၂. မုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

၂. ‘‘မုတ္တေ မုစ္စဿု ယောဂေဟိ၊ စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟာ ဣဝ၊

ဝိပ္ပမုတ္တေန စိတ္တေန၊ အနဏာ ဘုဉ္ဇ ပိဏ္ဍက’’န္တိ. –

အယံ မုတ္တာယ နာမ သိက္ခမာနာယ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ရထိယံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ပီတိဝေဂေန သတ္ထု ပါဒမူလေ အဝကုဇ္ဇာ နိပဇ္ဇိ. သာ တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ မုတ္တာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ ဝီသတိဝဿကာလေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ သိက္ခမာနာဝ ဟုတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောတိ. သာ ဧကဒိဝသံ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ထေရီနံ ဘိက္ခုနီနံ ဝတ္တံ ဒဿေတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ရဟော နိသိန္နာ ဝိပဿနာယ မနသိကာရံ အာရဘိ. သတ္ထာ သုရဘိဂန္ဓကုဋိယာ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တဿာ ပုရတော နိသိန္နော ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘မုတ္တေ မုစ္စဿု ယောဂေဟီ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ.

တတ္ထ မုတ္တေတိ တဿာ အာလပနံ. မုစ္စဿု ယောဂေဟီတိ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ ကာမယောဂါဒီဟိ စတူဟိ ယောဂေဟိ မုစ္စ၊ တေဟိ ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဟောဟိ. ယထာ ကိံ? စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟာ ဣဝါတိ ရာဟုသင်္ခါတော ဂဟတော စန္ဒော ဝိယ ဥပက္ကိလေသတော မုစ္စဿု. ဝိပ္ပမုတ္တေန စိတ္တေနာတိ အရိယမဂ္ဂေန သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တေန စိတ္တေန၊ ဣတ္ထံ ဘူတလက္ခဏေ စေတံ ကရဏဝစနံ. အနဏာ ဘုဉ္ဇ ပိဏ္ဍကန္တိ ကိလေသဣဏံ ပဟာယ အနဏာ ဟုတွာ ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇေယျာသိ. ယော ဟိ ကိလေသေ အပ္ပဟာယ သတ္ထာရာ အနုညာတပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ သော သာဏော ပရိဘုဉ္ဇတိ နာမ. ယထာဟ အာယသ္မာ ဗာကုလော – ‘‘သတ္တာဟမေဝ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ သာဏော ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၂၁၁). တသ္မာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတေန ကာမစ္ဆန္ဒာဒိဣဏံ ပဟာနာယ အနဏေန ဟုတွာ သဒ္ဓါဒေယျံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ပိဏ္ဍကန္တိ ဒေသနာသီသမေဝ၊ စတ္တာရောပိ ပစ္စယေတိ အတ္ထော. အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ အရိယမဂ္ဂပ္ပတ္တိယာ ဥပက္ကိလေသေ ဝိသောဓေန္တော ဗဟုသော ဩဝါဒံ ဒေတိ.

သာ တသ္မိံ ဩဝါဒေ ဌတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၁.၃၁-၃၆) –

‘‘ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော၊ လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊

ရထိယံ ပဋိပန္နဿ၊ တာရယန္တဿ ပါဏိနော.

‘‘ဃရတော နိက္ခမိတွာန၊ အဝကုဇ္ဇာ နိပဇ္ဇဟံ၊

အနုကမ္ပကော လောကနာထော၊ သိရသိ အက္ကမီ မမ.

‘‘အက္ကမိတွာန သိရသိ၊ အဂမာ လောကနာယကော၊

တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန၊ တုသိတံ အဂမာသဟံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သာ တမေဝ ဂါထံ ဥဒါနေသိ. ပရိပုဏ္ဏသိက္ခာ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတွာ အပရဘာဂေ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေပိ တမေဝ ဂါထံ ပစ္စဘာသီတိ.

မုတ္တာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.