၅. သုဘာသိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁၃. ပဉ္စမေ အင်္ဂေဟီတိ ကာရဏေဟိ၊ အဝယဝေဟိ ဝါ. မုသာဝါဒါဝေရမဏိအာဒီနိ ဟိ စတ္တာရိ သုဘာသိတဝါစာယ ကာရဏာနိ၊ သစ္စဝစနာဒယော စတ္တာရော အဝယဝါ. ကာရဏတ္ထေ စ အင်္ဂသဒ္ဒေ ‘‘စတူဟီ’’တိ နိဿက္ကဝစနံ ဟောတိ၊ အဝယဝတ္ထေ ကရဏဝစနံ. သမန္နာဂတာတိ သမနုအာဂတာ ပဝတ္တာ ယုတ္တာ စ. ဝါစာတိ သမုလ္လပနဝါစာ၊ ယာ ‘‘ဝါစာ ဂိရာ ဗျပ္ပထော’’တိ (ဓ. သ. ၆၃၆) စ၊ ‘‘နေလာ ကဏ္ဏသုခါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၉) စ အာဂတာ. ‘‘ယာ ပန ဝါစာယ စေ ကတံ ကမ္မ’’န္တိ ဧဝံ ဝိညတ္တိ စ ‘‘ယာ စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ။ပေ။ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာဝါစာ’’တိ (ဝိဘ. ၂၀၆) ဧဝံ ဝိရတိ စ၊ ‘‘ဖရုသဝါစာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာသေဝိတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ နိရယသံဝတ္တနိကာ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၈.၄၀) ဧဝံ စေတနာ စ ဝါစာတိ အာဂတာ၊ န သာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. ကသ္မာ? အဘာသိတဗ္ဗတော. သုဘာသိတာတိ သုဋ္ဌု ဘာသိတာ. တေနဿာ အတ္ထာဝဟတံ ဒီပေတိ. နော ဒုဗ္ဘာသိတာတိ န ဒုဋ္ဌု ဘာသိတာ. တေနဿာ အနတ္ထာဝဟနပဟာနတံ ဒီပေတိ. အနဝဇ္ဇာတိ ရာဂါဒိဝဇ္ဇရဟိတာ. ဣမိနာဿာ ကာရဏသုဒ္ဓိံ စတုဒေါသာဘာဝဉ္စ ဒီပေတိ. အနနုဝဇ္ဇာတိ အနုဝါဒဝိမုတ္တာ. ဣမိနာဿာ သဗ္ဗာကာရသမ္ပတ္တိံ ဒီပေတိ. ဝိညူနန္တိ ပဏ္ဍိတာနံ. တေန နိန္ဒာပသံသာသု ဗာလာ အပ္ပမာဏာတိ ဒီပေတိ.

သုဘာသိတံယေဝ ဘာသတီတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ ဒေသနာယ စတူသု ဝါစင်္ဂေသု အညတရနိဒ္ဒေါသဝစနမေတံ. နော ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ တဿေဝ ဝါစင်္ဂဿ ပဋိပက္ခဘာသနနိဝါရဏံ. နော ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ ဣမိနာ မိစ္ဆာဝါစပ္ပဟာနံ ဒီပေတိ. သုဘာသိတန္တိ ဣမိနာ ပဟီနမိစ္ဆာဝါစေန ဘာသိတဗ္ဗဝစနလက္ခဏံ. အင်္ဂပရိဒီပနတ္ထံ ပနေတ္ထ အဘာသိတဗ္ဗံ ပုဗ္ဗေ အဝတွာ ဘာသိတဗ္ဗမေဝါဟ. ဧသ နယော ဓမ္မံယေဝါတိအာဒီသုပိ. ဧတ္ထ စ ပဌမေန ပိသုဏဒေါသရဟိတံ သမဂ္ဂကရဏံ ဝစနံ ဝုတ္တံ၊ ဒုတိယေန သမ္ဖပ္ပလာပဒေါသရဟိတံ ဓမ္မတော အနပေတံ မန္တာဝစနံ၊ ဣတရေဟိ ဒွီဟိ ဖရုသာလိကရဟိတာနိ ပိယသစ္စဝစနာနိ. ဣမေဟိ ခေါတိ အာဒိနာ တာနိ အင်္ဂါနိ ပစ္စက္ခတော ဒဿေန္တော တံ ဝါစံ နိဂမေတိ. ယဉ္စ အညေ ပဋိညာဒီဟိ အဝယဝေဟိ၊ နာမာဒီဟိ ပဒေဟိ၊ လိင်္ဂဝစနဝိဘတ္တိကာလကာရကသမ္ပတ္တီဟိ စ သမန္နာဂတံ မုသာဝါဒါဒိဝါစမ္ပိ သုဘာသိတန္တိ မညန္တိ၊ တံ ပဋိသေဓေတိ. အဝယဝါဒိသမန္နာဂတာပိ ဟိ တထာရူပီ ဝါစာ ဒုဗ္ဘာသိတာဝ ဟောတိ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အနတ္ထာဝဟတ္တာ. ဣမေဟိ ပန စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ သစေပိ မိလက္ခုဘာသာပရိယာပန္နာ ဃဋစေဋိကာဂီတိကပရိယာပန္နာပိ ဟောတိ၊ တထာပိ သုဘာသိတာဝ လောကိယလောကုတ္တရဟိတသုခါဝဟတ္တာ. တထာ ဟိ မဂ္ဂပဿေ သဿံ ရက္ခန္တိယာ သီဟဠစေဋိကာယ သီဟဠကေနေဝ ဇာတိဇရာမရဏယုတ္တံ ဂီတိကံ ဂါယန္တိယာ သဒ္ဒံ သုတွာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ သဋ္ဌိမတ္တာ ဝိပဿကာ ဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. တထာ တိဿော နာမ အာရဒ္ဓဝိပဿကော ဘိက္ခု ပဒုမသရသမီပေန ဂစ္ဆန္တော ပဒုမသရေ ပဒုမာနိ ဘဉ္ဇိတွာ –

‘‘ပါတောဝ ဖုလ္လိတကောကနဒံ၊ သူရိယာလောကေန ဘိဇ္ဇိယတေ၊

ဧဝံ မနုဿတ္တံ ဂတာ သတ္တာ၊ ဇရာဘိဝေဂေန မဒ္ဒိယန္တီ’’တိ. –

ဣမံ ဂီတိကံ ဂါယန္တိယာ စေဋိကာယ သုတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော.

ဗုဒ္ဓန္တရေပိ အညတရော ပုရိသော သတ္တဟိ ပုတ္တေဟိ သဒ္ဓိံ အဋဝိတော အာဂမ္မ အညတရာယ ဣတ္ထိယာ မုသလေန တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေန္တိယာ –

‘‘ဇရာယ ပရိမဒ္ဒိတံ ဧတံ၊ မိလာတဆဝိစမ္မနိဿိတံ၊

မရဏေန ဘိဇ္ဇတိ ဧတံ၊ မစ္စုဿ ဃာသမာမိသံ.

‘‘ကိမီနံ အာလယံ ဧတံ၊ နာနာကုဏပေန ပူရိတံ၊

အသုစိဿ ဘာဇနံ ဧတံ၊ ကဒလိက္ခန္ဓသမံ ဣဒ’’န္တိ. –

ဣမံ ဂီတိကံ သုတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တော သဟ ပုတ္တေဟိ ပစ္စေကဗောဓိံ ပတ္တော. ဧဝံ ဣမေဟိ စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ ဝါစာ သစေပိ မိလက္ခုဘာသာပရိယာပန္နာ ဃဋစေဋိကာဂီတိကပရိယာပန္နာပိ ဟောတိ၊ တထာပိ သုဘာသိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သုဘာသိတတ္တာ ဧဝ စ အနဝဇ္ဇာ စ အနနုဝဇ္ဇာ စ ဝိညူနံ အတ္ထတ္ထိကာနံ အတ္ထပဋိသရဏာနံ၊ နော ဗျဉ္ဇနပဋိသရဏာနန္တိ.

သာရုပ္ပါဟီတိ အနုစ္ဆဝိကာဟိ. အဘိတ္ထဝီတိ ပသံသိ. န တာပယေတိ ဝိပ္ပဋိသာရေန န တာပေယျ န ဝိဗာဓေယျ. ပရေတိ ပရေဟိ ဘိန္ဒန္တော နာဘိဘဝေယျ န ဗာဓေယျ. ဣတိ ဣမာယ ဂါထာယ အပိသုဏဝါစာဝသေန ဘဂဝန္တံ ထောမေတိ. ပဋိနန္ဒိတာတိ ပိယာယိတာ. ယံ အနာဒါယာတိ ယံ ဝါစံ ဘာသန္တော ပရေသံ ပါပါနိ အပ္ပိယာနိ ဖရုသဝစနာနိ အနာဒါယ အတ္ထဗျဉ္ဇနမဓုရံ ပိယမေဝ ဘာသတိ၊ တံ ဝါစံ ဘာသေယျာတိ ပိယဝါစာဝသေန အဘိတ္ထဝိ.

အမတာတိ သာဓုဘာဝေန အမတသဒိသာ. ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ – ‘‘သစ္စံ ဟဝေ သာဒုတရံ ရသာန’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၄၆) နိဗ္ဗာနာမတပစ္စယတ္တာ ဝါ အမတာ. ဧသ ဓမ္မော သနန္တနောတိ ယာ အယံ သစ္စဝါစာ နာမ၊ ဧသ ပေါရာဏော ဓမ္မော စရိယာ ပဝေဏီ. ဣဒမေဝ ဟိ ပေါရာဏာနံ အာစိဏ္ဏံ၊ န တေ အလိကံ ဘာသိံသု. တေနေဝါဟ – သစ္စေ အတ္ထေ စ ဓမ္မေ စ၊ အာဟု သန္တော ပတိဋ္ဌိတာတိ.

တတ္ထ သစ္စေ ပတိဋ္ဌိတတ္တာဝ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌိတာ၊ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ဧဝ ဓမ္မေ ပတိဋ္ဌိတာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သစ္စဝိသေသနမေဝ ဝါ ဧတံ. ဣဒံ ဟိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သစ္စေ ပတိဋ္ဌိတာ၊ ကီဒိသေ? အတ္ထေ စ ဓမ္မေ စ၊ ယံ ပရေသံ အတ္ထတော အနပေတတ္တာ အတ္ထံ အနုပရောဓကရံ၊ ဓမ္မတော အနပေတတ္တာ ဓမ္မံ ဓမ္မိကမေဝ အတ္ထံ သာဓေတီတိ. ဣတိ ဣမာယ ဂါထာယ သစ္စဝစနဝသေန အဘိတ္ထဝိ.

ခေမန္တိ အဘယံ နိရုပဒ္ဒဝံ. ကေန ကာရဏေနာတိ စေ. နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ၊ ယသ္မာ ကိလေသနိဗ္ဗာနံ ပါပေတိ၊ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ စ အန္တကိရိယာယ သံဝတ္တတီတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ယံ ဗုဒ္ဓေါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယာတိ ဒွိန္နံ နိဗ္ဗာနဓာတူနံ အတ္ထာယ ခေမမဂ္ဂပ္ပကာသနတော ခေမံ ဝါစံ ဘာသတိ၊ သာ ဝေ ဝါစာနမုတ္တမာတိ သာ ဝါစာ သဗ္ဗဝါစာနံ သေဋ္ဌာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣတိ ဣမာယ ဂါထာယ မန္တာဝစနဝသေန ဘဂဝန္တံ အဘိတ္ထဝန္တော အရဟတ္တနိကူဋေန ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသီတိ. ပဉ္စမံ.