၂. ဂေါဒတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ယထာပိ ဘဒ္ဒေါတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဂေါဒတ္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သတ္ထဝါဟကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. ဂေါဒတ္တောတိ နာမေန ဝယပ္ပတ္တော ပိတရိ ကာလင်္ကတေ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေန္တော ပဉ္စဟိ သကဋသတေဟိ ဘဏ္ဍံ အာဒါယ အပရာပရံ သဉ္စရိတွာ ဝါဏိဇ္ဇေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ ယထာဝိဘဝံ ပုညာနိပိ ကရောတိ. သော ဧကဒိဝသံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဓုရေ ယုတ္တဂေါဏေ ဝဟိတုံ အသက္ကောန္တေ ပတိတေ မနုဿေသု တံ ဝုဋ္ဌာပေတုံ အသက္ကောန္တေသု သယမေဝ ဂန္တွာ တံ နင်္ဂုဋ္ဌေ ဂါဠှံ ဝိဇ္ဈိ. ဂေါဏော ‘‘အယံ အသပ္ပုရိသော မမ ဗလာဗလံ အဇာနန္တော ဂါဠှံ ဝိဇ္ဈတီ’’တိ ကုဒ္ဓေါ မနုဿဝါစာယ၊ ‘‘ဘော ဂေါဒတ္တ၊ အဟံ ဧတ္တကံ ကာလံ အတ္တနော ဗလံ အနိဂုဟန္တော တုယှံ ဘာရံ ဝဟိံ၊ အဇ္ဇ ပန အသမတ္ထဘာဝေန ပတိတံ မံ အတိဝိယ ဗာဓသိ၊ ဟောတု၊ ဣတော စဝိတွာ နိဗ္ဗတ္တနိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေ တံ ဗာဓေတုံ သမတ္ထော ပဋိသတ္တု ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနာနုရူပေန အက္ကောသိ. တံ သုတွာ ဂေါဒတ္တော ‘‘ဧဝံ နာမ သတ္တေ ဗာဓေတွာ ကိံ ဣမာယ ဇီဝိကာယာ’’တိ သံဝေဂဇာတော သဗ္ဗံ ဝိဘဝံ ပဟာယ အညတရဿ မဟာထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ သမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေန္တော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတာနံ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနံ အရိယဂဏာနံ လောကဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ဓမ္မံ ကထေန္တော –

၆၅၉. ‘‘ယထာပိ ဘဒ္ဒေါ အာဇညော၊ ဓုရေ ယုတ္တော ဓုရဿဟော၊

မထိတော အတိဘာရေန၊ သံယုဂံ နာတိဝတ္တတိ.

၆၆၀. ‘‘ဧဝံ ပညာယ ယေ တိတ္တာ၊ သမုဒ္ဒေါ ဝါရိနာ ယထာ၊

န ပရေ အတိမညန္တိ၊ အရိယဓမ္မောဝ ပါဏိနံ.

၆၆၁. ‘‘ကာလေ ကာလဝသံ ပတ္တာ၊ ဘဝါဘဝဝသံ ဂတာ၊

နရာ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆန္တိ၊ တေဓ သောစန္တိ မာဏဝါ.

၆၆၂. ‘‘ဥန္နတာ သုခဓမ္မေန၊ ဒုက္ခဓမ္မေန စောနတာ၊

ဒွယေန ဗာလာ ဟညန္တိ၊ ယထာဘူတံ အဒဿိနော.

၆၆၃. ‘‘ယေ စ ဒုက္ခေ သုခသ္မိဉ္စ၊ မဇ္ဈေ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂူ၊

ဌိတာ တေ ဣန္ဒခီလောဝ၊ န တေ ဥန္နတဩနတာ.

၆၆၄. ‘‘န ဟေဝ လာဘေ နာလာဘေ၊ န ယသေ န စ ကိတ္တိယာ၊

န နိန္ဒာယံ ပသံသာယ၊ န တေ ဒုက္ခေ သုခမှိ စ.

၆၆၅. ‘‘သဗ္ဗတ္ထ တေ န လိမ္ပန္တိ၊ ဥဒဗိန္ဒုဝ ပေါက္ခရေ၊

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဓီရာ၊ သဗ္ဗတ္ထ အပရာဇိတာ.

၆၆၆. ‘‘ဓမ္မေန စ အလာဘော ယော၊ ယော စ လာဘော အဓမ္မိကော၊

အလာဘော ဓမ္မိကော သေယျော၊ ယဉ္စေ လာဘော အဓမ္မိကော.

၆၆၇. ‘‘ယသော စ အပ္ပဗုဒ္ဓီနံ၊ ဝိညူနံ အယသော စ ယော၊

အယသောဝ သေယျော ဝိညူနံ၊ န ယသော အပ္ပဗုဒ္ဓိနံ.

၆၆၈. ‘‘ဒုမ္မေဓေဟိ ပသံသာ စ၊ ဝိညူဟိ ဂရဟာ စ ယာ၊

ဂရဟာဝ သေယျော ဝိညူဟိ၊ ယဉ္စေ ဗာလပ္ပသံသနာ.

၆၆၉. ‘‘သုခဉ္စ ကာမမယိကံ၊ ဒုက္ခဉ္စ ပဝိဝေကိယံ၊

ပဝိဝေကဒုက္ခံ သေယျော၊ ယဉ္စေ ကာမမယံ သုခံ.

၆၇၀. ‘‘ဇီဝိတဉ္စ အဓမ္မေန၊ ဓမ္မေန မရဏဉ္စ ယံ၊

မရဏံ ဓမ္မိကံ သေယျော၊ ယဉ္စေ ဇီဝေ အဓမ္မိကံ.

၆၇၁. ‘‘ကာမကောပပ္ပဟီနာ ယေ၊ သန္တစိတ္တာ ဘဝါဘဝေ၊

စရန္တိ လောကေ အသိတာ၊ နတ္ထိ တေသံ ပိယာပိယံ.

၆၇၂. ‘‘ဘာဝယိတွာန ဗောဇ္ဈင်္ဂေ၊ ဣန္ဒြိယာနိ ဗလာနိ စ၊

ပပ္ပုယျ ပရမံ သန္တိံ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိနာသဝါ’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ အာဇညောတိ၊ ဥသဘာဇာနီယော. ဓုရေ ယုတ္တောတိ၊ သကဋဓုရေ ယောဇိတော. ဓုရဿဟောတိ၊ ဓုရဝါဟော. ဂါထာသုခတ္ထဉ္စေတ္ထ ဒွိသကာရတော နိဒ္ဒေသော ကတော၊ သကဋဘာရံ ဝဟိတုံ သမတ္ထောတိ အတ္ထော. မထိတော အတိဘာရေနာတိ၊ အတိဘာရေန ဂရုဘာရေန ပီဠိတော. ‘‘မဒ္ဒိတော’’တိပိ ပါဠိ၊ သော ဧဝတ္ထော. သံယုဂန္တိ၊ အတ္တနော ခန္ဓေ ဌပိတံ ယုဂံ နာတိဝတ္တတိ န အတိက္ကာမေတိ၊ သမ္မာ ယော ဥဒ္ဓရိတွာ ဓုရံ ဆဍ္ဍေတွာ န တိဋ္ဌတိ. ဧဝန္တိ ယထာ သော ဓောရယှော အတ္တနော ဘဒြာဇာနီယတာယ အတ္တနော ဓီရဝီရတာယ အတ္တနော ဘာရံ နာတိဝတ္တတိ န ပရိစ္စဇတိ၊ ဧဝံ ယေ ဝါရိနာ ဝိယ မဟာသမုဒ္ဒေါ လောကိယလောကုတ္တရာယ ပညာယ တိတ္တာ ဓာတာ ပရိပုဏ္ဏာ၊ တေ ပရေ နိဟီနပညေ န အတိမညန္တိ၊ န ပရိဘဝန္တိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘အရိယဓမ္မောဝ ပါဏိန’’န္တိ၊ ပါဏိနံ သတ္တေသု အယံ အရိယာနံ ဓမ္မော ယဒိဒံ တေသံ ပညာယ ပါရိပူရိံ ဂတတ္တာ လာဘာဒိနာ အတ္တာနုက္ကံသနံ ဝိယ အလာဘာဒိနာ ပရေသံ အဝမ္ဘနံ.

ဧဝံ ပညာပါရိပူရိယာ အရိယာနံ သုခဝိဟာရံ ဒဿေတွာ တဒဘာဝတော အနရိယာနံ ဒုက္ခဝိဟာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ကာလေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကာလေတိ လာဘာလာဘာဒိနာ သမင်္ဂီဘူတကာလေ. ကာလဝသံ ပတ္တာတိ လာဘာဒိကာလဿ စ ဝသံ ဥပဂတာ၊ လာဘာဒိနာ သောမနဿိတာ အလာဘာဒိနာ စ ဒေါမနဿိတာတိ အတ္ထော. ဘဝါဘဝဝသံ ဂတာတိ ဘဝဿ အဘဝဿ စ ဝသံ ဥပဂတာ ဝုဒ္ဓိဟာနိယော အနုဝတ္တန္တာ တေ. နရာ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆန္တိ၊ တေဓ သောစန္တိ မာဏဝါတိ တေ နရာ ‘‘မာဏဝါ’’တိ လဒ္ဓနာမာ သတ္တာ လာဘာလာဘာဒိဝသေန ဝုဒ္ဓိဟာနိဝသေန အနုရောဓပဋိဝိရောဓံ အာပန္နာ ဣဓလောကေ သောစန္တိ၊ ပရလောကေ စ နိရယာဒိဒုက္ခံ ဂစ္ဆန္တိ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော.

‘‘ဥန္နတာ’’တိအာဒိနာပိ လောကဓမ္မဝသေန သတ္တာနံ အနတ္ထပ္ပတ္တိမေဝ ဒဿေတိ. တတ္ထ ဥန္နတာ သုခဓမ္မေနာတိ သုခဟေတုနာ သုခပစ္စယေန ဘောဂသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ဥန္နတိံ ဂတာ၊ ဘောဂမဒါဒိနာ မတ္တာတိ အတ္ထော. ဒုက္ခဓမ္မေန စောနတာတိ ဒုက္ခဟေတုနာ ဒုက္ခပစ္စယေန ဘောဂဝိပတ္တိအာဒိနာ နိဟီနတံ ဂတာ ဒါလိဒ္ဒိယာဒိနာ ကာပညတံ ပတ္တာ. ဒွယေနာတိ ယထာဝုတ္တေန ဥန္နတိဩနတိဒွယေန လာဘာလာဘာဒိဒွယေန ဝါ ဗာလပုထုဇ္ဇနာ ဟညန္တိ၊ အနုရောဓပဋိဝိရောဓဝသေန ဝိဗာဓီယန္တိ ပီဠိယန္တိ. ကသ္မာ? ယထာဘူတံ အဒဿိနော ယသ္မာ တေ ဓမ္မသဘာဝံ ယာထာဝတော နဗ္ဘညံသု၊ ပရိညာတက္ခန္ဓာ ပဟီနကိလေသာ စ န ဟောန္တိ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော. ‘‘ယထာဘူတံ အဒဿနာ’’တိပိ ပဌန္တိ၊ အဒဿနဟေတူတိ အတ္ထော. ယေ စ ဒုက္ခေ သုခသ္မိဉ္စ၊ မဇ္ဈေ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂူတိ ယေ ပန အရိယာ ဒုက္ခဝေဒနာယ သုခဝေဒနာယ မဇ္ဈတ္တတာဝေဒနာယ စ တပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဆန္ဒရာဂဘူတံ သိဗ္ဗိနိံ တဏှံ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန အစ္စဂူ အတိက္ကမိံသု၊ တေ ဣန္ဒခီလော ဝိယ ဝါတေဟိ လောကဓမ္မေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယာ ဌိတာ၊ န တေ ဥန္နတဩနတာ၊ ကဒါစိပိ ဥန္နတာ ဝါ ဩနတာ ဝါ န ဟောန္တိ သဗ္ဗသော အနုနယပဋိဃာဘာဝတော.

ဧဝံ ဝေဒနာဓိဋ္ဌာနံ အရဟတော အနုပလေပံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ လောကဓမ္မေ ဝိဘဇိတွာ သဗ္ဗတ္ထကမေဝဿ အနုပလေပံ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟေဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ လာဘေတိ စီဝရာဒီနံ ပစ္စယာနံ ပဋိလာဘေ. အလာဘေတိ တေသံယေဝ အပ္ပဋိလာဘေ အပဂမေ. န ယသေတိ ပရိဝါရဟာနိယံ အကိတ္တိယဉ္စ. ကိတ္တိယာတိ ပရမ္မုခါ ကိတ္တနေ ပတ္ထဋယသတာယံ. နိန္ဒာယန္တိ သမ္မုခါ ဂရဟာယံ. ပသံသာယန္တိ၊ ပစ္စက္ခတော ဂုဏာဘိတ္ထဝနေ. ဒုက္ခေတိ ဒုက္ခေ ဥပ္ပန္နေ. သုခေတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ယထာဝုတ္တေ အဋ္ဌဝိဓေပိ လောကဓမ္မေ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဝါ ရူပါဒိကေ ဝိသယေ တေ ခီဏာသဝါ န လိမ္ပန္တိ သဗ္ဗသော ပဟီနကိလေသတ္တာ. ယထာ ကိံ? ဥဒဗိန္ဒုဝ ပေါက္ခရေ ယထာ ကမလဒလေ ဇလဗိန္ဒု အလ္လီယိတွာ ဌိတမ္ပိ တေန န လိမ္ပတိ၊ ဇလဗိန္ဒုနာ စ ကမလဒလံ၊ အညဒတ္ထု ဝိသံသဋ္ဌမေဝ၊ ဧဝမေတေပိ ဥပဋ္ဌိတေ လာဘာဒိကေ၊ အာပါထဂတေ ရူပါဒိအာရမ္မဏေ စ ဝိသံသဋ္ဌာ ဧဝံ. တတော ဧဝ ဓီရာ ပဏ္ဍိတာ သဗ္ဗတ္ထ လာဘာဒီသု ဉာဏမုခေန ပိယနိမိတ္တာနံ သောကာဒီနဉ္စ အဘာဝတော သုခိတာ လာဘာဒီဟိ စ အနဘိဘဝနီယတော သဗ္ဗတ္ထ အပရာဇိတာဝ ဟောန္တိ.

ဣဒါနိ လာဘာလာဘာဒီသု သေယျံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ဓမ္မေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဓမ္မေန စ အလာဘော ယောတိ ယော ဓမ္မံ ရက္ခန္တဿ တံနိမိတ္တံ အလာဘော လာဘာဘာဝေါ၊ လာဘဟာနိ. ယော စ လာဘော အဓမ္မိကော အဓမ္မေန အညာယေန ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌေန ဝိဓိနာ ဥပ္ပန္နော၊ တေသု ဒွီသု အလာဘော ဓမ္မိကော ဓမ္မာဝဟော သေယျော၊ ယာဒိသံ လာဘံ ပရိဝဇ္ဇန္တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ တာဒိသော အလာဘော ပါသံသတရော အတ္ထာဝဟော. ယဉ္စေ လာဘော အဓမ္မိကောတိ ယော လာဘော အဓမ္မေန ဥပ္ပန္နော၊ သော န သေယျောတိ အဓိပ္ပါယော.

ယသော စ အပ္ပဗုဒ္ဓီနံ၊ ဝိညူနံ အယသော စ ယောတိ ယော အပ္ပဗုဒ္ဓီနံ ဒုပ္ပညာနံ ဝသေန ပုဂ္ဂလဿ ယသော လဗ္ဘတိ၊ ယော စ ဝိညူနံ ပဏ္ဍိတာနံ ဝသေန အယသော ယသဟာနိ. ဣမေသု ဒွီသု အယသောဝ သေယျော ဝိညူနံ. တေ ဟိဿ ယထာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ဧဝံ ယသဟာနိံ ဣစ္ဆေယျုံ၊ တထာ စ ဘဗ္ဗဇာတိကော တံ အဂုဏံ ပဟာယ ဂုဏေ ပတိဋ္ဌေယျ. န ယသော အပ္ပဗုဒ္ဓီနန္တိ ဒုပ္ပညာနံ ဝသေန ယသော သေယျော ဟောတိ၊ တေ ဟိ အဘူတဂုဏာဘိဗျာဟာရဝသေနာပိ နံ ဥပ္ပါဒေယျုံ၊ သော စဿ ဣဓ စေဝ ဝိညူဂရဟာဒိနာ သမ္ပရာယေ စ ဒုဂ္ဂတိယံ ဒုက္ခပရိက္ကိလေသာဒိနာ အနတ္ထာဝဟော. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘လာဘော သိလောကော သက္ကာရော၊ မိစ္ဆာလဒ္ဓေါ စ ယော ယသော’’တိ (သု. နိ. ၄၄၀) ‘‘သက္ကာရော ကာပုရိသံ ဟန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၃၃၅၊ အ. နိ. ၄.၆၈) စ.

ဒုမ္မေဓေဟီတိ၊ နိပ္ပညေဟိ. ယဉ္စေ ဗာလပ္ပသံသနာတိ ဗာလေဟိ အဝိဒ္ဒသူဟိ ယာ နာမ ပသံသနာ.

ကာမမယိကန္တိ ဝတ္ထုကာမမယံ၊ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ. ဒုက္ခဉ္စ ပဝိဝေကိယန္တိ ပဝိဝေကတော နိဗ္ဗတ္တံ ကာယကိလမထဝသေန ပဝတ္တံ ဝိသမာသနုပတာပါဒိဟေတုကံ ကာယိကံ ဒုက္ခံ၊ တံ ပန နိရာမိသဝိဝဋ္ဋူပနိဿယတာယ ဝိညူနံ ပါသံသာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပဝိဝေကဒုက္ခံ သေယျော’’တိ.

ဇီဝိတဉ္စ အဓမ္မေနာတိ အဓမ္မေန ဇီဝိကကပ္ပနံ ဇီဝိတဟေတု အဓမ္မစရဏံ. ဓမ္မေန မရဏံ နာမ ‘‘ဣမံ နာမ ပါပံ အကရောန္တံ တံ မာရေဿာမီ’’တိ ကေနစိ ဝုတ္တေ မာရေန္တေပိ တသ္မိံ ပါပံ အကတွာ ဓမ္မံ အဝိကောပေန္တဿ ဓမ္မဟေတုမရဏံ ဓမ္မိကံ သေယျောတိ တာဒိသံ မရဏံ ဓမ္မတော အနပေတတ္တာ ဓမ္မိကံ သဂ္ဂသမ္ပာပနတော နိဗ္ဗာနုပနိဿယတော စ ဝိညူနံ ပါသံသတရံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ –

‘‘စဇေ ဓနံ အင်္ဂဝရဿ ဟေတု၊ အင်္ဂံ စဇေ ဇီဝိတံ ရက္ခမာနော၊

အင်္ဂံ ဓနံ ဇီဝိတဉ္စာပိ သဗ္ဗံ၊ စဇေ နရော ဓမ္မမနုဿရန္တော’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၄၇၀)၊

ယဉ္စေ ဇီဝေ အဓမ္မိကန္တိ ပုရိသော ယံ ဓမ္မတော အပေတံ ဇီဝိကံ ဇီဝေယျ၊ တံ န သေဝေယျ ဝိညူဟိ ဂရဟိတတ္တာ အပါယသမ္ပာပနတော စာတိ အဓိပ္ပါယော.

ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တံ ခီဏာသဝါနံ အနုပလေပံ ကာရဏတော ဒဿေန္တော ‘‘ကာမကောပပဟီနာ’’တိအာဒိဂါထမာဟ.

တတ္ထ ကာမကောပပဟီနာတိ အရိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသောဝ ပဟီနာ အနုရောဓပဋိဝိရောဓာ. သန္တစိတ္တာ ဘဝါဘဝေတိ ခုဒ္ဒကေ စေဝ မဟန္တေ စ ဘဝေ အနဝသေသပဟီနကိလေသပရိဠာဟတာယ ဝူပသန္တစိတ္တာ. လောကေတိ ခန္ဓာဒိလောကေ. အသိတာတိ တဏှာဒိဋ္ဌိနိဿယဝသေန အနိဿိတာ. နတ္ထိ တေသံ ပိယာပိယန္တိ တေသံ ခီဏာသဝါနံ ကတ္ထစိ လာဘာဒိကေ ရူပါဒိဝိသယေ စ ပိယံ ဝါ အပိယံ ဝါ နတ္ထိ၊ တံနိမိတ္တာနံ ကိလေသာနံ သဗ္ဗသော သမုစ္ဆိန္နတ္တာ.

ဣဒါနိ ယာယ ဘာဝနာယ တေ ဧဝရူပါ ဇာတာ၊ တံ ဒဿေတွာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဒေသနာယ ကူဋံ ဂဏှန္တော ‘‘ဘာဝယိတွာနာ’’တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တတ္ထ ပပ္ပုယျာတိ၊ ပါပုဏိတွာ. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ဣမာ ဧဝ စ ဂါထာ ထေရဿ အညာဗျာကရဏာပိ အဟေသုံ.

ဂေါဒတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စုဒ္ဒသကနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.