၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

၁. ပါသာဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၇. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ နိသိန္နောတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဓာနံ ပရိဂ္ဂဏှန္တော နိသိန္နော. မာရောပိဿ သုခနိသိန္နဘာဝံ ဉတွာ ဃဋ္ဋယိဿာမီတိ ဥပသင်္ကမန္တော. ပဒါလေသီတိ ပဗ္ဗတပိဋ္ဌေ ဌတွာ ပဝိဇ္ဈိ. ပါသာဏာ နိရန္တရာ အညမညံ အဘိဟနန္တာ ပတန္တိ. ကေဝလန္တိ သကလံ. သဗ္ဗန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ပဌမံ.

၂. ကိန္နုသီဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၈. ဒုတိယေ ဝိစက္ခုကမ္မာယာတိ ပရိသာယ ပညာစက္ခုံ ဝိနာသေတုကမျတာယ. ဗုဒ္ဓါနံ ပနေသ ပညာစက္ခုံ ဝိနာသေတုံ န သက္ကောတိ၊ ပရိသာယ ဘေရဝါရမ္မဏံ သာဝေန္တော ဝါ ဒဿေန္တော ဝါ သက္ကောတိ. ဝိဇိတာဝီ နု မညသီတိ ကိံ နု တွံ ‘‘ဝိဇိတဝိဇယော အဟ’’န္တိ မညသိ? မာ ဧဝံ မညိ၊ နတ္ထိ တေ ဇယော. ပရိသာသူတိ၊ အဋ္ဌသု ပရိသာသု. ဗလပ္ပတ္တာတိ ဒသဗလပ္ပတ္တာ. ဒုတိယံ.

၃. သကလိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၉. တတိယေ မန္ဒိယာ နူတိ မန္ဒဘာဝေန မောမူဟဘာဝေန. ဥဒါဟု ကာဝေယျမတ္တောတိ ဥဒါဟု ယထာ ကဝိ ကဗ္ဗံ စိန္တေန္တော တေန ကဗ္ဗကရဏေန မတ္တော သယတိ၊ ဧဝံ သယသိ. သမ္ပစုရာတိ ဗဟဝေါ. ကိမိဒံ သောပ္ပသေ ဝါတိ ကသ္မာ ဣဒံ သောပ္ပံ သောပ္ပသိယေဝ? အတ္ထံ သမေစ္စာတိ အတ္ထံ သမာဂန္တွာ ပါပုဏိတွာ. မယှံ ဟိ အသင်္ဂဟော နာမ သင်္ဂဟဝိပန္နော ဝါ အတ္ထော နတ္ထိ. သလ္လန္တိ တိခိဏံ သတ္တိသလ္လံ. ဇဂ္ဂံ န သင်္ကေတိ ယထာ ဧကစ္စော သီဟပထာဒီသု ဇဂ္ဂန္တော သင်္ကတိ၊ တထာ အဟံ ဇဂ္ဂန္တောပိ န သင်္ကာမိ. နပိ ဘေမိ သောတ္တုန္တိ ယထာ ဧကစ္စော သီဟပထာဒီသုယေဝ သုပိတုံ ဘာယတိ၊ ဧဝံ အဟံ သုပိတုမ္ပိ န ဘာယာမိ. နာနုတပန္တိ မာမန္တိ ယထာ အာစရိယဿ ဝါ အန္တေဝါသိကဿ ဝါ အဖာသုကေ ဇာတေ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာယ ဌိတတ္တာ အန္တေဝါသိံ ရတ္တိန္ဒိဝါ အတိက္ကမန္တာ အနုတပန္တိ၊ ဧဝံ မံ နာနုတပန္တိ. န ဟိ မယှံ ကိဉ္စိ အပရိနိဋ္ဌိတကမ္မံ နာမ အတ္ထိ. တေနေဝါဟ ဟာနိံ န ပဿာမိ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ. တတိယံ.

၄. ပတိရူပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၀. စတုတ္ထေ အနုရောဓဝိရောဓေသူတိ ရာဂပဋိဃေသု. မာ သဇ္ဇိတ္ထော တဒါစရန္တိ ဧဝံ ဓမ္မကထံ အာစရန္တော မာ လဂ္ဂိ. ဓမ္မကထံ ကထေန္တဿ ဟိ ဧကစ္စေ သာဓုကာရံ ဒဒန္တိ၊ တေသု ရာဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧကစ္စေ အသက္ကစ္စံ သုဏန္တိ၊ တေသု ပဋိဃော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဣတိ ဓမ္မကထိကော အနုရောဓဝိရောဓေသု သဇ္ဇတိ နာမ. တွံ ဧဝံ မာ သဇ္ဇိတ္ထောတိ ဝဒတိ. ယဒညမနုသာသတီတိ ယံ အညံ အနုသာသတိ၊ တံ. သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟိတာနုကမ္ပီ ဟိတေန အနုပကမ္ပတိ. ယသ္မာ စ ဟိတာနုကမ္ပီ၊ တသ္မာ အနုရောဓဝိရောဓေဟိ ဝိပ္ပမုတ္တော တထာဂတောတိ. စတုတ္ထံ.

၅. မာနသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၁. ပဉ္စမေ အာကာသေ စရန္တေပိ ဗန္ဓတီတိ အန္တလိက္ခစရော. ပါသောတိ ရာဂပါသော. မာနသောတိ မနသမ္ပယုတ္တော. ပဉ္စမံ.

၆. ပတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၂. ဆဋ္ဌေ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ဥပါဒါယာတိ ပဉ္စ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေ အာဒိယိတွာ၊ သဘာဝသာမညလက္ခဏဝသေန နာနပ္ပကာရတော ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော. သန္ဒဿေတီတိ ခန္ဓာနံ သဘာဝလက္ခဏာဒီနိ ဒဿေတိ. သမာဒပေတီတိ ဂဏှာပေတိ. သမုတ္တေဇေတီတိ သမာဒါနမှိ ဥဿာဟံ ဇနေတိ. သမ္ပဟံသေတီတိ ပဋိဝိဒ္ဓဂုဏေန ဝေါဒါပေတိ ဇောတာပေတိ. အဋ္ဌိံ ကတွာတိ အတ္ထိကံ ကတွာ၊ ‘‘အယံ နော အဓိဂန္တဗ္ဗော အတ္ထော’’တိ ဧဝံ သလ္လက္ခေတွာ တာယ ဒေသနာယ အတ္ထိကာ ဟုတွာ. မနသိ ကတွာတိ စိတ္တေ ဌပေတွာ. သဗ္ဗစေတသော သမန္နာဟရိတွာတိ သဗ္ဗေန တေန ကမ္မကာရကစိတ္တေန သမန္နာဟရိတွာ. ဩဟိတသောတာတိ ဌပိတာသောတာ. အဗ္ဘောကာသေ နိက္ခိတ္တာတိ ဩတာပနတ္ထာယ ဌပိတာ.

ရူပံ ဝေဒယိတံ သညာန္တိ၊ ဧတေ ရူပါဒယော တယော ခန္ဓာ. ယဉ္စ သင်္ခတန္တိ ဣမိနာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဂဟိတော. ဧဝံ တတ္ထ ဝိရဇ္ဇတီတိ ‘‘ဧသော အဟံ န ဟောမိ၊ ဧတံ မယှံ န ဟောတီ’’တိ ပဿန္တော ဧဝံ တေသု ခန္ဓေသု ဝိရဇ္ဇတိ. ခေမတ္တန္တိ ခေမီဘူတံ အတ္တဘာဝံ. ဣမိနာ ဖလက္ခဏံ ဒဿေတိ. အနွေသန္တိ ဘဝယောနိဂတိဌိတိသတ္တာဝါသသင်္ခါတေသု သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ပရိယေသမာနာ. နာဇ္ဈဂါတိ န ပဿီတိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ဆဖဿာယတနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၃. သတ္တမေ ဖဿာယတနာနန္တိ သဉ္ဇာတိသမောသရဏဋ္ဌေန ဆဒွါရိကဿ ဖဿဿ အာယတနာနံ. ဘယဘေရဝံ သဒ္ဒန္တိ မေဃဒုန္ဒုဘိအသနိပါတသဒ္ဒသဒိသံ ဘယဇနကံ သဒ္ဒံ. ပထဝီ မညေ ဥန္ဒြီယတီတိ အယံ မဟာပထဝီ ပဋပဋသဒ္ဒံ ကုရုမာနာ ဝိယ အဟောသိ. ဧတ္ထ လောကော ဝိမုစ္ဆိတောတိ ဧတေသု ဆသု အာရမ္မဏေသု လောကော အဓိမုစ္ဆိတော. မာရဓေယျန္တိ မာရဿ ဌာနဘူတံ တေဘူမကဝဋ္ဋံ. သတ္တမံ.

၈. ပိဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၄. အဋ္ဌမေ ပါဟုနကာနိ ဘဝန္တီတိ တထာရူပေ နက္ခတ္တေ တတ္ထ တတ္ထ ပေသေတဗ္ဗာနိ ပါဟုနကာနိ ဘဝန္တိ၊ အာဂန္တုကပဏ္ဏာကာရဒါနာနိ ဝါ. သယံစရဏဒိဝသေ သမဝယဇာတိဂေါတ္တာ ကုမာရကာ တတော တတော သန္နိပတန္တိ. ကုမာရိကာယောပိ အတ္တနော အတ္တနော ဝိဘဝါနုရူပေန အလင်္ကတာ တဟံ တဟံ ဝိစရန္တိ. တတြ ကုမာရိကာယောပိ ယထာရုစိကာနံ ကုမာရကာနံ ပဏ္ဏာကာရံ ပေသေန္တိ၊ ကုမာရကာပိ ကုမာရိကာနံ အညသ္မိံ အသတိ အန္တမသော မာလာဂုဠေနပိ ပရိက္ခိပန္တိ. အနွာဝိဋ္ဌာတိ အနု အာဝိဋ္ဌာ. တံဒိဝသံ ကိရ ပဉ္စသတာ ကုမာရိကာယော ဥယျာနကီဠံ ဂစ္ဆန္တိယော ပဋိပထေ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ဆဏပူဝံ ဒဒေယျုံ. သတ္ထာ တာသံ ဒါနာနုမောဒနတ္ထံ ပကိဏ္ဏကဓမ္မဒေသနံ ဒေသေယျ၊ ဒေသနာပရိယောသာနေ သဗ္ဗာပိ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟေယျုံ. မာရော တာသံ သမ္ပတ္တိယာ အန္တရာယံ ကရိဿာမီတိ အနွာဝိသိ. ပါဠိယံ ပန မာ သမဏော ဂေါတမော ပိဏ္ဍမလတ္ထာတိ ဧတ္တကံယေဝ ဝုတ္တန္တိ.

ကိံ ပန သတ္ထာ မာရာဝဋ္ဋနံ အဇာနိတွာ ပဝိဋ္ဌောတိ? အာမ အဇာနိတွာ. ကသ္မာ? အနာဝဇ္ဇနတာယ. ဗုဒ္ဓါနဉှိ – ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ ဘတ္တံ လဘိဿာမ၊ န လဘိဿာမာ’’တိ အာဝဇ္ဇနံ န အနနုစ္ဆဝိကံ. ပဝိဋ္ဌော ပန မနုဿာနံ ဥပစာရဘေဒံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကိံ ဣဒ’’န္တိ? အာဝဇ္ဇေန္တော ဉတွာ၊ ‘‘အာမိသတ္ထံ မာရာဝဋ္ဋနံ ဘိန္ဒိတုံ အနနုစ္ဆဝိက’’န္တိ အဘိန္ဒိတွာဝ နိက္ခန္တော.

ဥပသင်္ကမီတိ အမိတ္တဝိဇယေန ဝိယ တုဋ္ဌော သကလဂါမေ ကဋစ္ဆုမတ္တမ္ပိ ဘတ္တံ အလဘိတွာ ဂါမတော နိက္ခမန္တံ ဘဂဝန္တံ ဂါမိယမနုဿဝေသေန ဥပသင်္ကမိ. တထာဟံ ကရိဿာမီတိ ဣဒံ သော မုသာ ဘာသတိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘မယာ ဧဝံ ဝုတ္တေ ပုန ပဝိသိဿတိ၊ အထ နံ ဂါမဒါရကာ ‘သကလဂါမေ စရိတွာ ကဋစ္ဆုဘိက္ခမ္ပိ အလဘိတွာ ဂါမတော နိက္ခမ္မ ပုန ပဝိဋ္ဌောသီ’တိအာဒီနိ ဝတွာ ဥပ္ပဏ္ဍေဿန္တီ’’တိ. ဘဂဝါ ပန – ‘‘သစာယံ မံ ဧဝံ ဝိဟေဌေဿတိ မုဒ္ဓမဿေဝ သတ္တဓာ ဖလိဿတီ’’တိ တသ္မိံ အနုကမ္ပာယ အပဝိသိတွာ ဂါထာဒွယမာဟ.

တတ္ထ ပသဝီတိ ဇနေသိ နိပ္ဖါဒေသိ. အာသဇ္ဇာတိ အာသာဒေတွာ ဃဋ္ဋေတွာ. န မေ ပါပံ ဝိပစ္စတီတိ မမ ပါပံ န ပစ္စတိ. နိပ္ဖလံ ဧတန္တိ ကိံ နု တွံ ဧဝံ မညသိ? မာ ဧဝံ မညိ၊ အတ္ထိ တယာ ကတဿ ပါပဿ ဖလန္တိ ဒီပေတိ. ကိဉ္စနန္တိ မဒ္ဒိတုံ သမတ္ထံ ရာဂကိဉ္စနာဒိ ကိလေသဇာတံ. အာဘဿရာ ယထာတိ ယထာ အာဘဿရာ ဒေဝါ သပ္ပီတိကဇ္ဈာနေန ယာပေန္တာ ပီတိဘက္ခာ နာမ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ ဘဝိဿာမာတိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ကဿကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၅. နဝမေ နိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တာယာတိ နိဗ္ဗာနံ အပဒိသိတွာ ပဝတ္တာယ. ဟဋဟဋကေသောတိ ပုရိမကေသေ ပစ္ဆတော၊ ပစ္ဆိမကေသေ ပုရတော ဝါမပဿကေသေ ဒက္ခိဏတော၊ ဒက္ခိဏပဿကေသေ ဝါမတော ဖရိတွာ ဖရိတွာ ဝိပ္ပကိဏ္ဏကေသော. မမ စက္ခုသမ္ဖဿဝိညာဏာယတနန္တိ စက္ခုဝိညာဏေန သမ္ပယုတ္တော စက္ခုသမ္ဖဿောပိ ဝိညာဏာယတနမ္ပိ မမေဝါတိ. ဧတ္ထ စ စက္ခုသမ္ဖဿေန ဝိညာဏသမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ ဂဟိတာ၊ ဝိညာဏာယတနေန သဗ္ဗာနိပိ စက္ခုဒွါရေ ဥပ္ပန္နာနိ အာဝဇ္ဇနာဒိဝိညာဏာနိ. သောတဒွါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. မနောဒွါရေ ပန မနောတိ သာဝဇ္ဇနကံ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ. ဓမ္မာတိ အာရမ္မဏဓမ္မာ. မနောသမ္ဖဿောတိ သာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂေန သမ္ပယုတ္တဖဿော. ဝိညာဏာယတနန္တိ ဇဝနစိတ္တံ တဒါရမ္မဏမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ.

တဝေဝ ပါပိမ၊ စက္ခူတိ ယံ လောကေ တိမိရကာစာဒီဟိ ဥပဒ္ဒုတံ အနေကရောဂါယတနံ ဥပက္ကဝိပက္ကံ အန္တမသော ကာဏစက္ခုပိ၊ သဗ္ဗံ တံ တဝေဝ ဘဝတု. ရူပါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

ယံ ဝဒန္တီတိ ယံ ဘဏ္ဍကံ ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ယေ ဝဒန္တိ မမန္တိ စာတိ ယေ စ ပုဂ္ဂလာ ‘‘မမ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဧတ္ထ စေ တေ မနော အတ္ထီတိ ဧတေသု စ ဌာနေသု ယဒိ စိတ္တံ အတ္ထိ. န မေ သမဏ မောက္ခသီတိ သမဏ မယှံ ဝိသယတော န မုစ္စိဿသိ. ယံ ဝဒန္တီတိ ယံ ဘဏ္ဍကံ ဝဒန္တိ၊ န တံ မယှံ. ယေ ဝဒန္တီတိ ယေပိ ပုဂ္ဂလာ ဧဝံ ဝဒန္တိ၊ န တေ အဟံ. န မေ မဂ္ဂမ္ပိ ဒက္ခသီတိ ဘဝယောနိဂတိအာဒီသု မယှံ ဂတမဂ္ဂမ္ပိ န ပဿသိ. နဝမံ.

၁၀. ရဇ္ဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၆. ဒသမေ အဟနံ အဃာတယန္တိ အဟနန္တေန အဃာတယန္တေန. အဇိနံ အဇာပယန္တိ ပရဿ ဓနဇာနိံ အကရောန္တေန အကာရာပေန္တေန. အသောစံ အသောစာပယန္တိ အသောစန္တေန အသောစာပယန္တေန. ဣတိ ဘဂဝါ အဓမ္မိကရာဇူနံ ရဇ္ဇေ ဝိဇိတေ ဒဏ္ဍကရပီဠိတေ မနုဿေ ဒိသွာ ကာရုညဝသေန ဧဝံ စိန္တေသိ. ဥပသင်္ကမီတိ ‘‘သမဏော ဂေါတမော ‘သက္ကာ နု ခေါ ရဇ္ဇံ ကာရေတု’န္တိ စိန္တေသိ၊ ရဇ္ဇံ ကာရေတုကာမော ဘဝိဿတိ၊ ရဇ္ဇဉ္စ နာမေတံ ပမာဒဋ္ဌာနံ၊ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ သက္ကာ ဩတာရံ လဘိတုံ၊ ဂစ္ဆာမိ ဥဿာဟမဿ ဇနေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဥပသင်္ကမိ. ဣဒ္ဓိပါဒါတိ ဣဇ္ဈနကကောဋ္ဌာသာ. ဘာဝိတာတိ ဝဍ္ဎိတာ. ဗဟုလီကတာတိ ပုနပ္ပုနံ ကတာ. ယာနီကတာတိ ယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတာ. ဝတ္ထုကတာတိ ပတိဋ္ဌဋ္ဌေနဝတ္ထုကတာ. အနုဋ္ဌိတာတိ အဝိဇဟိတာ နိစ္စာနုဗဒ္ဓါ. ပရိစိတာတိ သာတစ္စကိရိယာယ သုပရိစိတာ ကတာ ဣဿာသဿ အဝိရာဓိတဝေဓိဟတ္ထော ဝိယ. သုသမာရဒ္ဓါတိ သုဋ္ဌု သမာရဒ္ဓါ ပရိပုဏ္ဏဘာဝနာ. အဓိမုစ္စေယျာတိ စိန္တေယျ.

ပဗ္ဗတဿာတိ ပဗ္ဗတော ဘဝေယျ. ဒွိတ္တာဝါတိ တိဋ္ဌတု ဧကော ပဗ္ဗတော၊ ဒွိက္ခတ္တုမ္ပိ တာဝ မဟန္တော သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတော ဧကဿ နာလံ၊ န ပရိယတ္တောတိ အတ္ထော. ဣတိ ဝိဒွါ သမဉ္စရေတိ ဧဝံ ဇာနန္တော သမံ စရေယျ. ယတောနိဒါနန္တိ ဒုက္ခံ နာမ ပဉ္စကာမဂုဏနိဒါနံ၊ တံ ယတောနိဒါနံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ယော အဒက္ခိ. ကထံ နမေယျာတိ သော ဇန္တု တေသု ဒုက္ခဿ နိဒါနဘူတေသု ကာမေသု ကေန ကာရဏေန နမေယျ. ဥပဓိံ ဝိဒိတွာတိ ကာမဂုဏဥပဓိံ ‘‘သင်္ဂေါ ဧသော၊ လဂ္ဂနမေတ’’န္တိ ဧဝံ ဝိဒိတွာ. တဿေဝ ဇန္တု ဝိနယာယ သိက္ခေတိ တဿေဝ ဥပဓိဿ ဝိနယာယ သိက္ခေယျ. ဒသမံ.

ဒုတိယော ဝဂ္ဂေါ.