၁၈. သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေါ

၁. ပဌမသမုဒ္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂၈. သမုဒ္ဒဝဂ္ဂဿ ပဌမေ စက္ခု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသဿ သမုဒ္ဒေါတိ ယဒိ ဒုပ္ပူရဏဋ္ဌေန ယဒိ ဝါ သမုဒ္ဒနဋ္ဌေန သမုဒ္ဒေါ၊ စက္ခုမေဝ သမုဒ္ဒေါ. တဿ ဟိ ပထဝိတော ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မလောကာ နီလာဒိအာရမ္မဏံ သမောသရန္တံ ပရိပုဏ္ဏဘာဝံ ကာတုံ န သက္ကောတိ၊ ဧဝံ ဒုပ္ပူရဏဋ္ဌေနပိ သမုဒ္ဒေါ. စက္ခု စ တေသု တေသု နီလာဒီသု အာရမ္မဏေသု သမုဒ္ဒတိ၊ အသံဝုတံ ဟုတွာ ဩသရမာနံ ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ ကာရဏဘာဝေန သဒေါသဂမနေန ဂစ္ဆတီတိ သမုဒ္ဒနဋ္ဌေနပိ သမုဒ္ဒေါ. တဿ ရူပမယော ဝေဂေါတိ သမုဒ္ဒဿ အပ္ပမာဏော ဦမိမယော ဝေဂေါ ဝိယ တဿာပိ စက္ခုသမုဒ္ဒဿ သမောသရန္တဿ နီလာဒိဘေဒဿ အာရမ္မဏဿ ဝသေန အပ္ပမေယျော ရူပမယော ဝေဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယော တံ ရူပမယံ ဝေဂံ သဟတီတိ ယော တံ စက္ခုသမုဒ္ဒေ သမောသဋံ ရူပမယံ ဝေဂံ၊ မနာပေ ရူပေ ရာဂံ၊ အမနာပေ ဒေါသံ၊ အသမပေက္ခိတေ မောဟန္တိ ဧဝံ ရာဂါဒိကိလေသေ အနုပ္ပါဒေန္တော ဥပေက္ခကဘာဝေန သဟတိ.

သဦမိန္တိအာဒီသု ကိလေသဦမီဟိ သဦမိံ. ကိလေသာဝဋ္ဋေဟိ သာဝဋ္ဋံ. ကိလေသဂါဟေဟိ သဂါဟံ. ကိလေသရက္ခသေဟိ သရက္ခသံ. ကောဓူပါယာသဿ စ ဝသေန သဦမိံ. ဝုတဉှေတံ ‘‘ဦမိဘယန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောဓူပါယာသဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ (ဣတိဝု. ၁၀၉၊ မ. နိ. ၂.၁၆၂၊ အ. နိ. ၄.၁၂၂). ကာမဂုဏဝသေန သာဝဋ္ဋံ. ဝုတဉှေတံ ‘‘အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟောတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစန’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၂၄၁). မာတုဂါမဝသေန သဂါဟံ သရက္ခသံ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဂါဟရက္ခသောတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ (ဣတိဝု. ၁၀၉). သေသဝါရေသုပိ ဧသေဝ နယော. သဘယံ ဒုတ္တရံ အစ္စတရီတိ ဦမိဘယေန သဘယံ ဒုရတိက္ကမံ အတိက္ကမိ. လောကန္တဂူတိ သင်္ခါရလောကဿ အန္တံ ဂတော. ပါရဂတောတိ ဝုစ္စတီတိ နိဗ္ဗာနံ ဂတောတိ ကထီယတိ.

၂-၃. ဒုတိယသမုဒ္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၂၉-၂၃၀. ဒုတိယေ သမုဒ္ဒေါတိ သမုဒ္ဒနဋ္ဌေန သမုဒ္ဒေါ၊ ကိလေဒနဋ္ဌေန တေမနဋ္ဌေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယေဘုယျေနာတိ ဌပေတွာ အရိယသာဝကေ. သမုန္နာတိ ကိလိန္နာ တိန္တာ နိမုဂ္ဂါ. တန္တာကုလကဇာတာတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတမေဝ. မစ္စုဇဟောတိ တယော မစ္စူ ဇဟိတွာ ဌိတော. နိရုပဓီတိ တီဟိ ဥပဓီဟိ အနုပဓိ. အပုနဗ္ဘဝါယာတိ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ. အမောဟယီ မစ္စုရာဇန္တိ ယထာ တဿ ဂတိံ န ဇာနာတိ၊ ဧဝံ မစ္စုရာဇာနံ မောဟေတွာ ဂတော. တတိယံ ဝုတ္တနယမေဝ.

၄-၆. ခီရရုက္ခောပမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၃၁-၂၃၃. စတုတ္ထေ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန အတ္ထိ၊ တေနေဝါဟ သော အပ္ပဟီနောတိ. ပရိတ္တာတိ၊ ပဗ္ဗတမတ္တမ္ပိ ရူပံ အနိဋ္ဌံ အရဇနီယံ ပရိတ္တံ နာမ ဟောတိ၊ ဧဝရူပါပိဿ ရူပါ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တီတိ ဒဿေတိ. ကော ပန ဝါဒေါ အဓိမတ္တာနန္တိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ ပနဿ ရဇနီယံ ဝတ္ထု စိတ္တံ ပရိယာဒိယတီတိ ဧတ္ထ ကာ ကထာ? ဧတ္ထ စ နခပိဋ္ဌိပမာဏမ္ပိ မဏိမုတ္တာဒိ ရဇနီယံ ဝတ္ထု အဓိမတ္တာရမ္မဏမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒဟရောတိအာဒီနိ တီဏိပိ အညမညဝေဝစနာနေဝ. အာဘိန္ဒေယျာတိ ပဟရေယျ ပဒါလေယျ ဝါ. ပဉ္စမေ တဒုဘယန္တိ တံ ဥဘယံ. ဆဋ္ဌံ ဥတ္တာနမေဝ.

၇. ဥဒါယီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၄. သတ္တမေ အနေကပရိယာယေနာတိ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ. ဣတိပါယန္တိ ဣတိပိ အယံ. ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အနိစ္စေန အနတ္တလက္ခဏံ ကထိတံ.

၈. အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၅. အဋ္ဌမေ အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ‘‘ဟတ္ထာ သောဘနာ ပါဒါ သောဘနာ’’တိ ဧဝံ အနုဗျဉ္ဇနဝသေန နိမိတ္တဂ္ဂါဟော. နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ဟိ သံသန္ဒေတွာ ဂဟဏံ၊ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟောတိ ဝိဘတ္တိဂဟဏံ. နိမိတ္တဂ္ဂါဟော ကုမ္ဘီလသဒိသော သဗ္ဗမေဝ ဂဏှာတိ၊ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟော ရတ္တပါသဒိသော ဝိဘဇိတွာ ဟတ္ထပါဒါဒီသု တံ တံ ကောဋ္ဌာသံ. ဣမေ ပန ဒွေ ဂါဟာ ဧကဇဝနဝါရေပိ လဗ္ဘန္တိ၊ နာနာဇဝနဝါရေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ.

နိမိတ္တဿာဒဂထိတန္တိ နိမိတ္တဿာဒေန ဂန္ထိတံ ဗဒ္ဓံ. ဝိညာဏန္တိ ကမ္မဝိညာဏံ. တသ္မိံ စေ သမယေ ကာလံ ကရေယျာတိ န ကောစိ သံကိလိဋ္ဌေန စိတ္တေန ကာလံ ကရောန္တော နာမ အတ္ထိ. သဗ္ဗသတ္တာနဉှိ ဘဝင်္ဂေနေဝ ကာလကိရိယာ ဟောတိ. ကိလေသဘယံ ပန ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ. သမယဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ. စက္ခုဒွါရသ္မိဉှိ အာပါထဂတေ အာရမ္မဏေ ရတ္တစိတ္တံ ဝါ ဒုဋ္ဌစိတ္တံ ဝါ မူဠှစိတ္တံ ဝါ အာရမ္မဏရသံ အနုဘဝိတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတရတိ၊ ဘဝင်္ဂေ ဌတွာ ကာလကိရိယံ ကရောတိ. တသ္မိံ သမယေ ကာလံ ကရောန္တဿ ဒွေဝ ဂတိယော ပါဋိကင်္ခါ၊ ဣမဿ သမယဿ ဝသေနေတံ ဝုတ္တံ.

ဣမံ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဒီနဝန္တိ ဣမံ အနေကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ နိရယေ အနုဘဝိတဗ္ဗံ ဒုက္ခံ သမ္ပဿမာနော ဧဝံ ဝဒါမိ တတ္တာယ အယောသလာကာယ အက္ခီနိ အဉ္ဇာပေတုကာမောတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယောသင်္ကုနာတိ အယသူလေန. သမ္ပလိမဋ္ဌန္တိ ဒွေပိ ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒါနိ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ပထဝိယံ အာကောဋနဝသေန သမ္ပလိမဋ္ဌံ.

တတိယဝါရေ သမ္ပလိမဋ္ဌန္တိ နခစ္ဆေဒနံ ပဝေသေတွာ ဥက္ခိပိတွာ သဟဓုနဋ္ဌေန ဆိန္ဒိတွာ ပါတနဝသေန သမ္ပလိမဋ္ဌံ. စတုတ္ထဝါရေ သမ္ပလိမဋ္ဌန္တိ ဗန္ဓနမူလံ ဆေတွာ ပါတနဝသေန သမ္ပလိမဋ္ဌံ. ပဉ္စမဝါရေ သမ္ပလိမဋ္ဌန္တိ တိခိဏာယ သတ္တိယာ ကာယပသာဒံ ဥပ္ပါဋေတွာ ပတနဝသေန သမ္ပလိမဋ္ဌံ. သတ္တိယာတိ ဧတ္ထ မဟတီ ဒဏ္ဍကဝါသိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သောတ္တန္တိ နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒေါက္ကမနံ. ယထာရူပါနံ ဝိတက္ကာနံ ဝသံ ဂတော သံဃံ ဘိန္ဒေယျာတိ ဣမိနာ ဝိတက္ကာနံ ယာဝ သံဃဘေဒါ ပါပကမ္မာဝဟနတာ ဒဿိတာ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

၉-၁၀. ပဌမဟတ္ထပါဒေါပမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၃၆-၂၃၇. နဝမေ ဟတ္ထေသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတီတိ ဟတ္ထေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု. ဒသမေ န ဟောတီတိ ဝုစ္စမာနေ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဝုတ္တံ. ဒွီသုပိ စေတေသု ဝိပါကသုခဒုက္ခမေဝ ဒဿေတွာ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ကထိတန္တိ.

သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.