရံ ဝါ ‘‘ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ဝဒတော ဝိညတ္တိ န ဟောတိ. ‘‘ဣမံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝဒတော သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနံ န ဟောတိ. အညာတကံ ‘‘ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ဝဒတော ဝိညတ္တိ ဟောတိ. ‘‘ဣမံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝဒတော သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနံ ဟောတိ. ‘‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ကယဝိက္ကယံ အာပဇ္ဇတော နိဿဂ္ဂိယံ. တသ္မာ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ပရိဝတ္တေန္တေန မာတာပိတူဟိပိ သဒ္ဓိံ ကယဝိက္ကယံ အညာတကေဟိ သဒ္ဓိံ တိဿော အာပတ္တိယော မောစေန္တေန ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ.

တတြာယံ ပရိဝတ္တနဝိဓိ – ဘိက္ခုဿ ပါထေယျတဏ္ဍုလာ ဟောန္တိ၊ သော အန္တရာမဂ္ဂေ ဘတ္တဟတ္ထံ ပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘အမှာကံ တဏ္ဍုလာ အတ္ထိ၊ န စ နော ဣမေဟိ အတ္ထော၊ ဘတ္တေန ပန အတ္ထော’’တိ ဝဒတိ. ပုရိသော တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ဘတ္တံ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. တိဿောပိ အာပတ္တိယော န ဟောန္တိ. အန္တမသော နိမိတ္တကမ္မမတ္တမ္ပိ န ဟောတိ. ကသ္မာ? မူလဿ အတ္ထိတာယ. ပရတော စ ဝုတ္တမေဝ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ အတ္ထိ၊ အမှာကဉ္စ ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ အတ္ထောတိ ဘဏတီ’’တိ. ယော ပန ဧဝံ အကတွာ ‘‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’’တိ ပရိဝတ္တေတိ၊ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. ဝိဃာသာဒံ ဒိသွာ ‘‘ဣမံ ဩဒနံ ဘုဉ္ဇိတွာ၊ ရဇနံ ဝါ ဒါရူနိ ဝါ အာဟရာ’’တိ ဝဒတိ၊ ရဇနဆလ္လိဂဏနာယ ဒါရုဂဏနာယ စ နိဿဂ္ဂိယာနိ ဟောန္တိ. ‘‘ဣမံ ဩဒနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဣဒံ နာမ ကရောထာ’’တိ ဒန္တကာရာဒီဟိ သိပ္ပိကေဟိ ဓမကရဏာဒီသု တံ တံ ပရိက္ခာရံ ကာရေတိ၊ ရဇကေဟိ ဝါ ဝတ္ထံ ဓောဝါပေတိ၊ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. နှာပိတေန ကေသေ ဆိန္ဒာပေတိ၊ ကမ္မကာရေဟိ နဝကမ္မံ ကာရေတိ၊ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. သစေ ပန ‘‘ဣဒံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဣဒံ ကရောထာ’’တိ န ဝဒတိ ‘‘ဣဒံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇ ဘုတ္တောသိ ဘုဉ္ဇိဿသိ၊ ဣဒံ နာမ ကရောဟီ’’တိ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ဝတ္ထဓောဝနေ ဝါ ကေသစ္ဆေဒနေ ဝါ ဘူမိသောဓနာဒိနဝကမ္မေ ဝါ ပရဘဏ္ဍံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ နာမ နတ္ထိ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ ဧတံ ပဋိက္ခိပိတုံ၊ တသ္မာ ယထာ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုမှိ ပရိဘုတ္တေ ဝါ နဋ္ဌေ ဝါ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတိ၊ ဧဝမိဓာပိ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၉၆. ကယဝိက္ကယေ ကယဝိက္ကယသညီတိအာဒိမှိ ယော ကယဝိက္ကယံ သမာပဇ္ဇတိ၊ သော တသ္မိံ ကယဝိက္ကယသညီ ဝါ ဘဝတု ဝေမတိကော ဝါ၊ န ကယဝိက္ကယသညီ ဝါ နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယမေဝ. စူဠတ္တိကေ ဒွီသု ပဒေသု ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၅၉၇. အဂ္ဃံ ပုစ္ဆတီတိ ‘‘အယံ တဝ ပတ္တော ကိံ အဂ္ဃတီ’’တိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ဣဒံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန သစေ တဿ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ မဟဂ္ဃံ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ နံ ပဋိဝဒတိ ‘‘ဥပါသက၊ မမ ဣဒံ ဝတ္ထု မဟဂ္ဃံ၊ တဝ ပတ္တံ အညဿ ဒေဟီ’’တိ. တံ သုတွာ ဣတရော ‘‘အညံ ထာလကမ္ပိ ဒဿာမီ’’တိ ဝဒတိ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တလက္ခဏေ ပတတိ. သစေ သော ပတ္တော မဟဂ္ဃေါ၊ ဘိက္ခုနော ဝတ္ထု အပ္ပဂ္ဃံ၊ ပတ္တသာမိကော စဿ အပ္ပဂ္ဃဘာဝံ န ဇာနာတိ၊ ပတ္တော န ဂဟေတဗ္ဗော၊ ‘‘မမ ဝတ္ထု အပ္ပဂ္ဃ’’န္တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. မဟဂ္ဃဘာဝံ ဉတွာ ဝဉ္စေတွာ ဂဏှန္တော ဟိ ဂဟိတဘဏ္ဍံ အဂ္ဃါပေတွာ ကာရေတဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ. သစေ ပတ္တသာမိကော ‘‘ဟောတု၊ ဘန္တေ၊ သေသံ မမ ပုညံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ.

ကပ္ပိယကာရကဿ အာစိက္ခတီတိ ယဿ ဟတ္ထတော ဘဏ္ဍံ ဂဏှာတိ၊ တံ ဌပေတွာ အညံ အန္တမသော တဿ ပုတ္တဘာတိကမ္ပိ ကပ္ပိယကာရကံ ကတွာ ‘‘ဣမိနာ ဣမံ နာမ ဂဟေတွာ ဒေဟီ’’တိ အာစိက္ခတိ. သော စေ ဆေကော ဟောတိ၊ ပုနပ္ပုနံ အပနေတွာ ဝိဝဒိတွာ ဂဏှာတိ၊ တုဏှီဘူတေန ဌာတဗ္ဗံ. နော စေ ဆေကော ဟောတိ၊ န ဇာနာတိ ဂဟေတုံ၊ ဝါဏိဇကော တံ ဝဉ္စေတိ၊ ‘‘မာ ဂဏှာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော.

ဣဒံ အမှာကန္တိအာဒိမှိ ‘‘ဣဒံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ တေလံ ဝါ သပ္ပိ ဝါ အမှာကံ အတ္ထိ၊ အမှာကဉ္စ အညေန အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကေန အတ္ထော’’တိ ဘဏတိ. သစေ သော တံ ဂဟေတွာ အညံ ဒေတိ၊ ပဌမံ အတ္တနော တေလံ န မိနာပေတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? နာဠိယဉှိ အဝသိဋ္ဌတေလံ ဟောတိ၊ တံ ပစ္ဆာ မိနန္တဿ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကံ ဒူသေယျာတိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

ဆသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော ကောသိယဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.