၃. သေခသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂. ဧဝံ မေ သုတန္တိ သေခသုတ္တံ. တတ္ထ နဝံ သန္ထာဂါရန္တိ အဓုနာ ကာရိတံ သန္ထာဂါရံ၊ ဧကာ မဟာသာလာတိ အတ္ထော. ဥယျောဂကာလာဒီသု ဟိ ရာဇာနော တတ္ထ ဌတွာ ‘‘ဧတ္တကာ ပုရတော ဂစ္ဆန္တု၊ ဧတ္တကာ ပစ္ဆာ၊ ဧတ္တကာ ဥဘောဟိ ပဿေဟိ၊ ဧတ္တကာ ဟတ္ထီသု အဘိရုဟန္တု၊ ဧတ္တကာ အဿေသု၊ ဧတ္တကာ ရထေသု တိဋ္ဌန္တူ’’တိ ဧဝံ သန္ထံ ကရောန္တိ၊ မရိယာဒံ ဗန္ဓန္တိ၊ တသ္မာ တံ ဌာနံ သန္ထာဂါရန္တိ ဝုစ္စတိ. ဥယျောဂဋ္ဌာနတော စ အာဂန္တွာ ယာဝ ဂေဟေသု အလ္လဂေါမယပရိဘဏ္ဍာဒီနိ ကရောန္တိ၊ တာဝ ဒွေ တီဏိ ဒိဝသာနိ တေ ရာဇာနော တတ္ထ သန္ထမ္ဘန္တီတိပိ သန္ထာဂါရံ. တေသံ ရာဇူနံ သဟ အတ္ထာနုသာသနံ အဂါရန္တိပိ သန္ထာဂါရံ ဂဏရာဇာနော ဟိ တေ၊ တသ္မာ ဥပ္ပန္နကိစ္စံ ဧကဿ ဝသေန န ဆိဇ္ဇတိ၊ သဗ္ဗေသံ ဆန္ဒော လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗေ တတ္ထ သန္နိပတိတွာ အနုသာသန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဟ အတ္ထာနုသာသနံ အဂါရန္တိပိ သန္ထာဂါရ’’န္တိ. ယသ္မာ ပနေတေ တတ္ထ သန္နိပတိတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ကာလေ ကသိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣမသ္မိံ ကာလေ ဝပိတု’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဃရာဝါသကိစ္စာနိ သမ္မန္တယန္တိ၊ တသ္မာ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ဃရာဝါသံ တတ္ထ သန္ထရန္တီတိပိ သန္ထာဂါရံ. အစိရကာရိတံ ဟောတီတိ ကဋ္ဌကမ္မ-သိလာကမ္မ-စိတ္တကမ္မာဒိဝသေန သုသဇ္ဇိတံ ဒေဝဝိမာနံ ဝိယ အဓုနာ နိဋ္ဌာပိတံ. သမဏေန ဝါတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ဃရဝတ္ထုပရိဂ္ဂဟကာလေယေဝ ဒေဝတာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂဏှန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဒေဝေန ဝါ’’တိ အဝတွာ ‘‘သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ သန္ထာဂါရံ နိဋ္ဌိတန္တိ သုတွာ ‘‘ဂစ္ဆာမ၊ နံ ပဿိဿာမာ’’တိ ဂန္တွာ ဒွါရကောဋ္ဌကတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဣဒံ သန္ထာဂါရံ ဒေဝဝိမာနသဒိသံ အတိဝိယ မနောရမံ သဿိရိကံ ကေန ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ အမှာကံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ အဿာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘အမှာကံ ဉာတိသေဋ္ဌဿ ပဌမံ ဒိယျမာနေပိ သတ္ထုနောဝ အနုစ္ဆဝိကံ၊ ဒက္ခိဏေယျဝသေန ဒိယျမာနေပိ သတ္ထုနောဝ အနုစ္ဆဝိကံ၊ တသ္မာ ပဌမံ သတ္ထာရံ ပရိဘုဉ္ဇာပေဿာမ၊ ဘိက္ခုသံဃဿ အာဂမနံ ကရိဿာမ၊ ဘိက္ခုသံဃေ အာဂတေ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ အာဂတမေဝ ဘဝိဿတိ၊ သတ္ထာရံ တိယာမရတ္တိံ အမှာကံ ဓမ္မကထံ ကထာပေဿာမ၊ ဣတိ တီဟိ ရတနေဟိ ပရိဘုတ္တံ မယံ ပစ္ဆာ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမ၊ ဧဝံ နော ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဥပသင်္ကမိံသု.

ယေန သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ တံ ဒိဝသံ ကိရ သန္ထာဂါရံ ကိဉ္စာပိ ရာဇကုလာနံ ဒဿနတ္ထာယ ဒေဝဝိမာနံ ဝိယ သုသဇ္ဇိတံ ဟောတိ သုပဋိဇဂ္ဂိတံ၊ ဗုဒ္ဓါရဟံ ပန ကတွာ အပ္ပညတ္တံ. ဗုဒ္ဓါ ဟိ နာမ အရညဇ္ဈာသယာ အရညာရာမာ အန္တောဂါမေ ဝသေယျုံ ဝါ နော ဝါ၊ တသ္မာ ဘဂဝတော မနံ ဇာနိတွာဝ ပညာပေဿာမာတိ စိန္တေတွာ တေ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိံသု. ဣဒါနိ ပန မနံ လဘိတွာ ပညာပေတုကာမာ ယေန သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု.

သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထာဂါရံ သန္ထရိတွာတိ ယထာ သဗ္ဗမေဝ သန္ထတံ ဟောတိ၊ ဧဝံ တံ သန္ထရာပေတွာ. သဗ္ဗပဌမံ တာဝ ‘‘ဂေါမယံ နာမ သဗ္ဗမင်္ဂလေသု ဝဋ္ဋတီ’’တိ သုဓာပရိကမ္မကတမ္ပိ ဘူမိံ အလ္လဂေါမယေန ဩပုဉ္ဆာပေတွာ ပရိသုက္ခဘာဝံ ဉတွာ ယထာ အက္ကန္တဋ္ဌာနေ ပဒံ န ပညာယတိ၊ ဧဝံ စတုဇ္ဇာတိယဂန္ဓေဟိ လိမ္ပာပေတွာ ဥပရိ နာနာဝဏ္ဏေ ကဋသာရကေ သန္ထရိတွာ တေသံ ဥပရိ မဟာပိဋ္ဌိကကောဇဝကေ အာဒိံ ကတွာ ဟတ္ထတ္ထရက-အဿတ္ထရက-သီဟတ္ထရက-ဗျဂ္ဃတ္ထရက-စန္ဒတ္ထရက-သူရိယတ္ထရက-စိတ္တတ္ထရကာဒီဟိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ အတ္ထရဏေဟိ သန္ထရိတဗ္ဗကယုတ္တံ သဗ္ဗောကာသံ သန္ထရာပေသုံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထာဂါရံ သန္ထရိတွာ’’တိ.

အာသနာနိ ပညာပေတွာတိ မဇ္ဈဋ္ဌာနေ တာဝ မင်္ဂလတ္ထမ္ဘံ နိဿာယ မဟာရဟံ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညာပေတွာ တတ္ထ ယံ ယံ မုဒုကဉ္စ မနောရမဉ္စ ပစ္စတ္ထရဏံ၊ တံ တံ ပစ္စတ္ထရိတွာ ဘဂဝတော လောဟိတကံ မနုညဒဿနံ ဥပဓာနံ ဥပဒဟိတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏရဇတတာရကဝိစိတ္တံ ဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္ဓဒါမပုပ္ဖဒါမပတ္တဒါမာဒီဟိ ပစ္စတ္ထရဏေဟိ အလင်္ကရိတွာ သမန္တာ ဒွါဒသဟတ္ထဋ္ဌာနေ ပုပ္ဖဇာလံ ကရိတွာ တိံသဟတ္ထမတ္တံ ဌာနံ ပဋသာဏိယာ ပရိက္ခိပါပေတွာ ပစ္ဆိမဘိတ္တိံ နိဿာယ ဘိက္ခုသံဃဿ ပလ္လင်္ကပီဌ-အပဿယပီဌ-မုဏ္ဍပီဌာနိ ပညာပေတွာ ဥပရိ သေတပစ္စတ္ထရဏေဟိ ပစ္စတ္ထရာပေတွာ ပါစီနဘိတ္တိံ နိဿာယ အတ္တနော အတ္တနော မဟာပိဋ္ဌိကကောဇဝကေ ပညာပေတွာ ဟံသလောမာဒိပူရိတာနိ ဥပဓာနာနိ ဌပါပေသုံ ‘‘ဧဝံ အကိလမမာနာ သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မံ သုဏိဿာမာ’’တိ. ဣဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အာသနာနိ ပညာပေတွာ’’တိ.

ဥဒကမဏိကန္တိ မဟာကုစ္ဆိကံ ဥဒကစာဋိံ. ဥပဋ္ဌပေတွာတိ ဧဝံ ဘဂဝါ စ ဘိက္ခုသံဃော စ ယထာရုစိယာ ဟတ္ထေ ဝါ ဓောဝိဿန္တိ ပါဒေ ဝါ၊ မုခံ ဝါ ဝိက္ခာလေဿန္တီတိ တေသု တေသု ဌာနေသု မဏိဝဏ္ဏဿ ဥဒကဿ ပူရာပေတွာ ဝါသတ္ထာယ နာနာပုပ္ဖါနိ စေဝ ဥဒကဝါသစုဏ္ဏာနိ စ ပက္ခိပိတွာ ကဒလိပဏ္ဏေဟိ ပိဒဟိတွာ ပတိဋ္ဌာပေသုံ. ဣဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ.

တေလပ္ပဒီပံ အာရောပေတွာတိ ရဇတသုဝဏ္ဏာဒိမယဒဏ္ဍာသု ဒီပိကာသု ယောနကရူပကိရာတရူပကာဒီနံ ဟတ္ထေ ဌပိတသုဝဏ္ဏရဇတာဒိမယကပလ္လကာဒီသု စ တေလပ္ပဒီပံ ဇလယိတွာတိ အတ္ထော. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသူတိ ဧတ္ထ ပန တေ သကျရာဇာနော န ကေဝလံ သန္ထာဂါရမေဝ၊ အထ ခေါ ယောဇနာဝဋ္ဋေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နဂရဝီထိယောပိ သမ္မဇ္ဇာပေတွာ ဓဇေ ဥဿာပေတွာ ဂေဟဒွါရေသု ပုဏ္ဏဃဋေ စ ကဒလိယော စ ဌပါပေတွာ သကလနဂရံ ဒီပမာလာဒီဟိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏတာရကံ ဝိယ ကတွာ ‘‘ခီရပါယကေ ဒါရကေ ခီရံ ပါယေထ၊ ဒဟရေ ကုမာရေ လဟုံ လဟုံ ဘောဇေတွာ သယာပေထ၊ ဥစ္စာသဒ္ဒံ မာ ကရိတ္ထ၊ အဇ္ဇ ဧကရတ္တိံ သတ္ထာ အန္တောဂါမေ ဝသိဿတိ၊ ဗုဒ္ဓါ နာမ အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ဟောန္တီ’’တိ ဘေရိံ စရာပေတွာ သယံ ဒဏ္ဍဒီပိကာ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု.

အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမီတိ. ‘‘ယဿ ဒါနိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ ဧဝံ ကိရ ကာလေ အာရောစိတေ ဘဂဝါ လာခါရသေန တိန္တရတ္တကောဝိဠာရပုပ္ဖဝဏ္ဏံ ရတ္တဒုပဋ္ဋံ ကတ္တရိယာ ပဒုမံ ကန္တန္တော ဝိယ သံဝိဓာယ တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တော နိဝါသေတွာ သုဝဏ္ဏပါမင်္ဂေန ပဒုမကလာပံ ပရိက္ခိပန္တော ဝိယ ဝိဇ္ဇုလ္လတာသဿိရိကံ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ရတ္တကမ္ဗလေန ဂဇကုမ္ဘံ ပရိယောနဒ္ဓန္တော ဝိယ ရတနသတုဗ္ဗေဓေ သုဝဏ္ဏဂ္ဃိကေ ပဝါဠဇာလံ ခိပမာနော ဝိယ သုဝဏ္ဏစေတိယေ ရတ္တကမ္ဗလကဉ္စုကံ ပဋိမုဉ္စန္တော ဝိယ ဂစ္ဆန္တံ ပုဏ္ဏစန္ဒံ ရတ္တဝဏ္ဏဝလာဟကေန ပဋိစ္ဆာဒယမာနော ဝိယ ကဉ္စနပဗ္ဗတမတ္ထကေ သုပက္ကလာခါရသံ ပရိသိဉ္စန္တော ဝိယ စိတ္တကူဋပဗ္ဗတမတ္ထကံ ဝိဇ္ဇုလ္လတာယ ပရိက္ခိပန္တော ဝိယ စ သစက္ကဝါဠသိနေရုယုဂန္ဓရံ မဟာပထဝိံ စာလေတွာ ဂဟိတံ နိဂြောဓပလ္လဝသမာနဝဏ္ဏံ ရတ္တဝရပံသုကူလံ ပါရုပိတွာ ဂန္ဓကုဋိဒွါရတော နိက္ခမိ ကဉ္စနဂုဟတော သီဟော ဝိယ ဥဒယပဗ္ဗတကူဋတော ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ စ. နိက္ခမိတွာ ပန ဂန္ဓကုဋိပမုခေ အဋ္ဌာသိ.

အထဿ ကာယတော မေဃမုခေဟိ ဝိဇ္ဇုကလာပါ ဝိယ ရသ္မိယော နိက္ခမိတွာ သုဝဏ္ဏရသဓာရာပရိသေကမဉ္ဇရိပတ္တပုပ္ဖဖလဝိဋပေ ဝိယ အာရာမရုက္ခေ ကရိံသု. တာဝဒေဝ စ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တစီဝရမာဒါယ မဟာဘိက္ခုသံဃော ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေသိ. တေ ပန ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဘိက္ခူ ဧဝရူပါ အဟေသုံ အပ္ပိစ္ဆာ သန္တုဋ္ဌာ ပဝိဝိတ္တာ အသံသဋ္ဌာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဝတ္တာရော ဝစနက္ခမာ စောဒကာ ပါပဂရဟီ သီလသမ္ပန္နာ သမာဓိသမ္ပန္နာ ပညာဝိမုတ္တိဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နာတိ. တေဟိ ပရိဝါရိတော ဘဂဝါ ရတ္တကမ္ဗလပရိက္ခိတ္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏက္ခန္ဓော ရတ္တပဒုမသဏ္ဍမဇ္ဈဂတာ ဝိယ သုဝဏ္ဏနာဝါ ပဝါဠဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏပါသာဒေါ ဝိရောစိတ္ထ. သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာဒယော မဟာထေရာပိ နံ မေဃဝဏ္ဏံ ပံသုကူလံ ပါရုပိတွာ မဏိဝမ္မဝမ္မိကာ ဝိယ မဟာနာဂါ ပရိဝါရယိံသု ဝန္တရာဂါ ဘိန္နကိလေသာ ဝိဇဋိတဇဋာ ဆိန္နဗန္ဓနာ ကုလေ ဝါ ဂဏေ ဝါ အလဂ္ဂါ.

ဣတိ ဘဂဝါ သယံ ဝီတရာဂေါ ဝီတရာဂေဟိ၊ ဝီတဒေါသော ဝီတဒေါသေဟိ၊ ဝီတမောဟော ဝီတမောဟေဟိ၊ နိတ္တဏှော နိတ္တဏှေဟိ၊ နိက္ကိလေသော နိက္ကိလေသေဟိ၊ သယံ ဗုဒ္ဓေါ ဗဟုဿုတဗုဒ္ဓေဟိ ပရိဝါရိတော၊ ပတ္တပရိဝါရိတံ ဝိယ ကေသရံ၊ ကေသရပရိဝါရိတာ ဝိယ ကဏ္ဏိကာ၊ အဋ္ဌနာဂသဟဿပရိဝါရိတော ဝိယ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ၊ နဝုတိဟံသသဟဿပရိဝါရိတော ဝိယ ဓတရဋ္ဌော ဟံသရာဇာ၊ သေနင်္ဂပရိဝါရိတော ဝိယ စက္ကဝတ္တိ၊ မရုဂဏပရိဝါရိတော ဝိယ သက္ကော ဒေဝရာဇာ၊ ဗြဟ္မဂဏပရိဝါရိတော ဝိယ ဟာရိတမဟာဗြဟ္မာ၊ တာရာဂဏပရိဝါရိတော ဝိယ ပုဏ္ဏစန္ဒော၊ အသမေန ဗုဒ္ဓဝေသေန အပရိမာဏေန ဗုဒ္ဓဝိလာသေန ကပိလဝတ္ထုဂမနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ.

အထဿ ပုရတ္ထိမကာယတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ရသ္မီ ဥဋ္ဌဟိတွာ အသီတိဟတ္ထဋ္ဌာနံ အဂ္ဂဟေသိ. ပစ္ဆိမကာယတော ဒက္ခိဏဟတ္ထတော၊ ဝါမဟတ္ထတော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ရသ္မီ ဥဋ္ဌဟိတွာ အသီတိဟတ္ထဋ္ဌာနံ အဂ္ဂဟေသိ. ဥပရိ ကေသန္တတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗကေသာဝတ္တေဟိ မောရဂီဝဝဏ္ဏာ ရသ္မီ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂဂနတလေ အသီတိဟတ္ထဋ္ဌာနံ အဂ္ဂဟေသိ. ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလေဟိ ပဝါဠဝဏ္ဏာ ရသ္မီ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဃနပထဝိယံ အသီတိဟတ္ထဋ္ဌာနံ အဂ္ဂဟေသိ. ဧဝံ သမန္တာ အသီတိဟတ္ထမတ္တံ ဌာနံ ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဇ္ဇောတမာနာ ဝိပ္ဖန္ဒမာနာ ကဉ္စနဒဏ္ဍဒီပိကာဟိ နိစ္ဆရိတွာ အာကာသံ ပက္ခန္ဒဇာလာ ဝိယ စာတုဒ္ဒီပိကမဟာမေဃတော နိက္ခန္တဝိဇ္ဇုလ္လတာ ဝိယ ဝိဓာဝိံသု. သဗ္ဗဒိသာဘာဂါ သုဝဏ္ဏစမ္ပကပုပ္ဖေဟိ ဝိကိရိယမာနာ ဝိယ၊ သုဝဏ္ဏဃဋာ နိက္ခန္တသုဝဏ္ဏရသဓာရာဟိ သိဉ္စမာနာ ဝိယ၊ ပသာရိတသုဝဏ္ဏပဋပရိက္ခိတ္တာ ဝိယ၊ ဝေရမ္ဘဝါတသမုဋ္ဌိတကိံသုကကဏိကာရပုပ္ဖစုဏ္ဏသမောကိဏ္ဏာ ဝိယ ဝိပ္ပကိရိံသု.

ဘဂဝတောပိ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏသမုဇ္ဇလံ သရီရံ သမုဂ္ဂတတာရကံ ဝိယ ဂဂနတလံ၊ ဝိကသိတမိဝ ပဒုမဝနံ၊ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လော ဝိယ ယောဇနသတိကော ပါရိစ္ဆတ္တကော၊ ပဋိပါဋိယာ ဌပိတာနံ ဒွတ္တိံသူစန္ဒာနံ ဒွတ္တိံသသူရိယာနံ ဒွတ္တိံသစက္ကဝတ္တီနံ ဒွတ္တိံသဒေဝရာဇာနံ ဒွတ္တိံသမဟာဗြဟ္မာနံ သိရိယာ သိရိံ အဘိဘဝမာနံ ဝိယ ဝိရောစိတ္ထ၊ ယထာ တံ ဒသဟိ ပါရမီဟိ ဒသဟိ ဥပပါရမီဟိ ဒသဟိ ပရမတ္ထပါရမီဟိ သုပူရိတာဟိ သမတိံသပါရမိတာဟိ အလင်္ကတံ. ကပ္ပသတသဟသာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ဒိန္နဒါနံ ရက္ခိတသီလံ ကတကလျာဏကမ္မံ ဧကသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဩသရိတွာ ဝိပါကံ ဒါတုံ ဌာနံ အလဘမာနံ သမ္ဗာဓပတ္တံ ဝိယ အဟောသိ. နာဝါသဟဿဘဏ္ဍံ ဧကနာဝံ အာရောပနကာလော ဝိယ၊ သကဋသဟဿဘဏ္ဍံ ဧကသကဋံ အာရောပနကာလော ဝိယ၊ ပဉ္စဝီသတိယာ နဒီနံ ဩဃဿ သမ္ဘိဇ္ဇ မုခဒွါရေ ဧကတော ရာသီဘူတကာလော ဝိယ စ အဟောသိ.

ဣမာယ ဗုဒ္ဓသိရိယာ ဩဘာသမာနဿာပိ စ ဘဂဝတော ပုရတော အနေကာနိ ဒဏ္ဍဒီပိကသဟဿာနိ ဥက္ခိပိံသု. တထာ ပစ္ဆတော. ဝါမပဿေ ဒက္ခိဏပဿေ. ဇာတိကုသုမစမ္ပကဝနမလ္လိကရတ္တုပ္ပလနီလုပ္ပလမကုလသိန္ဒုဝါရပုပ္ဖါနိ စေဝ နီလပီတာဒိဝဏ္ဏသုဂန္ဓဂန္ဓစုဏ္ဏာနိ စ စာတုဒ္ဒီပိကမေဃဝိဿဋ္ဌောဒကဝုဋ္ဌိယော ဝိယ ဝိပ္ပကိရိံသု. ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယနိဂ္ဃေါသာ စေဝ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏပ္ပဋိသံယုတ္တာ ထုတိဃောသာ စ သဗ္ဗဒိသာ ပူရယိံသု. ဒေဝမနုဿနာဂသုပဏ္ဏဂန္ဓဗ္ဗယက္ခာဒီနံ အက္ခီနိ အမတပါနံ ဝိယ လဘိံသု. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ဌတွာ ပဒသဟဿေန ဂမနဝဏ္ဏံ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တတြိဒံ မုခမတ္တံ –

‘‘ဧဝံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နော၊ ကမ္ပယန္တော ဝသုန္ဓရံ၊

အဟေဌယန္တော ပါဏာနိ၊ ယာတိ လောကဝိနာယကော.

ဒက္ခိဏံ ပဌမံ ပါဒံ၊ ဥဒ္ဓရန္တော နရာသဘော၊

ဂစ္ဆန္တော သိရိသမ္ပန္နော၊ သောဘတေ ဒွိပဒုတ္တမော.

ဂစ္ဆတော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ၊ ဟေဋ္ဌာ ပါဒတလံ မုဒု၊

သမံ သမ္ဖုသတေ ဘူမိံ၊ ရဇသာ နုပလိပ္ပတိ.

နိန္နဋ္ဌာနံ ဥန္နမတိ၊ ဂစ္ဆန္တေ လောကနာယကေ၊

ဥန္နတဉ္စ သမံ ဟောတိ၊ ပထဝီ စ အစေတနာ.

ပါသာဏာ သက္ခရာ စေဝ၊ ကထလာ ခါဏုကဏ္ဋကာ၊

သဗ္ဗေ မဂ္ဂါ ဝိဝဇ္ဇန္တိ၊ ဂစ္ဆန္တေ လောကနာယကေ.

နာတိဒူရေ ဥဒ္ဓရတိ၊ နစ္စာသန္နေ စ နိက္ခိပံ၊

အဃဋ္ဋယန္တော နိယျာတိ၊ ဥဘော ဇာဏူ စ ဂေါပ္ဖကေ.

နာတိသီဃံ ပက္ကမတိ၊ သမ္ပန္နစရဏော မုနိ၊

န စာတိသဏိကံ ယာတိ၊ ဂစ္ဆမာနော သမာဟိတော.

ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယံ၊ ဒိသဉ္စ ဝိဒိသံ တထာ၊

န ပေက္ခမာနော သော ယာတိ၊ ယုဂမတ္တမှိ ပေက္ခတိ.

နာဂဝိက္ကန္တစာရော သော၊ ဂမနေ သောဘတေ ဇိနော၊

စာရုံ ဂစ္ဆတိ လောကဂ္ဂေါ၊ ဟာသယန္တော သဒေဝကေ.

ဥဠုရာဇာဝ သောဘန္တော၊ စတုစာရီဝ ကေသရီ၊

တောသယန္တော ဗဟူ သတ္တေ၊ ပုရံ သေဋ္ဌံ ဥပါဂမီ’’တိ.

ဝဏ္ဏကာလော နာမ ကိရေသ၊ ဧဝံဝိဓေသု ကာလေသု ဗုဒ္ဓဿ သရီရဝဏ္ဏေ ဝါ ဂုဏဝဏ္ဏေ ဝါ ဓမ္မကထိကဿ ထာမောယေဝ ပမာဏံ စုဏ္ဏိယပဒေဟိ ဝါ ဂါထာဗန္ဓေန ဝါ ယတ္တကံ သက္ကောတိ၊ တတ္တကံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဒုက္ကထိတန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. အပ္ပမာဏဝဏ္ဏာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ၊ တေသံ ဗုဒ္ဓါပိ အနဝသေသတော ဝဏ္ဏံ ဝတ္တုံ အသမတ္ထာ၊ ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာတိ. ဣမိနာ သိရိဝိလာသေန အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တံ သကျရာဇပုရံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝါ ပသန္နစိတ္တေန ဇနေန ဂန္ဓဓူမဝါသစုဏ္ဏာဒီဟိ ပူဇယမာနော သန္ထာဂါရံ ပါဝိသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန ဧဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမီ’’တိ.

ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာတိ ဘဂဝန္တံ ပုရတော ကတွာ. တတ္ထ ဘဂဝါ ဘိက္ခူနဉ္စေဝ ဥပါသကာနဉ္စ မဇ္ဈေ နိသိန္နော ဂန္ဓောဒကေန နှာပေတွာ ဒုကူလစုမ္ဗဋကေန ဝေါဒကံ ကတွာ ဇာတိဟိင်္ဂုလကေန မဇ္ဇိတွာ ရတ္တကမ္ဗလပလိဝေဌိတေ ပီဌေ ဌပိတရတ္တသုဝဏ္ဏဃနပဋိမာ ဝိယ အတိဝိရောစိတ္ထ. အယံ ပနေတ္ထ ပေါရာဏာနံ ဝဏ္ဏဘဏနမဂ္ဂေါ –

‘‘ဂန္တွာန မဏ္ဍလမာဠံ၊ နာဂဝိက္ကန္တစရဏော၊

ဩဘာသယန္တော လောကဂ္ဂေါ၊ နိသီဒိ ဝရမာသနေ.

တသ္မိံ နိသိန္နော နရဒမ္မသာရထိ၊

ဒေဝါတိဒေဝေါ သတပုညလက္ခဏော၊

ဗုဒ္ဓါသနေ မဇ္ဈဂတော ဝိရောစတိ၊

သုဝဏ္ဏနေက္ခံ ဝိယ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ.

နေက္ခံ ဇမ္ဗောနဒဿေဝ၊ နိက္ခိတ္တံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ၊

ဝိရောစတိ ဝီတမလော၊ မဏိဝေရောစနော ယထာ.

မဟာသာလောဝ သမ္ဖုလ္လော၊ နေရုရာဇာဝလင်္ကတော၊

သုဝဏ္ဏယူပသင်္ကာသော၊ ပဒုမော ကောကနဒေါ ယထာ.

ဇလန္တော ဒီပရုက္ခောဝ၊ ပဗ္ဗတဂ္ဂေ ယထာ သိခီ၊

ဒေဝါနံ ပါရိစ္ဆတ္တောဝ၊ သဗ္ဗဖုလ္လော ဝိရောစထာ’’တိ.

ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ ဧတ္ထ ဓမ္မီ ကထာ နာမ သန္ထာဂါရအနုမောဒနပ္ပဋိသံယုတ္တာ ပကိဏ္ဏကကထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တဒါ ဟိ ဘဂဝါ အာကာသဂင်္ဂံ ဩတာရေန္တော ဝိယ ပထဝေါဇံ အာကဍ္ဎန္တော ဝိယ မဟာဇမ္ဗုံ ခန္ဓေ ဂဟေတွာ စာလေန္တော ဝိယ ယောဇနိကံ မဓုဘဏ္ဍံ စက္ကယန္တေန ပီဠေတွာ မဓုပါနံ ပါယမာနော ဝိယ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ ဟိတသုခါဝဟံ ပကိဏ္ဏကကထံ ကထေသိ. ‘‘အာဝါသဒါနံ နာမေတံ မဟာရာဇ မဟန္တံ၊ တုမှာကံ အာဝါသော မယာ ပရိဘုတ္တော ဘိက္ခုသံဃေန ပရိဘုတ္တော မယာ စ ဘိက္ခုသံဃေန စ ပရိဘုတ္တော ပန ဓမ္မရတနေန ပရိဘုတ္တော ယေဝါတိ တီဟိ ရတနေဟိ ပရိဘုတ္တော နာမ ဟောတိ. အာဝါသဒါနသ္မိဉှိ ဒိန္နေ သဗ္ဗဒါနံ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ. ဘူမဋ္ဌကပဏ္ဏသာလာယ ဝါ သာခါမဏ္ဍပဿ ဝါပိ အာနိသံသော နာမ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ န သက္ကာ’’တိ နာနာနယဝိစိတ္တံ ဗဟုံ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ –

‘‘သီတံ ဥဏှံ ပဋိဟန္တိ၊ တတော ဝါဠမိဂါနိ စ၊

သရီသပေ စ မကသေ၊ သိသိရေ စာပိ ဝုဋ္ဌိယော.

တတော ဝါတာတပေါ ဃောရော၊ သဉ္ဇာတော ပဋိဟညတိ၊

လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ၊ ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုံ.

ဝိဟာရဒါနံ သံဃဿ၊ အဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေန ဝဏ္ဏိတံ၊

တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော၊ သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော.

ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ၊

တေသံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ၊ ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ.

ဒဒေယျ ဥဇုဘူတေသု၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊

တေ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ၊

ယံ သော ဓမ္မံ ဣဓညာယ၊ ပရိနိဗ္ဗာတိ အနာသဝေါ’’တိ. (စူဠဝ. ၂၉၅) –

ဧဝံ အယမ္ပိ အာဝါသေ အာနိသံသော၊ အယမ္ပိ အာနိသံသောတိ ဗဟုဒေဝရတ္တိံ အတိရေကတရံ ဒိယဍ္ဎယာမံ အာဝါသာနိသံသကထံ ကထေသိ. တတ္ထ ဣမာ ဂါထာဝ သင်္ဂဟံ အာရုဠှာ၊ ပကိဏ္ဏကဓမ္မဒေသနာ ပန သင်္ဂဟံ န အာရောဟတိ. သန္ဒဿေသီတိအာဒီနိ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ.

အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသီတိ ဓမ္မကထံ ကထာပေတုကာမော ဇာနာပေသိ. အထ ကသ္မာ သာရိပုတ္တမဟာမောဂ္ဂလ္လာနမဟာကဿပါဒီသု အသီတိမဟာထေရေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု ဘဂဝါ အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဘာရမကာသီတိ. ပရိသဇ္ဈာသယဝသေန. အာယသ္မာ ဟိ အာနန္ဒော ဗဟုဿုတာနံ အဂ္ဂေါ၊ ပဟောသိ ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ မဓုရဓမ္မကထံ ကထေတုန္တိ သာကိယမဏ္ဍလေ ပါကဋော ပညာတော. တဿ သကျရာဇူဟိ ဝိဟာရံ ဂန္တွာပိ ဓမ္မကထာ သုတပုဗ္ဗာ၊ ဩရောဓာ ပန နေသံ န ယထာရုစိယာ ဝိဟာရံ ဂန္တုံ လဘန္တိ၊ တေသံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟော ဝတ ဘဂဝါ အပ္ပံယေဝ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ အမှာကံ ဉာတိသေဋ္ဌဿ အာနန္ဒဿ ဘာရံ ကရေယျာ’’တိ. တေသံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဘဂဝါ တဿေဝ ဘာရမကာသိ.

သေခေါ ပါဋိပဒေါတိ ပဋိပန္နကော သေခသမဏော. သော တုယှံ ပဋိဘာတု ဥပဋ္ဌာတု၊ တဿ ပဋိပဒံ ဒေသေဟီတိ ပဋိပဒါယ ပုဂ္ဂလံ နိယမေတွာ ဒဿေတိ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဣမံ ပဋိပဒံ နိယမေသိ? ဗဟူဟိ ကာရဏေဟိ. ဣမေ တာဝ သကျာ မင်္ဂလသာလာယ မင်္ဂလံ ပစ္စာသီသန္တိ ဝဍ္ဎိံ ဣစ္ဆန္တိ၊ အယဉ္စ သေခပဋိပဒါ မယှံ သာသနေ မင်္ဂလပဋိပဒါ ဝဍ္ဎမာနကပဋိပဒါတိပိ ဣမံ ပဋိပဒံ နိယမေသိ. တဿဉ္စ ပရိသတိ သေခါဝ ဗဟူ နိသိန္နာ၊ တေ အတ္တနာ ပဋိဝိဒ္ဓဋ္ဌာနေ ကထီယမာနေ အကိလမန္တာဝ သလ္လက္ခေဿန္တီတိပိ ဣမံ ပဋိပဒံ နိယမေသိ. အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော သေခပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တောဝ၊ သော အတ္တနာ ပဋိဝိဒ္ဓေ ပစ္စက္ခဋ္ဌာနေ ကထေန္တော အကိလမန္တော ဝိညာပေတုံ သက္ခိဿတီတိပိ ဣမံ ပဋိပဒံ နိယမေသိ. သေခပဋိပဒါယ စ တိဿောပိ သိက္ခာ ဩသဋာ၊ တတ္ထ အဓိသီလသိက္ခာယ ကထိတာယ သကလံ ဝိနယပိဋကံ ကထိတမေဝ ဟောတိ၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ ကထိတာယ သကလံ သုတ္တန္တပိဋကံ ကထိတံ ဟောတိ၊ အဓိပညာသိက္ခာယ ကထိတာယ သကလံ အဘိဓမ္မပိဋကံ ကထိတံ ဟောတိ၊ အာနန္ဒော စ ဗဟုဿုတော တိပိဋကဓရော၊ သော ပဟောတိ တီဟိ ပိဋကေဟိ တိဿော သိက္ခာ ကထေတုံ၊ ဧဝံ ကထိတေ သကျာနံ မင်္ဂလမေဝ ဝဍ္ဎိယေဝ ဘဝိဿတီတိပိ ဣမံ ပဋိပဒံ နိယမေသိ.

ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတီတိ ကသ္မာ အာဂိလာယတိ? ဘဂဝတော ဟိ ဆဗ္ဗဿာနိ ပဓာနံ ပဒဟန္တဿ မဟန္တံ ကာယဒုက္ခံ အဟောသိ၊ အထဿ အပရဘာဂေ မဟလ္လကကာလေ ပိဋ္ဌိဝါတော ဥပ္ပဇ္ဇိ. အကာရဏံ ဝါ ဧတံ. ပဟောတိ ဟိ ဘဂဝါ ဥပ္ပန္နံ ဝေဒနံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ ဧကမ္ပိ ဒွေပိ သတ္တာဟေ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတုံ. သန္ထာဂါရသာလံ ပန စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမော အဟောသိ၊ တတ္ထ ပါဒဓောဝနဋ္ဌာနတော ယာဝ ဓမ္မာသနာ အဂမာသိ၊ ဧတ္တကေ ဌာနေ ဂမနံ နိပ္ဖန္နံ. ဓမ္မာသနံ ပတ္တော ထောကံ ဌတွာ နိသီဒိ၊ ဧတ္တကေ ဌာနံ. ဒိယဍ္ဎယာမံ ဓမ္မာသနေ နိသီဒိ၊ ဧတ္တကေ ဌာနေ နိသဇ္ဇာ နိပ္ဖန္နာ. ဣဒါနိ ဒက္ခိဏေန ပဿေန ထောကံ နိပန္နေ သယနံ နိပ္ဖဇ္ဇိဿတီတိ ဧဝံ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမော အဟောသိ. ဥပါဒိန္နကသရီရဉ္စ နာမ ‘‘နော အာဂိလာယတီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တသ္မာ စိရံ နိသဇ္ဇာယ သဉ္ဇာတံ အပ္ပကမ္ပိ အာဂိလာယနံ ဂဟေတွာ ဧဝမာဟ.

သင်္ဃာဋိံ ပညာပေတွာတိ သန္ထာဂါရဿ ကိရ ဧကပဿေ တေ ရာဇာနော ပဋ္ဋသာဏိံ ပရိက္ခိပါပေတွာ ကပ္ပိယမဉ္စကံ ပညပေတွာ ကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏေန အတ္ထရိတွာ ဥပရိ သုဝဏ္ဏ-တာရက-ဂန္ဓမာလာ-ဒါမပဋိမဏ္ဍိတံ ဝိတာနံ ဗန္ဓိတွာ ဂန္ဓတေလပ္ပဒီပံ အာရောပယိံသု ‘‘အပ္ပေဝ နာမ သတ္ထာ ဓမ္မာသနတော ဝုဋ္ဌာယ ထောကံ ဝိဿမန္တော ဣဓ နိပဇ္ဇေယျ၊ ဧဝံ နော ဣမံ သန္ထာဂါရံ ဘဂဝတာ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ ပရိဘုတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ. သတ္ထာပိ တဒေဝ သန္ဓာယ တတ္ထ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ နိပဇ္ဇိ. ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာတိ ဧတ္တကံ ကာလံ အတိက္ကမိတွာ ဝုဋ္ဌဟိဿာမီတိ ဝုဋ္ဌာနသညံ စိတ္တေ ဌပေတွာ.

၂၃. မဟာနာမံ သက္ကံ အာမန္တေသီတိ သော ကိရ တသ္မိံ ကာလေ တဿံ ပရိသတိ ဇေဋ္ဌကော ပါမောက္ခော၊ တသ္မိံ သင်္ဂဟိတေ သေသပရိသာ သင်္ဂဟိတာဝ ဟောတီတိ ထေရော တမေဝ အာမန္တေသိ. သီလသမ္ပန္နောတိ သီလေန သမ္ပန္နော၊ သမ္ပန္နသီလော ပရိပုဏ္ဏသီလောတိ အတ္ထော. သဒ္ဓမ္မေဟီတိ သုန္ဒရဓမ္မေဟိ၊ သတံ ဝါ သပ္ပုရိသာနံ ဓမ္မေဟိ.

၂၄. ကထဉ္စ မဟာနာမာတိ ဣမိနာ ဧတ္တကေန ဌာနေန သေခပဋိပဒါယ မာတိကံ ဌပေတွာ ပဋိပါဋိယာ ဝိတ္ထာရေတုကာမော ဧဝမာဟ. တတ္ထ သီလသမ္ပန္နောတိအာဒီနိ ‘‘သမ္ပန္နသီလာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထာ’’တိ အာကင်္ခေယျသုတ္တာဒီသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၂၅. ကာယဒုစ္စရိတေနာတိအာဒီသု ဥပယောဂတ္ထေ ကရဏဝစနံ၊ ဟိရိယိတဗ္ဗာနိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနိ ဟိရိယတိ ဇိဂုစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ဩတ္တပ္ပနိဒ္ဒေသေ ဟေတွတ္ထေ ကရဏဝစနံ၊ ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ ဩတ္တပ္ပဿ ဟေတုဘူတေဟိ ဩတ္တပ္ပတိ ဘာယတီတိ အတ္ထော. အာရဒ္ဓဝီရိယောတိ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယော အနောသက္ကိတမာနသော. ပဟာနာယာတိ ပဟာနတ္ထာယ. ဥပသမ္ပဒါယာတိ ပဋိလာဘတ္ထာယ. ထာမဝါတိ ဝီရိယထာမေန သမန္နာဂတော. ဒဠှပရက္ကမောတိ ထိရပရက္ကမော. အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု အနောရောပိတဓုရော အနောသက္ကိတဝီရိယော. ပရမေနာတိ ဥတ္တမေန. သတိနေပက္ကေနာတိ သတိယာ စ နိပကဘာဝေန စ. ကသ္မာ ပန သတိဘာဇနိယေ ပညာ အာဂတာတိ? သတိယာ ဗလဝဘာဝဒီပနတ္ထံ. ပညာဝိပ္ပယုတ္တာ ဟိ သတိ ဒုဗ္ဗလာ ဟောတိ၊ သမ္ပယုတ္တာ ဗလဝတီတိ.

စိရကတမ္ပီတိ အတ္တနာ ဝါ ပရေန ဝါ ကာယေန စိရကတံ စေတိယင်္ဂဏဝတ္တာဒိ အသီတိ မဟာဝတ္တပဋိပတ္တိပူရဏံ. စိရဘာသိတမ္ပီတိ အတ္တနာ ဝါ ပရေန ဝါ ဝါစာယ စိရဘာသိတံ သက္ကစ္စံ ဥဒ္ဒိသန-ဥဒ္ဒိသာပန-ဓမ္မောသာရဏ-ဓမ္မဒေသနာ-ဥပနိသိန္နကထာ-အနုမောဒနိယာဒိဝသေန ပဝတ္တိတံ ဝစီကမ္မံ. သရိတာ အနုဿရိတာတိ တသ္မိံ ကာယေန စိရကတေ ‘‘ကာယော နာမ ကာယဝိညတ္တိ၊ စိရဘာသိတေ ဝါစာ နာမ ဝစီဝိညတ္တိ. တဒုဘယမ္ပိ ရူပံ၊ တံသမုဋ္ဌာပိကာ စိတ္တစေတသိကာ အရူပံ. ဣတိ ဣမေ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဧဝံ နိရုဒ္ဓါ’’တိ သရတိ စေဝ အနုဿရတိ စ၊ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမုဋ္ဌာပေတီတိ အတ္ထော. ဗောဇ္ဈင်္ဂသမုဋ္ဌာပိကာ ဟိ သတိ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. တာယ သတိယာ ဧသ သကိမ္ပိ သရဏေန သရိတာ၊ ပုနပ္ပုနံ သရဏေန အနုဿရိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယဝယဂါမိနိယာ ဥဒယဉ္စ ဝယဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထာယ. အရိယာယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန စ သမုစ္ဆေဒဝသေန စ ကိလေသေဟိ အာရကာ ဌိတာယ ပရိသုဒ္ဓါယ. ပညာယ သမန္နာဂတောတိ ဝိပဿနာပညာယ စေဝ မဂ္ဂပညာယ စ သမင်္ဂီဘူတော. နိဗ္ဗေဓိကာယာတိ သာယေဝ နိဗ္ဗိဇ္ဈနတော နိဗ္ဗေဓိကာတိ ဝုစ္စတိ၊ တာယ သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော. တတ္ထ မဂ္ဂပညာယ သမုစ္ဆေဒဝသေန အနိဗ္ဗိဒ္ဓပုဗ္ဗံ အပဒါလိတပုဗ္ဗံ လောဘက္ခန္ဓံ ဒေါသက္ခန္ဓံ မောဟက္ခန္ဓံ နိဗ္ဗိဇ္ဈတိ ပဒါလေတီတိ နိဗ္ဗေဓိကာ. ဝိပဿနာပညာယ တဒင်္ဂဝသေန နိဗ္ဗေဓိကာယ မဂ္ဂပညာယ ပဋိလာဘသံဝတ္တနတော စာတိ ဝိပဿနာ ‘‘နိဗ္ဗေဓိကာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာတိ ဣဓာပိ မဂ္ဂပညာ ‘‘သမ္မာ ဟေတုနာ နယေန ဝဋ္ဋဒုက္ခံ ခေပယမာနာ ဂစ္ဆတီတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနီ နာမ. ဝိပဿနာ တဒင်္ဂဝသေန ဝဋ္ဋဒုက္ခဉ္စ ကိလေသဒုက္ခဉ္စ ခေပယမာနာ ဂစ္ဆတီတိ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနီ. ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ ဝါ မဂ္ဂပညာယ ပဋိလာဘသံဝတ္တနတော ဧသာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၂၆. အဘိစေတသိကာနန္တိ အဘိစိတ္တံ သေဋ္ဌစိတ္တံ သိတာနံ နိဿိတာနံ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနန္တိ အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ သုခပဋိလာဘဟေတူနံ. နိကာမလာဘီတိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတာ. အကိစ္ဆလာဘီတိ နိဒုက္ခလာဘီ. အကသိရလာဘီတိ ဝိပုလလာဘီ. ပဂုဏဘာဝေန ဧကော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတုံ သက္ကောတိ၊ သမာဓိပါရိပန္ထိကဓမ္မေ ပန အကိလမန္တော ဝိက္ခမ္ဘေတုံ န သက္ကောတိ၊ သော အတ္တနော အနိစ္ဆာယ ခိပ္ပမေဝ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ယထာပရိစ္ဆေဒဝသေန သမာပတ္တိံ ဌပေတုံ န သက္ကောတိ အယံ ကိစ္ဆလာဘီ ကသိရလာဘီ နာမ. ဧကော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ စ သမာပဇ္ဇိတုံ သက္ကောတိ၊ သမာဓိပါရိပန္ထိကဓမ္မေ စ အကိလမန္တော ဝိက္ခမ္ဘေတိ၊ သော ယထာပရိစ္ဆေဒဝသေနေဝ ဝုဋ္ဌာတုံ သက္ကောတိ၊ အယံ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ နာမ.

၂၇. အယံ ဝုစ္စတိ မဟာနာမ အရိယသာဝကော သေခေါ ပါဋိပဒေါတိ မဟာနာမ အရိယသာဝကော သေခေါ ပါဋိပဒေါ ဝိပဿနာဂဗ္ဘာယ ဝဍ္ဎမာနကပဋိပဒါယ သမန္နာဂတောတိ ဝုစ္စတီတိ ဒဿေတိ. အပုစ္စဏ္ဍတာယာတိ အပူတိအဏ္ဍတာယ. ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဘိဒါယာတိ ဝိပဿနာဒိဉာဏပ္ပဘေဒါယ ဘဗ္ဗော. သမ္ဗောဓာယာတိ အရိယမဂ္ဂါယ. အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿာတိ အရဟတ္တံ အနုတ္တရော ယောဂက္ခေမော နာမ၊ တဒဘိဂမာယ ဘဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ယာ ပနာယမေတ္ထ အတ္ထဒီပနတ္ထံ ဥပမာ အာဟဋာ၊ သာ စေတောခိလသုတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကေဝလဉှိ တတ္ထ ‘‘တဿာ ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍေသု တိဝိဓကိရိယကရဏံ ဝိယ ဟိ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဥဿောဠှိပန္နရသေဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဘာဝေါ’’တိ ယံ ဧဝံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ အာဂတံ၊ တံ ဣဓ ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဟောတီတိအာဒိဝစနတော ‘‘တဿာ ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍေသု တိဝိဓကိရိယကရဏံ ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော သီလသမ္ပန္နတာဒီဟိ ပန္နရသေဟိ ဓမ္မေဟိ သမင်္ဂိဘာဝေါ’’တိ. ဧဝံ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တသဒိသမေဝ.

၂၈. ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိန္တိ ဣမံ ပဌမာဒိဇ္ဈာနေဟိ အသဒိသံ ဥတ္တမံ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ. ပဌမာဘိနိဗ္ဘိဒါတိ ပဌမော ဉာဏဘေဒေါ. ဒုတိယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ကုက္ကုဋစ္ဆာပကော ပန ဧကဝါရံ မာတုကုစ္ဆိတော ဧကဝါရံ အဏ္ဍကောသတောတိ ဒွေ ဝါရေ ဇာယတိ. အရိယသာဝကော တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ တာယော ဝါရေ ဇာယတိ. ပုဗ္ဗေနိဝါသစ္ဆာဒကံ တမံ ဝိနောဒေတွာ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန ပဌမံ ဇာယတိ၊ သတ္တာနံ စုတိပဋိသန္ဓိစ္ဆာဒကံ တမံ ဝိနောဒေတွာ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏေန ဒုတိယံ ဇာယတိ၊ စတုသစ္စပဋိစ္ဆာဒကံ တမံ ဝိနောဒေတွာ အာသဝက္ခယဉာဏေန တတိယံ ဇာယတိ.

၂၉. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိန္တိ ဣဒမ္ပိ သီလံ အဿ ဘိက္ခုနော စရဏံ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. စရဏံ နာမ ဗဟု အနေကဝိဓံ၊ သီလာဒယော ပန္နရသဓမ္မာ၊ တတ္ထ ဣဒမ္ပိ ဧကံ စရဏန္တိ အတ္ထော. ပဒတ္ထော ပန စရတိ တေန အဂတပုဗ္ဗံ ဒိသံ ဂစ္ဆတီတိ စရဏံ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယာတိ ဣဒံ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏံ တဿ ဝိဇ္ဇာ နာမ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဝိဇ္ဇာ နာမ ဗဟု အနေကဝိဓာ၊ ဝိပဿနဉာဏာဒီနိ အဋ္ဌ ဉာဏာနိ၊ တတ္ထ ဣဒမ္ပိ ဉာဏံ ဧကာ ဝိဇ္ဇာတိပိ အတ္ထော. ပဒတ္ထော ပန ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဧတာယ ဇာနာတီတိ ဝိဇ္ဇာ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဝိဇ္ဇာသမ္ပန္နော ဣတိပီတိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ ဝိဇ္ဇာသမ္ပန္နော ဣတိပိ. စရဏသမ္ပန္နော ဣတိပီတိ ပဉ္စဒသဟိ ဓမ္မေဟိ စရဏသမ္ပန္နော ဣတိပိ. တဒုဘယေန ပန ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော ဣတိပီတိ.

၃၀. သနင်္ကုမာရေနာတိ ပေါရာဏကကုမာရေန၊ စိရကာလတော ပဋ္ဌာယ ကုမာရောတိ ပညာတေန. သော ကိရ မနုဿပထေ ပဉ္စစူဠကကုမာရကကာလေ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ သော အတ္တဘာဝေါ ပိယော အဟောသိ မနာပေါ၊ တသ္မာ တာဒိသေနေဝ အတ္တဘာဝေန စရတိ၊ တေန နံ သနင်္ကုမာရောတိ သဉ္ဇာနန္တိ. ဇနေတသ္မိန္တိ ဇနိတသ္မိံ၊ ပဇာယာတိ အတ္ထော. ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနောတိ ယေ ဇနေတသ္မိံ ဂေါတ္တံ ပဋိသရန္တိ ‘‘အဟံ ဂေါတမော၊ အဟံ ကဿပေါ’’တိ၊ တေသု လောကေ ဂေါတ္တပဋိသာရီသု ခတ္တိယော သေဋ္ဌော. အနုမတာ ဘဂဝတာတိ မမ ပဉှဗျာကရဏေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒိတွာ ဒေသိတာတိ အမ္ဗဋ္ဌသုတ္တေ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ‘‘အဟမ္ပိ၊ အမ္ဗဋ္ဌ၊ ဧဝံ ဝဒါမိ –

‘ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ၊ ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော၊

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော၊ သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ’’. (ဒီ. နိ. ၁.၂၇၇) –

ဧဝံ ဘာသန္တေန အနုညာတာ အနုမောဒိတာ. သာဓု သာဓု အာနန္ဒာတိ၊ ဘဂဝါ ကိရ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ နိဒ္ဒံ အနောက္ကမန္တောဝ ဣမံ သုတ္တံ သုတွာ အာနန္ဒေန သေခပဋိပဒါယ ကူဋံ ဂဟိတန္တိ ဉတွာ ဥဋ္ဌာယ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသိန္နော သာဓုကာရံ အဒါသိ. ဧတ္တာဝတာ စ ပန ဣဒံ သုတ္တံ ဇိနဘာသိတံ နာမ ဇာတံ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

သေခသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.