၁. မဟာခန္ဓကံ

ဗောဓိကထာ

ဥဘိန္နံ ပါတိမောက္ခာနံ၊ သင်္ဂီတိသမနန္တရံ၊

သင်္ဂါယိံသု မဟာထေရာ၊ ခန္ဓကံ ခန္ဓကောဝိဒါ.

ယံ တဿ ဒါနိ သမ္ပတ္တော၊ ယသ္မာ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော၊

တသ္မာ ဟောတိ အယံ တဿ၊ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနာ.

ပဒဘာဇနိယေ အတ္ထာ၊ ယေဟိ ယေသံ ပကာသိတာ၊

တေ စေ ပုန ဝဒေယျာမ၊ ပရိယောသာနံ ကဒါ ဘဝေ.

ဥတ္တာနာ စေဝ ယေ အတ္ထာ၊ တေသံ သံဝဏ္ဏနာယ ကိံ၊

အဓိပ္ပါယာနုသန္ဓီဟိ၊ ဗျဉ္ဇနေန စ ယေ ပန.

အနုတ္တာနာ န တေ ယသ္မာ၊ သက္ကာ ဉာတုံ အဝဏ္ဏိတာ၊

တေသံယေဝ အယံ တသ္မာ၊ ဟောတိ သံဝဏ္ဏနာနယောတိ.

၁. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဝေရဉ္ဇာယ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ကရဏဝစနေ ဝိသေသကာရဏံ နတ္ထိ၊ ဝိနယံ ပတွာ ပန ကရဏဝစနေနေဝ အယမဘိလာပေါ အာရောပိတောတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အာရုဠှာဘိလာပဝသေနေဝေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧသ နယော အညေသုပိ ဣတော ပရေသု ဧဝရူပေသု.

ကိံ ပနေတဿ ဝစနေ ပယောဇနန္တိ? ပဗ္ဗဇ္ဇာဒီနံ ဝိနယကမ္မာနံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ နိဒါနဒဿနံ. ယာ ဟိ ဘဂဝတာ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေဟိ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၄) ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စေဝ ဥပသမ္ပဒါ စ အနုညာတာ၊ ယာနိ စ ရာဇဂဟာဒီသု ဥပဇ္ဈာယဥပဇ္ဈာယဝတ္တအာစရိယအာစရိယဝတ္တာဒီနိ အနုညာတာနိ၊ တာနိ အဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ သတ္တသတ္တာဟံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ဝီတိနာမေတွာ ဗာရာဏသိယံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ ဣမိနာ အနုက္ကမေန ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဌာနံ ပတွာ ဣမသ္မိဉ္စ ဣမသ္မိဉ္စ ဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တာနီတိ ဧဝမေတေသံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဒီနံ ဝိနယကမ္မာနံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ နိဒါနဒဿနံ ဧတဿ ဝစနေ ပယောဇနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ ဥရုဝေလာယန္တိ မဟာဝေလာယံ၊ မဟန္တေ ဝါလိကရာသိမှီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ‘‘ဥရူ’’တိ ဝါလိကာ ဝုစ္စတိ၊ ‘‘ဝေလာ’’တိ မရိယာဒါ၊ ဝေလာတိက္ကမနဟေတု အာဟဋာ ဥရု ဥရုဝေလာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အတီတေ ကိရ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ဒသသဟဿကုလပုတ္တာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တသ္မိံ ပဒေသေ ဝိဟရန္တာ ဧကဒိဝသံ သန္နိပတိတွာ ကတိကဝတ္တံ အကံသု – ‘‘ကာယကမ္မဝစီကမ္မာနိ နာမ ပရေသမ္ပိ ပါကဋာနိ ဟောန္တိ၊ မနောကမ္မံ ပန အပါကဋံ၊ တသ္မာ ယော ကာမဝိတက္ကံ ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝါ ဝိတက္ကေတိ၊ တဿ အညော စောဒကော နာမ နတ္ထိ၊ သော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ စောဒေတွာ ပတ္တပုဋေန ဝါလိကံ အာဟရိတွာ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အာကိရတု၊ ဣဒမဿ ဒဏ္ဍကမ္မ’’န္တိ. တတော ပဋ္ဌာယ ယော တာဒိသံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ၊ သော တတ္ထ ပတ္တပုဋေန ဝါလိကံ အာကိရတိ. ဧဝံ တတ္ထ အနုက္ကမေန မဟာဝါလိကရာသိ ဇာတော၊ တတော နံ ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ပရိက္ခိပိတွာ စေတိယဋ္ဌာနမကာသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘ဥရုဝေလာယန္တိ မဟာဝေလာယံ၊ မဟန္တေ ဝါလိကရာသိမှီတိ အတ္ထော’’တိ. တမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ဝါ ဥရူတိ ဝါလိကာ ဝုစ္စတိ၊ ဝေလာတိ မရိယာဒါ၊ ဝေလာတိက္ကမနဟေတု အာဟဋာ ဥရု ဥရုဝေလာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ.

ဗောဓိရုက္ခမူလေတိ ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ၊ တံ ဗောဓိံ ဘဂဝါ ဧတ္ထ ပတ္တောတိ ရုက္ခောပိ ‘‘ဗောဓိရုက္ခော’’တွေဝ နာမံ လဘိ၊ တဿ ဗောဓိရုက္ခဿ မူလေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ. ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပဌမံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သဗ္ဗပဌမံယေဝါတိ အတ္ထော. ဧကပလ္လင်္ကေနာတိ သကိမ္ပိ အနုဋ္ဌဟိတွာ ယထာအာဘုဇိတေန ဧကေနေဝ ပလ္လင်္ကေန. ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီတိ ဝိမုတ္တိသုခံ ဖလသမာပတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒယမာနော.

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒန္တိ ပစ္စယာကာရံ. ပစ္စယာကာရော ဟိ အညမညံ ပဋိစ္စ သဟိတေ ဓမ္မေ ဥပ္ပါဒေတီတိ ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ ဝိနိစ္ဆယံ ဣစ္ဆန္တေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂတော ဂဟေတဗ္ဗော. အနုလောမပဋိလောမန္တိ အနုလောမဉ္စ ပဋိလောမဉ္စ. တတ္ထ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော အဝိဇ္ဇာဒိကော ပစ္စယာကာရော အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏတော ‘‘အနုလောမော’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော သွေဝ အနုပ္ပါဒနိရောဓေန နိရုဇ္ဈမာနော တံ ကိစ္စံ န ကရောတီတိ တဿ အကရဏတော ‘‘ပဋိလောမော’’တိ ဝုစ္စတိ. ပုရိမနယေန ဝါ ဝုတ္တော ပဝတ္တိယာ အနုလောမော၊ ဣတရော တဿာ ပဋိလောမောတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာဒိတော ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ အန္တံ၊ အန္တတော စ ပဋ္ဌာယ ယာဝ အာဒိံ ပါပေတွာ အဝုတ္တတ္တာ ဣတော အညေနတ္ထေန အနုလောမပဋိလောမတာ န ယုဇ္ဇတိ.

မနသာကာသီတိ မနသိ အကာသိ. တတ္ထ ယထာ အနုလောမံ မနသိ အကာသိ၊ ဣဒံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာ စ သာ ပစ္စယော စာတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယော. တသ္မာ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ သမ္ဘဝန္တီတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ ဝိနိစ္ဆယံ ဣစ္ဆန္တေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂတောဝ ဂဟေတဗ္ဗော.

ယထာ ပန ပဋိလောမံ မနသိ အကာသိ၊ ဣဒံ ဒဿေတုံ အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ တွေဝါတိ အဝိဇ္ဇာယ တု ဧဝ. အသေသဝိရာဂနိရောဓာတိ ဝိရာဂသင်္ခါတေန မဂ္ဂေန အသေသနိရောဓာ. သင်္ခါရနိရောဓောတိ သင်္ခါရာနံ အနုပ္ပါဒနိရောဓော ဟောတိ. ဧဝံ နိရုဒ္ဓါနံ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓာ ဝိညာဏံ နိရုဒ္ဓံ၊ ဝိညာဏာဒီနဉ္စ နိရောဓာ နာမရူပါဒီနိ နိရုဒ္ဓါနိယေဝ ဟောန္တီတိ ဒဿေတုံ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓောတိအာဒီနိ ဝတွာ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကေဝလဿာတိ သကလဿ၊ သုဒ္ဓဿ ဝါ သတ္တဝိရဟိတဿာတိ အတ္ထော. ဒုက္ခက္ခန္ဓဿာတိ ဒုက္ခရာသိဿ. နိရောဓော ဟောတီတိ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ယွာယံ ‘‘အဝိဇ္ဇာဒိဝသေန သင်္ခါရာဒိကဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော စ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာဒိဝသေန စ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တော၊ သဗ္ဗာကာရေန ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ. တာယံ ဝေလာယန္တိ တာယံ တဿ အတ္ထဿ ဝိဒိတဝေလာယံ. ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ဣမံ တသ္မိံ ဝိဒိတေ အတ္ထေ ဟေတုနော စ ဟေတုသမုပ္ပန္နဓမ္မဿ စ ပဇာနနာယ အာနုဘာဝဒီပကံ ‘‘ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တီ’’တိအာဒိကံ သောမနဿယုတ္တဉာဏသမုဋ္ဌာနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ၊ အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

တဿတ္ထော – ယဒါ ဟဝေတိ ယသ္မိံ ဘဝေ ကာလေ. ပါတုဘဝန္တီတိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဓမ္မာတိ အနုလောမပစ္စယာကာရပဋိဝေဓသာဓကာ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ. အထ ဝါ ပါတုဘဝန္တီတိ ပကာသန္တိ၊ အဘိသမယဝသေန ဗျတ္တာ ပါကဋာ ဟောန္တိ. ဓမ္မာတိ စတုအရိယသစ္စဓမ္မာ. အာတာပေါ ဝုစ္စတိ ကိလေသသန္တာပနဋ္ဌေန ဝီရိယံ၊ အာတာပိနောတိ သမ္မပ္ပဓာနဝီရိယဝတော. ဈာယတောတိ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏေန စ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏေန စ ဈာနေန ဈာယန္တဿ. ဗြာဟ္မဏဿာတိ ဗာဟိတပါပဿ ခီဏာသဝဿ. အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တီတိ အထဿ ဧဝံ ပါတုဘူတဓမ္မဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ. သဗ္ဗာတိ ယာ ဧတာ ‘‘ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဖုသတီတိ၊ နော ကလ္လော ပဉှောတိ ဘဂဝါ အဝေါစာ’’တိအာဒိနာ၊ တထာ ‘‘ကတမံ နု ခေါ ဘန္တေ ဇရာမရဏံ၊ ကဿ စ ပနိဒံ ဇရာမရဏန္တိ၊ နော ကလ္လော ပဉှောတိ ဘဂဝါ အဝေါစာ’’တိအာဒိနာ စ နယေန ပစ္စယာကာရေ ကင်္ခါ ဝုတ္တာ၊ ယာ စ ပစ္စယာကာရဿေဝ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ‘‘အဟောသိံ နု ခေါ အဟံ အတီတမဒ္ဓါန’’န္တိအာဒိကာ သောဠသ ကင်္ခါ အာဂတာ၊ တာ သဗ္ဗာ ဝပယန္တိ အပဂစ္ဆန္တိ နိရုဇ္ဈန္တိ. ကသ္မာ? ယတော ပဇာနာတိ သဟေတုဓမ္မန္တိ ယသ္မာ အဝိဇ္ဇာဒိကေန ဟေတုနာ သဟေတုကံ ဣမံ သင်္ခါရာဒိံ ကေဝလံ ဒုက္ခက္ခန္ဓဓမ္မံ ပဇာနာတိ အညာတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ.

၂. ဒုတိယဝါရေ – ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ဣမံ တသ္မိံ ဝိဒိတေ အတ္ထေ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော’’တိ ဧဝံ ပကာသိတဿ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတဿ ပစ္စယက္ခယဿ အဝဗောဓာနုဘာဝဒီပကံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ အတ္ထော. တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယသ္မာ ပစ္စယာနံ ခယသင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနံ အဝေဒိ အညာသိ ပဋိဝိဇ္ဈိ၊ တသ္မာ ယဒါဿ အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တိ၊ အထဿ ယာ နိဗ္ဗာနဿ အဝိဒိတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ တာ သဗ္ဗာပိ ကင်္ခါ ဝပယန္တီတိ.

၃. တတိယဝါရေ – ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ဣမံ ယေန မဂ္ဂေန သော ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယနိရောဓသင်္ခါတော အတ္ထော ကိစ္စဝသေန စ အာရမ္မဏကိရိယာယ စ ဝိဒိတော၊ တဿ အရိယမဂ္ဂဿ အာနုဘာဝဒီပကံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ အတ္ထော. တတြာပါယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ၊ တဒါ သော ဗြာဟ္မဏော တေဟိ ဝါ ဥပ္ပန္နေဟိ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေဟိ၊ ယဿ ဝါ အရိယမဂ္ဂဿ စတုသစ္စဓမ္မာ ပါတုဘူတာ၊ တေန အရိယမဂ္ဂေန ဝိဓူပယံ တိဋ္ဌတိ မာရသေနံ ‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တပ္ပကာရံ မာရသေနံ ဝိဓူပယန္တော ဝိဓမေန္တော ဝိဒ္ဓံသေန္တော တိဋ္ဌတိ. ကထံ? သူရိယောဝ ဩဘာသယမန္တလိက္ခံ၊ ယထာ သူရိယော အဗ္ဘုဂ္ဂတော အတ္တနော ပဘာယ အန္တလိက္ခံ ဩဘာသေန္တောဝ အန္ဓကာရံ ဝိဓမေန္တော တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ သောပိ ဗြာဟ္မဏော တေဟိ ဓမ္မေဟိ တေန ဝါ မဂ္ဂေန သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တောဝ မာရသေနံ ဝိဓူပယန္တော တိဋ္ဌတီတိ.

ဧဝမေတ္ထ ပဌမံ ဥဒါနံ ပစ္စယာကာရပစ္စဝေက္ခဏဝသေန၊ ဒုတိယံ နိဗ္ဗာနပစ္စဝေက္ခဏဝသေန၊ တတိယံ မဂ္ဂပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဥပ္ပန္နန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥဒါနေ ပန ‘‘ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ အနုလောမံ၊ ဒုတိယံ ယာမံ ပဋိလောမံ၊ တတိယံ ယာမံ အနုလောမပဋိလောမ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန ‘‘သွေ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ရတ္တိံ ဥပ္ပါဒိတမနသိကာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တဒါ ဟိ ဘဂဝါ ယဿ ပစ္စယာကာရပဇာနနဿ စ ပစ္စယက္ခယာဓိဂမဿ စ အာနုဘာဝဒီပိကာ ပုရိမာ ဒွေ ဥဒါနဂါထာ၊ တဿ ဝသေန ဧကေကမေဝ ကောဋ္ဌာသံ ပဌမယာမဉ္စ မဇ္ဈိမယာမဉ္စ မနသာကာသိ၊ ဣဓ ပန ပါဋိပဒရတ္တိယာ ဧဝံ မနသာကာသိ. ဘဂဝါ ဟိ ဝိသာခပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ပဌမယာမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိ၊ မဇ္ဈိမယာမေ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓေသိ၊ ပစ္ဆိမယာမေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ အနုလောမပဋိလောမံ မနသိ ကတွာ ‘‘ဣဒါနိ အရုဏော ဥဂ္ဂမိဿတီ’’တိ သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏိ. သဗ္ဗညုတပ္ပတ္တိသမနန္တရမေဝ စ အရုဏော ဥဂ္ဂစ္ဆိ. တတော တံ ဒိဝသံ တေနေဝ ပလ္လင်္ကေန ဝီတိနာမေတွာ သမ္ပတ္တာယ ပါဋိပဒရတ္တိယာ တီသု ယာမေသု ဧဝံ မနသိ ကတွာ ဣမာနိ ဥဒါနာနိ ဥဒါနေသိ. ဣတိ ပါဋိပဒရတ္တိယာ ဧဝံ မနသိ ကတွာ တံ ‘‘ဗောဓိရုက္ခမူလေ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသီဒီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တသတ္တာဟံ တတ္ထေဝ ဝီတိနာမေသိ.

ဗောဓိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

အဇပါလကထာ

၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဗောဓိရုက္ခမူလာ ယေန အဇပါလနိဂြောဓော တေနုပသင်္ကမီတိ ဧတ္ထ န ဘဂဝါ တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အနန္တရမေဝ ဗောဓိရုက္ခမူလာ ယေန အဇပါလနိဂြောဓော တေနုပသင်္ကမိ. ယထာ ပန ‘‘ဘုတွာ သယတီ’’တိ ဝုတ္တေ န ‘‘ဟတ္ထေ အဓောဝိတွာ မုခံ အဝိက္ခာလေတွာ သယနသမီပံ အဂန္တွာ အညံ ကိဉ္စိ အာလာပသလ္လာပံ အကတွာ သယတိ’’စ္စေဝ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဘောဇနတော ပန ပစ္ဆာ သယတိ၊ န နသယတီတိ ဣဒမေဝတ္ထ ဒီပိတံ ဟောတိ. ဧဝမိဓာပိ ‘‘န တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အနန္တရမေဝ ပက္ကာမီ’’တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဝုဋ္ဌာနတော စ ပန ပစ္ဆာ ပက္ကာမိ၊ န နပက္ကာမီတိ ဣဒမေဝေတ္ထ ဒီပိတံ ဟောတိ.

အနန္တရံ ပန အပက္ကမိတွာ ဘဂဝါ ကိံ အကာသီတိ? အပရာနိပိ တီဏိ သတ္တာဟာနိ ဗောဓိသမီပေယေဝ ဝီတိနာမေသိ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – ဘဂဝတိ ကိရ ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတွာ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နေ ‘‘န ဘဂဝါ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ကိံ နု ခေါ အညေပိ ဗုဒ္ဓတ္တကရာ ဓမ္မာ အတ္ထီ’’တိ ဧကစ္စာနံ ဒေဝတာနံ ကင်္ခါ ဥဒပါဒိ. အထ ဘဂဝါ အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဒေဝတာနံ ကင်္ခံ ဉတွာ ကင်္ခါဝိဓမနတ္ထံ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတွာ တာသံ ကင်္ခံ ဝိဓမိတွာ ပလ္လင်္ကတော ဤသကံ ပါစီနနိဿိတေ ဥတ္တရဒိသာဘာဂေ ဌတွာ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ ဥပစိတာနံ ပါရမီနံ ဗလာဓိဂမနဋ္ဌာနံ ပလ္လင်္ကံ ဗောဓိရုက္ခဉ္စ အနိမိသေဟိ အက္ခီဟိ ဩလောကယမာနော သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ၊ တံ ဌာနံ အနိမိသစေတိယံ နာမ ဇာတံ. အထ ပလ္လင်္ကဿ စ ဌိတဋ္ဌာနဿ စ အန္တရာ ပုရတ္ထိမတော စ ပစ္ဆိမတော စ အာယတေ ရတနစင်္ကမေ စင်္ကမန္တော သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ၊ တံ ဌာနံ ရတနစင်္ကမစေတိယံ နာမ ဇာတံ. တတော ပစ္ဆိမဒိသာဘာဂေ ဒေဝတာ ရတနဃရံ မာပယိံသု. တတ္ထ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ အဘိဓမ္မပိဋကံ ဝိသေသတော စေတ္ထ အနန္တနယံ သမန္တပဋ္ဌာနံ ဝိစိနန္တော သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေသိ၊ တံ ဌာနံ ရတနဃရစေတိယံ နာမ ဇာတံ.

ဧဝံ ဗောဓိသမီပေယေဝ စတ္တာရိ သတ္တာဟာနိ ဝီတိနာမေတွာ ပဉ္စမေ သတ္တာဟေ ဗောဓိရုက္ခမူလာ ယေန အဇပါလနိဂြောဓော တေနုပသင်္ကမိ. တဿ ကိရ နိဂြောဓဿ ဆာယာယ အဇပါလကာ ဂန္တွာ နိသီဒန္တိ၊ တေနဿ အဇပါလနိဂြောဓောတွေဝ နာမံ ဥဒပါဒိ. သတ္တာဟံ ဝိမုတ္တိသုခပဋိသံဝေဒီတိ တတြာပိ ဓမ္မံ ဝိစိနန္တောယေဝ ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တော နိသီဒိ. ဗောဓိတော ပုရတ္ထိမဒိသာဘာဂေ ဧသ ရုက္ခော ဟောတိ. ဧဝံ နိသိန္နေ စ ပနေတ္ထ ဘဂဝတိ ဧကော ဗြာဟ္မဏော ဂန္တွာ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ အညတရော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဟုံဟုင်္ကဇာတိကောတိ သော ကိရ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကော နာမ၊ မာနဝသေန ကောဓဝသေန စ ‘‘ဟုံဟု’’န္တိ ကရောန္တော ဝိစရတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဟုံဟုင်္ကဇာတိကော’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဟုဟုက္ကဇာတိကော’’တိပိ ပဌန္တိ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ တေန ဝုတ္တဿ ဝစနဿ သိခါပတ္တမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ. တဿတ္ထော – ယော ဗာဟိတပါပဓမ္မတာယ ဗြာဟ္မဏော န ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကတာယ၊ ဟုံဟုင်္ကာရကဘာဝါဒိပါပဓမ္မယုတ္တော ဟုတွာ ကေဝလံ ဇာတိမတ္တကေန ဗြဟ္မညံ ပဋိဇာနာတိ၊ သော ဗြာဟ္မဏော ဗာဟိတပါပဓမ္မတ္တာ ဟုံဟုင်္ကာရပ္ပဟာနေန နိဟုံဟုင်္ကော၊ ရာဂါဒိကသာဝါဘာဝေန နိက္ကသာဝေါ၊ ဘာဝနာနုယောဂယုတ္တစိတ္တတာယ ယတတ္တော၊ သီလသံဝရေန ဝါ သညတစိတ္တတာယ ယတတ္တော၊ စတုမဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတေဟိ ဝေဒေဟိ အန္တံ၊ ဝေဒါနံ ဝါ အန္တံ ဂတတ္တာ ဝေဒန္တဂူ၊ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ ဝုသိတတ္တာ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော. ဓမ္မေန ဗြဟ္မဝါဒံ ဝဒေယျ၊ ‘‘ဗြာဟ္မဏော၊ အဟ’’န္တိ ဧတံ ဝါဒံ ဓမ္မေန ဝဒေယျ၊ ယဿ သကလေ လောကသန္နိဝါသေ ကုဟိဉ္စိ ဧကာရမ္မဏေပိ ရာဂုဿဒေါ ဒေါသုဿဒေါ မောဟုဿဒေါ မာနုဿဒေါ ဒိဋ္ဌုဿဒေါတိ ဣမေ ဥဿဒါ နတ္ထီတိ.

အဇပါလကထာ နိဋ္ဌိတာ.

မုစလိန္ဒကထာ

၅. အကာလမေဃောတိ အသမ္ပတ္တေ ဝဿကာလေ ဥပ္ပန္နမေဃော. အယံ ပန ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ ဥဒပါဒိ. သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာတိ တသ္မိံ ဥပ္ပန္နေ သတ္တာဟံ အဝိစ္ဆိန္နဝုဋ္ဌိကာ အဟောသိ. သီတဝါတဒုဒ္ဒိနီတိ သာ စ ပန သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာ ဥဒကဖုသိတသမ္မိဿေန သီတဝါတေန သမန္တာ ပရိဗ္ဘမန္တေန ဒူသိတဒိဝသတ္တာ သီတဝါတဒုဒ္ဒိနီ နာမ အဟောသိ. အထ ခေါ မုစလိန္ဒော နာဂရာဇာတိ တဿေဝ မုစလိန္ဒရုက္ခဿ သမီပေ ပေါက္ခရဏိယာ နိဗ္ဗတ္တော မဟာနုဘာဝေါ နာဂရာဇာ. သတ္တက္ခတ္တုံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာတိ ဧဝံ ဘောဂေဟိ ပရိက္ခိပိတွာ ဥပရိမုဒ္ဓနိ မဟန္တံ ဖဏံ ကရိတွာဝ ဌိတေ၊ တသ္မိံ တဿ ပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရံ လောဟပါသာဒေ ဘဏ္ဍာဂါရဂဗ္ဘပ္ပမာဏံ အဟောသိ၊ တသ္မာ ဘဂဝါ နိဝါတေ ပိဟိတဒွါရဝါတပါနေ ကူဋာဂါရေ နိသိန္နော ဝိယ ဇာတော. မာ ဘဂဝန္တံ သီတန္တိအာဒိ တဿ တထာ ကရိတွာ ဌာနကာရဏပရိဒီပနံ. သော ဟိ ‘‘မာ ဘဂဝန္တံ သီတံ ဗာဓယိတ္ထ၊ မာ ဥဏှံ၊ မာ ဍံသာဒိသမ္ဖဿော ဗာဓယိတ္ထာ’’တိ တထာ ကရိတွာ အဋ္ဌာသိ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာယ ဥဏှမေဝ နတ္ထိ၊ သစေ ပန အန္တရန္တရာ မေဃော ဝိဂစ္ဆေယျ ဥဏှံ ဘဝေယျ၊ တမ္ပိ နံ မာ ဗာဓယိတ္ထာတိ ဧဝံ တဿ စိန္တေတုံ ယုတ္တံ. ဝိဒ္ဓန္တိ ဥဗ္ဗိဒ္ဓံ၊ မေဃဝိဂမေန ဒူရီဘူတန္တိ အတ္ထော. ဝိဂတဝလာဟကန္တိ အပဂတမေဃံ. ဒေဝန္တိ အာကာသံ. သကဝဏ္ဏန္တိ အတ္တနော ရူပံ.

သုခေါ ဝိဝေကောတိ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတော ဥပဓိဝိဝေကော သုခေါ. တုဋ္ဌဿာတိ စတုမဂ္ဂဉာဏသန္တောသေန သန္တုဋ္ဌဿ. သုတဓမ္မဿာတိ ပကာသိတဓမ္မဿ. ပဿတောတိ တံ ဝိဝေကံ ယံ ဝါ ကိဉ္စိ ပဿိတဗ္ဗံ နာမ၊ တံ သဗ္ဗံ အတ္တနော ဝီရိယဗလာဓိဂတေန ဉာဏစက္ခုနာ ပဿန္တဿ. အဗျာပဇ္ဇန္တိ အကုပ္ပနဘာဝေါ၊ ဧတေန မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂေါ ဒဿိတော. ပါဏဘူတေသု သံယမောတိ သတ္တေသု စ သံယမော၊ အဝိဟိံသနဘာဝေါ သုခေါတိ အတ္ထော. ဧတေန ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ ဒဿိတော. သုခါ ဝိရာဂတာ လောကေတိ ဝီတရာဂတာပိ သုခါတိ ဒီပေတိ. ကာမာနံ သမတိက္ကမောတိ ယာ ‘‘ကာမာနံ သမတိက္ကမော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ သာ ဝိရာဂတာပိ သုခါတိ အတ္ထော. ဧတေန အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ကထိတော. အသ္မိမာနဿ ယော ဝိနယောတိ ဣမိနာ ပန အရဟတ္တံ ကထိတံ၊ အရဟတ္တဉှိ အသ္မိမာနဿ ‘‘ပဿဒ္ဓိဝိနယော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣတော ပရဉ္စ သုခံ နာမ နတ္ထိ၊ တေနာဟ ‘‘ဧတံ ဝေ ပရမံ သုခ’’န္တိ.

မုစလိန္ဒကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ရာဇာယတနကထာ

၆. မုစလိန္ဒမူလာတိ မဟာဗောဓိတော ပါစီနကောဏေ ဌိတမုစလိန္ဒရုက္ခမူလာ. ရာဇာယတနန္တိ ဒက္ခိဏဒိသာဘာဂေ ဌိတံ ရာဇာယတနရုက္ခံ ဥပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေနာတိ ကတရေန သမယေန. ဘဂဝတော ကိရ ရာဇာယတနမူလေ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နဿ သမာဓိတော ဝုဋ္ဌာနဒိဝသေ အရုဏုဂ္ဂမနဝေလာယမေဝ ‘‘ဘောဇနကိစ္စေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဉတွာ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဩသဓဟရီတကံ ဥပနေသိ. ဘဂဝါ တံ ပရိဘုဉ္ဇိ၊ ပရိဘုတ္တမတ္တဿေဝ သရီရကိစ္စံ အဟောသိ. သက္ကော မုခေါဒကံ အဒါသိ. ဘဂဝါ မုခံ ဓောဝိတွာ တသ္မိံယေဝ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. ဧဝံ ဥဂ္ဂတေ အရုဏမှိ နိသိန္နေ ဘဂဝတိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန တပုဿဘလ္လိကာ ဝါဏိဇာတိ တပုဿော စ ဘလ္လိကော စာတိ ဒွေ ဘာတရော ဝါဏိဇာ. ဥက္ကလာတိ ဥက္ကလဇနပဒတော. တံ ဒေသန္တိ ယသ္မိံ ဒေသေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ. ကတရသ္မိဉ္စ ဒေသေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ? မဇ္ဈိမဒေသေ. တသ္မာ မဇ္ဈိမဒေသံ ဂန္တုံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နာ ဟောန္တီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဉာတိသာလောဟိတာ ဒေဝတာတိ တေသံ ဉာတိဘူတပုဗ္ဗာ ဒေဝတာ. ဧတဒဝေါစာတိ သာ ကိရ နေသံ သဗ္ဗသကဋာနိ အပ္ပဝတ္တီနိ အကာသိ. တတော တေ ကိံ ဣဒန္တိ မဂ္ဂဒေဝတာနံ ဗလိံ အကံသု. တေသံ ဗလိကမ္မကာလေ သာ ဒေဝတာ ဒိဿမာနေနေဝ ကာယေန ဧတံ အဝေါစ. မန္ထေန စ မဓုပိဏ္ဍိကာယ စာတိ အဗဒ္ဓသတ္တုနာ စ သပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒီဟိ ယောဇေတွာ ဗဒ္ဓသတ္တုနာ စ. ပတိမာနေထာတိ ဥပဋ္ဌဟထ. တံ ဝေါတိ တံ ပတိမာနနံ တုမှာကံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ယံ အမှာကန္တိ ယံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ အမှာကံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ဘဂဝတော ဧတဒဟောသီတိ ယော ကိရဿ ပဓာနာနုယောဂကာလေ ပတ္တော အဟောသိ၊ သော သုဇာတာယ ပါယာသံ ဒါတုံ အာဂစ္ဆန္တိယာ ဧဝ အန္တရဓာယိ. တေနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပတ္တော မေ နတ္ထိ၊ ပုရိမကာပိ စ န ခေါ တထာဂတာ ဟတ္ထေသု ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ကိမှိ နု ခေါ အဟံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျံ မန္ထဉ္စ မဓုပိဏ္ဍကဉ္စာ’’တိ.

ပရိဝိတက္ကမညာယာတိ ဣတော ပုဗ္ဗေဝ ဘဂဝတော သုဇာတာယ ဒိန္နဘောဇနံယေဝ ဩဇာနုပ္ပဗန္ဓနဝသေန အဋ္ဌာသိ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ နေဝ ဇိဃစ္ဆာ န ပိပါသာ န ကာယဒုဗ္ဗလျံ အဟောသိ. ဣဒါနိ ပနဿ အာဟာရံ ပဋိဂ္ဂဟေတုကာမတာယ ‘‘န ခေါ တထာဂတာ’’တိအာဒိနာ နယေန ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. တံ ဧဝံ ဥပ္ပန္နံ အတ္တနော စေတသာ ဘဂဝတော စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ. စတုဒ္ဒိသာတိ စတူဟိ ဒိသာဟိ. သေလမယေ ပတ္တေတိ မုဂ္ဂဝဏ္ဏသေလမယေ ပတ္တေ. ဣဒံယေဝ ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဟေသိ၊ တေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. စတ္တာရော ပန မဟာရာဇာနော ပဌမံ ဣန္ဒနီလမဏိမယေ ပတ္တေ ဥပနာမေသုံ၊ န တေ ဘဂဝါ အဂ္ဂဟေသိ. တတော ဣမေ စတ္တာရောပိ မုဂ္ဂဝဏ္ဏသိလာမယေ ပတ္တေ ဥပနာမေသုံ၊ ဘဂဝါ စတ္တာရောပိ ပတ္တေ အဂ္ဂဟေသိ တေသံ ပသာဒါနုရက္ခဏတ္ထာယ၊ နော မဟိစ္ဆတာယ. ဂဟေတွာ စ ပန စတ္တာရောပိ ယထာ ဧကောဝ ပတ္တော ဟောတိ တထာ အဓိဋ္ဌဟိ၊ စတုန္နမ္ပိ ဧကသဒိသော ပုညဝိပါကော အဟောသိ. ဧဝံ ဧကံ ကတွာ အဓိဋ္ဌိတေ ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ ပစ္စဂ္ဃေ သေလမယေ ပတ္တေ မန္ထဉ္စ မဓုပိဏ္ဍိကဉ္စ. ပစ္စဂ္ဃေတိ ပစ္စဂ္ဃသ္မိံ၊ ပါဋေက္ကံ မဟဂ္ဃသ္မိန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ပစ္စဂ္ဃေတိ အဘိနဝေ အဗ္ဘုဏှေ၊ တင်္ခဏေ နိဗ္ဗတ္တသ္မိန္တိ အတ္ထော. ဒွေ ဝါစာ ဧတေသံ အဟေသုန္တိ ဒွေဝါစိကာ. အထ ဝါ ဒွီဟိ ဝါစာဟိ ဥပါသကဘာဝံ ပတ္တာတိ အတ္ထော. တေ ဧဝံ ဥပါသကဘာဝံ ပဋိဝေဒေတွာ ဘဂဝန္တံ အာဟံသု – ‘‘ကဿ ဒါနိ ဘန္တေ အမှေဟိ အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ? အထ ဘဂဝါ သီသံ ပရာမသိ၊ ကေသာ ဟတ္ထေ လဂ္ဂိံသု. တေ တေသံ အဒါသိ ‘‘ဣမေ တုမှေ ပရိဟရထာ’’တိ. တေ ကေသဓာတုယော လဘိတွာ အမတေနေဝ အဘိသိတ္တာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပက္ကမိံသု.

ရာဇာယတနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဗြဟ္မယာစနကထာ

၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန တမှာ သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဝုတ္တပ္ပကာရမေတံ သဗ္ဗံ ကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ ရာဇာယတနမူလာ ပုနပိ ယေန အဇပါလနိဂြောဓော တေနုပသင်္ကမိ. ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒီတိ တသ္မိံ နိသိန္နမတ္တဿေဝ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏော အယံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ. ကသ္မာ ပနာယံ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? ဓမ္မဿ မဟန္တဘာဝံ ဂရုဘာဝံ ဘာရိယဘာဝံ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ဗြဟ္မုနာ ယာစိတေ ဒေသေတုကာမတာယ စ. ဇာနန္တိ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ‘‘ဧဝံ ပရိဝိတက္ကိတေ ဗြဟ္မာ အာဂန္တွာ ဓမ္မဒေသနံ ယာစိဿတိ၊ တတော သတ္တာ ဓမ္မေ ဂါရဝံ ဥပ္ပါဒေဿန္တိ၊ ဗြဟ္မဂရုကော ဟိ လောကသန္နိဝါသော’’တိ. ဣတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ အယံ ဝိတက္ကော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ.

တတ္ထ အဓိဂတော ခေါ မျာယန္တိ အဓိဂတော ခေါ မေ အယံ. အာလယရာမာတိ သတ္တာ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ အလ္လီယန္တိ၊ တသ္မာ တေ ‘‘အာလယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တေဟိ အာလယေဟိ ရမန္တီတိ အာလယရာမာ. အာလယေသု ရတာတိ အာလယရတာ. အာလယေသု သုဋ္ဌုမုဒိတာတိ အာလယသမ္မုဒိတာ. ယဒိဒန္တိ နိပါတော. တဿ ဌာနံ သန္ဓာယ ‘‘ယံ ဣဒ’’န္တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ သန္ဓာယ ‘‘ယော အယ’’န္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါတိ ဣမေသံ ပစ္စယာ ဣဒပ္ပစ္စယာ၊ ဣဒပ္ပစ္စယာဝ ဣဒပ္ပစ္စယတာ၊ ဣဒပ္ပစ္စယတာ စ သာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ စာတိ ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ. သော မမဿ ကိလမထောတိ ယာ အဇာနန္တာနံ ဒေသနာ နာမ၊ သော မမ ကိလမထော အဿ၊ သာ မမ ဝိဟေသာ အဿာတိ အတ္ထော. ဘဂဝန္တန္တိ ဘဂဝတော. အနစ္ဆရိယာတိ အနု အစ္ဆရိယာ. ပဋိဘံသူတိ ပဋိဘာနသင်္ခါတဿ ဉာဏဿ ဂေါစရာ အဟေသုံ၊ ပရိဝိတက္ကယိတဗ္ဗဘာဝံ ပါပုဏိံသု.

ဟလန္တိ ဧတ္ထ ဟကာရော နိပါတမတ္တော၊ အလန္တိ အတ္ထော. ပကာသိတုန္တိ ဒေသိတုံ. အလံ ဒါနိ မေ ဣမံ ကိစ္ဆေန အဓိဂတံ ဓမ္မံ ဒေသေတုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဋိသောတဂါမိန္တိ ပဋိသောတံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာနဂါမိန္တိ အတ္ထော. ရာဂရတ္တာတိ ကာမရာဂဘဝရာဂဒိဋ္ဌိရာဂေန ရတ္တာ. န ဒက္ခန္တီတိ န ပဿိဿန္တိ. တမောခန္ဓေန အာဝုဋာတိ အဝိဇ္ဇာရာသိနာ အဇ္ဈောတ္ထဋာ. အပ္ပေါဿုက္ကတာယာတိ နိရုဿုက္ကဘာဝေန၊ အဒေသေတုကာမတာယာတိ အတ္ထော.

၈. ယတြ ဟိ နာမာတိ ယသ္မိံ နာမ လောကေ. ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသီတိ ဓမ္မဒေသနာယာစနတ္ထံ ဒသသု စက္ကဝါဠသဟဿေသု မဟာဗြဟ္မာနော ဂဟေတွာ အာဂမ္မ ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာတိ ပညာမယေ အက္ခိမှိ အပ္ပံ ရာဂဒေါသမောဟရဇံ ဧတေသံ ဧဝံသဘာဝါတိ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ. ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရောတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတာရော.

ပါတုရဟောသီတိ ပါတုဘဝိ. သမလေဟိ စိန္တိတောတိ ရာဂါဒီဟိ မလေဟိ သမလေဟိ ဆဟိ သတ္ထာရေဟိ စိန္တိတော. အပါပုရေတန္တိ ဝိဝရ ဧတံ. အမတဿ ဒွါရန္တိ အမတဿ နိဗ္ဗာနဿ ဒွါရဘူတံ အရိယမဂ္ဂံ. သုဏန္တု ဓမ္မံ ဝိမလေနာနုဗုဒ္ဓန္တိ ဣမေ သတ္တာ ရာဂါဒိမလာနံ အဘာဝတော ဝိမလေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အနုဗုဒ္ဓံ စတုသစ္စဓမ္မံ သုဏန္တု.

သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတောတိ သေလမယေ ဧကဂ္ဃနေ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ယထာဌိတောဝ ယထာ စက္ခုမာ ပုရိသော သမန္တတော ဇနတံ ပဿေယျ၊ တွမ္ပိ သုမေဓ သုန္ဒရပည သဗ္ဗညုတညာဏေန သမန္တစက္ခု ဘဂဝါ ဓမ္မမယံ ပညာမယံ ပါသာဒမာရုယှ သယံ အပေတသောကော သောကာဝတိဏ္ဏံ ဇာတိဇရာဘိဘူတဉ္စ ဇနတံ အဝေက္ခဿု ဥပဓာရယ.

ဥဋ္ဌေဟီတိ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနတ္ထံ စာရိကစရဏံ ယာစန္တော ဘဏတိ. ဝီရာတိအာဒီသု ဘဂဝါ ဝီရိယဝန္တတာယ ဝီရော. ဒေဝပုတ္တမစ္စုကိလေသာဘိသင်္ခါရမာရာနံ ဝိဇိတတ္တာ ဝိဇိတသင်္ဂါမော. ဇာတိကန္တာရာဒိနိတ္ထရဏသမတ္ထတာယ သတ္ထဝါဟော. ကာမစ္ဆန္ဒဣဏဿ အဘာဝတော အဏဏော.

၉. အဇ္ဈေသနန္တိ ယာစနံ. ဗုဒ္ဓစက္ခုနာတိ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏေန စ အာသယာနုသယဉာဏေန စ. ဣမေသဉှိ ဒွိန္နံ ဉာဏာနံ ဗုဒ္ဓစက္ခူတိ နာမံ. အပ္ပရဇက္ခာတိ ပညာစက္ခုမှိ ရာဂါဒိရဇံ အပ္ပံ ယေသံ၊ တေ အပ္ပရဇက္ခာ. ယေသံ တံ မဟန္တံ တေ မဟာရဇက္ခာ. ယေသံ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ တိက္ခာနိ တေ တိက္ခိန္ဒြိယာ. ယေသံ တာနိ မုဒူနိ တေ မုဒိန္ဒြိယာ. ယေသံ တေယေဝ သဒ္ဓါဒယော အာကာရာ သုန္ဒရာ တေ သွာကာရာ. ယေသံ တေယေဝ သဒ္ဓါဒယော အာကာရာ အသုန္ဒရာ တေ ဒွါကာရာ. ယေ ကထိတကာရဏံ သလ္လက္ခေန္တိ၊ သုခေန သက္ကာ ဟောန္တိ ဝိညာပေတုံ တေ သုဝိညာပယာ. ယေ ပရလောကဉ္စ ဝဇ္ဇဉ္စ ဘယတော ပဿန္တိ တေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော. ဥပ္ပလိနိယန္တိ ဥပ္ပလဝနေ. ဣတရေသုပိ ဧသေဝ နယော. အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနီတိ ယာနိ ဥဒကဿ အန္တော နိမုဂ္ဂါနေဝ ပေါသယန္တိ. သမောဒကံ ဌိတာနီတိ ဥဒကေန သမံ ဌိတာနိ. ဥဒကံ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌိတာနီတိ ဥဒကံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတာနိ.

အပါရုတာတိ ဝိဝဋာ. အမတဿ ဒွါရာတိ အရိယမဂ္ဂေါ. သော ဟိ အမတသင်္ခါတဿ နိဗ္ဗာနဿ ဒွါရံ. ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓန္တိ သဗ္ဗေ အတ္တနော သဒ္ဓံ ပမုဉ္စန္တု. ပစ္ဆိမပဒဒွယေ အယမတ္ထော၊ အဟဉှိ အတ္တနော ပဂုဏံ သုပ္ပဝတ္တိမ္ပိ ဣမံ ပဏီတံ ဥတ္တမံ ဓမ္မံ ကာယဝါစာကိလမထသညီ ဟုတွာ မနုဇေသု ဒေဝမနုဿေသု န ဘာသိန္တိ.

ဗြဟ္မယာစနကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ

၁၀. ပဏ္ဍိတောတိ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတော. ဗျတ္တောတိ ဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော. မေဓာဝီတိ ဌာနုပ္ပတ္တိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော. အပ္ပရဇက္ခဇာတိကောတိ သမာပတ္တိယာ ဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ နိက္ကိလေသဇာတိကော ဝိသုဒ္ဓသတ္တော. အာဇာနိဿတီတိ သလ္လက္ခေဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈိဿတိ. ဘဂဝတောပိ ခေါ ဉာဏံ ဥဒပါဒီတိ သဗ္ဗညုတညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇိ ‘‘ဣတော သတ္တမဒိဝသမတ္ထကေ ကာလံကတွာ အာကိဉ္စညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. မဟာဇာနိယောတိ သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေ ပတ္တဗ္ဗမဂ္ဂဖလတော ပရိဟီနတ္တာ မဟတီ ဇာနိ အဿာတိ မဟာဇာနိယော အက္ခဏေ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ. အဘိဒေါသကာလံကတောတိ ဟိယျော ကာလံကတော၊ သောပိ နေဝသညာနာသညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တောတိ အဒ္ဒသ. ဗဟူကာရာတိ ဗဟူပကာရာ. ပဓာနပဟိတတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံသူတိ ပဓာနတ္ထာယ ပေသိတတ္တဘာဝံ မုခေါဒကဒါနာဒိနာ ဥပဋ္ဌဟိံသု.

၁၁. အန္တရာ စ ဂယံ အန္တရာ စ ဗောဓိန္တိ ဥပကော ဗောဓိမဏ္ဍဿ စ ဂယာယ စ အန္တရေ ဘဂဝန္တံ အဒ္ဒသ. အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နန္တိ အဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပန္နံ.

သဗ္ဗာဘိဘူတိ သဗ္ဗံ တေဘူမကဓမ္မံ အဘိဘဝိတွာ ဌိတော. သဗ္ဗဝိဒူတိ သဗ္ဗံ စတုဘူမကဓမ္မံ အဝေဒိံ အညာသိံ. သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနူပလိတ္တောတိ သဗ္ဗေသု တေဘူမကဓမ္မေသု ကိလေသလေပေန အလိတ္တော. သဗ္ဗဉ္ဇဟောတိ သဗ္ဗံ တေဘူမကဓမ္မံ ဇဟိတွာ ဌိတော. တဏှက္ခယေ ဝိမုတ္တောတိ တဏှက္ခယေ နိဗ္ဗာနေ အာရမ္မဏတော ဝိမုတ္တော. သယံ အဘိညာယာတိ သဗ္ဗံ စတုဘူမကဓမ္မံ အတ္တနာဝ ဇာနိတွာ. ကမုဒ္ဒိသေယျန္တိ ကံ အညံ ‘‘အယံ မေ အာစရိယော’’တိ ဥဒ္ဒိသေယျံ.

န မေ အာစရိယော အတ္ထီတိ လောကုတ္တရဓမ္မေ မယှံ အာစရိယော နာမ နတ္ထိ. နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလောတိ မယှံ ပဋိဘာဂပုဂ္ဂလော နာမ နတ္ထိ. သီတိဘူတောတိ သဗ္ဗကိလေသဂ္ဂိနိဗ္ဗာပနေန သီတိဘူတော. ကိလေသာနံယေဝ နိဗ္ဗုတတ္တာ နိဗ္ဗုတော.

ကာသီနံ ပုရန္တိ ကာသိရဋ္ဌေ နဂရံ. အာဟဉ္ဆံ အမတဒုန္ဒုဘိန္တိ ဓမ္မစက္ကပ္ပဋိလာဘာယ အမတဘေရိံ ပဟရိဿာမီတိ ဂစ္ဆာမိ.

အရဟသိ အနန္တဇိနောတိ အနန္တဇိနော ဘဝိတုံ ယုတ္တော. ဟုပေယျပါဝုသောတိ အာဝုသော ဧဝမ္ပိ နာမ ဘဝေယျ. သီသံ ဩကမ္ပေတွာတိ သီသံ စာလေတွာ.

၁၂. သဏ္ဌပေသုန္တိ ကတိကံ အကံသု. ဗာဟုလ္လိကောတိ စီဝရဗာဟုလ္လာဒီနံ အတ္ထာယ ပဋိပန္နော. ပဓာနဝိဗ္ဘန္တောတိ ပဓာနတော ဝိဗ္ဘန္တော ဘဋ္ဌော ပရိဟီနော. အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာတိ စီဝရာဒိဗဟုလဘာဝတ္ထာယ အာဝတ္တော. ဩဒဟထ ဘိက္ခဝေ သောတန္တိ ဥပနေထ ဘိက္ခဝေ သောတံ၊ သောတိန္ဒြိယံ ဓမ္မသဝနတ္ထံ အဘိမုခံ ကရောထာတိ အတ္ထော. အမတမဓိဂတန္တိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ မယာ အဓိဂတန္တိ ဒဿေတိ. ဣရိယာယာတိ ဒုက္ကရဣရိယာယ. ပဋိပဒါယာတိ ဒုက္ကရပဋိပဒါယ. အဘိဇာနာထ မေ နောတိ အဘိဇာနာထ နု မေ သမနုပဿထ. ဧဝရူပံ ဘာသိတမေတန္တိ ဧတံ ဧဝရူပံ ဝါကျံ ဘာသိတန္တိ အတ္ထော. အသက္ခိ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ သညာပေတုန္တိ ‘‘အဟံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဇာနာပေတုံ အသက္ခိ.

၁၃. စက္ခုကရဏီတိ ပညာစက္ခုံ သန္ဓာယာဟ. ဣတော ပရံ သဗ္ဗံ ပဒတ္ထတော ဥတ္တာနမေဝ. အဓိပ္ပါယာနုသန္ဓိယောဇနာဒိဘေဒတော ပန ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတော ပဋ္ဌာယ ဟိ အတိဝိတ္ထာရဘီရုကဿ မဟာဇနဿ စိတ္တံ အနုရက္ခန္တာ သုတ္တန္တကထံ အဝဏ္ဏယိတွာ ဝိနယကထံယေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

၁၈. သာဝ တဿ အာယသ္မတော ဥပသမ္ပဒါ အဟောသီတိ အာသာဠှီပုဏ္ဏမာယ အဋ္ဌာရသဟိ ဒေဝတာကောဋီဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌိတဿ ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝတော ဝစနေန အဘိနိပ္ဖန္နာ သာဝ တဿ အာယသ္မတော ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါ အဟောသိ.

၁၉. အထ ခေါ အာယသ္မတော စ ဝပ္ပဿာတိ အာဒိမှိ ဝပ္ပတ္ထေရဿ ပါဋိပဒဒိဝသေ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ၊ ဘဒ္ဒိယတ္ထေရဿ ဒုတိယဒိဝသေ၊ မဟာနာမတ္ထေရဿ တတိယဒိဝသေ၊ အဿဇိတ္ထေရဿ စတုတ္ထိယန္တိ. ဣမေသဉ္စ ပန ဘိက္ခူနံ ကမ္မဋ္ဌာနေသု ဥပ္ပန္နမလဝိသောဓနတ္ထံ ဘဂဝါ အန္တောဝိဟာရေယေဝ အဟောသိ. ဥပ္ပန္နေ ဥပ္ပန္နေ ကမ္မဋ္ဌာနမလေ အာကာသေန ဂန္တွာ မလံ ဝိနောဒေသိ. ပက္ခဿ ပန ပဉ္စမိယံ သဗ္ဗေ တေ ဧကတော သန္နိပါတေတွာ အနတ္တသုတ္တေန ဩဝဒိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ’’တိအာဒိ.

၂၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ဆ လောကေ အရဟန္တော ဟောန္တီတိ ပဉ္စမိယာ ပက္ခဿ လောကသ္မိံ ဆ မနုဿာ အရဟန္တော ဟောန္တီတိ အတ္ထော.

ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ

၃၁. ပုဗ္ဗာနုပုဗ္ဗကာနန္တိ ပဝေဏိဝသေန ပေါရာဏာနုပေါရာဏာနန္တိ အတ္ထော. တေန ခေါ ပန သမယေန ဧကသဋ္ဌိ လောကေ အရဟန္တော ဟောန္တီတိ ပုရိမာ ဆ ဣမေ စ ပဉ္စပညာသာတိ အန္တောဝဿမှိယေဝ ဧကသဋ္ဌိ မနုဿာ အရဟန္တော ဟောန္တီတိ အတ္ထော.

တတြ ယသအာဒီနံ ကုလပုတ္တာနံ အယံ ပုဗ္ဗယောဂေါ – အတီတေ ကိရ ပဉ္စပညာသဇနာ သဟာယကာ ဝဂ္ဂဗန္ဓေန ပုညာနိ ကရောန္တာ အနာထသရီရာနိ ပဋိဇဂ္ဂန္တာ ဝိစရန္တိ၊ တေ ဧကဒိဝသံ ဂဗ္ဘိနိံ ဣတ္ထိံ ကာလံကတံ ဒိသွာ ‘‘ဈာပေဿာမာ’’တိ သုသာနံ နီဟရိံသု. တေသု ပဉ္စ ဇနေ ‘‘တုမှေ ဈာပေထာ’’တိ သုသာနေ ဌပေတွာ သေသာ ဂါမံ ပဝိဋ္ဌာ. ယသော ဒါရကော တံ သရီရံ ဝိဇ္ဈိတွာ ပရိဝတ္တေတွာ စ ဈာပယမာနော အသုဘသညံ ပဋိလဘိ. သော ဣတရေသမ္ပိ စတုန္နံ ဇနာနံ ‘‘ပဿထ ဘော ဣမံ အသုစိံ ပဋိကူလ’’န္တိ ဒဿေသိ. တေပိ တတ္ထ အသုဘသညံ ပဋိလဘိံသု. တေ ပဉ္စပိ ဇနာ ဂါမံ ဂန္တွာ သေသသဟာယကာနံ ကထယိံသု. ယသော ပန ဒါရကော ဂေဟမ္ပိ ဂန္တွာ မာတာပိတူန္နဉ္စ ဘရိယာယ စ ကထေသိ. တေ သဗ္ဗေပိ အသုဘံ ဘာဝယိံသု. အယမေတေသံ ပုဗ္ဗယောဂေါ. တေနာယသ္မတော ယသဿ နာဋကဇနေသု သုသာနသညာယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ တာယေဝ စ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိယာ သဗ္ဗေသံ ဝိသေသာဓိဂမော နိဗ္ဗတ္တီတိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ ဘဂဝါ ယာဝ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာ၊ တာဝ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တော ဧကဒိဝသံ တေ ခီဏာသဝေ သဋ္ဌိ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ.

၃၂. ဒိဗ္ဗာ နာမ ဒိဗ္ဗေသု ဝိသယေသု လောဘပါသာ. မာနုသာ နာမ မာနုသကေသု ဝိသယေသု လောဘပါသာ. မာ ဧကေန ဒွေတိ ဧကေန မဂ္ဂေန ဒွေ မာ အဂမိတ္ထ. အဿဝနတာတိ အဿဝနတာယ. ပရိဟာယန္တီတိ အနဓိဂတံ နာဓိဂစ္ဆန္တာ ဝိသေသာဓိဂမတော ပရိဟာယန္တိ.

၃၃. အန္တကာတိ လာမက ဟီနသတ္တ. အန္တလိက္ခစရောတိ ရာဂပါသံ သန္ဓာယာဟ. တဉှိ သော ‘‘အန္တလိက္ခစရော’’တိ မန္တွာ အာဟ.

၃၄. နာနာဒိသာ နာနာဇနပဒါတိ နာနာဒိသတော စ နာနာဇနပဒတော စ. အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ တုမှေဝ ဒါနိ တာသု တာသု ဒိသာသု တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပဗ္ဗာဇေထာတိအာဒိမှိ ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခံ ကုလပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေန္တေန ယေ ပရတော ‘‘န ဘိက္ခဝေ ပဉ္စဟိ အာဗာဓေဟိ ဖုဋ္ဌော ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော’’တိအာဒိံ ကတွာ ယာဝ ‘‘န အန္ဓမူဂဗဓိရော ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော’’တိ ဧဝံ ပဋိက္ခိတ္တာ ပုဂ္ဂလာ၊ တေ ဝဇ္ဇေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာဒေါသဝိရဟိတော ပုဂ္ဂလော ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော. သောပိ စ မာတာပိတူဟိ အနုညာတောယေဝ. တဿ အနုဇာနနလက္ခဏံ ‘‘န ဘိက္ခဝေ အနနုညာတော မာတာပိတူဟိ ပုတ္တော ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော၊ ယော ပဗ္ဗာဇေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဧတသ္မိံ သုတ္တေ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာဒေါသဝိရဟိတံ မာတာပိတူဟိ အနုညာတံ ပဗ္ဗာဇေန္တေနာပိ စ သစေ အစ္ဆိန္နကေသော ဟောတိ၊ ဧကသီမာယ စ အညေပိ ဘိက္ခူ အတ္ထိ၊ ကေသစ္ဆေဒနတ္ထာယ ဘဏ္ဍုကမ္မံ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. တဿ အာပုစ္ဆနာကာရံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃံ အပလောကေတုံ ဘဏ္ဍုကမ္မာယာ’’တိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏယိဿာမ. သစေ ဩကာသော ဟောတိ၊ သယံ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော. သစေ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီဟိ ဗျာဝဋော ဟောတိ၊ ဩကာသံ န လဘတိ၊ ဧကော ဒဟရဘိက္ခု ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ဧတံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. အဝုတ္တောပိ စေ ဒဟရဘိက္ခု ဥပဇ္ဈာယံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗာဇေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဒဟရဘိက္ခု နတ္ထိ၊ သာမဏေရောပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ဧတံ ခဏ္ဍသီမံ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကာသာယာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ဧဟီ’’တိ. သရဏာနိ ပန သယံ ဒါတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ ဘိက္ခုနာဝ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. ပုရိသဉှိ ဘိက္ခုတော အညော ပဗ္ဗာဇေတုံ န လဘတိ၊ မာတုဂါမံ ဘိက္ခုနိတော အညော. သာမဏေရော ပန သာမဏေရီ ဝါ အာဏတ္တိယာ ကာသာယာနိ ဒါတုံ လဘတိ. ကေသောရောပနံ ယေန ကေနစိ ကတံ သုကတံ.

သစေ ပန ဘဗ္ဗရူပေါ ဟောတိ သဟေတုကော ဉာတော ယသဿီ ကုလပုတ္တော၊ ဩကာသံ ကတွာပိ သယမေဝ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗော. ‘‘မတ္တိကာမုဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ နှာယိတွာ ကေသေ တေမေတွာ အာဂစ္ဆာဟီ’’တိ စ ပန န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော. ပဗ္ဗဇိတုကာမာနဉှိ ပဌမံ ဗလဝဥဿာဟော ဟောတိ၊ ပစ္ဆာ ပန ကာသာယာနိ စ ကေသဟရဏသတ္ထကဉ္စ ဒိသွာ ဥတြသန္တိ၊ ဧတ္တောယေဝ ပလာယန္တိ၊ တသ္မာ သယမေဝ နဟာနတိတ္ထံ နေတွာ သစေ နာတိဒဟရော ဟောတိ၊ ‘‘နဟာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ကေသာ ပနဿ သယမေဝ မတ္တိကံ ဂဟေတွာ ဓောဝိတဗ္ဗာ. ဒဟရကုမာရကော ပန သယံ ဥဒကံ ဩတရိတွာ ဂေါမယမတ္တိကာဟိ ဃံသိတွာ နဟာပေတဗ္ဗော. သစေပိဿ ကစ္ဆု ဝါ ပိဠကာ ဝါ ဟောန္တိ၊ ယထာ မာတာ ပုတ္တံ န ဇိဂုစ္ဆတိ၊ ဧဝမေဝ အဇိဂုစ္ဆန္တေန သာဓုကံ ဟတ္ထပါဒသီသာနိ ဃံသိတွာ နဟာပေတဗ္ဗော. ကသ္မာ? ဧတ္တကေန ဟိ ဥပကာရေန ကုလပုတ္တာ အာစရိယုပဇ္ဈာယေသု စ သာသနေ စ ဗလဝသိနေဟာ တိဗ္ဗဂါရဝါ အနိဝတ္တိဓမ္မာ ဟောန္တိ၊ ဥပ္ပန္နံ အနဘိရတိံ ဝိနောဒေတွာ ထေရဘာဝံ ပါပုဏန္တိ၊ ကတညူ ကတဝေဒိနော ဟောန္တိ.

ဧဝံ နဟာပနကာလေ ပန ကေသမဿုံ ဩရောပနကာလေ ဝါ ‘‘တွံ ဉာတော ယသဿီ၊ ဣဒါနိ မယံ တံ နိဿာယ ပစ္စယေဟိ န ကိလမိဿာမာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗော၊ အညာပိ အနိယျာနိကကထာ န ကထေတဗ္ဗာ. အထ ခွဿ ‘‘အာဝုသော၊ သုဋ္ဌု ဥပဓာရေဟိ သတိံ ဥပဋ္ဌာပေဟီ’’တိ ဝတွာ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ၊ အာစိက္ခန္တေန စ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဂန္ဓာသယောကာသဝသေန အသုစိဇေဂုစ္ဆပဋိကူလဘာဝံ နိဇ္ဇီဝနိဿတ္တဘာဝံ ဝါ ပါကဋံ ကရောန္တေန အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. သစေ ဟိ သော ပုဗ္ဗေ မဒ္ဒိတသင်္ခါရော ဟောတိ ဘာဝိတဘာဝနော၊ ကဏ္ဋကဝေဓာပေက္ခော ဝိယ ပရိပက္ကဂဏ္ဍော၊ သူရိယုဂ္ဂမနာပေက္ခံ ဝိယ စ ပရိဏတပဒုမံ၊ အထဿ အာရဒ္ဓမတ္တေ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရေ ဣန္ဒာသနိ ဝိယ ပဗ္ဗတေ ကိလေသပဗ္ဗတေ စုဏ္ဏယမာနံယေဝ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ၊ ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. ယေ ဟိ ကေစိ ခုရဂ္ဂေ အရဟတ္တံ ပတ္တာ၊ သဗ္ဗေ တေ ဧဝရူပံ သဝနံ လဘိတွာ ကလျာဏမိတ္တေန အာစရိယေန ဒိန္နနယံ နိဿာယ နော အနိဿာယ. တသ္မာဿ အာဒိတောဝ ဧဝရူပီ ကထာ ကထေတဗ္ဗာတိ.

ကေသေသု ပန ဩရောပိတေသု ဟလိဒ္ဒိစုဏ္ဏေန ဝါ ဂန္ဓစုဏ္ဏေန ဝါ သီသဉ္စ သရီရဉ္စ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ ဂိဟိဂန္ဓံ အပနေတွာ ကာသာယာနိ တိက္ခတ္တုံ ဝါ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ သကိံ ဝါ ပဋိဂ္ဂါဟေတဗ္ဗော. အထာပိဿ ဟတ္ထေ အဒတွာ အာစရိယော ဝါ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ သယမေဝ အစ္ဆာဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ အညံ ဒဟရံ ဝါ သာမဏေရံ ဝါ ဥပါသကံ ဝါ အာဏာပေတိ ‘‘အာဝုသော၊ ဧတာနိ ကာသာယာနိ ဂဟေတွာ ဧတံ အစ္ဆာဒေဟီ’’တိ တံယေဝ ဝါ အာဏာပေတိ ‘‘ဧတာနိ ဂဟေတွာ အစ္ဆာဒေဟီ’’တိ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗံ တေန ဘိက္ခုနာဝ ဒိန္နံ ဟောတိ.

ယံ ပန နိဝါသနံ ဝါ ပါရုပနံ ဝါ အနာဏတ္တိယာ နိဝါသေတိ ဝါ ပါရုပတိ ဝါ၊ တံ အပနေတွာ ပုန ဒါတဗ္ဗံ. ဘိက္ခုနာ ဟိ သဟတ္ထေန ဝါ အာဏတ္တိယာ ဝါ ဒိန္နမေဝ ကာသာဝံ ဝဋ္ဋတိ၊ အဒိန္နံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သစေပိ တဿေဝ သန္တကံ ဟောတိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ဥပဇ္ဈာယမူလကေ! အယံ ‘‘ပဌမံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒါပေတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကာရာပေတွာ’’တိ ဧတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော.

ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာတိ ယေ တတ္ထ သန္နိပတိတာ ဘိက္ခူ၊ တေသံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာ၊ အထ သရဏဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ဧဝံ ဝဒေဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗော. ‘‘ယမဟံ ဝဒါမိ၊ တံ ဝဒေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. အထဿ ဥပဇ္ဈာယေန ဝါ အာစရိယေန ဝါ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိအာဒိနာ နယေန သရဏာနိ ဒါတဗ္ဗာနိ ယထာဝုတ္တပဋိပါဋိယာဝ န ဥပ္ပဋိပါဋိယာ. သစေ ဟိ ဧကပဒမ္ပိ ဧကက္ခရမ္ပိ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဒေတိ၊ ဗုဒ္ဓံ သရဏံယေဝ ဝါ တိက္ခတ္တုံ ဒတွာ ပုန ဣတရေသု ဧကေကံ တိက္ခတ္တုံ ဒေတိ၊ အဒိန္နာနိ ဟောန္တိ သရဏာနိ.

ဣမဉ္စ ပန သရဏဂမနူပသမ္ပဒံ ပဋိက္ခိပိတွာ အနုညာတဥပသမ္ပဒါ ဧကတော သုဒ္ဓိယာ ဝဋ္ဋတိ. သာမဏေရပဗ္ဗဇ္ဇာ ပန ဥဘတောသုဒ္ဓိယာဝ ဝဋ္ဋတိ၊ နော ဧကတော သုဒ္ဓိယာ. တသ္မာ ဥပသမ္ပဒါယ သစေ အာစရိယော ဉတ္တိဒေါသဉ္စေဝ ကမ္မဝါစာဒေါသဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ ကမ္မံ ကရောတိ၊ သုကတံ ဟောတိ. ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပန ဣမာနိ တီဏိ သရဏာနိ ဗုကာရဓကာရာဒီနံ ဗျဉ္ဇနာနံ ဌာနကရဏသမ္ပဒံ အဟာပေန္တေနေဝ အာစရိယေနပိ အန္တေဝါသိကေနပိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. သစေ အာစရိယော ဝတ္တုံ သက္ကောတိ၊ အန္တေဝါသိကော န သက္ကောတိ၊ အန္တေဝါသိကော ဝါ သက္ကောတိ၊ အာစရိယော န သက္ကောတိ၊ ဥဘောပိ ဝါ န သက္ကောန္တိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန ဥဘောပိ သက္ကောန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ.

ဣမာနိ စ ပန ဒဒမာနေန ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧဝံ ဧကသမ္ဗန္ဓာနိ အနုနာသိကန္တာနိ ဝါ ကတွာ ဒါတဗ္ဗာနိ၊ ‘‘ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဧဝံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ မကာရန္တာနိ ဝါ ကတွာ ဒါတဗ္ဗာနိ. အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ နာမံ သာဝေတွာ ‘‘အဟံ ဘန္တေ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော ယာဝဇီဝံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဧကအဋ္ဌကထာယမ္ပိ နတ္ထိ၊ ပါဠိယမ္ပိ န ဝုတ္တံ၊ တေသံ ရုစိမတ္တမေဝ၊ တသ္မာ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ တထာ အဝဒန္တဿ သရဏံ ကုပ္ပတီတိ.

အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဣမေဟိ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒန္တိ ဣမေဟိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမီတိအာဒီဟိ ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ဥဘတောသုဒ္ဓိယာ ဝုတ္တေဟိ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စေဝ ဥပသမ္ပဒဉ္စ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. တတ္ထ ယသ္မာ ဥပသမ္ပဒါ ပရတော ပဋိက္ခိတ္တာ၊ တသ္မာ သာ ဧတရဟိ သရဏမတ္တေနေဝ န ရုဟတိ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ ပန ယသ္မာ ပရတော ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေဟိ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ သာမဏေရပဗ္ဗဇ္ဇ’’န္တိ အနုညာတာ ဧဝ၊ တသ္မာ သာ ဧတရဟိပိ သရဏမတ္တေနေဝ ရုဟတိ. ဧတ္တာဝတာ ဟိ သာမဏေရဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတော ဟောတိ.

သစေ ပနေသ မတိမာ ဟောတိ ပဏ္ဍိတဇာတိကော၊ အထဿ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ သိက္ခာပဒါနိ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ကထံ? ယထာ ဘဂဝတာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာမဏေရာနံ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ၊ တေသု စ သာမဏေရေဟိ သိက္ခိတုံ. ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ၊ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ၊ အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏီ၊ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏီ၊ ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏီ၊ နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ဝေရမဏီ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ဝေရမဏီ၊ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ဝေရမဏီ၊ ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၀၆).

အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမော ယာဝဇီဝံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ

သမာဒိယာမီ’’တိ ဧဝံ သရဏဒါနံ ဝိယ သိက္ခာပဒဒါနမ္ပိ ဝုတ္တံ၊ တံ နေဝ ပါဠိယံ န အဋ္ဌကထာသု အတ္ထိ၊ တသ္မာ ယထာပါဠိယာဝ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနိ. ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဟိ သရဏဂမနေဟေဝ သိဒ္ဓါ၊ သိက္ခာပဒါနိ ပန ကေဝလံ သိက္ခာပရိပူရဏတ္ထံ ဇာနိတဗ္ဗာနိ. တသ္မာ တာနိ ပါဠိယံ အာဂတနယေန ဥဂ္ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တဿ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အတ္ထဝသေနပိ အာစိက္ခိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယာဝ ပန အတ္တနာ သိက္ခိတဗ္ဗသိက္ခာပဒါနိ န ဇာနာတိ၊ သင်္ဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏဋ္ဌာနနိသဇ္ဇာဒီသု ပါနဘောဇနာဒိဝိဓိမှိ စ န ကုသလော ဟောတိ၊ တာဝ ဘောဇနသာလံ ဝါ သလာကဘာဇနဋ္ဌာနံ ဝါ အညံ ဝါ တထာရူပဋ္ဌာနံ န ပေသေတဗ္ဗော၊ သန္တိကာဝစရောယေဝ ကာတဗ္ဗော၊ ဗာလဒါရကော ဝိယ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗော၊ သဗ္ဗမဿ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ၊ နိဝါသနပါရုပနာဒီသု အာဘိသမာစာရိကေသု ဝိနေတဗ္ဗော. တေနာပိ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ သာမဏေရံ နာသေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၀၈) ဧဝံ ပရတော ဝုတ္တာနိ ဒသ နာသနင်္ဂါနိ အာရကာ ပရိဝဇ္ဇေတွာ အာဘိသမာစာရိကံ ပရိပူရေန္တေန ဒသဝိဓေ သီလေ သာဓုကံ သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ.

ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယမာရကထာ

၃၅. မယှံ ခေါ ဘိက္ခဝေတိ မယာ ခေါတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ယော မယှံ ယောနိသော မနသိကာရော၊ တေန ဟေတုနာတိ အတ္ထော. ပုန အနုပ္ပတ္တာတိ ဧတ္ထ ဝိဘတ္တိံ ပရိဏာမေတွာ မယာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ.

ဒုတိယမာရကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယကထာ

၃၆. ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယာတိ တေ ကိရ ရာဇကုမာရာ ရူပေန စ စိတ္တေန စ ဘဒ္ဒကာ ဝဂ္ဂဗန္ဓေန စ ဝိစရန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တေန ဟိ ဝေါတိ ဧတ္ထ ဝေါကာရော နိပါတမတ္တော. ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ ကေသဉ္စိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ၊ ကေသဉ္စိ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေါ၊ ကေသဉ္စိ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ဥဒပါဒိ. တယောပိ ဟိ ဧတေ မဂ္ဂါ ‘‘ဓမ္မစက္ခူ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တေ ကိရ တုဏ္ဍိလဇာတကေ တိံသဓုတ္တာ အဟေသုံ၊ အထ တုဏ္ဍိလောဝါဒံ သုတွာ ပဉ္စသီလာနိ ရက္ခိံသု၊ ဣဒံ နေသံ ပုဗ္ဗကမ္မံ.

ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဥရုဝေလပါဋိဟာရိယကထာ

၃၇. ပမုခေါတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမော. ပါမောက္ခောတိ ဥတ္တမော ဝိသုဒ္ဓပညော.

၃၈. အနုပဟစ္စာတိ အဝိနာသေတွာ. တေဇသာ တေဇန္တိ အတ္တနော တေဇေန နာဂဿ တေဇံ. ပရိယာဒိယေယျန္တိ အဘိဘဝေယျံ၊ ဝိနာသေယျံ ဝါတိ. မက္ခန္တိ ကောဓံ. နတွေဝ စ ခေါ အရဟာ ယထာ အဟန္တိ အတ္တာနံ ‘‘အရဟာ အဟ’’န္တိ မညမာနော ဝဒတိ.

၃၉. နေရဉ္ဇရာယံ ဘဂဝါတိအာဒိကာ ဂါထာယော ပစ္ဆာ ပက္ခိတ္တာ.

၄၄-၉. ဝိဿဇ္ဇေယျန္တိ သုက္ခာပနတ္ထာယ ပသာရေတွာ ဌပေယျန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဘန္တေ အာဟရ ဟတ္ထ’’န္တိ ဧဝံ ဝဒန္တော ဝိယ ဩဏတောတိ အာဟရဟတ္ထော. ဥယျောဇေတွာတိ ဝိဿဇ္ဇေတွာ. မန္ဒာမုခိယောတိ အဂ္ဂိဘာဇနာနိ ဝုစ္စန္တိ.

၅၁. စိရပဋိကာတိ စိရကာလတော ပဋ္ဌာယ.

၅၂. ကေသမိဿန္တိအာဒီသု ကေသာ ဧဝ ကေသမိဿံ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ခါရိကာဇန္တိ ခါရိဘာရော.

ဥရုဝေလပါဋိဟာရိယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဗိမ္ဗိသာရသမာဂမကထာ

၅၅. လဋ္ဌိဝနေတိ တာလုယျာနေ. သုပ္ပတိဋ္ဌေ စေတိယေတိ အညတရသ္မိံ ဝဋရုက္ခေ၊ တဿ ကိရေတံ နာမံ. ဒွါဒသနဟုတေဟီတိ ဧတ္ထ ဧကံ နဟုတံ ဒသသဟဿာနိ. အဇ္ဈဘာသီတိ တေသံ ကင်္ခါစ္ဆေဒနတ္ထံ အဘာသိ.

ကိသကောဝဒါနောတိ တာပသစရိယာယ ကိသသရီရတ္တာ ‘‘ကိသကော’’တိ လဒ္ဓနာမာနံ တာပသာနံ ဩဝါဒကော အနုသာသကော သမာနောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ သယံ ကိသကော တာပသော သမာနော ဝဒါနော စ အညေ ဩဝဒန္တော အနုသာသန္တောတိပိ အတ္ထော. ကထံ ပဟီနန္တိ ကေန ကာရဏေန ပဟီနံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘တွံ ဥရုဝေလဝါသိအဂ္ဂိပရိစာရကာနံ တာပသာနံ သယံ ဩဝါဒါစရိယော သမာနော ကိံ ဒိသွာ ပဟာသိ၊ ပုစ္ဆာမိ တံ ဧတမတ္ထံ ကေန ကာရဏေန တဝ အဂ္ဂိဟုတ္တံ ပဟီန’’န္တိ.

ဒုတိယဂါထာယ အယမတ္ထော – ဧတေ ရူပါဒိကေ ကာမေ ဣတ္ထိယော စ ယညာ အဘိဝဒန္တိ၊ သွာဟံ ဧတံ သဗ္ဗမ္ပိ ရူပါဒိကံ ကာမပ္ပဘေဒံ ခန္ဓုပဓီသု မလန္တိ ဉတွာ ယသ္မာ ဣမေ ယိဋ္ဌဟုတပ္ပဘေဒါ ယညာ မလမေဝ ဝဒန္တိ၊ တသ္မာ န ယိဋ္ဌေ န ဟုတေ အရဉ္ဇိံ၊ ယိဋ္ဌေ ဝါ ဟုတေ ဝါ နာဘိရမိန္တိ အတ္ထော.

တတိယဂါထာယ – အထ ကောစရဟီတိ အထ ကွစရဟိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

စတုတ္ထဂါထာယ – ပဒန္တိ နိဗ္ဗာနပဒံ. သန္တသဘာဝတာယ သန္တံ. ဥပဓီနံ အဘာဝေန အနုပဓိကံ. ရာဂကိဉ္စနာဒီနံ အဘာဝေန အကိဉ္စနံ. တီသု ဘဝေသု အလဂ္ဂတာယ ယံ ကာမဘဝံ ယညာ ဝဒန္တိ၊ တသ္မိမ္ပိ ကာမဘဝေ အသတ္တံ. ဇာတိဇရာမရဏာနံ အဘာဝေန အနညထာဘာဝိံ. အတ္တနာ ဘာဝိတေန မဂ္ဂေနေဝ အဓိဂန္တဗ္ဗံ၊ န အညေန ကေနစိ အဓိဂမေတဗ္ဗန္တိ အနညနေယျံ. ယသ္မာ ဤဒိသံ ပဒမဒ္ဒသံ၊ တသ္မာ န ယိဋ္ဌေ န ဟုတေ အရဉ္ဇိံ. တေန ကိံ ဒဿေတိ? ယော အဟံ ဒေဝမနုဿလောကသမ္ပတ္တိသာဓကေ န ယိဋ္ဌေ န ဟုတေ အရဉ္ဇိံ၊ သော ကိံ ဝက္ခာမိ ‘‘ဧတ္ထ နာမ မေ ဒေဝမနုဿလောကေ ရတော မနော’’တိ.

၅၆. ဧဝံ သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိဘာဝံ ပကာသေတွာ အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥရုဝေလကဿပေါ ‘‘သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ ဧဝံ ဘဂဝတော သာဝကဘာဝံ ပကာသေသိ. တဉ္စ ခေါ အာကာသေ ဝိဝိဓာနိ ပါဋိဟာရိယာနိ ဒဿေတွာ. ဓမ္မစက္ခုန္တိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏံ.

၅၇. အဿာသကာတိ အာသီသနာ၊ ပတ္ထနာတိ အတ္ထော. ဧသာဟံ ဘန္တေတိ ဧတ္ထ ပန ကိဉ္စာပိ မဂ္ဂပ္ပဋိဝေဓေနေဝဿ သိဒ္ဓံ သရဏဂမနံ၊ တတ္ထ ပန နိစ္ဆယဂမနမေဝ ဂတော၊ ဣဒါနိ ဝါစာယ အတ္တသန္နိယျာတနံ ကရောတိ. မဂ္ဂဝသေနေဝါယံ နိယတသရဏတံ ပတ္တော၊ တံ ပရေသံ ဝါစာယ ပါကဋံ ကရောန္တော ပဏိပါတဂမနဉ္စ ဂစ္ဆန္တော ဧဝံ ဝဒတိ.

၅၈. သိင်္ဂီနိက္ခသဝဏ္ဏောတိ သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏနိက္ခေန သမာနဝဏ္ဏော. ဒသဝါသောတိ ဒသသု အရိယဝါသေသု ဝုတ္ထဝါသော. ဒသဓမ္မဝိဒူတိ ဒသကမ္မပထဝိဒူ. ဒသဘိ စုပေတောတိ ဒသဟိ အသေက္ခေဟိ အင်္ဂေဟိ ဥပေတော. သဗ္ဗဓိဒန္တောတိ သဗ္ဗေသု ဒန္တော၊ ဘဂဝတော ဟိ စက္ခုအာဒီသု ကိဉ္စိ အဒန္တံ နာမ နတ္ထိ.

၅၉. ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ဧကမန္တံ နိသီဒီတိ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တဝန္တံ ပတ္တတော စ အပနီတပါဏိံ သလ္လက္ခေတွာ ဧကသ္မိံ ပဒေသေ နိသီဒီတိ အတ္ထော. အတ္ထိကာနန္တိ ဗုဒ္ဓါဘိဝါဒနဂမနေန စ ဓမ္မသဝနေန စ အတ္ထိကာနံ. အဘိက္ကမနီယန္တိ အဘိဂန္တုံ သက္ကုဏေယျံ. အပ္ပါကိဏ္ဏန္တိ အနာကိဏ္ဏံ. အပ္ပသဒ္ဒန္တိ ဝစနသဒ္ဒေန အပ္ပသဒ္ဒံ. အပ္ပနိဂ္ဃေါသန္တိ နဂရနိဂ္ဃေါသသဒ္ဒေန အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ. ဝိဇနဝါတန္တိ အနုသဉ္စရဏဇနဿ သရီရဝါတေန ဝိရဟိတံ. ‘‘ဝိဇနဝါဒ’’န္တိပိ ပါဌော၊ အန္တော ဇနဝါဒေန ရဟိတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဝိဇနပါတ’’န္တိပိ ပါဌော၊ ဇနသဉ္စာရဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော. မနုဿရာဟသေယျကန္တိ မနုဿာနံ ရဟဿကိရိယဋ္ဌာနိယံ. ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပန္တိ ဝိဝေကာနုရူပံ.

သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ

၆၀. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာတိ သာရိပုတ္တော စ မောဂ္ဂလ္လာနော စ. တေဟိ ကတိကာ ကတာ ဟောတိ‘‘ယော ပဌမံ အမတံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ သော အာရောစေတူ’’တိ တေ ကိရ ဥဘောပိ ဂိဟိကာလေ ဥပတိဿော ကောလိတောတိ ဧဝံ ပညာယမာနနာမာ အဍ္ဎတေယျသတမာဏဝကပရိဝါရာ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇံ အဂမံသု. တတြ နေသံ မဟာဇနံ ဒိသွာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ နာမ ဧဝံ မဟာသတ္တနိကာယော အပ္ပတ္တေ ဝဿသတေ မရဏမုခေ ပတိဿတီ’’တိ. အထ ဥဘောပိ ဥဋ္ဌိတာယ ပရိသာယ အညမညံ ပုစ္ဆိတွာ ဧကဇ္ဈာသယာ ပစ္စုပဋ္ဌိတမရဏသညာ သမ္မန္တယိံသု ‘‘သမ္မ မရဏေ သတိ အမတေနာပိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဟန္ဒ မယံ အမတံ ပရိယေသာမာ’’တိ အမတပရိယေသနတ္ထံ သဉ္စယဿ ဆန္နပရိဗ္ဗာဇကဿ သန္တိကေ သပရိသာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကတိပါဟေနေဝ တဿ ဉာဏဝိသယေ ပါရံ ဂန္တွာ အမတံ အပဿန္တာ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ အာစရိယ၊ အညောပေတ္ထ သာရော အတ္ထီ’’တိ? ‘‘နတ္ထာဝုသော၊ ဧတ္တကမေဝ ဣဒ’’န္တိ စ သုတွာ ‘‘တုစ္ဆံ ဣဒံ အာဝုသော နိဿာရံ၊ ယော ဒါနိ အမှေသု ပဌမံ အမတံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ သော ဣတရဿ အာရောစေတူ’’တိ ကတိကံ အကံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တေဟိ ကတိကာ ကတာ ဟောတီ’’တိအာဒိ.

ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တေနာတိအာဒီသု ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတ္ထိကေဟိ ဥပညာတံ မဂ္ဂန္တိ ဧတံ အနုဗန္ဓနဿ ကာရဏဝစနံ၊ ဣဒဉှိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓေယျံ၊ ကသ္မာ? ယသ္မာ ဣဒံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓနံ နာမ အတ္ထိကေဟိ ဥပညာတံ မဂ္ဂံ ဉာတော စေဝ ဥပဂတော စ မဂ္ဂေါ’’တိ အတ္ထော. အထ ဝါ အတ္ထိကေဟိ အမှေဟိ ‘‘မရဏေ သတိ အမတေနာပိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ကေဝလံ အတ္ထီတိ ဥပညာတံ နိဗ္ဗာနံ နာမ၊ တံ မဂ္ဂန္တော ပရိယေသန္တောတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ပိဏ္ဍပါတံ အာဒါယ ပဋိက္ကမီတိ သုဒိန္နကဏ္ဍေ ဝုတ္တပ္ပကာရံ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလံ ဥပသင်္ကမိတွာ နိသီဒိ. သာရိပုတ္တောပိ ခေါ ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ ပဉှံ ပုစ္ဆိတု’’န္တိ ကာလံ အာဂမယမာနော ဧကမန္တံ ဌတွာ ဝတ္တပဋိပတ္တိပူရဏတ္ထံ ကတဘတ္တကိစ္စဿ ထေရဿ အတ္တနော ကမဏ္ဍလုတော ဥဒကံ ဒတွာ ဓောတဟတ္ထပါဒေန ထေရေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ သာရိပုတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော’’တိအာဒိ. န တာဟံ သက္ကောမီတိ န တေ အဟံ သက္ကောမိ. ဧတ္ထ စ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တော ထေရော န ဧတ္တကံ န သက္ကောတိ. အထ ခေါ ဣမဿ ဓမ္မဂါရဝံ ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဝိသယေ အဝိသယဘာဝံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ.

ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါတိ ဟေတုပ္ပဘဝါ နာမ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ တေနဿ ဒုက္ခသစ္စံ ဒဿေတိ. တေသံ ဟေတုံ တထာဂတော အာဟာတိ တေသံ ဟေတု နာမ သမုဒယသစ္စံ၊ တဉ္စ တထာဂတော အာဟာတိ ဒဿေတိ. တေသဉ္စ ယော နိရောဓောတိ တေသံ ဥဘိန္နမ္ပိ သစ္စာနံ ယော အပ္ပဝတ္တိနိရောဓော၊ တဉ္စ တထာဂတော အာဟာတိ အတ္ထော. တေနဿ နိရောဓသစ္စံ ဒဿေတိ. မဂ္ဂသစ္စံ ပနေတ္ထ သရူပတော အဒဿိတမ္ပိ နယတော ဒဿိတံ ဟောတိ၊ နိရောဓေ ဟိ ဝုတ္တေ တဿ သမ္ပာပကော မဂ္ဂေါ ဝုတ္တောဝ ဟောတိ. အထ ဝါ တေသဉ္စ ယော နိရောဓောတိ ဧတ္ထ တေသံ ယော နိရောဓော စ နိရောဓုပါယော စာတိ ဧဝံ ဒွေပိ သစ္စာနိ ဒဿိတာနိ ဟောန္တီတိ. ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ ပဋိပါဒေန္တော အာဟ – ‘‘ဧဝံဝါဒီ မဟာသမဏော’’တိ.

ဧသေဝ ဓမ္မော ယဒိ တာဝဒေဝါတိ သစေပိ ဣတော ဥတ္တရိ နတ္ထိ၊ ဧတ္တကမေဝ ဣဒံ သောတာပတ္တိဖလမတ္တမေဝ ပတ္တဗ္ဗံ၊ တထာပိ ဧသော ဧဝ ဓမ္မောတိ အတ္ထော. ပစ္စဗျတ္ထ ပဒမသောကန္တိ ယံ မယံ ပရိယေသမာနာ ဝိစရာမ၊ တံ ပဒမသောကံ ပဋိဝိဒ္ဓါတ္ထ တုမှေ၊ ပတ္တံ တံ တုမှေဟီတိ အတ္ထော. အဒိဋ္ဌံ အဗ္ဘတီတံ ဗဟုကေဟိ ကပ္ပနဟုတေဟီတိ အမှေဟိ နာမ ဣဒံ ပဒံ ဗဟုကေဟိ ကပ္ပနဟုတေဟိ အဒိဋ္ဌမေဝ အဗ္ဘတီတံ၊ ဣတိ တဿ ပဒဿ အဒိဋ္ဌဘာဝေန ဒီဃရတ္တံ အတ္တနော မဟာဇာနိဘာဝံ ဒီပေတိ.

၆၂. ဂမ္ဘီရေ ဉာဏဝိသယေတိ ဂမ္ဘီရေ စေဝ ဂမ္ဘီရဿ စ ဉာဏဿ ဝိသယဘူတေ. အနုတ္တရေ ဥပဓိသင်္ခယေတိ နိဗ္ဗာနေ. ဝိမုတ္တေတိ တဒါရမ္မဏာယ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တေ. ဗျာကာသီတိ ‘‘ဧတံ မေ သာဝကယုဂံ ဘဝိဿတိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂ’’န္တိ ဝဒန္တော သာဝကပါရမိညာဏေ ဗျာကာသိ. သာဝ တေသံ အာယသ္မန္တာနံ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသီတိ သာ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါယေဝ တေသံ ဥပသမ္ပဒါ အဟောသိ. ဧဝံ ဥပသမ္ပန္နေသု စ တေသု မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော သတ္တဟိ ဒိဝသေဟိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော၊ သာရိပုတ္တတ္ထေရော အဍ္ဎမာသေန.

အတီတေ ကိရ အနောမဒဿီ နာမ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥဒပါဒိ. တဿ သရဒေါ နာမ တာပသော သကေ အဿမေ နာနာပုပ္ဖေဟိ မဏ္ဍပံ ကတွာ ပုပ္ဖါသနေယေဝ ဘဂဝန္တံ နိသီဒါပေတွာ ဘိက္ခုသံဃဿာပိ တထေဝ မဏ္ဍပံ ကတွာ ပုပ္ဖါသနာနိ ပညပေတွာ အဂ္ဂသာဝကဘာဝံ ပတ္ထေသိ. ပတ္ထယိတွာ စ သိရီဝဍ္ဎဿ နာမ သေဋ္ဌိနော ပေသေသိ ‘‘မယာ အဂ္ဂသာဝကဋ္ဌာနံ ပတ္ထိတံ၊ တွမ္ပိ အာဂန္တွာ ဧကံ ဌာနံ ပတ္ထေဟီ’’တိ. သေဋ္ဌိ နီလုပ္ပလမဏ္ဍပံ ကတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ၊ တတ္ထ ဘောဇေတွာ ဒုတိယသာဝကဘာဝံ ပတ္ထေသိ. တေသု သရဒတာပသော သာရိပုတ္တတ္ထေရော ဇာတော၊ သိရီဝဍ္ဎော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရောတိ ဣဒံ နေသံ ပုဗ္ဗကမ္မံ.

၆၃. အပုတ္တကတာယာတိအာဒီသု ယေသံ ပုတ္တာ ပဗ္ဗဇန္တိ၊ တေသံ အပုတ္တကတာယ. ယာသံ ပတီ ပဗ္ဗဇန္တိ၊ တာသံ ဝေဓဗျာယ ဝိဓဝါဘာဝါယ. ဥဘယေနာပိ ကုလုပစ္ဆေဒါယ. သဉ္စယာနီတိ သဉ္စယဿ အန္တေဝါသိကာနိ. မဂဓာနံ ဂိရိဗ္ဗဇန္တိ မဂဓာနံ ဇနပဒဿ ဂိရိဗ္ဗဇံ နဂရံ. မဟာဝီရာတိ မဟာဝီရိယဝန္တော. နယမာနာနန္တိ နယမာနေသု. ဘုမ္မတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ ဥပယောဂတ္ထေ ဝါ. ကာ ဥသူယာ ဝိဇာနတန္တိ ဓမ္မေန နယန္တီတိ ဧဝံ ဝိဇာနန္တာနံ ကာ ဣဿာ.

သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဥပဇ္ဈာယဝတ္တကထာ

၆၄-၅. အနုပဇ္ဈာယကာတိ ဝဇ္ဇာဝဇ္ဇံ ဥပနိဇ္ဈာယကေန ဂရုနာ ဝိရဟိတာ. အနာကပ္ပသမ္ပန္နာတိ န အာကပ္ပေန သမ္ပန္နာ၊ သမဏသာရုပ္ပါစာရဝိရဟိတာတိ အတ္ထော. ဥပရိဘောဇနေတိ ဘောဇနဿ ဥပရိ. ဥတ္တိဋ္ဌပတ္တန္တိ ပိဏ္ဍာယ စရဏကပတ္တံ. တသ္မိဉှိ မနုဿာ ဥစ္ဆိဋ္ဌသညိနော၊ တသ္မာ ဥတ္တိဋ္ဌပတ္တန္တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပတ္တံ ဥပနာမေန္တီတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဥပဇ္ဈာယန္တိ ဥပဇ္ဈာယံ ဂဟေတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. ပုတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေဿတီတိ ပုတ္တော မေ အယန္တိ ဧဝံ ဂေဟဿိတပေမဝသေန စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေဿတိ. ဧသ နယော ဒုတိယပဒေပိ. သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာတိ ဂရုဘာဝဉ္စေဝ ဇေဋ္ဌကဘာဝဉ္စ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သဘာဂဝုတ္တိနောတိ သဘာဂဇီဝိကာ. သာဟူတိ ဝါတိအာဒီနိ ပဉ္စ ပဒါနိ ဥပဇ္ဈာယဘာဝသမ္ပဋိစ္ဆနဝေဝစနာနိ. ကာယေန ဝိညာပေတီတိ ဧဝံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန ‘‘ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ဝုတ္တေ သစေ ဥပဇ္ဈာယော ‘‘သာဟူ’’တိအာဒီသု ပဉ္စသု ပဒေသု ယဿ ကဿစိ ပဒဿ ဝသေန ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ကာယဝါစာဟိ ဝါ ‘‘ဂဟိတော တယာ ဥပဇ္ဈာယော’’တိ ဥပဇ္ဈာယဂ္ဂဟဏံ ဝိညာပေတိ၊ ဂဟိတော ဟောတိ ဥပဇ္ဈာယော. ဣဒမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ဥပဇ္ဈာယဂ္ဂဟဏံ၊ ယဒိဒံ ဥပဇ္ဈာယဿ ဣမေသု ပဉ္စသု ပဒေသု ယဿ ကဿစိ ပဒဿ ဝါစာယ ဝါ သာဝနံ ကာယေန ဝါ အတ္ထဝိညာပနန္တိ. ကေစိ ပန သာဓူတိ သမ္ပဋိစ္ဆနံ သန္ဓာယ ဝဒန္တိ. န တံ ပမာဏံ၊ အာယာစနဒါနမတ္တေန ဟိ ဂဟိတော ဟောတိ ဥပဇ္ဈာယော၊ န ဧတ္ထ သမ္ပဋိစ္ဆနံ အင်္ဂံ. သဒ္ဓိဝိဟာရိကေနာပိ န ကေဝလံ ဣမိနာ မေ ပဒေန ဥပဇ္ဈာယော ဂဟိတောတိ ဉာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဒါနိ ထေရော မယှံ ဘာရော၊ အဟမ္ပိ ထေရဿ ဘာရော’’တိ ဣဒမ္ပိ ဉာတုံ ဝဋ္ဋတိ.

၆၆. တတြာယံ သမ္မာဝတ္တနာတိ ယံ ဝုတ္တံ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ၊ တတြ အယံ သမ္မာဝတ္တနာ. ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ဥပါဟနာ ဩမုဉ္စိတွာတိ သစဿ ပစ္စူသကာလေ စင်္ကမနတ္ထာယ ဝါ ဓောတပါဒပရိဟရဏတ္ထာယ ဝါ ပဋိမုက္ကာ ဥပါဟနာ ပါဒဂတာ ဟောန္တိ၊ တာ ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ အပနေတွာ. ဒန္တကဋ္ဌံ ဒါတဗ္ဗန္တိ မဟန္တံ မဇ္ဈိမံ ခုဒ္ဒကန္တိ တီဏိ ဒန္တကဋ္ဌာနိ ဥပနေတွာ တတော ယံ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဂဏှာတိ၊ စတုတ္ထဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တာဒိသမေဝ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ အနိယမံ ကတွာ ယံ ဝါ တံ ဝါ ဂဏှာတိ၊ အထ ယာဒိသံ လဘတိ တာဒိသံ ဒါတဗ္ဗံ.

မုခေါဒကံ ဒါတဗ္ဗန္တိ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ ဥဒကံ ဥပနေတွာ တတော ယံ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဝဠဉ္ဇေတိ၊ စတုတ္ထဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တာဒိသမေဝ မုခဓောဝနောဒကံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ အနိယမံ ကတွာ ယံ ဝါ တံ ဝါ ဂဏှာတိ၊ အထ ယာဒိသံ လဘတိ တာဒိသံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဒုဝိဓမ္ပိ ဝဠဉ္ဇေတိ၊ ဒုဝိဓမ္ပိ ဥပနေတဗ္ဗံ. ဥဒကံ မုခဓောဝနဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ဝစ္စကုဋိတော ပဋ္ဌာယ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ထေရေ ဝစ္စကုဋိံ ဂတေ ပရိဝေဏံ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပရိဝေဏံ အသုညံ ဟောတိ. ထေရေ ဝစ္စကုဋိတော အနိက္ခန္တေယေဝ အာသနံ ပညပေတဗ္ဗံ. သရီရကိစ္စံ ကတွာ အာဂန္တွာ တသ္မိံ နိသိန္နဿ ‘‘သစေ ယာဂု ဟောတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. ဥက္လာပေါတိ ကေနစိ ကစဝရေန သင်္ကိဏ္ဏော၊ သစေ ပန အညော ကစဝရော နတ္ထိ၊ ဥဒကဖုသိတာနေဝ ဟောန္တိ၊ ဟတ္ထေနပိ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗော.

သဂုဏံ ကတွာတိ ဒွေ စီဝရာနိ ဧကတော ကတွာ၊ တာ ဧကတော ကတာ ဒွေပိ သင်္ဃာဋိယော ဒါတဗ္ဗာ. သဗ္ဗဉှိ စီဝရံ သင်္ဃဋိတတ္တာ ‘‘သင်္ဃာဋီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သင်္ဃာဋိယော ဒါတဗ္ဗာ’’တိ. နာတိဒူရေ ဂန္တဗ္ဗံ နာစ္စာသန္နေတိ ဧတ္ထ သစေ ဥပဇ္ဈာယံ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေန္တံ ဧကေန ဝါ ဒွီဟိ ဝါ ပဒဝီတိဟာရေဟိ သမ္ပာပုဏာတိ၊ ဧတ္တာဝတာ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ ဂတော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပတ္တပရိယာပန္နံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ သစေ ဥပဇ္ဈာယေန ဘိက္ခာစာရေ ယာဂုယာ ဝါ ဘတ္တေ ဝါ လဒ္ဓေ ပတ္တော ဥဏှော ဝါ ဘာရိကော ဝါ ဟောတိ၊ အတ္တနော ပတ္တံ တဿ ဒတွာ သော ပတ္တော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. န ဥပဇ္ဈာယဿ ဘဏမာနဿ အန္တရန္တရာ ကထာ ဩပါတေတဗ္ဗာတိ အန္တရဃရေ ဝါ အညတြ ဝါ ဘဏမာနဿ အနိဋ္ဌိတေ တဿ ဝစနေ အညာ ကထာ န သမုဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ. ဣတော ပဋ္ဌာယ စ ပန ယတ္ထ ယတ္ထ နကာရေန ပဋိသေဓော ကရိယတိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယဉှိ ခန္ဓကဓမ္မတာ. အာပတ္တိသာမန္တာ ဘဏမာနောတိ ပဒသောဓမ္မဒုဋ္ဌုလ္လာဒိဝသေန အာပတ္တိယာ အာသန္နဝါစံ ဘဏမာနော. နိဝါရေတဗ္ဗောတိ ‘‘ကိံ ဘန္တေ ဤဒိသံ နာမ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အာပတ္တိ န ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ပုစ္ဆန္တေန ဝိယ ဝါရေတဗ္ဗော. ဝါရေဿာမီတိ ပန ကတွာ ‘‘မဟလ္လက၊ မာ ဧဝံ ဘဏာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗော.

ပဌမတရံ အာဂန္တွာတိ သစေ အာသန္နေ ဂါမော ဟောတိ၊ ဝိဟာရေ ဝါ ဂိလာနော ဘိက္ခု ဟောတိ၊ ဂါမတော ပဌမတရံ အာဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ဒူရေ ဂါမော ဟောတိ၊ ဥပဇ္ဈာယေန သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆန္တော နတ္ထိ၊ တေနေဝ သဒ္ဓိံ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ စီဝရေန ပတ္တံ ဝေဌေတွာ အန္တရာမဂ္ဂတော ပဌမတရံ အာဂန္တဗ္ဗံ. ဧဝံ နိဝတ္တန္တေန ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အာသနပညာပနာဒိ သဗ္ဗံ ကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ. သိန္နံ ဟောတီတိ တိန္တံ သေဒဂ္ဂဟိတံ. စတုရင်္ဂုလံ ကဏ္ဏံ ဥဿာရေတွာတိ ကဏ္ဏံ စတုရင်္ဂုလပ္ပမာဏံ အတိရေကံ ကတွာ ဧဝံ စီဝရံ သံဟရိတဗ္ဗံ. ကိံ ကာရဏာ? မာ မဇ္ဈေ ဘင်္ဂေါ အဟောသီတိ. သမံ ကတွာ သံဟရိတဿ ဟိ မဇ္ဈေ ဘင်္ဂေါ ဟောတိ၊ တတော နိစ္စံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဒုဗ္ဗလံ ဟောတိ တံ နိဝါရဏတ္ထမေတံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယထာ အဇ္ဇ ဘင်္ဂဋ္ဌာနေယေဝ သွေ န ဘိဇ္ဇတိ၊ တထာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ စတုရင်္ဂုလံ ဥဿာရေတွာ သံဟရိတဗ္ဗံ. ဩဘောဂေ ကာယဗန္ဓနံ ကာတဗ္ဗန္တိ ကာယဗန္ဓနံ သံဟရိတွာ စီဝရဘောဂေ ပက္ခိပိတွာ ဌပေတဗ္ဗံ.

သစေ ပိဏ္ဍပါတော ဟောတီတိ ဧတ္ထ ယော ဂါမေယေဝ ဝါ အန္တရဃရေ ဝါ ပဋိက္ကမနေ ဝါ ဘုဉ္ဇိတွာ အာဂစ္ဆတိ၊ ပိဏ္ဍံ ဝါ န လဘတိ၊ တဿ ပိဏ္ဍပါတော န ဟောတိ၊ ဂါမေ အဘုတ္တဿ ပန လဒ္ဓဘိက္ခဿ ဝါ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘သစေ ပိဏ္ဍပါတော ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သစေပိ တဿ န ဟောတိ၊ ဘုဉ္ဇိတုကာမော စ ဟောတိ၊ ဥဒကံ ဒတွာ အတ္တနာ လဒ္ဓတောပိ ပိဏ္ဍပါတော ဥပနေတဗ္ဗော. ပါနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဘုဉ္ဇမာနော တိက္ခတ္တုံ ‘‘ပါနီယံ ဘန္တေ အာဟရိယတူ’’တိ ပါနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. သစေ ကာလော အတ္ထိ၊ ဥပဇ္ဈာယေ ဘုတ္တေ သယံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ဥပကဋ္ဌော ကာလော၊ ပါနီယံ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကေ ဌပေတွာ သယမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

အနန္တရဟိတာယာတိ တဋ္ဋိကဓမ္မခဏ္ဍာဒီသု ယေန ကေနစိ အနတ္ထတာယ ပံသုသက္ခရမိဿာယ ဘူမိယာ ပတ္ထော န ဌပေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. သစေ ပန ကာဠဝဏ္ဏကတာ ဝါ သုဓာဗဒ္ဓါ ဝါ ဟောတိ နိရဇမတ္တိကာ၊ တထာရူပါယ ဘူမိယာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဓောတဝါလိကာယပိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပံသုရဇသက္ခရာဒီသု န ဝဋ္ဋတိ. တတြ ပန ပဏ္ဏံ ဝါ အာဓာရကံ ဝါ ဌပေတွာ တတြ နိက္ခိပိတဗ္ဗော. ပါရတော အန္တံ ဩရတော ဘောဂန္တိ ဣဒံ စီဝရဝံသာဒီနံ ဟေဋ္ဌာ ဟတ္ထံ ပဝေသေတွာ အဘိမုခေန ဟတ္ထေန သဏိကံ နိက္ခိပနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အန္တေ ပန ဂဟေတွာ ဘောဂေန စီဝရဝံသာဒီနံ ဥပရိ နိက္ခိပန္တဿ ဘိတ္တိယံ ဘောဂေါ ပဋိဟညတိ၊ တသ္မာ တထာ န ကာတဗ္ဗံ.

စုဏ္ဏံ သန္နေတဗ္ဗန္တိ နှာနစုဏ္ဏံ ဥဒကေန တေမေတွာ ပိဏ္ဍိ ကာတဗ္ဗာ. ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ဧကသ္မိံ နိဒ္ဓူမေ ဌာနေ ဌပေတဗ္ဗံ. ဇန္တာဃရေ ပရိကမ္မံ နာမ အင်္ဂါရမတ္တိကဥဏှောဒကဒါနာဒိကံ သဗ္ဗံ ကိစ္စံ. ဥဒကေပိ ပရိကမ္မန္တိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂဃံသနာဒိကံ သဗ္ဗံ ကိစ္စံ. ပါနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဇန္တာဃရေ ဥဏှသန္တာပေန ပိပါသာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

သစေ ဥဿဟတီတိ သစေ ပဟောတိ၊ န ကေနစိ ဂေလညေန အဘိဘူတော ဟောတိ၊ အဂိလာနေန ဟိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန သဋ္ဌိဝဿေနာပိ သဗ္ဗံ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ၊ အနာဒရေန အကရောန္တဿ ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋံ. နကာရပဋိသံယုတ္တေသု ပန ပဒေသု ဂိလာနဿာပိ ပဋိက္ခိတ္တကိရိယံ ကရောန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. အပ္ပဋိဃံသန္တေနာတိ ဘူမိယံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန. ကဝါဋပိဋ္ဌန္တိ ကဝါဋဉ္စ ပိဋ္ဌသင်္ဃာတဉ္စ အစ္ဆုပန္တေန. သန္တာနကန္တိ ယံကိဉ္စိ ကီဋကုလာဝကမက္ကဋကသုတ္တာဒိ. ဥလ္လောကာ ပဌမံ ဩဟာရေတဗ္ဗန္တိ ဥလ္လောကတော ပဌမံ ဥလ္လောကံ အာဒိံကတွာ အဝဟရိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. အာလောကသန္ဓိကဏ္ဏဘာဂါတိ အာလောကသန္ဓိဘာဂါ စ ကဏ္ဏဘာဂါ စ အန္တရဗာဟိရဝါတပါနကဝါဋကာနိ စ ဂဗ္ဘဿ စ စတ္တာရော ကောဏာ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော.

ယထာပညတ္တံ ပညပေတဗ္ဗန္တိ ယထာ ပဌမံ ပညတ္တံ အဟောသိ၊ တထေဝ ပညပေတဗ္ဗံ. ဧတဒတ္ထမေဝ ဟိ ယထာပညတ္တံ သလ္လက္ခေတွာ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ပုရိမဝတ္တံ ပညတ္တံ. သစေ ပန ပဌမံ အဇာနန္တေန ကေနစိ ပညတ္တံ အဟောသိ၊ သမန္တတော ဘိတ္တိံ ဒွင်္ဂုလမတ္တေန ဝါ တိဝင်္ဂုလမတ္တေန ဝါ မောစေတွာ ပညပေတဗ္ဗံ. ဣဒဉှိ ပညာပနဝတ္တံ. သစေ ကဋသာရကော ဟောတိ အတိမဟန္တော စ၊ ဆိန္ဒိတွာ ကောဋိံ နိဝတ္တေတွာ ဗန္ဓိတွာ ပညပေတဗ္ဗော. သစေ ကောဋိံ နိဝတ္တေတွာ ဗန္ဓိတုံ န ဇာနာတိ၊ န ဆိန္ဒိတဗ္ဗော. ပုရတ္ထိမာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာတိ ပုရတ္ထိမာယ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ. ဧဝံ သေသာပိ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ.

ဝူပကာသေတဗ္ဗောတိ အညတ္ထ နေတဗ္ဗော. ဝူပကာသာပေတဗ္ဗောတိ အညော ဘိက္ခု ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ထေရံ ဂဟေတွာ အညတ္ထ ဂစ္ဆာ’’တိ ဝိဝေစေတဗ္ဗန္တိ ဝိဿဇ္ဇာပေတဗ္ဗံ. ဝိဝေစာပေတဗ္ဗန္တိ အညော ဝတ္တဗ္ဗော ‘‘ထေရံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဝိဿဇ္ဇာပေဟီ’’တိ. ဥဿုက္ကံ ကာတဗ္ဗန္တိ ပရိဝါသဒါနတ္ထံ သော သော ဘိက္ခု ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစိတဗ္ဗော. သစေ အတ္တနာ ပဋိဗလော ဟောတိ၊ အတ္တနာဝ ဒါတဗ္ဗော. နော စေ ပဋိဗလော ဟောတိ၊ အညေန ဒါပေတဗ္ဗော. ကိန္တိ နု ခေါတိ ကေန နု ခေါ ဥပါယေန. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. လဟုကာယ ဝါ ပရိဏာမေယျာတိ ဥက္ခေပနီယံ အကတွာ တဇ္ဇနီယံ ဝါ နိယဿံ ဝါ ကရေယျာတိ အတ္ထော. တေန ဟိ ‘‘ဥပဇ္ဈာယဿ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ ကတ္တုကာမော သံဃော’’တိ ဉတွာ ဧကမေကံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘မာ ဘန္တေ အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယဿ ကမ္မံ ကရိတ္ထာ’’တိ ယာစိတဗ္ဗာ. သစေ ကရောန္တိယေဝ၊ ‘‘တဇ္ဇနီယံ ဝါ နိယဿံ ဝါ ကရောထာ’’တိ ယာစိတဗ္ဗာ. သစေ ကရောန္တိယေဝ၊ အထ ဥပဇ္ဈာယော ‘‘သမ္မာ ဝတ္တထ ဘန္တေ’’တိ ယာစိတဗ္ဗော. ဣတိ တံ သမ္မာ ဝတ္တာပေတွာ ‘‘ပဋိပ္ပဿမ္ဘေထ ဘန္တေ ကမ္မ’’န္တိ ဘိက္ခူ ယာစိတဗ္ဗာ.

သမ္ပရိဝတ္တကံ သမ္ပရိဝတ္တကန္တိ သမ္ပရိဝတ္တေတွာ သမ္ပရိဝတ္တေတွာ. န စ အစ္ဆိန္နေ ထေဝေ ပက္ကမိတဗ္ဗန္တိ ယဒိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ရဇနံ ဂဠတိ၊ န တာဝ ပက္ကမိတဗ္ဗံ. န ဥပဇ္ဈာယံ အနာပုစ္ဆာ ဧကစ္စဿ ပတ္တော ဒါတဗ္ဗောတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဥပဇ္ဈာယဿ ဝိသဘာဂပုဂ္ဂလဝသေန ကထိတံ. န ဥပဇ္ဈာယံ အနာပုစ္ဆာ ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗောတိ ပိဏ္ဍာယ ဝါ အညေန ဝါ ကရဏီယေန ပဝိသိတုကာမေန အာပုစ္ဆိတွာဝ ပဝိသိတဗ္ဗော. သစေ ဥပဇ္ဈာယော ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ဒူရံ ဘိက္ခာစာရံ ဂန္တုကာမော ဟောတိ၊ ‘‘ဒဟရာ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တူ’’တိ ဝတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. အဝတွာ ဂတေ ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ ဥပဇ္ဈာယံ အပဿန္တေန ဂါမံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဂါမံ ပဝိသန္တောပိ ပဿတိ၊ ဒိဋ္ဌဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ အာပုစ္ဆိတုံယေဝ ဝဋ္ဋတိ.

န သုသာနံ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ဝါသတ္ထာယ ဝါ ဒဿနတ္ထာယ ဝါ န ဂန္တဗ္ဗံ. န ဒိသာ ပက္ကမိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ပက္ကမိတုကာမေန ကမ္မံ အာစိက္ခိတွာ ယာဝတတိယံ ယာစိတဗ္ဗော. သစေ အနုဇာနာတိ၊ သာဓု၊ နော စေ အနုဇာနာတိ၊ တံ နိဿာယ ဝသတော စဿ ဥဒ္ဒေသော ဝါ ပရိပုစ္ဆာ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ န သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ဥပဇ္ဈာယော ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော၊ ကေဝလံ အတ္တနော သန္တိကေ ဝသာပေတုကာမတာယ ဧဝ ဂန္တုံ န ဒေတိ၊ ဧဝရူပေ နိဝါရေန္တေပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဝုဋ္ဌာနမဿ အာဂမေတဗ္ဗန္တိ ဂေလညတော ဝုဋ္ဌာနံ အဿ အာဂမေတဗ္ဗံ၊ န ကတ္ထစိ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ အညော ဘိက္ခု ဥပဋ္ဌာကော အတ္ထိ၊ ဘေသဇ္ဇံ ပရိယေသိတွာ တဿ ဟတ္ထေ ဒတွာ ‘‘ဘန္တေ အယံ ဥပဋ္ဌဟိဿတီ’’တိ ဝတွာ ဂန္တဗ္ဗံ.

ဥပဇ္ဈာယဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ္တကထာ

၆၇. ဥပဇ္ဈာယေန သဒ္ဓိဝိဟာရိကမှိ သမ္မာဝတ္တနာယံ – သင်္ဂဟေတဗ္ဗော အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဥဒ္ဒေသာဒီဟိဿ သင်္ဂဟော စ အနုဂ္ဂဟော စ ကတ္တဗ္ဗော. တတ္ထ ဥဒ္ဒေသောတိ ပါဠိဝါစနံ. ပရိပုစ္ဆာတိ ပါဠိယာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. ဩဝါဒေါတိ အနောတိဏ္ဏေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဣဒံ ကရောဟိ၊ ဣဒံ မာ ကရိတ္ထာ’’တိ ဝစနံ. အနုသာသနီတိ ဩတိဏ္ဏေ ဝတ္ထုသ္မိံ. အပိ စ ဩတိဏ္ဏေ ဝါ အနောတိဏ္ဏေ ဝါ ပဌမံ ဝစနံ ဩဝါဒေါ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝစနံ အနုသာသနီတိ. သစေ ဥပဇ္ဈာယဿ ပတ္တော ဟောတီတိ သစေ အတိရေကပတ္တော ဟောတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ပရိက္ခာရောတိ အညောပိ သမဏပရိက္ခာရော. ဣဓ ဥဿုက္ကံ နာမ ဓမ္မိကေန နယေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနဥပါယပရိယေသနံ. ဣတော ပရံ ဒန္တကဋ္ဌဒါနံ အာဒိံ ကတွာ အာစမနကုမ္ဘိယာ ဥဒကာသိဉ္စနပရိယောသာနံ ဝတ္တံ ဂိလာနဿေဝ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ ကာတဗ္ဗံ. အနဘိရတိဝူပကာသနာဒိ ပန အဂိလာနဿာပိ ကတ္တဗ္ဗမေဝ. စီဝရံ ရဇန္တေနာတိ ‘‘ဧဝံ ရဇေယျာသီ’’တိ ဥပဇ္ဈာယတော ဥပါယံ သုတွာ ရဇန္တေန. သေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

နသမ္မာဝတ္တနာဒိကထာ

၆၈. န သမ္မာ ဝတ္တန္တီတိ ယထာပညတ္တံ ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ န ပူရေန္တိ. ယော န သမ္မာ ဝတ္တေယျာတိ ယော ယထာပညတ္တံ ဝတ္တံ န ပူရေယျ၊ သော ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. ပဏာမေတဗ္ဗောတိ အပသာဒေတဗ္ဗော. န အဓိမတ္တံ ပေမံ ဟောတီတိ ဥပဇ္ဈာယမှိ အဓိမတ္တံ ဂေဟဿိတပေမံ န ဟောတိ. နာဓိမတ္တာ ဘာဝနာ ဟောတီတိ အဓိမတ္တာ မေတ္တာဘာဝနာ န ဟောတိ၊ ဝုတ္တပဋိပက္ခနယေန သုက္ကပက္ခော ဝေဒိတဗ္ဗော. အလံ ပဏာမေတုန္တိ ယုတ္တော ပဏာမေတုံ.

အပ္ပဏာမေန္တော ဥပဇ္ဈာယော သာတိသာရော ဟောတီတိ သဒေါသော ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ န သမ္မာ ဝတ္တန္တော ပဏာမေတဗ္ဗောဝ. န သမ္မာဝတ္တနာယ စ ယာဝ စီဝရရဇနံ တာဝ ဝတ္တေ အကရိယမာနေ ဥပဇ္ဈာယဿ ပရိဟာနိ ဟောတိ. တသ္မာ တံ အကရောန္တဿ နိဿယမုတ္တကဿာပိ အမုတ္တကဿာပိ အာပတ္တိယေဝ. ဧကစ္စဿ ပတ္တဒါနတော ပဋ္ဌာယ အမုတ္တကနိဿယဿေဝ အာပတ္တိ.

သဒ္ဓိဝိဟာရိကာ သမ္မာ ဝတ္တန္တိ၊ ဥပဇ္ဈာယော သမ္မာ န ဝတ္တတိ၊ ဥပဇ္ဈာယဿ အာပတ္တိ. ဥပဇ္ဈာယော သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာ သမ္မာ န ဝတ္တန္တိ၊ တေသံ အာပတ္တိ. ဥပဇ္ဈာယေ ဝတ္တံ သာဒိယန္တေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာ ဗဟုကာပိ ဟောန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ. သစေ ဥပဇ္ဈာယော ‘‘မယှံ ဥပဋ္ဌာကော အတ္ထိ၊ တုမှေ အတ္တနော သဇ္ဈာယမနသိကာရာဒီသု ယောဂံ ကရောထာ’’တိ ဝဒတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ အနာပတ္တိ. သစေ ဥပဇ္ဈာယော သာဒိယနံ ဝါ အသာဒိယနံ ဝါ န ဇာနာတိ၊ ဗာလော ဟောတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာ ဗဟုကာ. တေသု ဧကော ဝတ္တသမ္ပန္နော ဘိက္ခု ‘‘ဥပဇ္ဈာယဿ ကိစ္စံ အဟံ ကရိဿာမိ၊ တုမှေ အပ္ပေါဿုက္ကာ ဝိဟရထာ’’တိ ဧဝဉ္စေ အတ္တနော ဘာရံ ကတွာ ဣတရေ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ တဿ ဘာရကရဏတော ပဋ္ဌာယ တေသံ အနာပတ္တိ.

နသမ္မာဝတ္တနာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ရာဓဗြာဟ္မဏဝတ္ထုကထာ

၆၉. ရာဓဗြာဟ္မဏဝတ္ထုသ္မိံ – ကိဉ္စာပိ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတာ ဗာရာဏသိယံ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ အနုညာတံ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စေဝ ဥပသမ္ပဒဉ္စ ဇာနာတိ၊ ဘဂဝါ ပန တံ လဟုကံ ဥပသမ္ပဒံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေန ဂရုကံ ကတွာ ဥပသမ္ပဒံ အနုညာတုကာမော. အထဿ ထေရော အဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ ‘‘ကထာဟံ ဘန္တေ တံ ဗြာဟ္မဏံ ပဗ္ဗာဇေမိ ဥပသမ္ပာဒေမီ’’တိ အာဟ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ ပရိသာ အဇ္ဈာသယကုသလာ ဟောန္တိ၊ အယဉ္စ ဗုဒ္ဓပရိသာယ အဂ္ဂေါ.

ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေနာတိ ဧတ္ထ ဗျတ္တော နာမ ယဿ သာဋ္ဌကထံ ဝိနယပိဋကံ ဝါစုဂ္ဂတံ ပဝတ္တတိ၊ တသ္မိံ အသတိ ယဿ အန္တမသော ဣဒံ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝါစာမတ္တမ္ပိ သုဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ၊ ဝါစုဂ္ဂတံ ပဝတ္တတိ၊ အယမ္ပိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ဗျတ္တော. ယော ပန ကာသသောသသေမှာဒိနာ ဝါ ဂေလညေန ဩဋ္ဌဒန္တဇိဝှါဒီနံ ဝါ အသမ္ပတ္တိယာ ပရိယတ္တိယံ ဝါ အကတပရိစယတ္တာ န သက္ကောတိ ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ ကမ္မဝါစံ သာဝေတုံ၊ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ ပဒံ ဝါ ဟာပေတိ၊ အညထာ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗံ အညထာ ဝဒတိ၊ အယံ အပ္ပဋိဗလော. တဗ္ဗိပရီတော ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘ပဋိဗလော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သံဃော ဉာပေတဗ္ဗောတိ သံဃော ဇာနာပေတဗ္ဗော. တတော ပရံ ယံ သံဃော ဇာနာပေတဗ္ဗော၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သုဏာတု မေ ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟ.

၇၁. ဥပသမ္ပန္နသမနန္တရာတိ ဥပသမ္ပန္နော ဟုတွာ သမနန္တရာ. အနာစာရံ အာစရတီတိ ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမံ ကရောတိ. ဥလ္လုမ္ပတု မန္တိ ဥဒ္ဓရတု မံ၊ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌပေတု၊ သာမဏေရဘာဝါ ဝါ ဥဒ္ဓရိတွာ ဘိက္ခုဘာဝေ ပတိဋ္ဌာပေတူတိ. အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာတိ အနုဒ္ဒယံ ပဋိစ္စ၊ မယိ အနုကပ္ပံ ကတွာတိ အတ္ထော.

၇၃. အဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ နိစ္စပ္ပဝတ္တိနီ ဟောတိ. စတ္တာရော နိဿယေတိ စတ္တာရော ပစ္စယေ. ယသ္မာ စတ္တာရော ပစ္စယေ နိဿာယ အတ္တဘာဝေါ ပဝတ္တတိ၊ တသ္မာ တေ နိဿယာတိ ဝုစ္စန္တိ.

ရာဓဗြာဟ္မဏဝတ္ထုကထာ နိဋ္ဌိတာ.

အာစရိယဝတ္တကထာ

၇၅. ကိန္တာယံ ဘိက္ခု ဟောတီတိ ကိံ တေ အယံ ဘိက္ခု ဟောတိ. အညေဟိ ဩဝဒိယော အနုသာသိယောတိ အညေဟိ ဩဝဒိတဗ္ဗော စေဝ အနုသာသိတဗ္ဗော စ. ဗာဟုလ္လာယ အာဝတ္တော ယဒိဒံ ဂဏဗန္ဓိကန္တိ ဂဏဗန္ဓော ဧတဿ ဗာဟုလ္လဿ အတ္ထီတိ ဂဏဗန္ဓိကံ၊ ဗာဟုလ္လံ. ယံ ဣဒံ ဂဏဗန္ဓိကံ နာမ ဗာဟုလ္လံ၊ တဒတ္ထာယ အတိလဟုံ တွံ အာပန္နောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.