၁. သဂါထာဝဂ္ဂေါ

၁. သမာဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄၉. ဝေဒနာသံယုတ္တေ သဂါထာဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သမာဟိတောတိ ဥပစာရေန ဝါ အပ္ပနာယ ဝါ သမာဟိတော. ဝေဒနာ စ ပဇာနာတီတိ ဝေဒနာ ဒုက္ခသစ္စဝသေန ပဇာနာတိ. ဝေဒနာနဉ္စ သမ္ဘဝန္တိ တာသံယေဝ သမ္ဘဝံ သမုဒယသစ္စဝသေန ပဇာနာတိ. ယတ္ထ စေတာတိ ယတ္ထေတာ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တံ နိဗ္ဗာနံ နိရောဓသစ္စဝသေန ပဇာနာတိ. ခယဂါမိနန္တိ တာသံယေဝ ဝေဒနာနံ ခယဂါမိနံ မဂ္ဂံ မဂ္ဂသစ္စဝသေန ပဇာနာတိ. နိစ္ဆာတော ပရိနိဗ္ဗုတောတိ နိတ္တဏှော ဟုတွာ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတော. ဧဝမေတ္ထ သုတ္တေ သမ္မသနစာရဝေဒနာ ကထိတာ. ဂါထာသု ဒွီဟိ ပဒေဟိ သမထဝိပဿနာ ကထိတာ၊ သေသေဟိ စတုသစ္စံ ကထိတံ. ဧဝမေတ္ထ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကော စတုဘူမကဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ ဝုတ္တော.

၂. သုခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၀. ဒုတိယေ အဒုက္ခမသုခံ သဟာတိ အဒုက္ခမသုခဉ္စ သုခဒုက္ခေဟိ သဟ. အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စာတိ အတ္တနော စ ပရဿ စ. မောသဓမ္မန္တိ နဿနသဘာဝံ. ပလောကိနန္တိ ပလုဇ္ဇနကံ ဘိဇ္ဇနသဘာဝံ. ဖုဿ ဖုဿ ဝယံ ပဿန္တိ ဉာဏေန ဖုသိတွာ ဖုသိတွာ ဝယံ ပဿန္တော. ဧဝံ တတ္ထ ဝိရဇ္ဇတီတိ ဧဝံ တာသု ဝေဒနာသု ဝိရဇ္ဇတိ. ဣဓာပိ သုတ္တေ သမ္မသနစာရဝေဒနာ ကထိတာ၊ ဂါထာသု ဉာဏဖုသနံ.

၃. ပဟာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၁. တတိယေ အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှန္တိ သဗ္ဗမ္ပိ တဏှံ ဆိန္ဒိ သမုစ္ဆိန္ဒိ. ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနန္တိ ဒသဝိဓမ္ပိ သံယောဇနံ ပရိဝတ္တယိ နိမ္မူလကမကာသိ. သမ္မာတိ ဟေတုနာ ကာရဏေန. မာနာဘိသမယာတိ မာနဿ ဒဿနာဘိသမယာ၊ ပဟာနာဘိသမယာ စ. အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဟိ ကိစ္စဝသေန မာနံ သမ္ပဿတိ၊ အယမဿ ဒဿနာဘိသမယော. တေန ဒိဋ္ဌော ပန သော တာဝဒေဝ ပဟီယတိ၊ ဒိဋ္ဌဝိသေန ဒိဋ္ဌသတ္တာနံ ဇီဝိတံ ဝိယ. အယမဿ ပဟာနာဘိသမယော.

အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာတိ ဧဝံ အရဟတ္တမဂ္ဂေန မာနဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ စ ပဟီနတ္တာ စ ယေ ဣမေ ‘‘ကာယဗန္ဓနဿ အန္တော ဇီရတိ (စူဠဝ. ၂၇၈) ဟရိတန္တံ ဝါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၃၀၄) ဧဝံ ဝုတ္တအန္တိမမရိယာဒန္တော စ၊ ‘‘အန္တမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇီဝိကာန’’န္တိ (ဣတိဝု. ၉၁၊ သံ. နိ. ၃.၈၀) ဧဝံ ဝုတ္တလာမကန္တော စ၊ ‘‘သက္ကာယော ဧကော အန္တော’’တိ (အ. နိ. ၆.၆၁၊ စူဠနိ. တိဿမေတ္တေယျမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၁၁) ဧဝံ ဝုတ္တကောဋ္ဌာသန္တော စ၊ ‘‘ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿ သဗ္ဗပစ္စယသင်္ခယာ’’တိ (သံ နိ. ၂.၅၁၊ ၂.၄.၇၁၊ ဥဒါ. ၇၁) ဧဝံ ဝုတ္တကောဋန္တော စာတိ စတ္တာရော အန္တာ၊ တေသု သဗ္ဗဿေဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အဒုံ စတုတ္ထကောဋိသင်္ခါတံ အန္တမကာသိ၊ ပရိစ္ဆေဒံ ပရိဝဋုမံ အကာသိ၊ အန္တိမသမုဿယမတ္တာဝသေသံ ဒုက္ခမကာသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

သမ္ပဇညံ န ရိဉ္စတီတိ သမ္ပဇညံ န ဇဟတိ. သင်္ချံ နောပေတီတိ ရတ္တော ဒုဋ္ဌော မူဠှောတိ ပညတ္တိံ န ဥပေတိ၊ တံ ပညတ္တိံ ပဟာယ ခီဏာသဝေါ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အာရမ္မဏာနုသယော ကထိတော.

၄. ပါတာလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၂. စတုတ္ထေ ပါတာလောတိ ပါတဿ အလံ ပရိယတ္တော၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ ပတိဋ္ဌာတိ ပါတာလော. အသန္တံ အဝိဇ္ဇမာနန္တိ အသမ္ဘူတတ္တံ အပညာယမာနတ္တံ. ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတီတိ အတ္ထိ မဟာသမုဒ္ဒေ ပါတာလောတိ ဧဝံ ဝါစံ. သော ဟိ ယံ တံ ဗလဝါမုခံ မဟာသမုဒ္ဒဿ ဥဒကံ ဝေဂေန ပက္ခန္ဒိတွာ စက္ကဝါဠံ ဝါ သိနေရုံ ဝါ အာဟစ္စ ယောဇနဒွိယောဇနဒသယောဇနပ္ပမာဏမ္ပိ ဥဂ္ဂန္တွာ ပုန မဟာသမုဒ္ဒေ ပတတိ၊ ယဿ ပတိတဋ္ဌာနေ မဟာနရကပပါတော ဝိယ ဟောတိ၊ ယံ လောကေ ဗလဝါမုခန္တိ ဝုစ္စတိ. တံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝဒတိ.

ယသ္မာ ပန တတ္ထ တထာရူပါနံ မစ္ဆကစ္ဆပဒေဝဒါနဝါနံ ပတိဋ္ဌာပိ ဟောတိ သုခနိဝါသောပိ၊ တသ္မာ အသန္တံ အသံဝိဇ္ဇမာနံ တံ တံ ဝါစံ ဘာသတိ နာမ. ယသ္မာ ပန သဗ္ဗပုထုဇ္ဇနာ သာရီရိကာယ ဒုက္ခဝေဒနာယ ပတိဋ္ဌာတုံ န သက္ကောန္တိ၊ တသ္မာ ပါတဿ အလန္တိ အတ္ထေန အယမေဝ ပါတာလောတိ ဒဿေန္တော သာရီရိကာနံ ခေါ ဧတံ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ.

ပါတာလေ န ပစ္စုဋ္ဌာသီတိ ပါတာလသ္မိံ န ပတိဋ္ဌာသိ. ဂါဓန္တိ ပတိဋ္ဌံ. အက္ကန္ဒတီတိ အနိဗဒ္ဓံ ဝိပ္ပလာပံ ဝိလပန္တော ကန္ဒတိ. ဒုဗ္ဗလောတိ ဒုဗ္ဗလဉာဏော. အပ္ပထာမကောတိ ဉာဏထာမဿ ပရိတ္တတာယ ပရိတ္တထာမကော. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အရိယသာဝကောတိ သောတာပန္နော. သောတာပန္နော ဟိ ဧတ္ထ ဓုရံ၊ ဗလဝဝိပဿကော န တိက္ခဗုဒ္ဓိ ဥပ္ပန္နံ ဝေဒနံ အနနုဝတ္တိတွာ ပတိဋ္ဌာတုံ သမတ္ထော ယောဂါဝစရောပိ ဝဋ္ဋတိ.

၅. ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၃. ပဉ္စမေ ဒုက္ခတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ ဝိပရိဏာမနဝသေန ဒုက္ခတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သလ္လတောတိ ဒုက္ခာပနဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန သလ္လာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အနိစ္စတောတိ အဒုက္ခမသုခါ ဟုတွာ အဘာဝါကာရေန အနိစ္စတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အဒ္ဒါတိ အဒ္ဒသ. သန္တန္တိ သန္တသဘာဝံ.

၆. သလ္လသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၄. ဆဋ္ဌေ တတြာတိ တေသု ဒွီသု ဇနေသု. အနုဝေဓံ ဝိဇ္ဈေယျာတိ တဿေဝ ဝဏမုခဿ အင်္ဂုလန္တရေ ဝါ ဒွင်္ဂုလန္တရေ ဝါ အာသန္နပဒေသေ အနုဂတဝေဓံ. ဧဝံ ဝိဒ္ဓဿ ဟိ သာ အနုဝေဓာ ဝေဒနာ ပဌမဝေဒနာယ ဗလဝတရာ ဟောတိ၊ ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဒေါမနဿဝေဒနာပိ ဧဝမေဝ ပုရိမဝေဒနာယ ဗလဝတရာ ဟောတိ. ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ နိဿရဏန္တိ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဟိ သမာဓိမဂ္ဂဖလာနိ နိဿရဏံ၊ တံ သော န ဇာနာတိ၊ ကာမသုခမေဝ နိဿရဏန္တိ ဇာနာတိ. တာသံ ဝေဒနာနန္တိ တာသံ သုခဒုက္ခဝေဒနာနံ. သညုတ္တော နံ ဝေဒယတီတိ ကိလေသေဟိ သမ္ပယုတ္တောဝ ဟုတွာ တံ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ န ဝိပ္ပယုတ္တော. သညုတ္တော ဒုက္ခသ္မာတိ ကရဏတ္ထေ နိဿက္ကံ၊ ဒုက္ခေန သမ္ပယုတ္တောတိ အတ္ထော. သင်္ခါတဓမ္မဿာတိ ဝိဒိတဓမ္မဿ တုလိတဓမ္မဿ. ဗဟုဿုတဿာတိ ပရိယတ္တိဗဟုဿုတဿ ပဋိဝေဓဗဟုဿုတဿ စ. သမ္မာ ပဇာနာတိ ဘဝဿ ပါရဂူတိ ဘဝဿ ပါရံ နိဗ္ဗာနံ ဂတော၊ တဒေဝ နိဗ္ဗာနံ သမ္မာ ပဇာနာတိ. ဣမသ္မိမ္ပိ သုတ္တေ အာရမ္မဏာနုသယောဝ ကထိတော. အရိယသာဝကေသု စ ခီဏာသဝေါ ဧတ္ထ ဓုရံ၊ အနာဂါမီပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

၇. ပဌမဂေလညသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၅. သတ္တမေ ယေန ဂိလာနသာလာ တေနုပသင်္ကမီတိ ‘‘သဒေဝကေ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော တထာဂတောပိ ဂိလာနုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ၊ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗယုတ္တကာ နာမ ဂိလာနာတိ ဘိက္ခူ သဒ္ဒဟိတွာ ဩကပ္ပေတွာ ဂိလာနေ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗေ မညိဿန္တီ’’တိ စ ‘‘ယေ တတ္ထ ကမ္မဋ္ဌာနသပ္ပါယာ၊ တေသံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေဿာမီ’’တိ စ စိန္တေတွာ ဥပသင်္ကမိ. ကာယေ ကာယာနုပဿီတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ပရတော ဝက္ခာမ. အနိစ္စာနုပဿီတိ အနိစ္စတံ အနုပဿန္တော. ဝယာနုပဿီတိ ဝယံ အနုပဿန္တော. ဝိရာဂါနုပဿီတိ ဝိရာဂံ အနုပဿန္တော. နိရောဓာနုပဿီတိ နိရောဓံ အနုပဿန္တော. ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီတိ ပဋိနိဿဂ္ဂံ အနုပဿန္တော.

ဧတ္တာဝတာ ကိံ ဒဿိတံ ဟောတိ? ဣမဿ ဘိက္ခုနော အာဂမနီယပဋိပဒါ၊ သတိပဋ္ဌာနာပိ ဟိ ပုဗ္ဗဘာဂါယေဝ၊ သမ္ပဇညေပိ အနိစ္စာနုပဿနာ ဝယာနုပဿနာ ဝိရာဂါနုပဿနာတိ စ ဣမာပိ တိဿော အနုပဿနာ ပုဗ္ဗဘာဂါယေဝ၊ နိရောဓာနုပဿနာပိ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာပိ ဣမာ ဒွေ မိဿကာ. ဧတ္တာဝတာ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာကာလော ဒဿိတောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

၈-၉. ဒုတိယဂေလညသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၅၆-၂၅၇. အဋ္ဌမေ ဣမမေဝ ဖဿံ ပဋိစ္စာတိ ဝုတ္တေ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယေန ဝုတ္တံ၊ အတ္ထတော ပနေတံ နိန္နာနာကရဏံ. ကာယောဝ ဟိ ဧတ္ထ ဖဿောတိ ဝုတ္တော. နဝမံ ဥတ္တာနမေဝ.

၁၀. ဖဿမူလကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၈. ဒသမေ သုခဝေဒနိယန္တိ သုခဝေဒနာယ ပစ္စယဘူတံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. အနုပဒဝဏ္ဏနာ ပနေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတာဝ. ဣမသ္မိံ သုတ္တဒွယေ သမ္မသနစာရဝေဒနာ ကထိတာ.

သဂါထာဝဂ္ဂေါ ပဌမော.