၉. ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သွာဂတန္တိ အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒေဝတာနံ ပိယမနာပဘာဝေန အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ မနုဿလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထု ထူပဿ ပူဇံ ကတွာ သံဃေ စ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု ဧဝ သံသရန္တော အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဟုတွာ မဟာဇနံ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ သဂ္ဂပရာယဏံ အကာသိ. သော အနုပ္ပန္နေယေဝ အမှာကံ ဘဂဝတိ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ. ‘‘ပိလိန္ဒော’’တိဿ နာမံ အကံသု. ဝစ္ဆောတိ ပန ဂေါတ္တံ. တေန သော အပရဘာဂေ ‘‘ပိလိန္ဒဝစ္ဆော’’တိ ပညာယိတ္ထ. သံသာရေ ပန သံဝေဂဗဟုလတာယ ပရိဗ္ဗာဇကပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စူဠဂန္ဓာရံ နာမ ဝိဇ္ဇံ သာဓေတွာ တာယ ဝိဇ္ဇာယ အာကာသစာရီ ပရစိတ္တဝိဒူ စ ဟုတွာ ရာဇဂဟေ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော ပဋိဝသတိ.

အထ ယဒါ အမှာကံ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အနုက္ကမေန ရာဇဂဟံ ဥပဂတော၊ တတော ပဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန တဿ သာ ဝိဇ္ဇာ န သမ္ပဇ္ဇတိ၊ အတ္တနော ကိစ္စံ န သာဓေတိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘သုတံ ခေါ ပန မေတံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ ‘ယတ္ထ မဟာဂန္ဓာရဝိဇ္ဇာ ဓရတိ၊ တတ္ထ စူဠဂန္ဓာရဝိဇ္ဇာ န သမ္ပဇ္ဇတီ’တိ၊ သမဏဿ ပန ဂေါတမဿ အာဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ နာယံ မမ ဝိဇ္ဇာ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ နိဿံသယံ သမဏော ဂေါတမော မဟာဂန္ဓာရဝိဇ္ဇံ ဇာနာတိ၊ ယံနူနာဟံ တံ ပယိရုပါသိတွာ တဿ သန္တိကေ တံ ဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏေယျ’’န္တိ. သော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ၊ မဟာသမဏ၊ တဝ သန္တိကေ ဧကံ ဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏိတုကာမော၊ ဩကာသံ မေ ကရောဟီ’’တိ. ဘဂဝါ ‘‘တေန ဟိ ပဗ္ဗဇာ’’တိ အာဟ. သော ‘‘ဝိဇ္ဇာယ ပရိကမ္မံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ မညမာနော ပဗ္ဗဇိ. တဿ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ကထေတွာ စရိတာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒါသိ. သော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ နစိရဿေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ယာ ပန ပုရိမဇာတိယံ တဿောဝါဒေ ဌတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာ ဒေဝတာ၊ တံ ကတညုတံ နိဿာယ သဉ္ဇာတဗဟုမာနာ သာယံ ပါတံ ထေရံ ပယိရုပါသိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. တသ္မာ ထေရော ဒေဝတာနံ ပိယမနာပတာယ အဂ္ဂတံ ပတ္တော. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၂.၅၅-၆၇) –

‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ၊ သုမေဓေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ ထူပပူဇံ အကာသဟံ.

‘‘ယေ စ ခီဏာသဝါ တတ္ထ၊ ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ၊

တေဟံ တတ္ထ သမာနေတွာ၊ သံဃဘတ္တံ အကာသဟံ.

‘‘သုမေဓဿ ဘဂဝတော၊ ဥပဋ္ဌာကော တဒါ အဟု၊

သုမေဓော နာမ နာမေန၊ အနုမောဒိတ္ထ သော တဒါ.

‘‘တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန၊ ဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇဟံ၊

ဆဠာသီတိသဟဿာနိ၊ အစ္ဆရာယော ရမိံသု မေ.

‘‘မမေဝ အနုဝတ္တန္တိ၊ သဗ္ဗကာမေဟိ တာ သဒါ၊

အညေ ဒေဝေ အဘိဘောမိ၊ ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ပဉ္စဝီသမှိ ကပ္ပမှိ၊ ဝရုဏော နာမ ခတ္တိယော၊

ဝိသုဒ္ဓဘောဇနော အာသိံ၊ စက္ကဝတ္တီ အဟံ တဒါ.

‘‘န တေ ဗီဇံ ပဝပ္ပန္တိ၊ နပိ နီယန္တိ နင်္ဂလာ၊

အကဋ္ဌပါကိမံ သာလိံ၊ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ မာနုသာ.

‘‘တတ္ထ ရဇ္ဇံ ကရိတွာန၊ ဒေဝတ္တံ ပုန ဂစ္ဆဟံ၊

တဒါပိ ဧဒိသာ မယှံ၊ နိဗ္ဗတ္တာ ဘောဂသမ္ပဒါ.

‘‘န မံ မိတ္တာ အမိတ္တာ ဝါ၊ ဟိံသန္တိ သဗ္ဗပါဏိနော၊

သဗ္ဗေသမ္ပိ ပိယော ဟောမိ၊ ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဂန္ဓာလေပဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ဣမသ္မိံ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ၊ ဧကော အာသိံ ဇနာဓိပေါ၊

မဟာနုဘာဝေါ ရာဇာဟံ၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘သောဟံ ပဉ္စသု သီလေသု၊ ဌပေတွာ ဇနတံ ဗဟုံ၊

ပါပေတွာ သုဂတိံယေဝ၊ ဒေဝတာနံ ပိယော အဟုံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

တထာ ဒေဝတာဟိ အတိဝိယ ပိယာယိတဗ္ဗဘာဝတော ဣမံ ထေရံ ဘဂဝါ ဒေဝတာနံ ပိယမနာပဘာဝေန အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ – ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဒေဝတာနံ ပိယမနာပါနံ ယဒိဒံ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉၊ ၂၁၅) သော ဧကဒိဝသံ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ နိသိန္နော အတ္တနော ဂုဏေ ပစ္စဝေက္ခိတွာ တေသံ ကာရဏဘူတံ ဝိဇ္ဇာနိမိတ္တံ ဘဂဝတော သန္တိကေ အာဂမနံ ပသံသန္တော ‘‘သွာဂတံ နာပဂတ’’န္တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၉. တတ္ထ သွာဂတန္တိ သုန္ဒရံ အာဂမနံ၊ ဣဒံ မမာတိ သမ္ဗန္ဓော. အထ ဝါ သွာဂတန္တိ သုဋ္ဌု အာဂတံ၊ မယာတိ ဝိဘတ္တိ ဝိပရိဏာမေတဗ္ဗာ. နာပဂတန္တိ န အပဂတံ ဟိတာဘိဝုဒ္ဓိတော န အပေတံ. နယိဒံ ဒုမန္တိတံ မမာတိ ဣဒံ မမ ဒုဋ္ဌု ကထိတံ၊ ဒုဋ္ဌု ဝါ ဝီမံသိတံ န ဟောတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ ဘဂဝတော သန္တိကေ မမာဂမနံ၊ ယံ ဝါ မယာ တတ္ထ အာဂတံ၊ တံ သွာဂတံ၊ သွာဂတတ္တာယေဝ န ဒုရာဂတံ. ယံ ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ မမ မန္တိတံ ဂဒိတံ ကထိတံ၊ စိတ္တေန ဝါ ဝီမံသိတံ ဣဒမ္ပိ န ဒုမ္မန္တိန္တိ. ဣဒါနိ တတ္ထ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘သံဝိဘတ္တေသူ’’တိအာဒိမာဟ. သံဝိဘတ္တေသူတိ ပကာရတော ဝိဘတ္တေသု. ဓမ္မေသူတိ ဉေယျဓမ္မေသု သမထဓမ္မေသု ဝါ၊ နာနာတိတ္ထိယေဟိ ပကတိအာဒိဝသေန၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ဒုက္ခာဒိဝသေန သံဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တဓမ္မေသု. ယံ သေဋ္ဌံ တဒုပါဂမိန္တိ ယံ တတ္ထ သေဋ္ဌံ၊ တံ စတုသစ္စဓမ္မံ၊ တဿ ဝါ ဗောဓကံ သာသနဓမ္မံ ဥပါဂမိံ၊ ‘‘အယံ ဓမ္မော အယံ ဝိနယော’’တိ ဥပဂစ္ဆိံ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ဧဝ ဝါ ကုသလာဒိဝသေန ခန္ဓာဒိဝသေန ယထာသဘာဝတော သံဝိဘတ္တေသု သဘာဝဓမ္မေသု ယံ တတ္ထ သေဋ္ဌံ ဥတ္တမံ ပဝရံ၊ တံ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနဓမ္မံ ဥပါဂမိံ၊ အတ္တပစ္စက္ခတော ဥပဂစ္ဆိံ သစ္ဆာကာသိံ၊ တသ္မာ သွာဂတံ မမ န အပဂတံ သုမန္တိတံ န ဒုမ္မန္တိတန္တိ ယောဇနာ.

ပိလိန္ဒဝစ္ဆတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.