၂. သတ္တဇဋိလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၂. ဒုတိယေ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေတိ ပါသာဒဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဗဟိ၊ န ဝိဟာရဒွါရကောဋ္ဌကဿ. သော ကိရ ပါသာဒေါ လောဟပါသာဒေါ ဝိယ သမန္တာ စတုဒွါရကောဋ္ဌကပရိဝုတော ပါကာရပရိက္ခိတ္တော. တေသု ပါစီနဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဗဟိ ပါသာဒစ္ဆာယာယံ ပါစီနလောကဓာတုံ ဩလောကေန္တော ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော ဟောတိ. ဇဋိလာတိ ဇဋာဝန္တော တာပသဝေသဓာရိနော. နိဂဏ္ဌာတိ သေတပဋနိဂဏ္ဌရူပဓာရိနော. ဧကသာဋကာတိ ဧကသာဋကနိဂဏ္ဌာ ဝိယ ဧကံ ပိလောတိကခဏ္ဍံ ဟတ္ထေ ဗန္ဓိတွာ တေနာပိ သရီရဿ ပုရိမဘာဂံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဝိစရဏကာ. ပရူဠှကစ္ဆနခလောမာတိ ပရူဠှကစ္ဆလောမာ ပရူဠှနခါ ပရူဠှအဝသေသလောမာ စ၊ ကစ္ဆာဒီသု ဒီဃလောမာ ဒီဃနခါ စာတိ အတ္ထော. ခါရိဝိဝိဓမာဒါယာတိ ဝိဝိဓံ ခါရာဒိနာနပ္ပကာရံ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရဘဏ္ဍိကံ ဂဟေတွာ. အဝိဒူရေ အတိက္ကမန္တီတိ ဝိဟာရဿ အဝိဒူရမဂ္ဂေန နဂရံ ပဝိသန္တိ.

ရာဇာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပသေနဒိ ကောသလောတိ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော၊ မယှံ နာမံ တုမှေ ဇာနာထာတိ. ကသ္မာ ပန ရာဇာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလဿ သန္တိကေ နိသိန္နော ဧဝရူပါနံ နဂ္ဂနိဿိရီကာနံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာတီတိ? သင်္ဂဏှနတ္ထာယ. ဧဝဉှိဿ အဟောသိ ‘‘သစာဟံ ဧတ္တကမ္ပိ ဧတေသံ န ကရိဿာမိ၊ မယံ ပုတ္တဒါရံ ပဟာယ ဧတဿတ္ထာယ ဒုဗ္ဘောဇနဒုက္ခသေယျာဒီနိ အနုဘောမ၊ အယံ အမှာကံ နိပစ္စကာရမတ္တမ္ပိ န ကရောတိ. တသ္မိဉှိ ကတေ အမှေ ‘ဩစရကာ’တိ ဇနော အဂ္ဂဟေတွာ ‘ပဗ္ဗဇိတာ’ဣစ္စေဝ သဉ္ဇာနိဿတိ၊ ကိံ ဣမဿ ဘူတတ္ထကထနေနာတိ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌံ သုတံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ န ကထေယျုံ၊ ဧဝံ ကတေ ပန အနိဂူဟိတွာ ကထေဿန္တီ’’တိ. အပိစ သတ္ထု အဇ္ဈာသယဇာနနတ္ထမ္ပိ ဧဝမကာသီတိ. ရာဇာ ကိရ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမန္တောပိ ကတိပယကာလံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ န သဒ္ဒဟိ. တေနဿ ဧဝံ အဟောသိ ‘‘ယဒိ ဘဂဝါ သဗ္ဗံ ဇာနာတိ၊ မယာ ဣမေသံ နိပစ္စကာရံ ကတွာ ‘ဣမေ အရဟန္တော’တိ ဝုတ္တေ နာနုဇာနေယျ၊ အထ မံ အနုဝတ္တန္တော အနုဇာနေယျ၊ ကုတော တဿ သဗ္ဗညုတာ’’တိ. ဧဝံ သော သတ္ထု အဇ္ဈာသယဇာနနတ္ထံ တထာ အကာသိ. ဘဂဝါ ပန ‘‘ဥဇုကမေဝ ‘န ဣမေ သမဏာ ဩစရကာ’တိ ဝုတ္တေ ယဒိပိ ရာဇာ သဒ္ဒဟတိ၊ မဟာဇနော ပန တမတ္ထံ အဇာနန္တော န သဒ္ဒဟေယျ၊ သမဏော ဂေါတမော ‘ရာဇာ အတ္တနော ကထံ သုဏာတီ’တိ ယံ ကိဉ္စိ မုခါရုဠှံ ကထေတီ’တိ ဝဒေယျ၊ တဒဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တေယျ၊ အညော စ ဂုဠှကမ္မံ ဝိဝဋံ ကတံ ဘဝေယျ၊ သယမေဝ ရာဇာ တေသံ ဩစရကဘာဝံ ကထေဿတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတ’’န္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ကာမဘောဂိနာတိ ဣမိနာ ပန ရာဂါဘိဘဝံ၊ ဥဘယေနာပိ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တတံ ဒဿေတိ. ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနန္တိ ပုတ္တေဟိ သမ္ဗာဓသယနံ. ဧတ္ထ စ ပုတ္တသီသေန ဒါရပရိဂ္ဂဟံ၊ ပုတ္တဒါရေသု ဥပ္ပိလာဝိတေန တေသံ ဃရာဝါသာဒိဟေတု သောကာဘိဘဝေန စိတ္တဿ သံကိလိဋ္ဌတံ ဒဿေတိ. ကာသိကစန္ဒနန္တိ သဏှစန္ဒနံ၊ ကာသိကဝတ္ထဉ္စ စန္ဒနဉ္စာတိ ဝါ အတ္ထော. မာလာဂန္ဓဝိလေပနန္တိ ဝဏ္ဏဂန္ဓတ္ထာယ မာလာ၊ သုဂန္ဓဘာဝတ္ထာယ ဂန္ဓံ၊ ဆဝိရာဂကရဏတ္ထာယ ဝိလေပနံ ဓာရေန္တေန. ဇာတရူပရဇတန္တိ သုဝဏ္ဏဉ္စေဝ အဝသိဋ္ဌဓနဉ္စ. သာဒိယန္တေနာတိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တေန. သဗ္ဗေနပိ ကာမေသု အဘိဂိဒ္ဓဘာဝမေဝ ပကာသေတိ.

သံဝါသေနာတိ သဟဝါသေန. သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ‘‘အယံ ပေသလော ဝါ ဒုဿီလော ဝါ’’တိ သံဝသန္တေန ဧကသ္မိံ ဌာနေ သဟ ဝသန္တေန ဇာနိတဗ္ဗော. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရန္တိ တဉ္စ သီလံ ဒီဃေန ကာလေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န ဣတ္တရေန. ကတိပယဒိဝသေ ဟိ သညတာကာရော သံဝုတိန္ဒြိယာကာရော စ ဟုတွာ သက္ကာ ဒဿေတုံ. မနသိ ကရောတာ နော အမနသိ ကရောတာတိ တမ္ပိ ‘‘သီလမဿ ပရိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ မနသိ ကရောန္တေန ပစ္စဝေက္ခန္တေန သက္ကာ ဇာနိတုံ၊ န ဣတရေန. ပညဝတာတိ တမ္ပိ သပ္ပညေနေဝ ပဏ္ဍိတေန. ဗာလော ဟိ မနသိ ကရောန္တောပိ ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ. သံဝေါဟာရေနာတိ ကထနေန.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု၊ ဝေါဟာရံ ဥပဇီဝတိ၊

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ၊ ဝါဏိဇော သော န ဗြာဟ္မဏော’’တိ. (သု. နိ. ၆၁၉) –

ဧတ္ထ ဟိ ဝါဏိဇ္ဇံ ဝေါဟာရော နာမ. ‘‘စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၃) ဧတ္ထ စေတနာ. ‘‘သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော’’တိ (ဓ. သ. ၁၃၁၃-၁၃၁၅) ဧတ္ထ ပညတ္တိ. ‘‘ဝေါဟာရမတ္တေန သော ဝေါဟရေယျာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၅) ဧတ္ထ ကထာ ဝေါဟာရော. ဣဓာပိ သော ဧဝ အဓိပ္ပေတော. ဧကစ္စဿ ဟိ သမ္မုခါကထာ ပရမ္မုခါကထာယ န သမေတိ၊ ပရမ္မုခါကထာ သမ္မုခါကထာယ၊ တထာ ပုရိမကထာ ပစ္ဆိမကထာယ၊ ပစ္ဆိမကထာ စ ပုရိမကထာယ. သော ကထေန္တောယေဝ သက္ကာ ဇာနိတုံ ‘‘အသုစိ ဧသော ပုဂ္ဂလော’’တိ. သုစိသီလဿ ပန ပုရိမံ ပစ္ဆိမေန၊ ပစ္ဆိမဉ္စ ပုရိမေန၊ သမ္မုခါ ကထိတဉ္စ ပရမ္မုခါ ကထိတေန၊ ပရမ္မုခါ ကထိတဉ္စ သမ္မုခါ ကထိတေန သမေတိ၊ တသ္မာ ကထေန္တေန သက္ကာ သုစိဘာဝေါ ဇာနိတုန္တိ ပကာသေန္တော အာဟ – ‘‘သံဝေါဟာရေန သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ.

ထာမောတိ ဉာဏထာမော. ယဿ ဟိ ဉာဏထာမော နတ္ထိ၊ သော ဥပ္ပန္နေသု ဥပဒ္ဒဝေသု ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏံ ကတ္တဗ္ဗကရဏံ အပဿန္တော အဒွါရိကံ ဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝိယ စရတိ. တေနာဟ – ‘‘အာပဒါသု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. သာကစ္ဆာယာတိ သဟကထာယ. ဒုပ္ပညဿ ဟိ ကထာ ဥဒကေ ဂေဏ္ဍု ဝိယ ဥပ္လဝတိ၊ ပညဝတော ကထေန္တဿ ပဋိဘာနံ အနန္တံ ဟောတိ. ဥဒကဝိပ္ဖန္ဒနေနေဝ ဟိ မစ္ဆော ခုဒ္ဒကော မဟန္တော ဝါတိ ပညာယတိ.

ဣတိ ဘဂဝါ ရညော ဥဇုကမေဝ တေ ‘‘ဣမေ နာမာ’’တိ အဝတွာ အရဟန္တာနံ အနရဟန္တာနဉ္စ ဇာနနူပါယံ ပကာသေသိ. ရာဇာ တံ သုတွာ ဘဂဝတော သဗ္ဗညုတာယ ဒေသနာဝိလာသေန စ အဘိပ္ပသန္နော ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ’’တိအာဒိနာ အတ္တနော ပသာဒံ ပကာသေတွာ ဣဒါနိ တေ ယာထာဝတော ဘဂဝတော အာရောစေန္တော ‘‘ဧတေ၊ ဘန္တေ၊ မမ ပုရိသာ စရာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ စရာတိ အပဗ္ဗဇိတာ ဧဝ ပဗ္ဗဇိတရူပေန ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇန္တာ ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တတ္တာ. ဩစရကာတိ ဟေဋ္ဌာ စရကာ. စရာ ဟိ ပဗ္ဗတမတ္ထကေန စရန္တာပိ ဟေဋ္ဌာ စရကာဝ နိဟီနကမ္မတ္တာ. အထ ဝါ ဩစရကာတိ စရပုရိသာ. ဩစရိတွာတိ အဝစရိတွာ ဝီမံသိတွာ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ဒေသေ တံ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာတိ အတ္ထော. ဩသာရိဿာမီတိ ပဋိပဇ္ဇိဿာမိ၊ ကရိဿာမီတိ အတ္ထော. ရဇောဇလ္လန္တိ ရဇဉ္စ မလဉ္စ. ပဝါဟေတွာတိ သုဋ္ဌု ဝိက္ခာလနဝသေန အပနေတွာ. ကပ္ပိတကေသမဿူတိ အလင်္ကာရသတ္ထေ ဝုတ္တဝိဓိနာ ကပ္ပကေဟိ ဆိန္နကေသမဿူ. ကာမဂုဏေဟီတိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ၊ ကာမဗန္ဓနေဟိ ဝါ သမပ္ပိတာတိ သုဋ္ဌု အပ္ပိတာ အလ္လီနာ. သမင်္ဂိဘူတာတိ သဟဘူတာ. ပရိစာရေဿန္တီတိ ဣန္ဒြိယာနိ သမန္တတော စာရေဿန္တိ ကီဠာပေဿန္တိ ဝါ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ တေသံ ရာဇပုရိသာနံ အတ္တနော ဥဒရဿ ကာရဏာ ပဗ္ဗဇိတဝေသေန လောကဝဉ္စနသင်္ခါတံ အတ္ထံ ဝိဒိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣမံ ပရာဓီနတာပရဝဉ္စနတာပဋိက္ခေပဝိဘာဝနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တတ္ထ န ဝါယမေယျ သဗ္ဗတ္ထာတိ ဒူတေယျဩစရကကမ္မာဒိကေ သဗ္ဗသ္မိံ ပါပဓမ္မေ ဣမေ ရာဇပုရိသာ ဝိယ ပဗ္ဗဇိတော န ဝါယမေယျ၊ ဝါယာမံ ဥဿာဟံ န ကရေယျ၊ သဗ္ဗတ္ထ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝါယာမံ အကတွာ အပ္ပမတ္တကေပိ ပုညသ္မိံယေဝ ဝါယမေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. နာညဿ ပုရိသော သိယာတိ ပဗ္ဗဇိတရူပေန အညဿ ပုဂ္ဂလဿ သေဝကပုရိသော န သိယာ. ကသ္မာ? ဧဝရူပဿပိ ဩစရကာဒိပါပကမ္မဿ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ. နာညံ နိဿာယ ဇီဝေယျာတိ အညံ ပရံ ဣဿရာဒိံ နိဿာယ ‘‘တပ္ပဋိဗဒ္ဓံ မေ သုခဒုက္ခ’’န္တိ ဧဝံစိတ္တော ဟုတွာ န ဇီဝိကံ ပဝတ္တေယျ၊ အတ္တဒီပေါ အတ္တသရဏော အနညသရဏော ဧဝ ဘဝေယျ. အထ ဝါ အနတ္ထာဝဟတော ‘‘ဩစရဏ’’န္တိ လဒ္ဓနာမကတ္တာ အညံ အကုသလကမ္မံ နိဿာယ န ဇီဝေယျ. ဓမ္မေန န ဝဏိံ စရေတိ ဓနာဒိအတ္ထာယ ဓမ္မံ န ကထေယျ. ယော ဟိ ဓနာဒိဟေတု ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ သော ဓမ္မေန ဝါဏိဇ္ဇံ ကရောတိ နာမ၊ ဧဝံ ဓမ္မေန တံ န စရေယျ. အထ ဝါ ဓနာဒီနံ အတ္ထာယ ကောသလရညော ပုရိသော ဝိယ ဩစရကာဒိကမ္မံ ကရောန္တော ပရေဟိ အနာသင်္ကနီယတာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာလိင်္ဂသမာဒါနာဒီနိ အနုတိဋ္ဌန္တော ဓမ္မေန ဝါဏိဇ္ဇံ ကရောတိ နာမ. ယောပိ ဣဓ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တောပိ အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ၊ သောပိ ဓမ္မေန ဝါဏိဇ္ဇံ ကရောတိ နာမ၊ ဧဝံ ဓမ္မေန ဝါဏိဇ္ဇံ န စရေ၊ န ကရေယျာတိ အတ္ထော.

ဒုတိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.