၅. စင်္ကီသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၄၂၂. ဧဝံ မေ သုတန္တိ စင်္ကီသုတ္တံ. တတ္ထ ဒေဝဝနေ သာလဝနေတိ တသ္မိံ ကိရ ဒေဝတာနံ ဗလိကမ္မံ ကရီယတိ၊ တေန တံ ဒေဝဝနန္တိပိ သာလဝနန္တိပိ ဝုစ္စတိ. ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတီတိ ဩပါသာဒနာမကေ ဗြာဟ္မဏဂါမေ ဝသတိ၊ အဘိဘဝိတွာ ဝါ အာဝသတိ၊ တဿ သာမီ ဟုတွာ ယာယ မရိယာဒါယ တတ္ထ ဝသိတဗ္ဗံ၊ တာယ မရိယာဒါယ ဝသတိ. ဥပသဂ္ဂဝသေန ပနေတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တထဿ အနုပ္ပယောဂတ္တာဝ သေသပဒေသု. တတ္ထ လက္ခဏံ သဒ္ဒသတ္ထတော ပရိယေသိတဗ္ဗံ. သတ္တုဿဒန္တိ သတ္တေဟိ ဥဿဒံ ဥဿန္နံ၊ ဗဟုဇနံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ ပေါသာဝနိယဟတ္ထိအဿမောရမိဂါဒိအနေကသတ္တသမာကိဏ္ဏဉ္စာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန သော ဂါမော ဗဟိ အာဝိဇ္ဈိတွာ ဇာတေန ဟတ္ထိအဿာဒီနံ ဃာသတိဏေန စေဝ ဂေဟစ္ဆဒနတိဏေန စ သမ္ပန္နော၊ တထာ ဒါရုကဋ္ဌေဟိ စေဝ ဂေဟသမ္ဘာရကဋ္ဌေဟိ စ၊ ယသ္မာ စဿ အဗ္ဘန္တရေ ဝဋ္ဋစတုရဿာဒိသဏ္ဌာနာ ဗဟူ ပေါက္ခရဏိယော၊ ဇလဇကုသုမဝိစိတ္တာနိ စ ဗဟိ အနေကာနိ တဠာကာနိ ဝါ ဥဒကဿ နိစ္စဘရိတာနေဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ သတိဏကဋ္ဌောဒကန္တိ ဝုတ္တံ.
သဟ ဓညေန သဓညံ၊ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏာဒိဘေဒံ ဗဟုဓညသန္နိစယန္တိ အတ္ထော. ဧတ္တာဝတာ ယသ္မိံ ဂါမေ ဗြာဟ္မဏော သေတစ္ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ရာဇလီလာယ ဝသတိ. တဿ သမိဒ္ဓိသမ္ပတ္တိ ဒီပိတာ ဟောတိ. ရာဇတော လဒ္ဓံ ဘောဂ္ဂံ ရာဇဘောဂ္ဂံ. ကေန ဒိန္နန္တိ စေ၊ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ. ရာဇဒါယန္တိ ရညော ဒါယဘူတံ၊ ဒါယဇ္ဇန္တိ အတ္ထော. ဗြဟ္မဒေယျန္တိ သေဋ္ဌဒေယျံ၊ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ရာဇသင်္ခေပေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ရာဇဘောဂ္ဂန္တိ သဗ္ဗံ ဆေဇ္ဇဘေဇ္ဇံ အနုသာသန္တေန တိတ္ထပဗ္ဗတာဒီသု သုင်္ကံ ဂဏှန္တေန သေတစ္ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ရညာ ဟုတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယန္တိ. ဧတ္ထ ရညာ ဒိန္နတ္တာ ရာဇဒါယံ၊ ဒါယကရာဇဒီပနတ္ထံ ပနဿ ‘‘ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္န’’န္တိ ဣဒံ ဝုတ္တံ. ဗြဟ္မဒေယျန္တိ သေဋ္ဌဒေယျံ၊ ယထာ ဒိန္နံ န ပုန ဂဟေတဗ္ဗံ ဟောတိ နိဿဋ္ဌပရိစ္စတ္တံ၊ ဧဝံ ဒိန္နန္တိ အတ္ထော.
၄၂၃. ဗဟူ ဗဟူ ဟုတွာ သံဟတာတိ သံဃာ. ဧကေကိဿာ ဒိသာယ သံဃော တေသံ အတ္ထီတိ သံဃီ. ပုဗ္ဗေ ဂါမဿ အန္တော အဂဏာ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ ဂဏာ သမ္ပန္နာတိ ဂဏီဘူတာ. ဥတ္တရေနမုခါတိ ဥတ္တရဒိသာဘိမုခါ. ခတ္တံ အာမန္တေသီတိ ခတ္တာ ဝုစ္စတိ ပုစ္ဆိတပဉှဗျာကရဏသမတ္ထော မဟာမတ္တော၊ တံ အာမန္တေသိ. အာဂမေန္တူတိ မုဟုတ္တံ ပဋိမာနေန္တု၊ အစ္ဆန္တူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
၄၂၄. နာနာဝေရဇ္ဇကာနန္တိ နာနာဝိဓေသု ရဇ္ဇေသု အညေသု ကာသိကောသလာဒီသု ဇာတာ ဝါ နိဝသန္တိ ဝါ၊ တတော ဝါ အာဂတာတိ နာနာဝေရဇ္ဇကာ၊ တေသံ နာနာဝေရဇ္ဇကာနံ. ကေနစိဒေဝါတိ အနိယမိတေန ယညုပါသနာဒိနာ ကေနစိ ကိစ္စေန. တေ တဿ ဂမနံ သုတွာ စိန္တေသုံ – ‘‘အယံ၊ စင်္ကီ၊ ဥဂ္ဂတဗြာဟ္မဏော၊ ယေဘုယျေန စ အညေ ဗြာဟ္မဏာ သမဏံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂတာ၊ အယမေဝ န ဂတော. သွာယံ သစေ တတ္ထ ဂမိဿတိ၊ အဒ္ဓါ သမဏဿ ဂေါတမဿ အာဝဋ္ဋနိယာ မာယာယ အာဝဋ္ဋိတော သရဏံ ဂမိဿတိ. တတော ဧတဿာပိ ဂေဟဒွါရေ ဗြာဟ္မဏာနံ အသန္နိပါတော ဘဝိဿတိ. ဟန္ဒဿ ဂမနန္တရာယံ ကရောမာ’’တိ သမ္မန္တယိတွာ တတ္ထ အဂမံသု. တံ သန္ဓာယ ‘‘အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.
တတ္ထ ဥဘတောတိ ဒွီဟိ ပက္ခေဟိ. မာတိတော စ ပိတိတော စာတိ၊ ဘောတော မာတာ ဗြာဟ္မဏီ၊ မာတုမာတာ ဗြာဟ္မဏီ၊ တဿာပိ မာတာ ဗြာဟ္မဏီ. ပိတာ ဗြာဟ္မဏော၊ ပိတုပိတာ ဗြာဟ္မဏော၊ တဿပိ ပိတာ ဗြာဟ္မဏောတိ. ဧဝံ ဘဝံ ဥဘတော သုဇာတော၊ မာတိတော စ ပိတိတော စ. သံသုဒ္ဓဂဟဏိကောတိ သံသုဒ္ဓါ တေ မာတု ဂဟဏီ၊ သံသုဒ္ဓါ တေ မာတု ကုစ္ဆီတိ အတ္ထော. ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါတိ ဧတ္ထ ပိတု ပိတာ ပိတာမဟော၊ ပိတာမဟဿ ယုဂံ ပိတာမဟယုဂံ. ယုဂန္တိ အာယုပ္ပမာဏံ ဝုစ္စတိ. အဘိလာပမတ္တမေဝ စေတံ၊ အတ္ထတော ပန ပိတာမဟောဝ ပိတာမဟယုဂံ. တတော ဥဒ္ဓံ သဗ္ဗေပိ ပုဗ္ဗပုရိသာ ပိတာမဟဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတာ. ဧဝံ ယာဝ သတ္တမော ပုရိသော၊ တာဝ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော. အထ ဝါ အက္ခိတ္တော အနုပကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေနာတိ ဒဿေတိ. အက္ခိတ္တောတိ အပနေထ ဧတံ၊ ကိံ ဣမိနာတိ ဧဝံ အက္ခိတ္တော အနဝက္ခိတ္တော. အနုပက္ကုဋ္ဌောတိ န ဥပကုဋ္ဌော၊ န အက္ကောသံ ဝါ နိန္ဒံ ဝါ ပတ္တပုဗ္ဗော. ကေန ကာရဏေနာတိ. ဇာတိဝါဒေန၊ ဣတိပိ ဟီနဇာတိကော ဧသောတိ ဧဝရူပေန ဝစနေနာတိ အတ္ထော. ဣမိနာပင်္ဂေနာတိ ဣမိနာပိ ကာရဏေန.
အဍ္ဎောတိ ဣဿရော. မဟဒ္ဓနောတိ မဟတာ ဓနေန သမန္နာဂတော. ဘောတော ဟိ ဂေဟေ ပထဝိယံ ပံသုဝါလိကာ ဝိယ ဗဟု ဓနံ၊ သမဏော ပန ဂေါတမော အဓနော ဘိက္ခာယ ဥဒရံ ပူရေတွာ ယာပေတီတိ ဒဿေန္တိ. မဟာဘောဂေါတိ ပဉ္စကာမဂုဏဝသေန မဟာဥပဘောဂေါ. ဧဝံ ယံ ယံ ဂုဏံ ဝဒန္တိ၊ တဿ တဿ ပဋိပက္ခဝသေန ဘဂဝတော အဂုဏံယေဝ ဒဿေမာတိ မညမာနာ ဝဒန္တိ.
အဘိရူပေါတိ အညေဟိ မနုဿေဟိ အဓိကရူပေါ. ဒဿနီယောတိ ဒိဝသမ္ပိ ပဿန္တာနံ အတိတ္တိကရဏတော ဒဿနယောဂ္ဂေါ၊ ဒဿနေနေဝ စိတ္တပသာဒဇနနတော ပါသာဒိကော. ပေါက္ခရတာ ဝုစ္စတိ သုန္ဒရဘာဝေါ၊ ဝဏ္ဏဿ ပေါက္ခရတာ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာ၊ တာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ၊ ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိယာတိ အတ္ထော. ပေါရာဏာ ပန ပေါက္ခရန္တိ သရီရံ ဝဒန္တိ၊ ဝဏ္ဏံ ဝဏ္ဏမေဝ. တေသံ မတေန ဝဏ္ဏော စ ပေါက္ခရဉ္စ ဝဏ္ဏပေါက္ခရာနိ၊ တေသံ ဘာဝေါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာ. ဣတိ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယာတိ ဥတ္တမပရိသုဒ္ဓေန ဝဏ္ဏေန စေဝ သရီရသဏ္ဌာနသမ္ပတ္တိယာ စာတိ အတ္ထော. ဗြဟ္မဝဏ္ဏီတိ သေဋ္ဌဝဏ္ဏီ၊ ပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏေသုပိ သေဋ္ဌေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေနေဝ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. ဗြဟ္မဝစ္ဆသီတိ မဟာဗြဟ္မုနော သရီရသဒိသေန သရီရေန သမန္နာဂတော. အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယာတိ ဘောတော သရီရေ ဒဿနဿ ဩကာသော န ခုဒ္ဒကော မဟာ. သဗ္ဗာနေဝ တေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဒဿနီယာနေဝ၊ တာနိ စာပိ မဟန္တာနေဝါတိ ဒီပေတိ.
သီလမဿ အတ္ထီတိ သီလဝါ. ဝုဒ္ဓံ ဝဍ္ဎိတံ သီလမဿာတိ ဝုဒ္ဓသီလီ. ဝုဒ္ဓသီလေနာတိ ဝုဒ္ဓေန ဝဍ္ဎိတေန သီလေန. သမန္နာဂတောတိ ယုတ္တော၊ ဣဒံ ဝုဒ္ဓသီလီပဒဿေဝ ဝေဝစနံ. သဗ္ဗမေတံ ပဉ္စသီလမတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဝဒန္တိ.
ကာလျာဏဝါစောတိအာဒီသု ကလျာဏာ သုန္ဒရာ ပရိမဏ္ဍလပဒဗျဉ္ဇနာ ဝါစာ အဿာတိ ကလျာဏဝါစော. ကလျာဏံ မဓုရံ ဝါက္ကရဏံ အဿာတိ ကလျာဏဝါက္ကရဏော. ဝါက္ကရဏန္တိ ဥဒါဟရဏဃောသော. ဂုဏပရိပုဏ္ဏဘာဝေန ပုရေ ဘဝါတိ ပေါရီ. ပုရေ ဝါ ဘဝတ္တာ ပေါရီ. နာဂရိကိတ္ထိယာ သုခုမာလတ္တနေန သဒိသာတိပိ ပေါရီ. တာယ ပေါရိယာ. ဝိဿဋ္ဌာယာတိ အပလိဗုဒ္ဓါယ၊ သန္ဒိဋ္ဌဝိလမ္ဗိတာဒိဒေါသရဟိတာယ. အနေလဂလာယာတိ ဧလဂလေန ဝိရဟိတာယ. ဧကစ္စဿ ဟိ ကထေန္တဿ ဧလံ ဂလတိ၊ လာလာ ဝါ ပဂ္ဃရတိ၊ ခေဠဖုသိတာနိ ဝါ နိက္ခမန္တိ၊ တဿ ဝါစာ ဧလဂလာ နာမ ဟောတိ. တဗ္ဗိပရိတာယာတိ အတ္ထော. အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာတိအာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ ပါကဋံ ကတွာ ဘာသိတတ္ထဿ ဝိညာပနသမတ္ထာယ. သေသမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေ ဥတ္တာနမေဝ.
၄၂၅. ဧဝံ ဝုတ္တေတိ ဧဝံ တေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝုတ္တေ၊ စင်္ကီ၊ ‘‘ဣမေ ဗြာဟ္မဏာ အတ္တနော ဝဏ္ဏေ ဝုစ္စမာနေ အတုဿနကသတ္တော နာမ နတ္ထိ၊ ဝဏ္ဏမဿ ဘဏိတွာ နိဝါရေဿာမာတိ ဇာတိအာဒီဟိ မမ ဝဏ္ဏံ ဝဒန္တိ၊ န ခေါ ပန မေ ယုတ္တံ အတ္တနော ဝဏ္ဏေ ရဇ္ဇိတုံ. ဟန္ဒာဟံ ဧတေသံ ဝါဒံ ဘိန္ဒိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ မဟန္တဘာဝံ ဉာပေတွာ ဧတေသံ တတ္ထ ဂမနံ ကရောမီ’’တိ စိန္တေတွာ တေန ဟိ၊ ဘော၊ မမာပိ သုဏာထာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယေပိ ‘‘ဥဘတော သုဇာတော’’တိအာဒယော အတ္တနော ဂုဏေဟိ သဒိသာ ဂုဏာ၊ တေပိ ‘‘ကော စာဟံ၊ ကေ စ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဇာတိသမ္ပတ္တိအာဒယော ဂုဏာ’’တိ အတ္တနော ဂုဏေဟိ ဥတ္တရိတရေယေဝ မညမာနော၊ ဣတရေ ပန ဧကန္တေနေဝ ဘဂဝတော မဟန္တဘာဝဒီပနတ္ထံ ပကာသေတိ. မယမေဝ အရဟာမာတိ ဧဝံ နိယမေန္တော စေတ္ထ ဣဒံ ဒီပေတိ – ယဒိ ဂုဏမဟန္တတာယ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော နာမ ဟောတိ၊ ယထာ သိနေရုံ ဥပနိဓာယ သာသပေါ၊ မဟာသမုဒ္ဒံ ဥပနိဓာယ ဂေါပဒကံ၊ သတ္တသု မဟာသရေသု ဥဒကံ ဥပနိဓာယ ဥဿာဝဗိန္ဒု ပရိတ္တော လာမကော၊ ဧဝမေဝံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဇာတိသမ္ပတ္တိအာဒယော ဂုဏေ ဥပနိဓာယ အမှာကံ ဂုဏာ ပရိတ္တာ လာမကာ၊ တသ္မာ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုန္တိ.
ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဋ္ဌဉ္စာတိ ဧတ္ထ ရာဇင်္ဂဏေ စေဝ ဥယျာနေ စ သုဓာမဋ္ဌာ ပေါက္ခရဏိယော သတ္တရတနပူရိံ ကတွာ ဘူမိယံ ဌပိတံ ဓနံ ဘူမိဂတံ နာမ၊ ပါသာဒနိယူဟာဒယော ပန ပူရေတွာ ဌပိတံ ဝေဟာသဋ္ဌံ နာမ. ဧဝံ တာဝ ကုလပရိယာယေန အာဂတံ. တထာဂတဿ ပန ဇာတဒိဝသေယေဝ သင်္ခေါ ဧလော ဥပ္ပလော ပုဏ္ဍရီကောတိ စတ္တာရော နိဓယော ဥပဂတာ. တေသု သင်္ခေါ ဂါဝုတိကော၊ ဧလော အဍ္ဎယောဇနိကော၊ ဥပ္ပလော တိဂါဝုတိကော ပုဏ္ဍရီကော ယောဇနိကောတိ. တေသုပိ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ ပူရတိယေဝ. ဣတိ ဘဂဝါ ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒဟရော ဝါတိအာဒီနိ ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတာနေဝ.
အခုဒ္ဒါဝကာသောတိ ဧတ္ထ ဘဂဝတိ အပရိမာဏောယေဝ ဒဿနာဝကာသောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတြိဒံ ဝတ္ထုံ – ရာဇဂဟေ ကိရ အညတရော ဗြာဟ္မဏော ‘‘သမဏဿ ကိရ ဂေါတမဿ ပမာဏံ ဂဟေတုံ န သက္ကာ’’တိ သုတွာ ဘဂဝတော ပိဏ္ဍာယ ပဝိသနကာလေ သဋ္ဌိဟတ္ထံ ဝေဠုံ ဂဟေတွာ နဂရဒွါရဿ ဗဟိ ဌတွာ သမ္ပတ္တေ ဘဂဝတိ ဝေဠုံ ဂဟေတွာ သမီပေ အဋ္ဌာသိ၊ ဝေဠု ဘဂဝတော ဇာဏုမတ္တံ ပါပုဏိ. ပုနဒိဝသေ ဒွေ ဝေဠူ ဃဋေတွာ သမီပေ အဋ္ဌာသိ၊ ဘဂဝါ ဒွိန္နံ ဝေဠူနံ ဥပရိ ဒွိဝေဏုမတ္တမေဝ ပညာယမာနော၊ ‘‘ဗြာဟ္မဏ၊ ကိံ ကရောသီ’’တိ အာဟ? တုမှာကံ ပမာဏံ ဂဏှာမီတိ. ‘‘ဗြာဟ္မဏ၊ သစေပိ တွံ သကလစက္ကဝါဠဂဗ္ဘံ ပူရေတွာ ဌိတဝေဠုံ ဃဋေတွာ အာဂမိဿသိ၊ နေဝ မေ ပမာဏံ ဂဟေတုံ သက္ခိဿသိ. န ဟိ မယာ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ကပ္ပသတသဟဿဉ္စ တထာ ပါရမိယော ပူရိတာ၊ ယထာ မေ ပရော ပမာဏံ ဂဏှေယျ၊ အတုလော ဗြာဟ္မဏ၊ တထာဂတော အပ္ပမေယျော’’တိ ဝတွာ ဓမ္မပဒေ ဂါထမာဟ. ဂါထာပရိယောသာနေ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ အမတံ ပိဝိံသု.
အပရမ္ပိ ဝတ္ထု – ရာဟု ကိရ အသုရိန္ဒော စတ္တာရိ ယောဇနသဟဿာနိ အဋ္ဌ စ ယောဇနသတာနိ ဥစ္စော၊ ဗာဟန္တရမဿ ဒွါဒသယောဇနသတာနိ၊ ဟတ္ထတလပါဒတလာနံ ပုထုလတာ တီဏိ ယောဇနသတာနိ၊ အင်္ဂုလိပဗ္ဗာနိ ပဏ္ဏာသယောဇနာနိ၊ ဘမုကန္တရံ ပဏ္ဏာသယောဇနံ၊ နလာဋံ တိယောဇနသတံ၊ သီသံ နဝယောဇနသတံ. သော – ‘‘အဟံ ဥစ္စောသ္မိ၊ သတ္ထာရံ ဩနမိတွာ ဩလောကေတုံ န သက္ခိဿာမီ’’တိ န ဂစ္ဆတိ. သော ဧကဒိဝသံ ဘဂဝတော ဝဏ္ဏံ သုတွာ ‘‘ယထာ ကထဉ္စ ဩလောကေဿာမီ’’တိ အာဂတော. ဘဂဝါ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ ‘‘စတူသု ဣရိယာပထေသု ကတရေန ဒဿေမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ဌိတကော နာမ နီစောပိ ဥစ္စော ဝိယ ပညာယတိ၊ နိပန္နောဝဿ အတ္တာနံ ဒဿေဿာမီ’’တိ၊ ‘‘အာနန္ဒ၊ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ မဉ္စကံ ပညာပေဟီ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ. ရာဟု အာဂန္တွာ နိပန္နံ ဘဂဝန္တံ ဂီဝံ ဥန္နာမေတွာ နဘမဇ္ဈေ ပုဏ္ဏစန္ဒံ ဝိယ ဥလ္လောကေတိ. ကိမိဒံ အသုရိန္ဒာတိ စ ဝုတ္တေ၊ ဘဂဝါ ဩနမိတွာ ဩလောကေတုံ န သက္ခိဿာမီတိ န ဂစ္ဆိန္တိ. န မယာ အသုရိန္ဒ အဓောမုခေန ပါရမိယော ပူရိတာ၊ ဥဒ္ဓဂ္ဂံ မေ ကတွာ ဒါနံ ဒိန္နန္တိ. တံဒိဝသံ ရာဟု သရဏံ အဂမာသိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ.
စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေန သီလဝါ. တံ ပန သီလံ အရိယံ ဥတ္တမံ ပရိသုဒ္ဓံ၊ တေနာဟ အရိယသီလီတိ. တဒေဝ အနဝဇ္ဇဋ္ဌေန ကုသလံ၊ တေနာဟ ကုသလသီလီတိ. ကုသလေန သီလေနာတိ ဣဒမဿ ဝေဝစနံ. ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယောတိ ဘဂဝတော ဧကေကာယ ဓမ္မဒေသနာယ စတုရာသီတိပါဏသဟဿာနိ အပရိမာဏာပိ ဒေဝမနုဿာ မဂ္ဂဖလာမတံ ပိဝန္တိ. တသ္မာ ဗဟူနံ အာစရိယော၊ သာဝကဝိနေယျာနံ ပါစရိယောတိ.
ခီဏကာမရာဂေါတိ ဧတ္ထ ကာမံ ဘဂဝတော သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ ခီဏာ၊ ဗြာဟ္မဏော ပန တေ န ဇာနာတိ၊ အတ္တနော ဇာနနဋ္ဌာနေယေဝ ဂုဏံ ကထေတိ. ဝိဂတစာပလ္လောတိ ‘‘ပတ္တမဏ္ဍနာ စီဝရမဏ္ဍနာ သေနာသနမဏ္ဍနာ ဣမဿ ဝါ ပူတိကာယဿ။ပေ။ ကေလနာ ပဋိကေလနာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တစာပလျဝိရဟိတော.
အပါပပုရေက္ခာရောတိ အပါပေ နဝလောကုတ္တရဓမ္မေ ပုရတော ကတွာ ဝိစရတိ. ဗြဟ္မညာယ ပဇာယာတိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနမဟာကဿပါဒိဘေဒါယ ဗြာဟ္မဏပဇာယ. (အဝိရုဒ္ဓေါ ဟိ သော) ဧတိဿာယ ပဇာယ ပုရေက္ခာရော. အယဉှိ ပဇာ သမဏံ ဂေါတမံ ပုရတော ကတွာ စရတီတိ အတ္ထော. အပိစ အပါပပုရေက္ခာရောတိ န ပါပုပုရေက္ခာရော၊ န ပါပံ ပုရတော ကတွာ စရတိ၊ ပါပံ န ဣစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ကဿ? ဗြဟ္မညာယ ပဇာယ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဒ္ဓါယပိ ဗြာဟ္မဏပဇာယ အဝိရုဒ္ဓေါ ဟိတသုခတ္ထိကောယေဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
တိရောရဋ္ဌာတိ ပရရဋ္ဌတော. တိရောဇနပဒါတိ ပရဇနပဒတော. သံပုစ္ဆိတုံ အာဂစ္ဆန္တီတိ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာဒယော စေဝ ဗြာဟ္မဏဂန္ဓဗ္ဗာဒယော စ ပဉှေ အဘိသင်္ခရိတွာ ပုစ္ဆိဿာမာတိ အာဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ကေစိ ပုစ္ဆာယ ဝါ ဒေါသံ ဝိဿဇ္ဇနသမ္ပဋိစ္ဆနေ ဝါ အသမတ္ထတံ သလ္လက္ခေတွာ အပုစ္ဆိတွာဝ တုဏှီ နိသီဒန္တိ၊ ကေစိ ပုစ္ဆန္တိ၊ ကေသဉ္စိ ဘဂဝါ ပုစ္ဆာယ ဥဿာဟံ ဇနေတွာ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဧဝံ သဗ္ဗေသမ္ပိ တေသံ ဝိမတိယော တီရံ ပတွာ မဟာသမုဒ္ဒဿ ဦမိယော ဝိယ ဘဂဝန္တံ ပတွာဝ ဘိဇ္ဇန္တိ. သေသမေတ္ထ တထာဂတဿ ဝဏ္ဏေ ဥတ္တာနမေဝ.
အတိထီ နော တေ ဟောန္တီတိ တေ အမှာကံ အာဂန္တုကာ နဝကာ ပါဟုနကာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ပရိယာပုဏာမီတိ ဇာနာမိ. အပရိမာဏဝဏ္ဏောတိ တထာရူပေနေဝ သဗ္ဗညုနာပိ အပ္ပမေယျဝဏ္ဏော၊ ပဂေဝ မာဒိသေနာတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
‘‘ဗုဒ္ဓေါပိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဏေယျ ဝဏ္ဏံ၊
ကပ္ပမ္ပိ စေ အညမဘာသမာနော၊
ခီယေထ ကပ္ပေါ စိရဒီဃမန္တရေ၊
ဝဏ္ဏော န ခီယေထ တထာဂတဿာ’’တိ.
ဣမံ ပန ဂုဏကထံ သုတွာ တေ ဗြာဟ္မဏာ စိန္တယိံသု ‘‘ယထာ၊ စင်္ကီ၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ အနောမဂုဏော သော ဘဝံ ဂေါတမော၊ ဧဝံ တဿ ဂုဏေ ဇာနမာနေန ခေါ ပန ဣမိနာ အတိစိရံ အဓိဝါသိတံ၊ ဟန္ဒ နံ အနုဝတ္တာမာ’’တိ အနုဝတ္တမာနာ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘော’’တိအာဒိမာဟံသု.
၄၂၆. ဩပါတေတီတိ ပဝေသေတိ. သံပုရေက္ခရောန္တီတိ ပုတ္တမတ္တနတ္တမတ္တမ္ပိ သမာနံ ပုရတော ကတွာ ဝိစရန္တိ.
၄၂၇. မန္တပဒန္တိ မန္တာယေဝ မန္တပဒံ၊ ဝေဒေါတိ အတ္ထော. ဣတိဟိတိဟ ပရမ္ပရာယာတိ ဧဝံ ကိရ ဧဝံ ကိရာတိ ပရမ္ပရဘာဝေန အာဂတန္တိ ဒီပေတိ. ပိဋကသမ္ပဒါယာတိ ပါဝစနသင်္ခါတသမ္ပတ္တိယာ. သာဝိတ္တိအာဒီဟိ ဆန္ဒဗန္ဓေဟိ စ ဝဂ္ဂဗန္ဓေဟိ စ သမ္ပာဒေတွာ အာဂတန္တိ ဒဿေတိ. တတ္ထ စာတိ တသ္မိံ မန္တပဒေ. ပဝတ္တာရောတိ ပဝတ္တယိတာရော. ယေသန္တိ ယေသံ သန္တကံ. မန္တပဒန္တိ ဝေဒသင်္ခါတံ မန္တမေဝ. ဂီတန္တိ အဋ္ဌကာဒီဟိ ဒသဟိ ပေါရာဏကဗြာဟ္မဏေဟိ ပဒသမ္ပတ္တိဝသေန သဇ္ဈာယိတံ. ပဝုတ္တန္တိ အညေသံ ဝုတ္တံ၊ ဝါစိတန္တိ အတ္ထော. သမိဟိတန္တိ သမုပဗျူဠှံ ရာသိကတံ၊ ပိဏ္ဍံ ကတွာ ဌပိတန္တိ အတ္ထော. တဒနုဂါယန္တီတိ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ တံ တေဟိ ပုဗ္ဗေ ဂီတံ အနုဂါယန္တိ အနုသဇ္ဈာယန္တိ ဝါဒေန္တိ. တဒနုဘာသန္တီတိ တံ အနုဘာသန္တိ၊ ဣဒံ ပုရိမဿေဝ ဝေဝစနံ. ဘာသိတမနုဘာသန္တီတိ တေဟိ ဘာသိတံ သဇ္ဈာယိတံ အနုသဇ္ဈာယန္တိ. ဝါစိတမနုဝါစေန္တီတိ တေဟိ အညေသံ ဝါစိတံ အနုဝါစေန္တိ. သေယျထိဒန္တိ တေ ကတမေတိ အတ္ထော. အဋ္ဌကောတိအာဒီနိ တေသံ နာမာနိ၊ တေ ကိရ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဩလောကေတွာ ပရူပဃာတံ အကတွာ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပါဝစနေန သဟ သံသန္ဒေတွာ မန္တေ ဂန္ထေသုံ၊ အပရာပရေ ပန ဗြာဟ္မဏာ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ပက္ခိပိတွာ တယော ဝေဒေ ဘိန္ဒိတွာ ဗုဒ္ဓဝစနေန သဒ္ဓိံ ဝိရုဒ္ဓေ အကံသု.
၄၂၈. အန္ဓဝေဏီတိ အန္ဓပဝေဏီ. ဧကေန ဟိ စက္ခုမတာ ဂဟိတယဋ္ဌိယာ ကောဋိံ ဧကော အန္ဓော ဂဏှာတိ၊ တံ အန္ဓံ အညော၊ တံ အညောတိ ဧဝံ ပဏ္ဏာသ သဋ္ဌိ အန္ဓာ ပဋိပါဋိယာ ဃဋိတာ အန္ဓဝေဏီတိ ဝုစ္စတိ. ပရမ္ပရာသံသတ္တာတိ အညမညံ လဂ္ဂါ၊ ယဋ္ဌိဂ္ဂါဟကေနပိ စက္ခုမတာ ဝိရဟိတာတိ အတ္ထော. ဧကော ကိရ ဓုတ္တော အန္ဓဂဏံ ဒိသွာ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ခဇ္ဇဘောဇ္ဇံ သုလဘ’’န္တိ ဥဿာဟေတွာ တေဟိ ‘‘တတ္ထ နော သာမိ နေဟိ၊ ဣဒံ နာမ တေ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ အန္တရာမဂ္ဂေ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ မဟန္တံ ဂစ္ဆံ အနုပရိဂန္တွာ ပုရိမဿ ဟတ္ထေန ပစ္ဆိမဿ ကစ္ဆံ ဂဏှာပေတွာ ‘‘ကိဉ္စိ ကမ္မံ အတ္ထိ၊ ဂစ္ဆထ တာဝ တုမှေ’’တိ ဝတွာ ပလာယိ. တေ ဒိဝသမ္ပိ ဂန္တွာ မဂ္ဂံ အဝိန္ဒမာနာ ‘‘ကဟံ၊ ဘော၊ စက္ခုမာ ကဟံ မဂ္ဂေါ’’တိ ပရိဒေဝိတွာ မဂ္ဂံ အဝိန္ဒမာနာ တတ္ထေဝ မရိံသု. တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပရမ္ပရာသံသတ္တာ’’တိ. ပုရိမောပီတိ ပုရိမေသု ဒသသု ဗြာဟ္မဏေသု ဧကောပိ. မဇ္ဈိမောပီတိ မဇ္ဈေ အာစရိယပါစရိယေသု ဧကောပိ. ပစ္ဆိမောပီတိ ဣဒါနိ ဗြာဟ္မဏေသု ဧကောပိ.
ပဉ္စ ခေါတိ ပါဠိအာဂတေသု ဒွီသု အညေပိ ဧဝရူပေ တယော ပက္ခိပိတွာ ဝဒတိ. ဒွေဓာဝိပါကာတိ ဘူတဝိပါကာ ဝါ အဘူတဝိပါကာ ဝါ. နာလမေတ္ထာတိ၊ ဘာရဒွါဇ၊ သစ္စံ အနုရက္ခိဿာမီတိ ပဋိပန္နေန ဝိညုနာ ‘‘ယံ မယာ ဂဟိတံ၊ ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ဧတ္ထ ဧကံသေနေဝ နိဋ္ဌံ ဂန္တုံ နာလံ န ယုတ္တန္တိ ဥပရိ ပုစ္ဆာယ မဂ္ဂံ ဝိဝရိတွာ ဌပေသိ.
၄၃၀. ဣဓ၊ ဘာရဒွါဇ၊ ဘိက္ခူတိ ဇီဝကသုတ္တေ (မ. နိ. ၂.၅၁ အာဒယော) ဝိယ မဟာဝစ္ဆသုတ္တေ (မ. နိ. ၂.၁၉၃ အာဒယော) ဝိယ စ အတ္တာနညေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. လောဘနီယေသု ဓမ္မေသူတိ လောဘဓမ္မေသု. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော.
၄၃၂. သဒ္ဓံ နိဝေသေတီတိ ဩကပ္ပနိယသဒ္ဓံ နိဝေသေတိ. ဥပသင်္ကမတီတိ ဥပဂစ္ဆတိ. ပယိရုပါသတီတိ သန္တိကေ နိသီဒတိ. သောတန္တိ ပသာဒသောတံ ဩဒဟတိ. ဓမ္မန္တိ ဒေသနာဓမ္မံ သုဏာတိ. ဓာရေတီတိ ပဂုဏံ ကတွာ ဓာရေတိ. ဥပပရိက္ခတီတိ အတ္ထတော စ ကာရဏတော စ ဝီမံသတိ. နိဇ္ဈာနံ ခမန္တီတိ ဩလောကနံ ခမန္တိ၊ ဣဓ သီလံ ကထိတံ၊ ဣဓ သမာဓီတိ ဧဝံ ဥပဋ္ဌဟန္တီတိ အတ္ထော. ဆန္ဒောတိ ကတ္တုကမျတာ ဆန္ဒော. ဥဿဟတီတိ ဝါယမတိ. တုလေတီတိ အနိစ္စာဒိဝသေန တီရေတိ. ပဒဟတီတိ မဂ္ဂပဓာနံ ပဒဟတိ. ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စန္တိ သဟဇာတနာမကာယေန စ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောတိ၊ ပညာယ စ ကိလေသေ နိဗ္ဗိဇ္ဈိတွာ တဒေဝ ဝိဘူတံ ပါကဋံ ကရောန္တော ပဿတိ.
၄၃၃. သစ္စာနုဗောဓောတိ မဂ္ဂါနုဗောဓော. သစ္စာနုပ္ပတ္တီတိ ဖလသစ္ဆိကိရိယာ. တေသံယေဝါတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာနံ ဒွါဒသန္နံ၊ ဧဝံ ဒီဃံ မဂ္ဂဝါဒံ အနုလောမေတိ၊ တသ္မာ နာယမတ္ထော. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော – တေသံယေဝါတိ တေသံ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ. ပဓာနန္တိ မဂ္ဂပဓာနံ. တဉှိ ဖလသစ္ဆိကိရိယသင်္ခါတာယ သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ၊ မဂ္ဂေ အသတိ ဖလာဘာဝတောတိ. ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.
ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ
စင်္ကီသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.