၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ
၁-၂. ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ
၉၈၇-၉၈၈. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထာတိ ကသ္မာ အတ္တနော ဝိဟာရသမာပတ္တိံ အာစိက္ခတိ? ဥပါရမ္ဘမောစနတ္ထံ. သစေ ဟိ တေ ‘‘န ဇာနာမာ’’တိ ဝဒေယျုံ၊ အထ နေသံ တိတ္ထိယာ ‘‘တုမှေ ‘အသုကသမာပတ္တိယာ နာမ နော သတ္ထာ တေမာသံ ဝိဟာသီ’တိပိ န ဇာနာထ၊ အထ ကသ္မာ နံ ဥပဋ္ဌဟန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ ဥပါရမ္ဘံ အာရောပေယျုံ၊ တတော မောစနတ္ထံ ဧဝမာဟ.
အထ ကသ္မာ ယထာ အညတ္ထ ‘‘သတောဝ အဿသတိ၊ ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၄၊ မ. နိ. ၁.၁၀၇၊ သံ. နိ. ၅.၉၇၇) ဧဝ-ဝါကာရော ဝုတ္တော. ဧဝံ ဣဓ န ဝုတ္တောတိ? ဧကန္တသန္တတ္တာ. အညေသဉှိ အဿာသော ဝါ ပါကဋော ဟောတိ ပဿာသော ဝါ၊ ဘဂဝတော ဥဘယမ္ပေတံ ပါကဋမေဝ နိစ္စံ ဥပဋ္ဌိတဿတိတာယာတိ ဧကန္တသန္တတ္တာ န ဝုတ္တော. အထ ‘‘သိက္ခာမီ’’တိ အဝတွာ ကသ္မာ ‘‘အဿသာမီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တန္တိ? သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝါ. သတ္တ ဟိ သေခါ သိက္ခိတဗ္ဗဘာဝါ သေခါ နာမ၊ ခီဏာသဝါ သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝါ အသေခါ နာမ၊ တထာဂတာ အသိက္ခိတဗ္ဗာ အသေက္ခာ နာမ နတ္ထိ တေသံ သိက္ခိတဗ္ဗကိစ္စန္တိ သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝါ န ဝုတ္တံ. ဒုတိယံ ဥတ္တာနမေဝ.
၃-၁၀. ပဌမအာနန္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ
၉၈၉-၉၉၆. တတိယေ ပဝိစိနတီတိ အနိစ္စာဒိဝသေန ပဝိစိနတိ. ဣတရံ ပဒဒွယံ ဧတဿေဝ ဝေဝစနံ. နိရာမိသာတိ နိက္ကိလေသာ ကာယိကစေတသိကဒရထပဋိပဿဒ္ဓိယာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ပဿမ္ဘတိ. သမာဓိယတီတိ သမ္မာ ဌပိယတိ၊ အပ္ပနာစိတ္တံ ဝိယ ဟောတိ. အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတီတိ သဟဇာတအဇ္ဈုပေက္ခနာယ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ.
ဧဝံ စုဒ္ဒသဝိဓေန ကာယပရိဂ္ဂါဟကဿ ဘိက္ခုနော တသ္မိံ ကာယေ သတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ တာယ သတိယာ သမ္ပယုတ္တဉာဏံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ တံသမ္ပယုတ္တမေဝ ကာယိကစေတသိကဝီရိယံ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ပီတိပဿဒ္ဓိစိတ္တေကဂ္ဂတာ ပီတိပဿဒ္ဓိသမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ ဣမေသံ ဆန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အနောသက္ကနအနတိဝတ္တနသင်္ခါတော မဇ္ဈတ္တာကာရော ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ. ယထေဝ ဟိ သမပ္ပဝတ္တေသု အဿေသု သာရထိနော ‘‘အယံ ဩလီယတီ’’တိ တုဒနံ ဝါ၊ ‘‘အယံ အတိဓာဝတီ’’တိ အာကဍ္ဎနံ ဝါ နတ္ထိ၊ ကေဝလံ ဧဝံ ပဿမာနဿ ဌိတာကာရောဝ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ဣမေသံ ဆန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အနောသက္ကနအနတိဝတ္တနသင်္ခါတော မဇ္ဈတ္တာကာရော ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ နာမ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ကိံ ကထိတံ? ဧကစိတ္တက္ခဏိကာ နာနာသရသလက္ခဏာ ဝိပဿနာဗောဇ္ဈင်္ဂါ နာမ ကထိတာ.
ဝိဝေကနိဿိတန္တိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ. ဧတ္ထ ပန သောဠသက္ခတ္တုကာ အာနာပါနဿတိ မိဿကာ ကထိတာ၊ အာနာပါနမူလကာ သတိပဋ္ဌာနာ ပုဗ္ဗဘာဂါ၊ တေသံ မူလဘူတာ အာနာပါနဿတိ ပုဗ္ဗဘာဂါ. ဗောဇ္ဈင်္ဂမူလကာ သတိပဋ္ဌာနာ ပုဗ္ဗဘာဂါ၊ တေပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ပုဗ္ဗဘာဂါဝ. ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိပူရကာ ပန ဗောဇ္ဈင်္ဂါ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရာ၊ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိယော အရိယဖလသမ္ပယုတ္တာ. ဝိဇ္ဇာ ဝါ စတုတ္ထမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ၊ ဝိမုတ္တိ ဖလသမ္ပယုတ္တာတိ. စတုတ္ထပဉ္စမဆဋ္ဌာနိပိ ဣမိနာဝ သမာနပရိစ္ဆေဒါနိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.
အာနာပါနသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.