၁၀. ဘဒ္ဒိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၀. ဒသမေ အနုပိယာယန္တိ ဧဝံ နာမကေ နဂရေ. အမ္ဗဝနေတိ တဿ နဂရဿ အဝိဒူရေ မလ္လရာဇူနံ ဧကံ အမ္ဗဝနံ အဟောသိ၊ တတ္ထ မလ္လရာဇူဟိ ဘဂဝတော ဝိဟာရော ကာရိတော၊ သော ‘‘အမ္ဗဝန’’န္တွေဝ ဝုစ္စတိ. အနုပိယံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ တတ္ထ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနုပိယာယံ ဝိဟရတိ အမ္ဗဝနေ’’တိ. ဘဒ္ဒိယောတိ တဿ ထေရဿ နာမံ. ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တောတိ ကာဠီဂေါဓာ နာမ သာကိယာနီ သကျရာဇဒေဝီ အရိယသာဝိကာ အာဂတဖလာ ဝိညာတသာသနာ၊ တဿာ အယံ ပုတ္တော. တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝိဓိ ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၃၃၀-၃၃၁) အာဂတောဝ. သော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ န စိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ၊ တေရသပိ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒါယ ဝတ္တတိ. ဘဂဝတာ စ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဥစ္စကုလိကာနံ၊ ယဒိဒံ ဘဒ္ဒိယော ကာဠီဂေါဓာယ ပုတ္တော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၉၃) ဥစ္စကုလိကဘာဝေ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော အသီတိယာ သာဝကာနံ အဗ္ဘန္တရော.

သုညာဂါရဂတောတိ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ အဝသေသံ အရည’’န္တိ ဝုတ္တံ အရညံ ရုက္ခမူလဉ္စ ဌပေတွာ အညံ ပဗ္ဗတကန္ဒရာဒိ ပဗ္ဗဇိတသာရုပ္ပံ နိဝါသဋ္ဌာနံ ဇနသမ္ဗာဓာဘာဝတော ဣဓ သုညာဂါရန္တိ အဓိပ္ပေတံ. အထ ဝါ ဈာနကဏ္ဋကာနံ သဒ္ဒါနံ အဘာဝတော ဝိဝိတ္တံ ယံ ကိဉ္စိ အဂါရမ္ပိ သုညာဂါရန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တံ သုညာဂါရံ ဥပဂတော. အဘိက္ခဏန္တိ ဗဟုလံ. ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ သော ဟိ အာယသ္မာ အရညေ ဒိဝါဝိဟာရံ ဥပဂတောပိ ရတ္တိဝါသူပဂတောပိ ယေဘုယျေန ဖလသမာပတ္တိသုခေန နိရောဓသုခေန စ ဝီတိနာမေတိ၊ တသ္မာ တံ သုခံ သန္ဓာယ ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ အနုဘူတံ သဘယံ သပရိဠာဟံ ရဇ္ဇသုခံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’န္တိ သောမနဿသဟိတံ ဉာဏသမုဋ္ဌာနံ ပီတိသမုဋ္ဌာနံ သမုဂ္ဂိရတိ.

သုတွာန နေသံ ဧတဒဟောသီတိ နေသံ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ တဿ အာယသ္မတော ‘‘အဟော သုခံ၊ အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒါနေန္တဿ ဥဒါနံ သုတွာ ‘‘နိဿံသယံ ဧသ အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရတီ’’တိ ဧဝံ ပရိဝိတက္ကိတံ အဟောသိ. တေ ဘိက္ခူ ပုထုဇ္ဇနာ တဿ အာယသ္မတော ဝိဝေကသုခံ သန္ဓာယ ဥဒါနံ အဇာနန္တာ ဧဝံ အမညိံသု၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိဿံသယ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ နိဿံသယန္တိ အသန္ဒေဟေန ဧကန္တေနာတိ အတ္ထော. ‘‘ယံ သော ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော’’တိ ပါဠိံ ဝတွာ ‘‘အနုဘဝီ’’တိ ဝစနသေသေန ကေစိ အတ္ထံ ဝဏ္ဏေန္တိ၊ အပရေ ‘‘ယံ သာ’’တိ ပဌန္တိ၊ ‘‘ယံသ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတဿာ’’တိ ပန ပါဠိ. တတ္ထ ယံသာတိ ယံ အဿ၊ သန္ဓိဝသေန ဟိ အကာရသကာရလောပေါ ‘‘ဧဝံသ တေ (မ. နိ. ၁.၂၃၊ အ. နိ. ၆.၅၈)၊ ပုပ္ဖံသာ ဥပ္ပဇ္ဇီ’’တိအာဒီသု (ပါရာ. ၃၆) ဝိယ. တဿတ္ထော – အဿ အာယသ္မတော ဘဒ္ဒိယဿ ပဗ္ဗဇိတတော ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတဿ ဂဟဋ္ဌဿ သတော ယံ ရဇ္ဇသုခံ အနုဘူတံ. သာ တမနုဿရမာနောတိ သော တံ သုခံ ဧတရဟိ ဥက္ကဏ္ဌနဝသေန အနုဿရန္တော.

တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုန္တိ တေ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဥလ္လပနသဘာဝသဏ္ဌိတာ တဿ အနုဂ္ဂဟဏာဓိပ္ပါယေန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ၊ န ဥဇ္ဈာနဝသေန. အညတရန္တိ နာမဂေါတ္တေန အပါကဋံ ဧကံ ဘိက္ခုံ. အာမန္တေသီတိ အာဏာပေသိ တေ ဘိက္ခူ သညာပေတုကာမော. ဧဝန္တိ ဝစနသမ္ပဋိဂ္ဂဟေ၊ သာဓူတိ အတ္ထော. ပုန ဧဝန္တိ ပဋိညာယ. အဘိက္ခဏံ ‘‘အဟော သုခံ၊ အဟော သုခ’’န္တိ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ယထာ တေ ဘိက္ခူ ဝဒန္တိ၊ တံ ဧဝံ တထေဝါတိ အတ္တနော ဥဒါနံ ပဋိဇာနာတိ. ကိံ ပန တွံ ဘဒ္ဒိယာတိ ကသ္မာ ဘဂဝါ ပုစ္ဆတိ၊ ကိံ တဿ စိတ္တံ န ဇာနာတီတိ? နော န ဇာနာတိ၊ တေနေဝ ပန တမတ္ထံ ဝဒါပေတွာ တေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ ပုစ္ဆတိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဇာနန္တာပိ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဇာနန္တာပိ န ပုစ္ဆန္တီ’’တိအာဒိ. အတ္ထဝသန္တိ ကာရဏံ.

အန္တေပုရေတိ ဣတ္ထာဂါရဿ သဉ္စရဏဋ္ဌာနဘူတေ ရာဇဂေဟဿ အဗ္ဘန္တရေ၊ ယတ္ထ ရာဇာ နှာနဘောဇနသယနာဒိံ ကပ္ပေတိ. ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာတိ အာရက္ခာဒိကတပုရိသေဟိ ဂုတ္တိ သုဋ္ဌု သမန္တတော ဝိဟိတာ. ဗဟိပိ အန္တေပုရေတိ အဍ္ဍကရဏဋ္ဌာနာဒိကေ အန္တေပုရတော ဗဟိဘူတေ ရာဇဂေဟေ. ဧဝံ ရက္ခိတော ဂေါပိတော သန္တောတိ ဧဝံ ရာဇဂေဟရာဇဓာနိရဇ္ဇဒေသေသု အန္တော စ ဗဟိ စ အနေကေသု ဌာနေသု အနေကသတေဟိ သုသံဝိဟိတရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ မမေဝ နိဗ္ဘယတ္ထံ ဖာသုဝိဟာရတ္ထံ ရက္ခိတော ဂေါပိတော သမာနော. ဘီတောတိအာဒီနိ ပဒါနိ အညမညဝေဝစနာနိ. အထ ဝါ ဘီတောတိ ပရရာဇူဟိ ဘာယမာနော. ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါတိ သကရဇ္ဇေပိ ပကတိတော ဥပ္ပဇ္ဇနကဘယုဗ္ဗေဂေန ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ စလိတော. ဥဿင်္ကီတိ ‘‘ရညာ နာမ သဗ္ဗကာလံ အဝိဿတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနေန သဗ္ဗတ္ထ အဝိဿာသဝသေန တေသံ တေသံ ကိစ္စကရဏီယာနံ ပစ္စယပရိသင်္ကာယ စ ဥဒ္ဓမုခံ သင်္ကမာနော. ဥတြာသီတိ ‘‘သန္တိကာဝစရေဟိပိ အဇာနန္တဿေဝ မေ ကဒါစိ အနတ္ထော ဘဝေယျာ’’တိ ဥပ္ပန္နေန သရီရကမ္ပံ ဥပ္ပါဒနသမတ္ထေန တာသေန ဥတြာသီ. ‘‘ဥတြသ္တော’’တိပိ ပဌန္တိ. ဝိဟာသိန္တိ ဧဝံဘူတော ဟုတွာ ဝိဟရိံ.

ဧတရဟီတိ ဣဒါနိ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ. ဧကောတိ အသဟာယော၊ တေန ဝူပကဋ္ဌကာယတံ ဒဿေတိ. အဘီတောတိအာဒီနံ ပဒါနံ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘယာဒိနိမိတ္တဿ ပရိဂ္ဂဟဿ တံ နိမိတ္တဿ စ ကိလေသဿ အဘာဝေနေဝဿ အဘီတာဒိတာတိ. ဧတေန စိတ္တဝိဝေကံ ဒဿေတိ. အပ္ပေါဿုက္ကောတိ သရီရဂုတ္တိယံ နိရုဿုက္ကော. ပန္နလောမောတိ လောမဟံသုပ္ပါဒကဿ ဆမ္ဘိတတ္တဿ အဘာဝေန အနုဂ္ဂတလောမော. ပဒဒွယေနပိ သေရိဝိဟာရံ ဒဿေတိ. ပရဒတ္တဝုတ္တောတိ ပရေဟိ ဒိန္နေန စီဝရာဒိနာ ဝတ္တမာနော၊ ဧတေန သဗ္ဗသော သင်္ဂါဘာဝဒီပနမုခေန အနဝသေသဘယဟေတုဝိရဟံ ဒဿေတိ. မိဂဘူတေန စေတသာတိ ဝိဿတ္ထဝိဟာရိတာယ မိဂဿ ဝိယ ဇာတေန စိတ္တေန. မိဂေါ ဟိ အမနုဿပထေ အရညေ ဝသမာနော ဝိဿတ္ထော တိဋ္ဌတိ၊ နိသီဒတိ၊ နိပဇ္ဇတိ၊ ယေနကာမဉ္စ ပက္ကမတိ အပ္ပဋိဟတစာရော၊ ဧဝံ အဟမ္ပိ ဝိဟရာမီတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေန –

‘‘မိဂေါ အရညမှိ ယထာ အဗဒ္ဓေါ၊

ယေနိစ္ဆကံ ဂစ္ဆတိ ဂေါစရာယ၊

ဝိညူ နရော သေရိတံ ပေက္ခမာနော၊

ဧကော စရေ ခဂ္ဂဝိသာဏကပ္ပေါ’’တိ. (သု. နိ. ၃၉၊ အပ. ထေရ ၁.၁.၉၅)၊

ဣမံ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အတ္ထဝသန္တိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယဒိဒံ မမ ဧတရဟိ ပရမံ ဝိဝေကသုခံ ဖလသမာပတ္တိသုခံ၊ ဣဒမေဝ ကာရဏံ သမ္ပဿမာနော ‘‘အဟော သုခံ၊ အဟော သုခ’’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိန္တိ.

ဧတမတ္ထန္တိ ဧတံ ဘဒ္ဒိယတ္ထေရဿ ပုထုဇ္ဇနဝိသယာတီတံ ဝိဝေကသုခသင်္ခါတမတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣဒံ သဟေတုကဘယသောကဝိဂမာနုဘာဝဒီပကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တတ္ထ ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါတိ ယဿ အရိယပုဂ္ဂလဿ အန္တရတော အဗ္ဘန္တရေ အတ္တနော စိတ္တေ စိတ္တကာလုဿိယကရဏတော စိတ္တပ္ပကောပါ ရာဂါဒယော အာဃာတဝတ္ထုအာဒိကာရဏဘေဒတော အနေကဘေဒါ ဒေါသကောပါ ဧဝ ကောပါ န သန္တိ မဂ္ဂေန ပဟီနတ္တာ န ဝိဇ္ဇန္တိ. အယဉှိ အန္တရသဒ္ဒေါ ကိဉ္စာပိ ‘‘မဉ္စ တွဉ္စ ကိမန္တရ’’န္တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၁.၂၂၈) ကာရဏေ ဒိဿတိ၊ ‘‘အန္တရဋ္ဌကေ ဟိမပါတသမယေ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၃၄၆) ဝေမဇ္ဈေ၊ ‘‘အန္တရာ စ ဇေတဝနံ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိ’’န္တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၁၃၊ ၄၄) ဝိဝရေ၊ ‘‘ဘယမန္တရတော ဇာတ’’န္တိအာဒီသု (ဣတိဝု. ၈၈၊ မဟာနိ. ၅) စိတ္တေ၊ ဣဓာပိ စိတ္တေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အန္တရတော အတ္တနော စိတ္တေ’’တိ.

ဣတိဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တောတိ ယသ္မာ ဘဝေါတိ သမ္ပတ္တိ၊ အဘဝေါတိ ဝိပတ္တိ. တထာ ဘဝေါတိ ဝုဒ္ဓိ၊ အဘဝေါတိ ဟာနိ. ဘဝေါတိ ဝါ သဿတံ၊ အဘဝေါတိ ဥစ္ဆေဒေါ. ဘဝေါတိ ဝါ ပုညံ၊ အဘဝေါတိ ပါပံ. ဘဝေါတိ ဝါ သုဂတိ၊ အဘဝေါတိ ဒုဂ္ဂတိ. ဘဝေါတိ ဝါ ခုဒ္ဒကော၊ အဘဝေါတိ မဟန္တော. တသ္မာ ယာ သာ သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိဝုဍ္ဎိဟာနိသဿတုစ္ဆေဒပုညပါပသုဂတိဒုဂ္ဂတိ- ခုဒ္ဒကမဟန္တဥပပတ္တိဘဝါနံ ဝသေန ဣတိ အနေကပ္ပကာရာ ဘဝါဘဝတာ ဝုစ္စတိ. စတူဟိပိ အရိယမဂ္ဂေဟိ ယထာသမ္ဘဝံ တေန တေန နယေန တံ ဣတိဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တော အတိက္ကန္တော ဟောတိ. အတ္ထဝသေန ဝိဘတ္တိ ဝိပရိဏာမေတဗ္ဗာ. တံ ဝိဂတဘယန္တိ တံ ဧဝရူပံ ယထာဝုတ္တဂုဏသမန္နာဂတံ ခီဏာသဝံ စိတ္တကောပါဘာဝတော ဣတိဘဝါဘဝသမတိက္ကမတော စ ဘယဟေတုဝိဂမေန ဝိဂတဘယံ၊ ဝိဝေကသုခေန အဂ္ဂဖလသုခေန စ သုခိံ၊ ဝိဂတဘယတ္တာ ဧဝ အသောကံ. ဒေဝါ နာနုဘဝန္တိ ဒဿနာယာတိ အဓိဂတမဂ္ဂေ ဌပေတွာ သဗ္ဗေပိ ဥပပတ္တိဒေဝါ ဝါယမန္တာပိ စိတ္တစာရဒဿနဝသေန ဒဿနာယ ဒဋ္ဌုံ နာနုဘဝန္တိ န အဘိသမ္ဘုဏန္တိ န သက္ကောန္တိ၊ ပဂေဝ မနုဿာ. သေက္ခာပိ ဟိ ပုထုဇ္ဇနာ ဝိယ အရဟတော စိတ္တပ္ပဝတ္တိံ န ဇာနန္တိ.

ဒသမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတာ စ မုစလိန္ဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ.