၉. မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၅. ဧဝံ မေ သုတန္တိ မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တံ. တတ္ထ တဒဟူတိ တသ္မိံ အဟု၊ တသ္မိံ ဒိဝသေတိ အတ္ထော. ဥပဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ ဥပေါသထော. ဥပဝသန္တီတိ သီလေန ဝါ အနသနေန ဝါ ဥပေတာ ဟုတွာ ဝသန္တီတိ အတ္ထော. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထုဒ္ဓါရော – ‘‘အာယာမ၊ အာဝုသော၊ ကပ္ပိန၊ ဥပေါသထံ ဂမိဿာမာ’’တိအာဒီသု ဟိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော ဥပေါသထော. ‘‘အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော ခေါ ဝိသာခေ ဥပေါသထော ဥပဝုတ္ထော’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၈.၅၃) သီလံ. ‘‘သုဒ္ဓဿ ဝေ သဒါ ဖဂ္ဂု၊ သုဒ္ဓဿုပေါသထော သဒါ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၇၉) ဥပဝါသော. ‘‘ဥပေါသထော နာမ နာဂရာဇာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၂၄၆) ပညတ္တိ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဒဟုပေါသထေ သဘိက္ခုကာ အာဝါသာ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၈၁) ဥပဝသိတဗ္ဗဒိဝသော. ဣဓာပိ သောယေဝ အဓိပ္ပေတော. သော ပနေသ အဋ္ဌမီစာတုဒ္ဒသီပန္နရသီဘေဒေန တိဝိဓော. တသ္မာ သေသဒွယနိဝါရဏတ္ထံ ပန္နရသေတိ ဝုတ္တံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပဝသန္တိ ဧတ္ထာတိ ဥပေါသထော’’တိ. မာသပုဏ္ဏတာယ ပုဏ္ဏာ သံပုဏ္ဏာတိ ပုဏ္ဏာ. မာ-ဣတိ စန္ဒော ဝုစ္စတိ၊ သော ဧတ္ထ ပုဏ္ဏောတိ ပုဏ္ဏမာ. ဧဝံ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယာတိ ဣမသ္မိံ ပဒဒွယေ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဒေသန္တိ ကာရဏံ. တေန ဟိ တွံ ဘိက္ခု သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ပုစ္ဆာတိ ကသ္မာ ဘဂဝါ ဌိတဿ အကထေတွာ နိသီဒါပေသီတိ. အယံ ကိရ ဘိက္ခု သဋ္ဌိမတ္တာနံ ပဓာနိယဘိက္ခူနံ သင်္ဃတ္ထေရော သဋ္ဌိ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အရညေ ဝသတိ၊ တေ တဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဃဋေန္တိ ဝါယမန္တိ. မဟာဘူတာနိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ ဥပါဒါရူပါနိ၊ နာမရူပပစ္စယလက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနံ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ. အထ နေ အာစရိယုပဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နေ ထေရော မဟာဘူတပရိဂ္ဂဟာဒီနိ ပုစ္ဆတိ. တေ သဗ္ဗံ ကထေန္တိ၊ မဂ္ဂဖလပဉှံ ပုစ္ဆိတာ ပန ကထေတုံ န သက္ကောန္တိ. အထ ထေရော စိန္တေသိ – ‘‘မမ သန္တိကေ ဧတေသံ ဩဝါဒဿ ပရိဟာနိ နတ္ထိ၊ ဣမေ စ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဝိဟရန္တိ. ကုက္ကုဋဿ ပါနီယပိဝနကာလမတ္တမ္ပိ နေသံ ပမာဒကိရိယာ နတ္ထိ. ဧဝံ သန္တေပိ မဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောန္တိ. အဟံ ဣမေသံ အဇ္ဈာသယံ န ဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓဝေနေယျာ ဧတေ ဘဝိဿန္တိ၊ ဂဟေတွာ နေ သတ္ထု သန္တိကံ ဂစ္ဆာမိ၊ အထ နေသံ သတ္ထာ စရိယဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေဿတီ’’တိ၊ တေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ အာဂတော.

သတ္ထာပိ သာယနှသမယေ အာနန္ဒတ္ထေရေန ဥပနီတံ ဥဒကံ အာဒါယ သရီရံ ဥတုံ ဂဏှာပေတွာ မိဂါရမာတုပါသာဒပရိဝေဏေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိ၊ ဘိက္ခုသံဃောပိ နံ ပရိဝါရေတွာ နိသီဒိ.

တသ္မိံ သမယေ သူရိယော အတ္ထင်္ဂမေတိ၊ စန္ဒော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ မဇ္ဈဋ္ဌာနေ စ ဘဂဝါ နိသိန္နော. စန္ဒဿ ပဘာ နတ္ထိ၊ သူရိယဿ ပဘာ နတ္ထိ၊ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပဘံ မက္ခေတွာ ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ယမကဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဇ္ဇောတမာနာ ပုဉ္ဇာ ပုဉ္ဇာ ဟုတွာ ဒိသာဝိဒိသာသု ဓာဝန္တီတိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. ဝဏ္ဏဘူမိ နာမေသာ၊ ဓမ္မကထိကဿေဝေတ္ထ ထာမော ပမာဏံ၊ ယတ္တကံ သက္ကောတိ၊ တတ္တကံ ကထေတဗ္ဗံ. ဒုက္ကထိတန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ သန္နိသိန္နာယ ပရိသာယ ထေရော ဥဋ္ဌဟိတွာ သတ္ထာရံ ပဉှဿ ဩကာသံ ကာရေသိ. တတော ဘဂဝါ – ‘‘သစေ ဣမသ္မိံ ဌိတကေ ပုစ္ဆန္တေ ‘အာစရိယော နော ဥဋ္ဌိတော’တိ သေသဘိက္ခူ ဥဋ္ဌဟိဿန္တိ၊ ဧဝံ တထာဂတေ အဂါရဝေါ ကတော ဘဝိဿတိ. အထ နိသိန္နာဝ ပုစ္ဆိဿန္တိ၊ အာစရိယေ အဂါရဝေါ ကတော ဘဝိဿတိ၊ ဧကဂ္ဂါ ဟုတွာ ဓမ္မဒေသနံ ပဋိစ္ဆိတုံ န သက္ကုဏိဿန္တိ. အာစရိယေ ပန နိသိန္နေ တေပိ နိသီဒိဿန္တိ. တတော ဧကဂ္ဂါ ဓမ္မဒေသနံ ပဋိစ္ဆိတုံ သက္ကုဏိဿန္တီ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဘဂဝါ ဌိတဿ အကထေတွာ နိသီဒါပေတီတိ.

ဣမေ နု ခေါ၊ ဘန္တေတိ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဝိယ ကထိတာ. ထေရော ပန ပဉ္စက္ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော မဟာခီဏာသဝေါ၊ နတ္ထိ ဧတဿ ဝိမတိ. ဇာနန္တေနပိ ပန အဇာနန္တေန ဝိယ ဟုတွာ ပုစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဟိ ဇာနန္တော ဝိယ ပုစ္ဆတိ၊ ‘‘ဇာနာတိ အယ’’န္တိ တဿ တဿ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ဧကဒေသမေဝ ကထေတိ. အဇာနန္တေန ဝိယ ပုစ္ဆိတေ ပန ကထေန္တော ဣတော စ ဧတ္တော စ ကာရဏံ အာဟရိတွာ ပါကဋံ ကတွာ ကထေတိ. ကောစိ ပန အဇာနန္တောပိ ဇာနန္တော ဝိယ ပုစ္ဆတိ. ထေရော ဧဝရူပံ ဝစနံ ကိံ ကရိဿတိ၊ ဇာနန္တောယေဝ ပန အဇာနန္တော ဝိယ ပုစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဆန္ဒမူလကာတိ တဏှာမူလကာ. ဧဝံရူပေါ သိယန္တိ သစေ ဩဒါတော ဟောတုကာမော၊ ဟရိတာလဝဏ္ဏော ဝါ မနောသိလာဝဏ္ဏော ဝါ သိယန္တိ ပတ္ထေတိ. သစေ ကာဠော ဟောတုကာမော၊ နီလုပ္ပလဝဏ္ဏော ဝါ အဉ္ဇနဝဏ္ဏော ဝါ အတသီပုပ္ဖဝဏ္ဏော ဝါ သိယန္တိ ပတ္ထေတိ. ဧဝံဝေဒနောတိ ကုသလဝေဒနော ဝါ သုခဝေဒနော ဝါ သိယန္တိ ပတ္ထေတိ. သညာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယသ္မာ ပန အတီတေ ပတ္ထနာ နာမ နတ္ထိ၊ ပတ္ထေန္တေနာပိ စ န သက္ကာ တံ လဒ္ဓုံ၊ ပစ္စုပ္ပန္နေပိ န ဟောတိ၊ န ဟိ ဩဒါတော ကာဠဘာဝံ ပတ္ထေတွာ ပစ္စုပ္ပန္နေ ကာဠော ဟောတိ၊ န ကာဠော ဝါ ဩဒါတော၊ ဒီဃော ဝါ ရဿော၊ ရဿော ဝါ ဒီဃော၊ ဒါနံ ပန ဒတွာ သီလံ ဝါ သမာဒိယိတွာ ‘‘အနာဂတေ ခတ္တိယော ဝါ ဟောမိ ဗြာဟ္မဏော ဝါ’’တိ ပတ္ထေန္တဿ ပတ္ထနာ သမိဇ္ဈတိ. တသ္မာ အနာဂတမေဝ ဂဟိတံ.

ခန္ဓာဓိဝစနန္တိ ခန္ဓာနံ ခန္ဓပဏ္ဏတ္တိ ကိတ္တကေန ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ.

မဟာဘူတာ ဟေတူတိ ‘‘တယော ကုသလဟေတူ’’တိအာဒီသု (ဓ. သ. ၁၄၄၁) ဟိ ဟေတုဟေတု ဝုတ္တော. အဝိဇ္ဇာ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒီနံ သာဓာရဏတ္တာ သာဓာရဏဟေတု. ကုသလာကုသလံ အတ္တနော အတ္တနော ဝိပါကဒါနေ ဥတ္တမဟေတု. ဣဓ ပစ္စယဟေတု အဓိပ္ပေတော. တတ္ထ ပထဝီဓာတု မဟာဘူတံ ဣတရေသံ တိဏ္ဏံ ဘူတာနံ ဥပါဒါရူပဿ စ ပညာပနာယ ဒဿနတ္ထာယ ဟေတု စေဝ ပစ္စယော စ. ဧဝံ သေသေသုပိ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဖဿောတိ ‘‘ဖုဋ္ဌော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒေတိ၊ ဖုဋ္ဌော သဉ္ဇာနာတိ၊ ဖုဋ္ဌော စေတေတီ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၉၃) ဝစနတော ဖဿော တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ ပညာပနာယ ဟေတု စေဝ ပစ္စယော စ. ဝိညာဏက္ခန္ဓဿာတိ ဧတ္ထ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏေန တာဝ သဒ္ဓိံ ဂဗ္ဘသေယျကာနံ ဥပရိမပရိစ္ဆေဒေန သမတိံသ ရူပါနိ သမ္ပယုတ္တာ စ တယော ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တံ နာမရူပံ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ပညာပနာယ ဟေတု စေဝ ပစ္စယော စ. စက္ခုဒွါရေ စက္ခုပသာဒေါ စေဝ ရူပါရမ္မဏဉ္စ ရူပံ၊ သမ္ပယုတ္တာ တယော ခန္ဓာ နာမံ. တံ နာမရူပံ စက္ခုဝိညာဏဿ ပညာပနာယ ဟေတု စေဝ ပစ္စယော စ. ဧသေဝ နယော သေသဝိညာဏေသု.

၈၇. ကထံ ပန၊ ဘန္တေတိ ဣဒံ ကိတ္တကေန နု ခေါတိ ဝဋ္ဋံ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီတိ ဣဒံ ဝိဝဋ္ဋံ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ.

၈၈. အယံ ရူပေ အဿာဒေါတိ ဣမိနာ ပရိညာပဋိဝေဓော စေဝ ဒုက္ခသစ္စဉ္စ ကထိတံ. အယံ ရူပေ အာဒီနဝေါတိ ဣမိနာ ပဟာနပဋိဝေဓော စေဝ သမုဒယသစ္စဉ္စ. ဣဒံ ရူပေ နိဿရဏန္တိ ဣမိနာ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓော စေဝ နိရောဓသစ္စဉ္စ. ယေ ဣမေသု တီသု ဌာနေသု သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော ဓမ္မာ၊ အယံ ဘာဝနာပဋိဝေဓော မဂ္ဂသစ္စံ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော.

၈၉. ဗဟိဒ္ဓါတိ ပရဿ သဝိညာဏကေ ကာယေ. သဗ္ဗနိမိတ္တေသူတိ ဣမိနာ ပန အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘သဝိညာဏကေ ကာယေ’’တိ ဝစနေန ဝါ အတ္တနော စ ပရဿ စ ကာယော ဂဟိတောဝ၊ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တဂ္ဂဟဏေန အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ ဂဏှာတိ.

၉၀. အနတ္တကတာနီတိ အနတ္တနိ ဌတွာ ကတာနိ. ကမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီတိ ကတရသ္မိံ အတ္တနိ ဌတွာ ဝိပါကံ ဒဿေန္တီတိ သဿတဒဿနံ ဩက္ကမန္တော ဧဝမာဟ. တဏှာဓိပတေယျေနာတိ တဏှာဇေဋ္ဌကေန. တတြ တတြာတိ တေသု တေသု ဓမ္မေသု. သဋ္ဌိမတ္တာနန္တိ ဣမေ ဘိက္ခူ ပကတိကမ္မဋ္ဌာနံ ဇဟိတွာ အညံ နဝကမ္မဋ္ဌာနံ သမ္မသန္တာ ပလ္လင်္ကံ အဘိန္ဒိတွာ တသ္မိံယေဝ အာသနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.