၃. သဗ္ဗဝဂ္ဂေါ

၁. သဗ္ဗသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. သဗ္ဗဝဂ္ဂဿ ပဌမေ သဗ္ဗံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေတိ သဗ္ဗံ နာမ စတုဗ္ဗိဓံ – သဗ္ဗသဗ္ဗံ၊ အာယတနသဗ္ဗံ၊ သက္ကာယသဗ္ဗံ၊ ပဒေသသဗ္ဗန္တိ. တတ္ထ –

‘‘န တဿ အဒ္ဒိဋ္ဌမိဓအတ္ထိ ကိဉ္စိ၊

အထော အဝိညာတမဇာနိတဗ္ဗံ၊

သဗ္ဗံ အဘိညာသိ ယဒတ္ထိ နေယျံ၊

တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူ’’တိ. (မဟာနိ. ၁၅၆၊ စူဠနိ. ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ၃၂၊ ပဋိ. မ. ၁.၁၂၁) –

ဣဒံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ၊ တံ သုဏာထာ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၄) ဣဒံ အာယတနသဗ္ဗံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗဓမ္မမူလပရိယာယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁) ဣဒံ သက္ကာယသဗ္ဗံ နာမ. ‘‘သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝါ ပန ပဌမသမန္နာဟာရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ။ တဇ္ဇာမနောဓာတူ’’တိ ဣဒံ ပဒေသသဗ္ဗံ နာမ. ဣတိ ပဉ္စာရမ္မဏမတ္တံ ပဒေသသဗ္ဗံ. တေဘူမကဓမ္မာ သက္ကာယသဗ္ဗံ. စတုဘူမကဓမ္မာ အာယတနသဗ္ဗံ. ယံကိဉ္စိ နေယျံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ. ပဒေသသဗ္ဗံ သက္ကာယသဗ္ဗံ န ပါပုဏာတိ၊ သက္ကာယသဗ္ဗံ အာယတနသဗ္ဗံ န ပါပုဏာတိ၊ အာယတနသဗ္ဗံ သဗ္ဗသဗ္ဗံ န ပါပုဏာတိ. ကသ္မာ? သဗ္ဗညုတညာဏဿ အယံ နာမ ဓမ္မော အာရမ္မဏံ န ဟောတီတိ နတ္ထိတာယ. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ အာယတနသဗ္ဗံ အဓိပ္ပေတံ.

ပစ္စက္ခာယာတိ ပဋိက္ခိပိတွာ. ဝါစာဝတ္ထုကမေဝဿာတိ၊ ဝါစာယ ဝတ္တဗ္ဗဝတ္ထုမတ္တကမေဝ ဘဝေယျ. ဣမာနိ ပန ဒွါဒသာယတနာနိ အတိက္ကမိတွာ အယံ နာမ အညော သဘာဝဓမ္မော အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ န သက္ကုဏေယျ. ပုဋ္ဌော စ န သမ္ပာယေယျာတိ၊ ‘‘ကတမံ အညံ သဗ္ဗံ နာမာ’’တိ? ပုစ္ဆိတော၊ ‘‘ဣဒံ နာမာ’’တိ ဝစနေန သမ္ပာဒေတုံ န သက္ကုဏေယျ. ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ဒုက္ခံ အာပဇ္ဇေယျ. ယထာ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိသယသ္မိန္တိ ဧတ္ထ တန္တိ နိပါတမတ္တံ. ယထာတိ ကာရဏဝစနံ၊ ယသ္မာ အဝိသယေ ပုဋ္ဌောတိ အတ္ထော. အဝိသယသ္မိဉှိ သတ္တာနံ ဝိဃာတောဝ ဟောတိ၊ ကူဋာဂါရမတ္တံ သိလံ သီသေန ဥက္ခိပိတွာ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကေ တရဏံ အဝိသယော၊ တထာ စန္ဒိမသူရိယာနံ အာကဍ္ဎိတွာ ပါတနံ၊ တသ္မိံ အဝိသယေ ဝါယမန္တော ဝိဃာတမေဝ အာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ဣမသ္မိမ္ပိ အဝိသယေ ဝိဃာတမေဝ အာပဇ္ဇေယျာတိ အဓိပ္ပါယော.

၂. ပဟာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄. ဒုတိယေ သဗ္ဗပ္ပဟာနာယာတိ သဗ္ဗဿ ပဟာနာယ. စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတန္တိ စက္ခုသမ္ဖဿံ မူလပစ္စယံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဇဝနဝေဒနာ. စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. သောတဒွါရာဒိဝေဒနာပစ္စယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္ထ ပန မနောတိ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ. ဓမ္မာတိ အာရမ္မဏံ. မနောဝိညာဏန္တိ သဟာဝဇ္ဇနကဇဝနံ. မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော. ဝေဒယိတန္တိ သဟာဝဇ္ဇနဝေဒနာယ ဇဝနဝေဒနာ. ဘဝင်္ဂသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. အာဝဇ္ဇနံ ဘဝင်္ဂတော အမောစေတွာ မနောတိ သဟာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဓမ္မာတိ အာရမ္မဏံ. မနောဝိညာဏန္တိ ဇဝနဝိညာဏံ. မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော. ဝေဒယိတန္တိ ဇဝနသဟဇာတာ ဝေဒနာ. သဟာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂသဟဇာတာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ယာ ပနေတ္ထ ဒေသနာ အနုသိဋ္ဌိအာဏာ၊ အယံ ပဏ္ဏတ္တိ နာမာတိ.

၃. အဘိညာပရိညာပဟာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅. တတိယေ သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယာတိ သဗ္ဗံ အဘိဇာနိတွာ ပရိဇာနိတွာ ပဇဟနတ္ထာယ. အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗန္တိ အဘိဇာနိတွာ ပရိဇာနိတွာ ပဟာတဗ္ဗံ. သေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၄. ပဌမအပရိဇာနနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၆. စတုတ္ထေ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟန္တိ အနဘိဇာနန္တော အပရိဇာနန္တော အဝိရာဇေန္တော အပ္ပဇဟန္တော. ဧတ္ထ စ အဝိရာဇေန္တောတိ အဝိဂစ္ဆာပေန္တော. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ တိဿောပိ ပရိညာ ကထိတာ ဟောန္တိ. ‘‘အဘိဇာန’’န္တိ ဟိ ဝစနေန ဉာတပရိညာ ကထိတာ၊ ‘‘ပရိဇာန’’န္တိ ဝစနေန တီရဏပရိညာ၊ ‘‘ဝိရာဇယံ ပဇဟ’’န္တိ ဒွီဟိ ပဟာနပရိညာတိ.

၅. ဒုတိယအပရိဇာနနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၇. ပဉ္စမေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာတိ ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတရူပမေဝ ဂဟေတွာ ဒဿေတိ. ဟေဋ္ဌာ ဝါ အာပါထဂတံ ဂဟိတံ၊ ဣဓ အနာပါထဂတံ. ဣဒံ ပနေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ – ဟေဋ္ဌာ အာပါထဂတမ္ပိ အနာပါထဂတမ္ပိ ဂဟိတမေဝ၊ ဣဓ ပန စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာ တယော ခန္ဓာ. တေ ဟိ စက္ခုဝိညာဏေန သဟ ဝိညာတဗ္ဗတ္တာ ‘‘စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တာ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော.

၆. အာဒိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၈. ဆဋ္ဌေ ဂယာသီသေတိ ဂယာဂါမဿ ဟိ အဝိဒူရေ ဂယာတိ ဧကာ ပေါက္ခရဏီပိ အတ္ထိ နဒီပိ၊ ဂယာသီသနာမကော ဟတ္ထိကုမ္ဘသဒိသော ပိဋ္ဌိပါသာဏောပိ၊ ယတ္ထ ဘိက္ခုသဟဿဿပိ ဩကာသော ပဟောတိ၊ ဘဂဝါ တတ္ထ ဝိဟရတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဂယာသီသေ’’တိ. ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ တေသံ သပ္ပါယဓမ္မဒေသနံ ဝိစိနိတွာ တံ ဒေသေဿာမီတိ အာမန္တေသိ.

တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – ဣတော ကိရ ဒွါနဝုတိကပ္ပေ မဟိန္ဒော နာမ ရာဇာ အဟောသိ. တဿ ဇေဋ္ဌပုတ္တော ဖုဿော နာမ. သော ပူရိတပါရမီ ပစ္ဆိမဘဝိကသတ္တော၊ ပရိပါကဂတေ ဉာဏေ ဗောဓိမဏ္ဍံ အာရုယှ သဗ္ဗညုတံ ပဋိဝိဇ္ဈိ. ရညော ကနိဋ္ဌပုတ္တော တဿ အဂ္ဂသာဝကော အဟောသိ၊ ပုရောဟိတပုတ္တော ဒုတိယသာဝကော. ရာဇာ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌပုတ္တော နိက္ခမိတွာ ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ ကနိဋ္ဌပုတ္တော အဂ္ဂသာဝကော၊ ပုရောဟိတပုတ္တော ဒုတိယသာဝကော’’တိ. သော ‘‘အမှာကံယေဝ ဗုဒ္ဓေါ၊ အမှာကံ ဓမ္မော၊ အမှာကံ သံဃော’’တိ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဝိဟာရဒွါရကောဋ္ဌကတော ယာဝ အတ္တနော ဃရဒွါရာ ဥဘတော ဝေဠုဘိတ္တိကုဋိကာဟိ ပရိက္ခိပိတွာ မတ္ထကေ သုဝဏ္ဏတာရကခစိတသမောသရိတဂန္ဓဒါမမာလာဒါမဝိတာနံ ဗန္ဓာပေတွာ ဟေဋ္ဌာ ရဇတဝဏ္ဏံ ဝါလုကံ သန္ထရိတွာ ပုပ္ဖါနိ ဝိကိရာပေတွာ တေန မဂ္ဂေန ဘဂဝတော အာဂမနံ ကာရေသိ.

သတ္ထာ ဝိဟာရသ္မိံယေဝ ဌိတော စီဝရံ ပါရုပိတွာ အန္တောသာဏိယာဝ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ရာဇဂေဟံ အာဂစ္ဆတိ၊ ကတဘတ္တကိစ္စော အန္တောသာဏိယာဝ ဂစ္ဆတိ. ကောစိ ကဋစ္ဆုဘိက္ခာမတ္တမ္ပိ ဒါတုံ န လဘတိ. တတော နာဂရာ ဥဇ္ဈာယိံသု၊ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော၊ န စ မယံ ပုညာနိ ကာတုံ လဘာမ. ယထာ ဟိ စန္ဒိမသူရိယာ သဗ္ဗေသံ အာလောကံ ကရောန္တိ၊ ဧဝံ ဗုဒ္ဓါ နာမ သဗ္ဗေသံ ဟိတတ္ထာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ အယံ ပန ရာဇာ သဗ္ဗေသံ ပုညစေတနံ အတ္တနောယေဝ အန္တော ပဝေသေတီ’’တိ.

တဿ စ ရညော အညေ တယော ပုတ္တာ အတ္ထိ. နာဂရာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဟုတွာ သမ္မန္တယိံသု၊ ‘‘ရာဇကုလေဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဋော နာမ နတ္ထိ၊ ဧကံ ဥပါယံ ကရောမာ’’တိ. တေ ပစ္စန္တေ စောရေ ဥဋ္ဌာပေတွာ၊ ‘‘ကတိပယာ ဂါမာ ပဟဋာ’’တိ သာသနံ အာဟရာပေတွာ ရညော အာရောစယိံသု. ရာဇာ ပုတ္တေ ပက္ကောသာပေတွာ‘‘တာတာ၊ အဟံ မဟလ္လကော၊ ဂစ္ဆထ စောရေ ဝူပသမေထာ’’တိ ပေသေသိ. ပယုတ္တစောရာ ဣတော စိတော စ အဝိပ္ပကိရိတွာ တေသံ သန္တိကမေဝ အာဂစ္ဆိံသု. တေ အနာဝါသေ ဂါမေ ဝါသေတွာ ‘‘ဝူပသမိတာ စောရာ’’တိ အာဂန္တွာ ရာဇာနံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌံသု.

ရာဇာ တုဋ္ဌော ‘‘တာတာ၊ ဝရံ ဝေါ ဒေမီ’’တိ အာဟ. တေ အဓိဝါသေတွာ ဂန္တွာ နာဂရေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တယိံသု၊ ‘‘ရညာ အမှာကံ ဝရော ဒိန္နော. ကိံ ဂဏှာမာ’’တိ? အယျပုတ္တာ၊ တုမှာကံ ဟတ္ထိအဿာဒယော န ဒုလ္လဘာ၊ ဗုဒ္ဓရတနံ ပန ဒုလ္လဘံ၊ န သဗ္ဗကာလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တုမှာကံ ဇေဋ္ဌဘာတိကဿ ဖုဿဗုဒ္ဓဿ ပဋိဇဂ္ဂနဝရံ ဂဏှထာတိ. တေ ‘‘ဧဝံ ကရိဿာမာ’’တိ နာဂရာနံ ပဋိဿုဏိတွာ ကတမဿုကမ္မာ သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ရညော သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘ဒေဝ၊ နော ဝရံ ဒေထာ’’တိ ယာစိံသု. ကိံ ဂဏှိဿထ တာတာတိ? ဒေဝ၊ အမှာကံ ဟတ္ထိအဿာဒီဟိ အတ္ထော နတ္ထိ၊ ဇေဋ္ဌဘာတိကဿ နော ဖုဿဗုဒ္ဓဿ ပဋိဇဂ္ဂနဝရံ ဒေထာတိ. ‘‘အယံ ဝရော န သက္ကာ မယာ ဇီဝမာနေန ဒါတု’’န္တိ ဒွေ ကဏ္ဏေ ပိဒဟိ. ‘‘ဒေဝ၊ န တုမှေ အမှေဟိ ဗလက္ကာရေန ဝရံ ဒါပိတာ၊ တုမှေဟိ အတ္တနော ရုစိယာ တုဋ္ဌေဟိ ဒိန္နော. ကိံ၊ ဒေဝ၊ ရာဇကုလဿ ဒွေ ကထာ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ? သစ္စဝါဒိတာယ ဘဏိံသု.

ရာဇာ ဝိနိဝတ္တိတုံ အလဘန္တော – ‘‘တာတာ၊ သတ္တ သံဝစ္ဆရေ သတ္တ မာသေ သတ္တ စ ဒိဝသေ ဥပဋ္ဌဟိတွာ တုမှာကံ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘သုန္ဒရံ၊ ဒေဝ၊ ပါဋိဘောဂံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘ကိဿ ပါဋိဘောဂံ တာတာ’’တိ? ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ အမရဏပါဋိဘောဂံ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တာတာ၊ အယုတ္တံ ပါဋိဘောဂံ ဒါပေထ၊ န သက္ကာ ဧဝံ ပါဋိဘောဂံ ဒါတုံ၊ တိဏဂ္ဂေ ဥဿာဝဗိန္ဒုသဒိသံ သတ္တာနံ ဇီဝိတ’’န္တိ. ‘‘နော စေ၊ ဒေဝ၊ ပါဋိဘောဂံ ဒေထ၊ မယံ အန္တရာ မတာ ကိံ ကုသလံ ကရိဿာမာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ၊ တာတာ၊ ဆ သံဝစ္ဆရာနိ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ပဉ္စ၊ စတ္တာရိ၊ တီဏိ၊ ဒွေ၊ ဧကံ သံဝစ္ဆရံ ဒေထ’’. ‘‘သတ္တ၊ ဆ မာသေ ဒေထ။ပေ။ မာသဍ္ဎမတ္တံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ သတ္တဒိဝသမတ္တံ ဒေထာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဒေဝါတိ သတ္တ ဒိဝသေ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု’’. ရာဇာ သတ္တ သံဝစ္ဆရေ သတ္တ မာသေ သတ္တ ဒိဝသေ ကတ္တဗ္ဗသက္ကာရံ သတ္တသုယေဝ ဒိဝသေသု အကာသိ.

တတော ပုတ္တာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ သတ္ထာရံ ပေသေတုံ အဋ္ဌဥသဘဝိတ္ထတံ မဂ္ဂံ အလင်္ကာရာပေသိ၊ မဇ္ဈဋ္ဌာနေ စတုဥသဘပ္ပမာဏံ ပဒေသံ ဟတ္ထီဟိ မဒ္ဒါပေတွာ ကသိဏမဏ္ဍလသဒိသံ ကတွာ ဝါလုကာယ သန္ထရာပေတွာ ပုပ္ဖါဘိကိဏ္ဏမကာသိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ကဒလိယော စ ပုဏ္ဏဃဋေ စ ဌပါပေတွာ ဓဇပဋာကာ ဥက္ခိပါပေသိ. ဥသဘေ ဥသဘေ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာပေသိ၊ အပရဘာဂေ ဒွီသု ပဿေသု ဂန္ဓမာလာပုပ္ဖါပဏေ ပသာရာပေသိ. မဇ္ဈဋ္ဌာနေ စတုဥသဘဝိတ္ထာရဿ အလင်္ကတမဂ္ဂဿ ဥဘောသု ပဿေသု ဒွေ ဒွေ ဥသဘဝိတ္ထာရေ မဂ္ဂေ ခါဏုကဏ္ဋကေ ဟရာပေတွာ ဒဏ္ဍဒီပိကာယော ကာရာပေသိ. ရာဇပုတ္တာပိ အတ္တနော အာဏာပဝတ္တိဋ္ဌာနေ သောဠသဥသဘမဂ္ဂံ တထေဝ အလင်္ကာရာပေသုံ.

ရာဇာ အတ္တနော အာဏာပဝတ္တိဋ္ဌာနဿ ကေဒါရသီမံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပရိဒေဝမာနော၊ ‘‘တာတာ၊ မယှံ ဒက္ခိဏက္ခိံ ဥပ္ပါဋေတွာ ဂဏှန္တာ ဝိယ ဂစ္ဆထ၊ ဧဝံ ဂဏှိတွာ ဂတာ ပန ဗုဒ္ဓါနံ အနုစ္ဆဝိကံ ကရေယျာထ. မာ သုရာသောဏ္ဍာ ဝိယ ပမတ္တာ ဝိစရိတ္ထာ’’တိ အာဟ. တေ ‘‘ဇာနိဿာမ မယံ၊ ဒေဝါ’’တိ သတ္ထာရံ ဂဟေတွာ ဂတာ၊ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ သတ္ထု နိယျာတေတွာ တတ္ထ သတ္ထာရံ ပဋိဇဂ္ဂန္တာ ကာလေန ထေရာသနေ၊ ကာလေန မဇ္ဈိမာသနေ၊ ကာလေန သံဃနဝကာသနေ တိဋ္ဌန္တိ. ဒါနံ ဥပပရိက္ခမာနာနံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဇနာနံ ဧကသဒိသမေဝ အဟောသိ. တေ ဥပကဋ္ဌာယ ဝဿူပနာယိကာယ စိန္တယိံသု – ‘‘ကထံ နု ခေါ သတ္ထု အဇ္ဈာသယံ ဂဏှေယျာမာ’’တိ? အထ နေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဗုဒ္ဓါ နာမ ဓမ္မဂရုနော၊ န အာမိသဂရုနော၊ သီလေ ပတိဋ္ဌမာနာ မယံ သတ္ထု အဇ္ဈာသယံ ဂဟေတုံ သက္ခိဿာမာ’’တိ ဒါနသံဝိဓာယကေ မနုဿေ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ‘‘တာတာ၊ ဣမိနာဝ နီဟာရေန ယာဂုဘတ္တခါဒနီယာဒီနိ သမ္ပာဒေန္တာ ဒါနံ ပဝတ္တေထာ’’တိ ဝတွာ ဒါနသံဝိဒဟနပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိံသု.

အထ နေသံ ဇေဋ္ဌဘာတာ ပဉ္စသတေ ပုရိသေ အာဒါယ ဒသသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာယ ဒွေ ကာသာယာနိ အစ္ဆာဒေတွာ ကပ္ပိယံ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော ဝါသံ ကပ္ပေသိ. မဇ္ဈိမော တီဟိ၊ ကနိဋ္ဌော ဒွီဟိ ပုရိသသတေဟိ သဒ္ဓိံ တထေဝ ပဋိပဇ္ဇိ. တေ ယာဝဇီဝံ သတ္ထာရံ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သတ္ထာ တေသံယေဝ သန္တိကေ ပရိနိဗ္ဗာယိ.

တေပိ ကာလံ ကတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ဒွါနဝုတိကပ္ပေ မနုဿလောကတော ဒေဝလောကံ၊ ဒေဝလောကတော စ မနုဿလောကံ သံသရန္တာ အမှာကံ သတ္ထုကာလေ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ မနုဿလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေသံ ဒါနဂ္ဂေ ဗျာဝဋော မဟာအမစ္စော အင်္ဂမဂဓာနံ ရာဇာ ဗိမ္ဗိသာရော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တေ တဿေဝ ရညော ရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိံသု. ဇေဋ္ဌဘာတာ ဇေဋ္ဌောဝ ဇာတော၊ မဇ္ဈိမကနိဋ္ဌာ မဇ္ဈိမကနိဋ္ဌာယေဝ. ယေပိ တေသံ ပရိဝါရမနုဿာ၊ တေ ပရိဝါရမနုဿာဝ ဇာတာ. တေ ဝုဒ္ဓိမနွာယ တယောပိ ဇနာ တံ ပုရိသသဟဿံ အာဒါယ နိက္ခမိတွာ တာပသာ ဟုတွာ ဥရုဝေလာယံ နဒီတီရေယေဝ ဝသိံသု. အင်္ဂမဂဓဝါသိနော မာသေ မာသေ တေသံ မဟာသက္ကာရံ အဘိဟရန္တိ.

အထ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော ကတာဘိနိက္ခမနော အနုပုဗ္ဗေန သဗ္ဗညုတံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော ယသာဒယော ကုလပုတ္တေ ဝိနေတွာ သဋ္ဌိ အရဟန္တေ ဓမ္မဒေသနတ္ထာယ ဒိသာသု ဥယျောဇေတွာ သယံ ပတ္တစီဝရမာဒါယ – ‘‘တေ တယော ဇဋိလဘာတိကေ ဒမေဿာမီ’’တိ ဥရုဝေလံ ဂန္တွာ အနေကေဟိ ပါဋိဟာရိယသတေဟိ တေသံ ဒိဋ္ဌိံ ဘိန္ဒိတွာ တေ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော တံ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရဓရံ သမဏသဟဿံ အာဒါယ ဂယာသီသံ ဂန္တွာ တေဟိ ပရိဝါရိတော နိသီဒိတွာ၊ – ‘‘ကတရာ နု ခေါ ဧတေသံ ဓမ္မကထာ သပ္ပါယာ’’တိ စိန္တေန္တော၊ ‘‘ဣမေ သာယံပါတံ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တိ. ဣမေသံ ဒွါဒသာယတနာနိ အာဒိတ္တာနိ သမ္ပဇ္ဇလိတာနိ ဝိယ ကတွာ ဒေသေဿာမိ၊ ဧဝံ ဣမေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ သက္ခိဿန္တီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနမကာသိ. အထ နေသံ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ဣမံ အာဒိတ္တပရိယာယံ အဘာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ တေသံ သပ္ပါယဓမ္မဒေသနံ ဝိစိနိတွာ တံ ဒေသေဿာမီတိ အာမန္တေသီ’’တိ. တတ္ထ အာဒိတ္တန္တိ ပဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဒုက္ခလက္ခဏံ ကထိတံ.

၇. အဒ္ဓဘူတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၉. သတ္တမေ အဒ္ဓဘူတန္တိ အဓိဘူတံ အဇ္ဈောတ္ထဋံ၊ ဥပဒ္ဒုတန္တိ အတ္ထော. ဣမသ္မိမ္ပိ သုတ္တေ ဒုက္ခလက္ခဏမေဝ ကထိတံ.

၈. သမုဂ္ဃါတသာရုပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၀. အဋ္ဌမေ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသာရုပ္ပန္တိ သဗ္ဗေသံ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိမညိတာနံ သမုဂ္ဃါတာယ အနုစ္ဆဝိကံ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. စက္ခုံ န မညတီတိ စက္ခုံ အဟန္တိ ဝါ မမန္တိ ဝါ ပရောတိ ဝါ ပရဿာတိ ဝါ န မညတိ. စက္ခုသ္မိံ န မညတီတိ အဟံ စက္ခုသ္မိံ၊ မမ ကိဉ္စနပလိဗောဓော စက္ခုသ္မိံ ပရော စက္ခုသ္မိံ၊ ပရဿ ကိဉ္စနပလိဗောဓော စက္ခုသ္မိန္တိ န မညတိ. စက္ခုတော န မညတီတိ အဟံ စက္ခုတော နိဂ္ဂတော၊ မမ ကိဉ္စနပလိဗောဓော စက္ခုတော နိဂ္ဂတော၊ ပရော စက္ခုတော နိဂ္ဂတော၊ ပရဿ ကိဉ္စနပလိဗောဓော စက္ခုတော နိဂ္ဂတောတိ ဧဝမ္ပိ န မညတိ၊ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိမညနာနံ ဧကမ္ပိ န ဥပ္ပါဒေတီတိ အတ္ထော. စက္ခုံ မေတိ န မညတီတိ မမ စက္ခူတိ န မညတိ၊ မမတ္တဘူတံ တဏှာမညနံ န ဥပ္ပါဒေတီတိ အတ္ထော. သေသံ ဥတ္တာနမေဝါတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတုစတ္တာလီသာယ ဌာနေသု အရဟတ္တံ ပါပေတွာ ဝိပဿနာ ကထိတာ.

၉. ပဌမသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၁. နဝမေ သမုဂ္ဃါတသပ္ပါယာတိ သမုဂ္ဃါတဿ ဥပကာရဘူတာ. တတော တံ ဟောတိ အညထာတိ တတော တံ အညေနာကာရေန ဟောတိ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတီတိ အညထာဘာဝံ ဝိပရိဏာမံ ဥပဂမနေန အညထာဘာဝီ ဟုတွာပိ ဘဝေသု သတ္တော လဂ္ဂေါ လဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါ အယံ လောကော ဘဝံယေဝ အဘိနန္ဒတိ. ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခန္ဓဓာတုအာယတနန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယတ္တကံ ဣဒံ ခန္ဓာ စ ဓာတုယော စ အာယတနာနိ စာတိ ခန္ဓဓာတုအာယတနံ. တမ္ပိ န မညတီတိ သဗ္ဗမ္ပိ န မညတီတိ ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတမေဝ သံကဍ္ဎိတွာ ပုန ဒဿေတိ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အဋ္ဌစတ္တာလီသာယ ဌာနေသု အရဟတ္တံ ပါပေတွာ ဝိပဿနာ ကထိတာ.

၁၀. ဒုတိယသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၂. ဒသမေ ဧတံ မမာတိအာဒီဟိ တီဟိ တီဟိ ပဒေဟိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဂါဟေ ဒဿေတွာ တိပရိဝဋ္ဋနယေန ဒေသနာ ကတာ. ပဋိပါဋိယာ ပန တီသုပိ ဣမေသု သုတ္တေသု သဟ ဝိပဿနာယ စတ္တာရောပိ မဂ္ဂါ ကထိတာတိ.

သဗ္ဗဝဂ္ဂေါ တတိယော.