၁. နိဂြောဓတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

နာဟံ ဘယဿ ဘာယာမီတိ အာယသ္မတော နိဂြောဓတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ဣတော အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ကာမေသု အာဒီနဝံ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ ဃရဗန္ဓနံ ပဟာယ အရညာယတနံ ပဝိသိတွာ အညတရသ္မိံ သာလဝနေ ပဏ္ဏသာလံ ကတွာ တာပသပဗ္ဗဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝနမူလဖလာဟာရော ဝသတိ. တေန သမယေန ပိယဒဿီ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သဒေဝကဿ လောကဿ ဓမ္မာမတဝဿေန ကိလေသသန္တာပံ နိဗ္ဗာပေန္တော ဧကဒိဝသံ တာပသေ အနုကမ္ပာယ တံ သာလဝနံ ပဝိသိတွာ နိရောဓသမာပတ္တိံ သမာပန္နော. တာပသော ဝနမူလဖလတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ပုပ္ဖိတသာလဒဏ္ဍသာခါယော ဂဟေတွာ သာလမဏ္ဍပံ ကတွာ တံ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ သာလပုပ္ဖေဟိ သဉ္ဆာဒေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပီတိသောမနဿဝသေနေဝ အာဟာရတ္ထာယပိ အဂန္တွာ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ နိရောဓတော ဝုဋ္ဌာယ တဿ အနုကမ္ပာယ ‘‘ဘိက္ခုသံဃော အာဂစ္ဆတူ’’တိ စိန္တေသိ၊ ‘‘ဘိက္ခုသံဃေပိ စိတ္တံ ပသာဒေဿတီ’’တိ. တာဝဒေဝ ဘိက္ခုသံဃော အာဂတော. သော ဘိက္ခုသံဃမ္ပိ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ သိတဿ ပါတုကရဏာပဒေသေန တဿ ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ပကာသေန္တော ဓမ္မံ ကထေတွာ ပက္ကာမိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသုယေဝ သံသရန္တော ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ဗဟုံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ နိဂြောဓောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝဒဿနေန သဉ္ဇာတပ္ပသာဒေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၉.၁၉၀-၂၂၀) –

‘‘အဇ္ဈောဂါဟေတွာ သာလဝနံ၊ သုကတော အဿမော မမ၊

သာလပုပ္ဖေဟိ သဉ္ဆန္နော၊ ဝသာမိ ဝိပိနေ တဒါ.

‘‘ပိယဒဿီ စ ဘဂဝါ၊ သယမ္ဘူ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော၊

ဝိဝေကကာမော သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သာလဝနမုပါဂမိ.

‘‘အဿမာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ ပဝနံ အဂမာသဟံ၊

မူလဖလံ ဂဝေသန္တော၊ အာဟိန္ဒာမိ ဝနေ တဒါ.

‘‘တတ္ထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ပိယဒဿိံ မဟာယသံ၊

သုနိသိန္နံ သမာပန္နံ၊ ဝိရောစန္တံ မဟာဝနေ.

‘‘စတုဒဏ္ဍေ ဌပေတွာန၊ ဗုဒ္ဓဿ ဥပရီ အဟံ၊

မဏ္ဍပံ သုကတံ ကတွာ၊ သာလပုပ္ဖေဟိ ဆာဒယိံ.

‘‘သတ္တာဟံ ဓာရယိတွာန၊ မဏ္ဍပံ သာလဆာဒိတံ၊

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမဝန္ဒဟံ.

‘‘ဘဂဝါ တမှိ သမယေ၊ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမာဓိတော၊

ယုဂမတ္တံ ပေက္ခမာနော၊ နိသီဒိ ပုရိသုတ္တမော.

‘‘သာဝကော ဝရုဏော နာမ၊ ပိယဒဿိဿ သတ္ထုနော၊

ဝသီသတသဟဿေဟိ၊ ဥပဂစ္ဆိ ဝိနာယကံ.

‘‘ပိယဒဿီ စ ဘဂဝါ၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ၊ သိတံ ပါတုကရီ ဇိနော.

‘‘အနုရုဒ္ဓေါ ဥပဋ္ဌာကော၊ ပိယဒဿိဿ သတ္ထုနော၊

ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ၊ အပုစ္ဆိတ္ထ မဟာမုနိံ.

‘‘ကော နု ခေါ ဘဂဝါ ဟေတု၊ သိတကမ္မဿ သတ္ထုနော၊

ကာရဏေ ဝိဇ္ဇမာနမှိ၊ သတ္ထာ ပါတုကရေ သိတံ.

‘‘သတ္တာဟံ သာလစ္ဆဒနံ၊ ယော မေ ဓာရေသိ မာဏဝေါ၊

တဿ ကမ္မံ သရိတွာန၊ သိတံ ပါတုကရိံ အဟံ.

‘‘အနောကာသံ န ပဿာမိ၊ ယတ္ထ ပုညံ ဝိပစ္စတိ၊

ဒေဝလောကေ မနုဿေ ဝါ၊ ဩကာသောဝ န သမ္မတိ.

‘‘ဒေဝလောကေ ဝသန္တဿ၊ ပုညကမ္မသမင်္ဂိနော၊

ယာဝတာ ပရိသာ တဿ၊ သာလစ္ဆန္နာ ဘဝိဿတိ.

‘‘တတ္ထ ဒိဗ္ဗေဟိ နစ္စေဟိ၊ ဂီတေဟိ ဝါဒိတေဟိ စ၊

ရမိဿတိ သဒါ သန္တော၊ ပုညကမ္မသမာဟိတော.

‘‘ယာဝတာ ပရိသာ တဿ၊ ဂန္ဓဂန္ဓီ ဘဝိဿတိ၊

သာလဿ ပုပ္ဖဝဿော စ၊ ပဝဿိဿတိ တာဝဒေ.

‘‘တတော စုတောယံ မနုဇော၊ မာနုသံ အာဂမိဿတိ၊

ဣဓာပိ သာလစ္ဆဒနံ၊ သဗ္ဗကာလံ ဓရိဿတိ.

‘‘ဣဓ နစ္စဉ္စ ဂီတဉ္စ၊ သမ္မတာဠသမာဟိတံ၊

ပရိဝါရေဿန္တိ မံ နိစ္စံ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေ စ သူရိယေ၊ သာလဝဿံ ပဝဿတေ၊

ပုညကမ္မေန သံယုတ္တံ၊ ဝဿတေ သဗ္ဗကာလိကံ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ နာမေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေ သုဒါယာဒေါ၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ.

‘‘ဓမ္မံ အဘိသမေန္တဿ၊ သာလစ္ဆန္နံ ဘဝိဿတိ၊

စိတကေ ဈာယမာနဿ၊ ဆဒနံ တတ္ထ ဟေဿတိ.

‘‘ဝိပါကံ ကိတ္တယိတွာန၊ ပိယဒဿီ မဟာမုနိ၊

ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ တပ္ပေန္တော ဓမ္မဝုဋ္ဌိယာ.

‘‘တိံသကပ္ပါနိ ဒေဝေသု၊ ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ၊

သဋ္ဌိ စ သတ္တက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ.

‘‘ဒေဝလောကာ ဣဓာဂန္တွာ၊ လဘာမိ ဝိပုလံ သုခံ၊

ဣဓာပိ သာလစ္ဆဒနံ၊ မဏ္ဍပဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘အယံ ပစ္ဆိမကော မယှံ၊ စရိမော ဝတ္တတေ ဘဝေါ၊

ဣဓာပိ သာလစ္ဆဒနံ၊ ဟေဿတိ သဗ္ဗကာလိကံ.

‘‘မဟာမုနိံ တောသယိတွာ၊ ဂေါတမံ သကျပုင်္ဂဝံ၊

ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနံ၊ ဟိတွာ ဇယပရာဇယံ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ယံ ဗုဒ္ဓမဘိပူဇယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ၊ ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ၊

နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ.

‘‘သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော၊ ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဧဝံ ပန ဆဠဘိညော ဟုတွာ ဖလသုခေန ဝီတိနာမေန္တော သာသနဿ နိယျာနိကဘာဝဝိဘာဝနတ္ထံ အညာဗျာကရဏဝသေန ‘‘နာဟံ ဘယဿ ဘာယာမီ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၂၁. တတ္ထ ဘာယန္တိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ၊ ဇာတိဇရာဒိ. ဘယဿာတိ နိဿက္ကေ သာမိဝစနံ၊ ဘယတော ဘာယိတဗ္ဗနိမိတ္တံ ဇာတိဇရာမရဏာဒိနာ ဟေတုနာ နာဟံ ဘာယာမီတိ အတ္ထော. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သတ္ထာ နော အမတဿ ကောဝိဒေါ’’တိ. အမှာကံ သတ္ထာ အမတေ ကုသလော ဝေနေယျာနံ အမတဒါနေ ဆေကော. ယတ္ထ ဘယံ နာဝတိဋ္ဌတီတိ ယသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ ယထာဝုတ္တံ ဘယံ န တိဋ္ဌတိ ဩကာသံ န လဘတိ. တေနာတိ တတော နိဗ္ဗာနတော. ဝဇန္တီတိ အဘယဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆန္တိ. နိဗ္ဗာနဉှိ အဘယဋ္ဌာနံ နာမ. ကေန ပန ဝဇန္တီတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂေန ဝဇန္တိ ဘိက္ခဝေါ’’တိ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကေန အရိယမဂ္ဂေန သတ္ထု ဩဝါဒကရဏာ ဘိက္ခူ သံသာရေ ဘယဿ ဣက္ခနကာတိ အတ္ထော. ယတ္ထာတိ ဝါ ယံ နိမိတ္တံ ယဿ အရိယမဂ္ဂဿ အဓိဂမဟေတု အတ္တာနုဝါဒါဒိကံ ပဉ္စဝီသတိဝိဓမ္ပိ ဘယံ နာဝတိဋ္ဌတိ ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ၊ တေန အရိယေန မဂ္ဂေန ဝဇန္တိ အဘယဋ္ဌာနံ သတ္ထု သာသနေ ဘိက္ခူ၊ တေန မဂ္ဂေန အဟမ္ပိ ဂတော၊ တသ္မာ နာဟံ ဘယဿ ဘာယာမီတိ ထေရော အညံ ဗျာကာသိ.

နိဂြောဓတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.