၁. ဝင်္ဂီသတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သတ္တတိနိပါတေ နိက္ခန္တံ ဝတ မံ သန္တန္တိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဝင်္ဂီသတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တော၊ ပုရိမနယေနေဝ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပဋိဘာနဝန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သတ္ထု အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ – ‘‘အဟမ္ပိ အနာဂတေ ပဋိဘာနဝန္တာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ကတွာ၊ သတ္ထာရာ ဗျာကတော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝင်္ဂီသောတိ လဒ္ဓနာမော တယော ဗေဒေ ဥဂ္ဂဏှန္တော အာစရိယံ အာရာဓေတွာ၊ ဆဝသီသမန္တံ နာမ သိက္ခိတွာ ဆဝသီသံ နခေန အာကောဋေတွာ ‘‘အယံ သတ္တော အသုကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ဇာနာတိ.

ဗြာဟ္မဏာ ‘‘အယံ အမှာကံ ဇီဝိတမဂ္ဂေါ’’တိ ဉတွာ ဝင်္ဂီသံ ဂဟေတွာ ပဋိစ္ဆန္နယာနေ နိသီဒါပေတွာ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ဝိစရန္တိ. ဝင်္ဂီသောပိ တိဝဿမတ္ထကေ မတာနမ္ပိ သီသံ အာဟရာပေတွာ နခေန အာကောဋေတွာ ‘‘အယံ သတ္တော အသုကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ဝတွာ မဟာဇနဿ ကင်္ခစ္ဆေဒနတ္ထံ တေ တေ ဇနေ အာဝါဟေတွာ အတ္တနော အတ္တနော ဂတိံ ကထာပေတိ. တေန တသ္မိံ မဟာဇနော အဘိပ္ပသီဒတိ. သော တံ နိဿာယ မဟာဇနဿ ဟတ္ထတော သတမ္ပိ သဟဿမ္ပိ လဘတီတိ. ဗြာဟ္မဏာ ဝင်္ဂီသမာဒါယ ယထာရုစိံ ဝိစရိတွာ ပုန သာဝတ္ထိံ အဂမံသု. ဝင်္ဂီသော သတ္ထု ဂုဏေ သုတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတုကာမော အဟောသိ. ဗြာဟ္မဏာ ‘‘သမဏော ဂေါတမော မာယာယ တံ အာဝဋ္ဋေဿတီ’’တိ ပဋိက္ခိပိံသု. ဝင်္ဂီသော တေသံ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ မဓုရပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

တံ သတ္ထာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဝင်္ဂီသ၊ ကိဉ္စိ သိပ္ပံ ဇာနာသီ’’တိ? ‘‘အာမ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဆဝသီသမန္တံ နာမ ဇာနာမိ. တေန တိဝဿမတ္ထကေ မတာနမ္ပိ သီသံ နခေန အာကောဋေတွာ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ဇာနာမီ’’တိ. သတ္ထာ တဿ ဧကံ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တဿ သီသံ ဒဿေသိ၊ ဧကံ မနုဿေသု၊ ဧကံ ဒေဝေသု၊ ဧကံ ပရိနိဗ္ဗုတဿ သီသံ ဒဿေသိ. သော ပဌမံ သီသံ အာကောဋေတွာ၊ ‘‘ဘော ဂေါတမ၊ အယံ သတ္တော နိရယေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ အာဟ. ‘‘သာဓု၊ ဝင်္ဂီသ၊ သုဋ္ဌု တယာ ဒိဋ္ဌံ. အယံ သတ္တော ကုဟိံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘မနုဿလောကေ’’တိ. ‘‘အယံ ကုဟိ’’န္တိ? ‘‘ဒေဝလောကေ’’တိ တိဏ္ဏန္နမ္ပိ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ကထေသိ. ပရိနိဗ္ဗုတဿ ပန သီသံ နခေန အာကောဋေန္တော နေဝ အန္တံ န ကောဋိံ ပဿိ. အထ နံ သတ္ထာ ‘‘န သက္ကောသိ ဝင်္ဂီသာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဥပပရိက္ခာမိ တာဝါ’’တိ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တေတွာ အာကောဋေန္တောပိ ဗာဟိရကမန္တေန ခီဏာသဝဿ ဂတိံ ကထံ ဇာနိဿတိ၊ အထဿ မတ္ထကတော သေဒေါ မုစ္စိ. သော လဇ္ဇိတွာ တုဏှီဘူတော အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သတ္ထာ – ‘‘ကိလမသိ၊ ဝင်္ဂီသာ’’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဣမဿ ဥပ္ပန္နဋ္ဌာနံ ဇာနိတုံ န သက္ကောမိ၊ သစေ တုမှေ ဇာနာထ၊ ကထေထာ’’တိ. ‘‘ဝင်္ဂီသ၊ အဟံ ဧတမ္ပိ ဇာနာမိ၊ ဣတော ဥတ္တရိတရမ္ပိ ဇာနာမီ’’တိ ဝတွာ –

‘‘စုတိံ ယော ဝေဒိ သတ္တာနံ၊ ဥပပတ္တိဉ္စ သဗ္ဗသော၊

အသတ္တံ သုဂတံ ဗုဒ္ဓံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

‘‘ယဿ ဂတိံ န ဇာနန္တိ၊ ဒေဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ၊

ခီဏာသဝံ အရဟန္တံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၄၁၉-၄၂၀၊ သု. နိ. ၆၄၈-၆၄၉) –

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. ဝင်္ဂီသော ‘‘တေန ဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ တံ ဝိဇ္ဇံ မေ ဒေထာ’’တိ အပစိတိံ ဒဿေတွာ သတ္ထု သန္တိကေ နိသီဒိ. သတ္ထာ ‘‘အမှေဟိ သမာနလိင်္ဂဿ ဒေမာ’’တိ အာဟ. ဝင်္ဂီသော ‘‘ယံကိဉ္စိ ကတွာ မယာ ဣမံ မန္တံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဗြာဟ္မဏေ အာဟ – ‘‘တုမှေ မယိ ပဗ္ဗဇန္တေ မာ စိန္တယိတ္ထ၊ အဟံ မန္တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဇေဋ္ဌကော ဘဝိဿာမိ၊ တုမှာကမ္ပိ တေန ဘဒ္ဒကမေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ မန္တတ္ထာယ သတ္ထုသန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တဒါ စ ထေရော နိဂြောဓကပ္ပေါ ဘဂဝတော သန္တိကေ ဌိတော ဟောတိ၊ တံ ဘဂဝါ အာဏာပေသိ – ‘‘နိဂြောဓကပ္ပ၊ ဣမံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. သော သတ္ထု အာဏာယ တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. အထဿ သတ္ထာ ‘‘မန္တပရိဝါရံ တာဝ ဥဂ္ဂဏှာဟီ’’တိ ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ အာစိက္ခိ. သော ဒွတ္တိံသာကာရံ သဇ္ဈာယန္တောဝ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေသိ. ဗြာဟ္မဏာ ဝင်္ဂီသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကိံ၊ ဘော ဝင်္ဂီသ၊ သမဏသ္မ ဂေါတမဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ သိက္ခိတ’’န္တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘ကိံ သိပ္ပသိက္ခနေန၊ ဂစ္ဆထ တုမှေ၊ န မယှံ တုမှေဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စ’’န္တိ. ဗြာဟ္မဏာ ‘‘တွမ္ပိ ဒါနိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝသံ အာပန္နော၊ မာယာယ အာဝဋ္ဋိတော၊ ကိံ မယံ တဝ သန္တိကေ ကရိဿာမာ’’တိ အာဂတမဂ္ဂေနေဝ ပက္ကမိံသု. ဝင်္ဂီသတ္ထေရော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၅.၉၆-၁၄၂) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ သဗ္ဗဓမ္မေသု စက္ခုမာ၊

ဣတော သတသဟဿမှိ၊ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

‘‘ယထာပိ သာဂရေ ဦမိ၊ ဂဂနေ ဝိယ တာရကာ၊

ဧဝံ ပါဝစနံ တဿ၊ အရဟန္တေဟိ စိတ္တိတံ.

‘‘သဒေဝါသုရနာဂေဟိ၊ မနုဇေဟိ ပုရက္ခတော၊

သမဏဗြာဟ္မဏာကိဏ္ဏေ၊ ဇနမဇ္ဈေ ဇိနုတ္တမော.

‘‘ပဘာဟိ အနုရဉ္ဇန္တော၊ လောကေ လောကန္တဂူ ဇိနော၊

ဝစနေန ဝိဗောဓေန္တော၊ ဝေနေယျပဒုမာနိ သော.

‘‘ဝေသာရဇ္ဇေဟိ သမ္ပန္နော၊ စတူဟိ ပုရိသုတ္တမော၊

ပဟီနဘယသာရဇ္ဇော၊ ခေမပ္ပတ္တော ဝိသာရဒေါ.

‘‘အာသဘံ ပဝရံ ဌာနံ၊ ဗုဒ္ဓဘူမိဉ္စ ကေဝလံ၊

ပဋိဇာနာတိ လောကဂ္ဂေါ၊ နတ္ထိ သဉ္စောဒကော ကွစိ.

‘‘သီဟနာဒမသမ္ဘီတံ၊ နဒတော တဿ တာဒိနော၊

ဒေဝါ နရော ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ၊ ပဋိဝတ္တာ န ဝိဇ္ဇတိ.

‘‘ဒေသေန္တော ပဝရံ ဓမ္မံ၊ သန္တာရေန္တော သဒေဝကံ၊

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတိ၊ ပရိသာသု ဝိသာရဒေါ.

‘‘ပဋိဘာနဝတံ အဂ္ဂံ၊ သာဝကံ သာဓုသမ္မတံ၊

ဂုဏံ ဗဟုံ ပကိတ္တေတွာ၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ တံ.

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ၊ ဗြာဟ္မဏော သာဓုသမ္မတော၊

သဗ္ဗဝေဒဝိဒူ ဇာတော၊ ဝါဂီသော ဝါဒိသူဒနော.

‘‘ဥပေစ္စ တံ မဟာဝီရံ၊ သုတွာဟံ ဓမ္မဒေသနံ၊

ပီတိဝရံ ပဋိလဘိံ၊ သာဝကဿ ဂုဏေ ရတော.

‘‘နိမန္တေတွာဝ သုဂတံ၊ သသံဃံ လောကနန္ဒနံ၊

သတ္တာဟံ ဘောဇယိတွာဟံ၊ ဒုဿေဟစ္ဆာဒယိံ တဒါ.

‘‘နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ၊ ကတောကာသော ကတဉ္ဇလီ၊

ဧကမန္တံ ဌိတော ဟဋ္ဌော၊ သန္ထဝိံ ဇိနမုတ္တမံ.

‘‘နမော တေ ဝါဒိမဒ္ဒန၊ နမော တေ ဣသိသတ္တမ၊

နမော တေ သဗ္ဗလောကဂ္ဂ၊ နမော တေ အဘယံ ကရ.

‘‘နမော တေ မာရမထန၊ နမော တေ ဒိဋ္ဌိသူဒန၊

နမော တေ သန္တိသုခဒ၊ နမော တေ သရဏံ ကရ.

‘‘အနာထာနံ ဘဝံ နာထော၊ ဘီတာနံ အဘယပ္ပဒေါ၊

ဝိဿာမဘူမိ သန္တာနံ၊ သရဏံ သရဏေသိနံ.

‘‘ဧဝမာဒီဟိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သန္ထဝိတွာ မဟာဂုဏံ၊

အဝေါစံ ဝါဒိသူဒဿ၊ ဂတိံ ပပ္ပေါမိ ဘိက္ခုနော.

‘‘တဒါ အဝေါစ ဘဂဝါ၊ အနန္တပဋိဘာနဝါ၊

ယော သော ဗုဒ္ဓံ အဘောဇေသိ၊ သတ္တာဟံ သဟသာဝကံ.

‘‘ဂုဏဉ္စ မေ ပကိတ္တေသိ၊ ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ၊

ဧသော ပတ္ထယတေ ဌာနံ၊ ဝါဒိသူဒဿ ဘိက္ခုနော.

‘‘အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ၊ လစ္ဆသေ တံ မနောရထံ၊

ဒေဝမာနုသသမ္ပတ္တိံ၊ အနုဘောတွာ အနပ္ပကံ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

ဝင်္ဂီသော နာမ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော.

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတော ဟုတွာ၊ ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ၊

ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌာသိံ၊ မေတ္တစိတ္တော တထာဂတံ.

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တုသိတံ အဂမာသဟံ.

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ၊ ဇာတော ဝိပ္ပကုလေ အဟံ၊

ပစ္စာဇာတော ယဒါ အာသိံ၊ ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကော.

‘‘သဗ္ဗဝေဒဝိဒူ ဇာတော၊ ဝါဒသတ္ထဝိသာရဒေါ၊

ဝါဒိဿရော စိတ္တကထီ၊ ပရဝါဒပ္ပမဒ္ဒနော.

‘‘ဝင်္ဂေ ဇာတောတိ ဝင်္ဂီသော၊ ဝစနေ ဣဿရောတိ ဝါ၊

ဝင်္ဂီသော ဣတိ မေ နာမံ၊ အဘဝီ လောကသမ္မတံ.

‘‘ယဒါဟံ ဝိညုတံ ပတ္တော၊ ဌိတော ပဌမယောဗ္ဗနေ၊

တဒါ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ၊ သာရိပုတ္တမဟဒ္ဒသံ.

‘‘ပိဏ္ဍာယ ဝိစရန္တံ တံ၊ ပတ္တပါဏိံ သုသံဝုတံ၊

အလောလက္ခိံ မိတဘာဏိံ၊ ယုဂမတ္တံ နိဒက္ခိတံ.

‘‘တံ ဒိသွာ ဝိမှိတော ဟုတွာ၊ အဝေါစံ မမနုစ္ဆဝံ၊

ကဏိကာရံဝ နိစိတံ၊ စိတ္တံ ဂါထာပဒံ အဟံ.

‘‘အာစိက္ခိ သော မေ သတ္ထာရံ၊ သမ္ဗုဒ္ဓံ လောကနာယကံ၊

တဒါ သော ပဏ္ဍိတော ဝီရော၊ ဥတ္တရိံ သမဝေါစ မေ.

‘‘ဝိရာဂသံဟိတံ ဝါကျံ၊ ကတွာ ဒုဒ္ဒသမုတ္တမံ၊

ဝိစိတ္တပဋိဘာနေဟိ၊ တောသိတော တေန တာဒိနာ.

‘‘နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ၊ ပဗ္ဗာဇေဟီတိ မံ ဗြဝိ၊

တတော မံ သ မဟာပညော၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမုပါနယိ.

‘‘နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ၊ နိသီဒိံ သတ္ထု သန္တိကေ၊

မမာဟ ဝဒတံ သေဋ္ဌော၊ ကစ္စိ ဝင်္ဂီသ ဇာနာသိ.

‘‘ကိဉ္စိ သိပ္ပန္တိ တဿာဟံ၊ ဇာနာမီတိ စ အဗြဝိံ၊

မတသီသံ ဝနစ္ဆုဒ္ဓံ၊ အပိ ဗာရသဝဿိကံ၊

တဝ ဝိဇ္ဇာဝိသေသေန၊ သစေ သက္ကောသိ ဝါစယ.

‘‘အာမောတိ မေ ပဋိညာတေ၊ တီဏိ သီသာနိ ဒဿယိ၊

နိရယနရဒေဝေသု၊ ဥပပန္နေ အဝါစယိံ.

‘‘တဒါ ခီဏာသဝဿေဝ၊ သီသံ ဒဿေသိ နာယကော၊

တတောဟံ ဝိဟတာရဗ္ဘော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမယာစိသံ.

‘‘ပဗ္ဗဇိတွာန သုဂတံ၊ သန္ထဝါမိ တဟိံ တဟိံ၊

တတော မံ ကဗ္ဗဝိတ္တောသိ၊ ဥဇ္ဈာယန္တိဟ ဘိက္ခဝေါ.

‘‘တတော ဝီမံသနတ္ထံ မေ၊ အာဟ ဗုဒ္ဓေါ ဝိနာယကော၊

တက္ကိကာ ပနိမာ ဂါထာ၊ ဌာနသော ပဋိဘန္တိ တံ.

‘‘န ကဗ္ဗဝိတ္တောဟံ ဝီရ၊ ဌာနသော ပဋိဘန္တိ မံ၊

တေန ဟိ ဒါနိ ဝင်္ဂီသ၊ ဌာနသော သန္ထဝါဟိ မံ.

‘‘တဒါဟံ သန္ထဝိံ ဝီရံ၊ ဂါထာဟိ ဣသိသတ္တမံ၊

ဌာနသော မေ တဒါ တုဋ္ဌော၊ ဇိနော အဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ.

‘‘ပဋိဘာနေန စိတ္တေန၊ အညေသမတိမညဟံ၊

ပေသလေ တေန သံဝိဂ္ဂေါ၊ အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

‘‘ပဋိဘာနဝတံ အဂ္ဂေါ၊ အညော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ယထာယံ ဘိက္ခု ဝင်္ဂီသော၊ ဧဝံ ဓာရေထ ဘိက္ခဝေါ.

‘‘သတသဟဿေ ကတံ ကမ္မံ၊ ဖလံ ဒဿေသိ မေ ဣဓ၊

သုမုတ္တော သရဝေဂေါဝ၊ ကိလေသေ ဈာပယိံ မမ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ၊ ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ၊

နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ.

‘‘သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော၊ ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟာ ပန ဟုတွာ ထေရော သတ္ထု သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော စက္ခုပထတော ပဋ္ဌာယ စန္ဒေန၊ သူရိယေန၊ အာကာသေန၊ မဟာသမုဒ္ဒေန၊ သိနေရုနာ ပဗ္ဗတရာဇေန၊ သီဟေန မိဂရညာ၊ ဟတ္ထိနာဂေနာတိ တေန တေန သဒ္ဓိံ ဥပမေန္တော အနေကေဟိ ပဒသတေဟိ သတ္ထာရံ ဝဏ္ဏေန္တောဝ ဥပဂစ္ဆတိ. တေန တံ သတ္ထာ သံဃမဇ္ဈေ နိသိန္နော ပဋိဘာနဝန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. အထ ထေရေန အရဟတ္တပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗေ စ ပစ္ဆာ စ တံ တံ စိတ္တံ အာဂမ္မ ဘာသိတာ. ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ အာနန္ဒတ္ထေရာဒီဟိ ဘာသိတာ စ –

၁၂၁၈. ‘‘နိက္ခန္တံ ဝတ မံ သန္တံ၊ အဂါရသ္မာနဂါရိယံ၊

ဝိတက္ကာ ဥပဓာဝန္တိ၊ ပဂဗ္ဘာ ကဏှတော ဣမေ.

၁၂၁၉. ‘‘ဥဂ္ဂပုတ္တာ မဟိဿာသာ၊ သိက္ခိတာ ဒဠှဓမ္မိနော၊

သမန္တာ ပရိကိရေယျုံ၊ သဟဿံ အပလာယိနံ.

၁၂၂၀. ‘‘သစေပိ ဧတ္တကာ ဘိယျော၊ အာဂမိဿန္တိ ဣတ္ထိယော၊

နေဝ မံ ဗျာဓယိဿန္တိ၊ ဓမ္မေ သမှိ ပတိဋ္ဌိတော.

၁၂၂၁. ‘‘သက္ခီ ဟိ မေ သုတံ ဧတံ၊ ဗုဒ္ဓဿာဒိစ္စဗန္ဓုနော၊

နိဗ္ဗာနဂမနံ မဂ္ဂံ၊ တတ္ထ မေ နိရတော မနော.

၁၂၂၂. ‘‘ဧဝဉ္စေ မံ ဝိဟရန္တံ၊ ပါပိမ ဥပဂစ္ဆသိ၊

တထာ မစ္စု ကရိဿာမိ၊ န မေ မဂ္ဂမ္ပိ ဒက္ခသိ.

၁၂၂၃. ‘‘အရတိဉ္စ ရတိဉ္စ ပဟာယ၊ သဗ္ဗသော ဂေဟသိတဉ္စ ဝိတက္ကံ၊

ဝနထံ န ကရေယျ ကုဟိဉ္စိ၊ နိဗ္ဗနထော အဝနထော သ ဘိက္ခု.

၁၂၂၄. ‘‘ယမိဓ ပထဝိဉ္စ ဝေဟာသံ၊ ရူပဂတံ ဇဂတောဂဓံ ကိဉ္စိ၊

ပရိဇီယတိ သဗ္ဗမနိစ္စံ၊ ဧဝံ သမေစ္စ စရန္တိ မုတတ္တာ.

၁၂၂၅. ‘‘ဥပဓီသု ဇနာ ဂဓိတာသေ၊ ဒိဋ္ဌသုတေ ပဋိဃေ စ မုတေ စ၊

ဧတ္ထ ဝိနောဒယ ဆန္ဒမနေဇော၊ ယော ဟေတ္ထ န လိမ္ပတိ မုနိ တမာဟု.

၁၂၂၆. ‘‘အထ သဋ္ဌိသိတာ သဝိတက္ကာ၊ ပုထုဇ္ဇနတာယ အဓမ္မာ နိဝိဋ္ဌာ၊

န စ ဝဂ္ဂဂတဿ ကုဟိဉ္စိ၊ နော ပန ဒုဋ္ဌုလ္လဂါဟီ သ ဘိက္ခု.

၁၂၂၇. ‘‘ဒဗ္ဗော စိရရတ္တသမာဟိတော၊ အကုဟကော နိပကော အပိဟာလု၊

သန္တံ ပဒံ အဇ္ဈဂမာ မုနိ၊ ပဋိစ္စ ပရိနိဗ္ဗုတော ကင်္ခတိ ကာလံ.

၁၂၂၈. ‘‘မာနံ ပဇဟဿု ဂေါတမ၊ မာနပထဉ္စ ဇဟဿု အသေသံ၊

မာနပထမှိ သ မုစ္ဆိတော၊ ဝိပ္ပဋိသာရီဟုဝါ စိရရတ္တံ.

၁၂၂၉. ‘‘မက္ခေန မက္ခိတာ ပဇာ၊ မာနဟတာ နိရယံ ပပတန္တိ၊

သောစန္တိ ဇနာ စိရရတ္တံ၊ မာနဟတာ နိရယံ ဥပပန္နာ.

၁၂၃၀. ‘‘န ဟိ သောစတိ ဘိက္ခု ကဒါစိ၊ မဂ္ဂဇိနော သမ္မာ ပဋိပန္နော၊

ကိတ္တိဉ္စ သုခဉ္စာနုဘောတိ၊ ဓမ္မဒသောတိ တမာဟု တထတ္တံ.

၁၂၃၁. ‘‘တသ္မာ အခိလော ဣဓ ပဓာနဝါ၊ နီဝရဏာနိ ပဟာယ ဝိသုဒ္ဓေါ၊

မာနဉ္စ ပဟာယ အသေသံ၊ ဝိဇ္ဇာယန္တကရော သမိတာဝီ.

၁၂၃၂. ‘‘ကာမရာဂေန ဍယှာမိ၊ စိတ္တံ မေ ပရိဍယှတိ၊

သာဓု နိဗ္ဗာပနံ ဗြူဟိ၊ အနုကမ္ပာယ ဂေါတမ.

၁၂၃၃. ‘‘သညာယ ဝိပရိယေသာ၊ စိတ္တံ တေ ပရိဍယှတိ၊

နိမိတ္တံ ပရိဝဇ္ဇေဟိ၊ သုဘံ ရာဂူပသံဟိတံ.

၁၂၃၄. ‘‘အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ၊ ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ၊

သတိ ကာယဂတာ တျတ္ထု၊ နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဘဝ.

၁၂၃၅. ‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ၊ မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ၊

တတော မာနာဘိသမယာ၊ ဥပသန္တော စရိဿသိ.

၁၂၃၆. ‘‘တမေဝ ဝါစံ ဘာသေယျ၊ ယာယတ္တာနံ န တာပယေ၊

ပရေ စ န ဝိဟိံသေယျ၊ သာ ဝေ ဝါစာ သုဘာသိတာ.

၁၂၃၇. ‘‘ပိယဝါစမေဝ ဘာသေယျ၊ ယာ ဝါစာ ပဋိနန္ဒိတာ၊

ယံ အနာဒါယ ပါပါနိ၊ ပရေသံ ဘာသတေ ပိယံ.

၁၂၃၈. ‘‘သစ္စံ ဝေ အမတာ ဝါစာ၊ ဧသ ဓမ္မော သနန္တနော၊

သစ္စေ အတ္ထေ စ ဓမ္မေ စ၊ အာဟု သန္တော ပတိဋ္ဌိတာ.

၁၂၃၉. ‘‘ယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘာသတိ ဝါစံ၊ ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ၊

ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ၊ သာ ဝေ ဝါစာနမုတ္တမာ.

၁၂၄၀. ‘‘ဂမ္ဘီရပညော မေဓာဝီ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂဿ ကောဝိဒေါ၊