၁၅-၁၆. ဘဝဝိဘဝဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၄၈. ဘဝဝိဘဝဒိဋ္ဌီနံ ယထာဝုတ္တဒိဋ္ဌိတော ဝိသုံ အဘိနိဝေသာဘာဝတော ဝိသုံ နိဒ္ဒေသံ အကတွာ ယထာဝုတ္တဒိဋ္ဌီနံယေဝ ဝသေန ‘‘ဩလီယနံ အတိဓာဝန’’န္တိ ဧကေကံ အာကာရံ နိဒ္ဒိသိတုံ ပုစ္ဆံ အကတွာ စ ဩလီယနာဘိနိဝေသော ဘဝဒိဋ္ဌိ၊ အတိဓာဝနာဘိနိဝေသော ဝိဘဝဒိဋ္ဌီတိ အာဟ. တတ္ထ ‘‘ဘဝနိရောဓာယ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၄၉) ဝုတ္တဩလီယနာဘိနိဝေသော၊ သဿတသညာယ နိဗ္ဗာနတော သင်္ကောစနာဘိနိဝေသောတိ အတ္ထော. ‘‘ဘဝေနေဝ ခေါ ပနေကေ အဋ္ဋီယမာနာ ဟရာယမာနာ ဇိဂုစ္ဆမာနာ ဝိဘဝံ အဘိနန္ဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တအတိဓာဝနာဘိနိဝေသော၊ ဥစ္ဆေဒသညာယ နိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါတိက္ကမနာဘိနိဝေသောတိ အတ္ထော.

ဣဒါနိ တာဝ ဘဝဝိဘဝဒိဋ္ဌိယော သဗ္ဗဒိဋ္ဌီသု ယောဇေတွာ ဒဿေတုံ အဿာဒဒိဋ္ဌိယာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယသ္မာ အဿာဒဒိဋ္ဌိကာ သဿတံ ဝါ ဥစ္ဆေဒံ ဝါ နိဿာယ ‘‘နတ္ထိ ကာမေသု ဒေါသော’’တိ ဂဏှန္တိ၊ တသ္မာ ပဉ္စတိံသာကာရာပိ အဿာဒဒိဋ္ဌိယော သိယာ ဘဝဒိဋ္ဌိယော၊ သိယာ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယောတိ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ယသ္မာ ဧကေကာပိ ဒိဋ္ဌိယော သဿတဂ္ဂါဟဝသေန ဘဝဒိဋ္ဌိယော ဘဝေယျုံ၊ ဥစ္ဆေဒဂ္ဂါဟဝသေန ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယော ဘဝေယျုန္တိ အတ္ထော. အတ္တာနုဒိဋ္ဌိယာ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ၊ ဝေဒနံ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတီတိ ပဉ္စသု ရူပါဒိတော အတ္တနော အနညတ္တာ တေသု ဥစ္ဆိန္နေသု အတ္တာ ဥစ္ဆိန္နောတိ ဂဟဏတော ပဉ္စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယောတိ ဝုတ္တံ. သေသေသု ပဉ္စဒသသု ဌာနေသု ရူပါဒိတော အတ္တနော အညတ္တာ တေသု ဥစ္ဆိန္နေသုပိ ‘‘အတ္တာ သဿတောတိ ဂဟဏတော ပန္နရသ ဘဝဒိဋ္ဌိယောတိ ဝုတ္တံ.

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ‘‘သဗ္ဗာဝ တာ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယော’’တိ ဥစ္ဆေဒဝသေန ပဝတ္တတ္တာ အန္တဝါနန္တဝါဒိဋ္ဌီသု ပရိတ္တာရမ္မဏအပ္ပမာဏာရမ္မဏဈာနလာဘိနော ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ရူပဓာတုယာ စဝိတွာ သတ္တေ အညတ္ထ ဥပပန္နေ ပဿိတွာ ဘဝဒိဋ္ဌိံ အပဿိတွာ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိံ ဂဏှန္တိ. တသ္မာ တတ္ထ သိယာ ဘဝဒိဋ္ဌိယော၊ သိယာဝိဘဝဒိဋ္ဌိယောတိ ဝုတ္တံ. ဟောတိ စ န စ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဟောတိ စာတိ ဘဝဒိဋ္ဌိ၊ န စ ဟောတီတိ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ. နေဝ ဟောတိ န န ဟောတီတိ ဧတ္ထ နေဝ ဟောတီတိ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ၊ န န ဟောတီတိ ဘဝဒိဋ္ဌိ. တသ္မာ တတ္ထ ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိယာ ဧကစ္စသဿတိကာ သဿတဉ္စ ပညပေန္တိ၊ အသဿတဉ္စ ပညပေန္တိ. တသ္မာ သာ ဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဟောတိ. စတ္တာရော အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ. တသ္မာ သာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိသဒိသာ ဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ. စတ္တာရော အမရာဝိက္ခေပိကာ ဘဝဒိဋ္ဌိံ ဝါ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိံ ဝါ နိဿာယ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ အဝသေသာ ပန ဘဝဒိဋ္ဌိယောဝ. တသ္မာ တေ တေ သန္ဓာယ ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိယာ သတ္တ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယော၊ အဝသေသာ ဘဝဒိဋ္ဌိယော. တသ္မာ တေ တေ သန္ဓာယ ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. သညောဇနိကဒိဋ္ဌိယာ သဗ္ဗဒိဋ္ဌီနံ ဝသေန ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. အဟန္တိ မာနဝိနိဗန္ဓာယ ဒိဋ္ဌိယာ စက္ခာဒီနံ အဟန္တိ ဂဟိတတ္တာ တေသံ ဝိနာသေ အတ္တာ ဝိနဋ္ဌော ဟောတီတိ သဗ္ဗာဝ တာ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိယောတိ ဝုတ္တံ. အတ္တာနုဒိဋ္ဌိယော ဝိယ မမန္တိ မာနဝိနိဗန္ဓာယ ဒိဋ္ဌိယာ စက္ခာဒိတော အတ္တနော အညတ္တာ တေသံ ဝိနာသေပိ အတ္တာ န ဝိနဿတီတိ သဗ္ဗာဝ တာ ဘဝဒိဋ္ဌိယောတိ ဝုတ္တံ. လောကဝါဒပဋိသံယုတ္တာယ ဒိဋ္ဌိယာ ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၁၄၇) နယေန ဝုတ္တတ္တာ ဘဝဝိဘဝဒိဋ္ဌိ ပါကဋာယေဝ. ဧတ္တာဝတာ အဿာဒဒိဋ္ဌာဒိကာ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိပရိယောသာနာ သောဠသ ဒိဋ္ဌိယော တီဏိသတဉ္စ ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ စ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ စ အတ္တဝါဒပဋိသညုတ္တာ ဒိဋ္ဌိ စ အတ္ထတော ဧကာ ပရိယာယေန တိဝိဓာ ဝုတ္တာ. သညောဇနိကာ ပန ဒိဋ္ဌိ အဝတ္ထာဘေဒေန သဗ္ဗာပိ ဒိဋ္ဌိယော ဟောန္တိ.

ဣဒါနိ သဗ္ဗာဝ တာ ဒိဋ္ဌိယော အဿာဒဒိဋ္ဌိယောတိအာဒိ အညေန ပရိယာယေန ယထာယောဂံ ဒိဋ္ဌိသံသန္ဒနာ. တတ္ထ သဗ္ဗာဝ တာ ဒိဋ္ဌိယောတိ ယထာဝုတ္တာ အနဝသေသာ ဒိဋ္ဌိယော. ဒိဋ္ဌိရာဂရတ္တတ္တာ တဏှာဿာဒနိဿိတတ္တာ စ အဿာဒဒိဋ္ဌိယော၊ အတ္တသိနေဟာနုဂတတ္တာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိယော၊ ဝိပရီတဒဿနတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော၊ ခန္ဓဝတ္ထုကတ္တာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယော၊ ဧကေကဿ အန္တဿ ဂဟိတတ္တာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိယော၊ အနတ္ထသံယောဇနိကတ္တာ သညောဇနိကာ ဒိဋ္ဌိယော၊ အတ္တဝါဒေန ယုတ္တတ္တာ အတ္တဝါဒပဋိသံယုတ္တာ ဒိဋ္ဌိယောတိ ဣမာ သတ္တ ဒိဋ္ဌိယော သဗ္ဗဒိဋ္ဌိသင်္ဂါဟိကာ၊ သေသာ ပန နဝ ဒိဋ္ဌိယော န သဗ္ဗဒိဋ္ဌိသင်္ဂါဟိကာ.

ဣဒါနိ ဝိတ္ထာရတော ဝုတ္တာ သဗ္ဗာဝ တာ ဒိဋ္ဌိယော ဒွီသုယေဝ ဒိဋ္ဌီသု သင်္ခိပိတွာ သတ္တာနံ ဒိဋ္ဌိဒွယနိဿယံ ဒဿေန္တော ဘဝဉ္စ ဒိဋ္ဌိန္တိဂါထမာဟ. သဗ္ဗာပိ ဟိ တာ ဒိဋ္ဌိယော ဘဝဒိဋ္ဌီ ဝါ ဟောန္တိ ဝိဘဝဒိဋ္ဌီ ဝါ. ဘဝဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ ဝိဘဝဉ္စ ဒိဋ္ဌိန္တိ ဧတ္ထ ပန စ-သဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌိမေဝ သမုစ္စိနောတိ၊ န နိဿယံ. န ဟိ ဧကော ဘဝဝိဘဝဒိဋ္ဌိဒွယံ နိဿယတိ. ယထာဟ – ‘‘ဣတိ ဘဝဒိဋ္ဌိသန္နိဿိတာ ဝါ သတ္တာ ဟောန္တိ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိသန္နိဿိတာ ဝါ’’တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၁၃). တက္ကိကာတိ တက္ကေန ဝဒန္တီတိ တက္ကိကာ. တေ ဟိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ သဘာဝပဋိဝေဓပညာယ အဘာဝါ ကေဝလံ တက္ကေန ဝတ္တန္တိ. ယေပိ စ ဈာနလာဘိနော အဘိညာလာဘိနော ဝါ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှန္တိ၊ တေပိ တက္ကေတွာ ဂဟဏတော တက္ကိကာ ဧဝ. နိဿိတာသေတိ နိဿိတာတိ အတ္ထော. ဧကမေဝ ပဒံ၊ ‘‘သေ’’တိ နိပါတမတ္တံ ဝါ. တေသံ နိရောဓမှိ န ဟတ္ထိ ဉာဏန္တိ ဒိဋ္ဌိနိဿယဿ ကာရဏဝစနမေတံ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိနိရောဓေ နိဗ္ဗာနေ ယသ္မာ တေသံ ဉာဏံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဧတံ ဒိဋ္ဌိဒွယံ နိဿိတာတိ အတ္ထော. ‘‘န ဟိ အတ္ထိ ဉာဏ’’န္တိ ဧတ္ထ ဟိ-ကာရော ကာရဏောပဒေသေ နိပါတော. ယတ္ထာယံ လောကော ဝိပရီတသညီတိ ယတ္ထ သုခေ နိရောဓမှိ အယံ သဒေဝကော လောကော ‘‘ဒုက္ခ’’မိတိ ဝိပရီတသညီ ဟောတိ၊ တသ္မိံ နိရောဓမှိ န ဟတ္ထိ ဉာဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုက္ခမိတိ ဝိပရီတသညိတာယ ဣဒံ သုတ္တံ –

‘‘ရူပါ သဒ္ဒါ ရသာ ဂန္ဓာ၊ ဖဿာ ဓမ္မာ စ ကေဝလာ၊

ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ စ၊ ယာဝတတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘သဒေဝကဿ လောကဿ၊ ဧတေ ဝေါ သုခသမ္မတာ၊

ယတ္ထ စေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တံ နေသံ ဒုက္ခသမ္မတံ.

‘‘သုခန္တိ ဒိဋ္ဌမရိယေဟိ၊ သက္ကာယဿုပရောဓနံ၊

ပစ္စနီကမိဒံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗလောကေန ပဿတံ.

‘‘ယံ ပရေ သုခတော အာဟု၊ တဒရိယာ အာဟု ဒုက္ခတော၊

ယံ ပရေ ဒုက္ခတော အာဟု၊ တဒရိယာ သုခတော ဝိဒူ.

‘‘ပဿ ဓမ္မံ ဒုရာဇာနံ၊ သမ္ပမူဠှေတ္ထဝိဒ္ဒသု၊

နိဝုတာနံ တမော ဟောတိ၊ အန္ဓကာရော အပဿတံ.

‘‘သတဉ္စ ဝိဝဋံ ဟောတိ၊ အာလောကော ပဿတာမိဝ၊

သန္တိကေ န ဝိဇာနန္တိ၊ မဂါ ဓမ္မဿကောဝိဒါ.

‘‘ဘဝရာဂပရေတေဟိ၊ ဘဝသောတာနုသာရိဘိ၊

မာရဓေယျာနုပန္နေဟိ၊ နာယံ ဓမ္မော သုသမ္ဗုဓော.

‘‘ကော နု အညတြ အရိယေဘိ၊ ပဒံ သမ္ဗုဒ္ဓုမရဟတိ၊

ယံ ပဒံ သမ္မဒညာယ၊ ပရိနိဗ္ဗန္တိ အနာသဝါ’’တိ. (သု. နိ. ၇၆၄-၇၇၁)၊

၁၄၉. ဣဒါနိ သဗ္ဗာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ဒိဋ္ဌိဒွယဘာဝံ ဒိဋ္ဌိသမုဂ္ဃါတကဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ သုတ္တတော ဒဿေတုကာမော၊ ဒွီဟိ ဘိက္ခဝေတိ သုတ္တံ အာဟရိ. တတ္ထ ဒေဝါတိ ဗြဟ္မာနောပိ ဝုစ္စန္တိ. ဩလီယန္တီတိ သင်္ကုစန္တိ. အတိဓာဝန္တီတိ အတိက္ကမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ. စက္ခုမန္တောတိ ပညဝန္တော. စ-သဒ္ဒေါ အတိရေကတ္ထော. ဘဝါရာမာတိ ဘဝေါ အာရာမော အဘိရမဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ ဘဝါရာမာ. ဘဝရတာတိ ဘဝေ အဘိရတာ. ဘဝသမ္မုဒိတာတိ ဘဝေန သန္တုဋ္ဌာ. ဒေသိယမာနေတိ တထာဂတေန ဝါ တထာဂတသာဝကေန ဝါ ဒေသိယမာနေ. န ပက္ခန္ဒတီတိ ဓမ္မဒေသနံ ဝါ ဘဝနိရောဓံ ဝါ န ပဝိသတိ. န ပသီဒတီတိ တတ္ထ ပသာဒံ န ပါပုဏာတိ. န သန္တိဋ္ဌတီတိ တတ္ထ န ပတိဋ္ဌာတိ. နာဓိမုစ္စတီတိ တတ္ထ ဃနဘာဝံ န ပါပုဏာတိ. ဧတ္တာဝတာ သဿတဒိဋ္ဌိ ဝုတ္တာ.

အဋ္ဋီယမာနာတိ ဒုက္ခံ ပါပုဏမာနာ. ဟရာယမာနာတိ လဇ္ဇံ ပါပုဏမာနာ. ဇိဂုစ္ဆမာနာတိ ဇိဂုစ္ဆံ ပါပုဏမာနာ. ဝိဘဝံ အဘိနန္ဒန္တီတိ ဥစ္ဆေဒံ ပဋိစ္စ တုဿန္တိ၊ ဥစ္ဆေဒံ ပတ္ထယန္တီတိ ဝါ အတ္ထော. ကိရာတိ အနုဿဝနတ္ထေ နိပါတော. ဘောတိ အာလပနမေတံ. သန္တန္တိ နိဗ္ဗုတံ. ပဏီတန္တိ ဒုက္ခာဘာဝတော ပဏီတံ၊ ပဓာနဘာဝံ နီတန္တိ ဝါ ပဏီတံ. ယာထာဝန္တိ ယထာသဘာဝံ. ဧတ္တာဝတာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဝုတ္တာ.

ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. ဘူတန္တိ ဟေတုတော သဉ္ဇာတံ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတံ ဒုက္ခံ. ဘူတတော ပဿတီတိ ဣဒံ ဘူတံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ. နိဗ္ဗိဒါယာတိ ဝိပဿနတ္ထာယ. ဝိရာဂါယာတိ အရိယမဂ္ဂတ္ထာယ. နိရောဓာယာတိ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ. ပဋိပန္နော ဟောတီတိ တဒနုရူပံ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ပဿန္တီတိ ဣမိနာ ပကာရေန ပုဗ္ဗဘာဂေ လောကိယဉာဏေန၊ ပဋိဝေဓကာလေ လောကုတ္တရဉာဏေန ပဿန္တိ. ဧတ္တာဝတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝုတ္တာ.

ဣဒါနိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ တဿာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ အာနိသံသံ ဒဿေတိ. တတ္ထ ယော ဘူတံ ဘူတတော ဒိသွာတိ ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတွာတိ အတ္ထော. ဘူတဿ စ အတိက္ကမန္တိ နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန အဘိသမေတွာတိ အတ္ထော. ယထာဘူတေဓိမုစ္စတီတိ မဂ္ဂဘာဝနာဘိသမယဝသေန ယထာသဘာဝေ နိရောဓေ ‘‘ဧတံ သန္တံ၊ ဧတံ ပဏီတ’’န္တိ အဓိမုစ္စတိ. ဘဝတဏှာ ပရိက္ခယာတိ သမုဒယဿ ပဟာနေနာတိ အတ္ထော. အသတိပိ စေတ္ထ သစ္စာနံ နာနာဘိသမယတ္တေ ‘‘ဒိသွာ’’တိ ပုဗ္ဗကာလိကဝစနံ သဒ္ဓိံ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယ ဝေါဟာရဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ပုဗ္ဗံ ပဿိတွာ ပစ္ဆာ အဓိမုစ္စတိ. စတုသစ္စာဘိသမယော သမာနကာလမေဝ ဟောတိ. သမာနကာလေပိ ဝါ ပုဗ္ဗကာလိကာနိ ပဒါနိ ဘဝန္တီတိ န ဒေါသော. သ ဝေတိ ဧကံသေန သော အရဟံ. ဘူတပရိညာတောတိ ဒုက္ခံ ပရိညာတဝါ. ဝီတတဏှောတိ ဝိဂတတဏှော. ဘဝါဘဝေတိ ခုဒ္ဒကေ စ မဟန္တေ စ ဘဝေ. ဝုဒ္ဓိအတ္ထေပိ ဟိ အ-ကာရဿ သမ္ဘဝတော အဘဝေါတိ မဟာဘဝေါ. သော ပန ခုဒ္ဒကမဟန္တဘာဝေါ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝေဒိတဗ္ဗော. အထ ဝါ ဘဝေတိ သဿတေ. အဘဝေတိ ဥစ္ဆေဒေ. တဒုဘယေပိ ဒိဋ္ဌိရာဂါဘာဝေန ဝီတတဏှော. ဘူတဿ ဝိဘဝါတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ သမုစ္ဆေဒါ. နာဂစ္ဆတိ ပုနဗ္ဘဝန္တိ အရဟတော ပရိနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ.

၁၅၀. တယော ပုဂ္ဂလာတိအာဒိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဂရဟဏတ္ထံ သမ္မာဒိဋ္ဌိကပသံသနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝိရူပဘာဝံ ပန္နာ ဂတာ ဒိဋ္ဌိ ဧတေသန္တိ ဝိပန္နဒိဋ္ဌီ. သုန္ဒရဘာဝံ ပန္နာ ဂတာ ဒိဋ္ဌိ ဧတေသန္တိ သမ္ပန္နဒိဋ္ဌီ. တိတ္ထိယောတိ တိတ္ထံ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌိ၊ တံ ပဋိပန္နတ္တာ တိတ္ထေ သာဓု၊ တိတ္ထံ ယဿ အတ္ထီတိ ဝါ တိတ္ထိယော. ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂတော. တိတ္ထိယသာဝကောတိ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိမာပန္နော ဂဟဋ္ဌော. ယော စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကောတိ တဒုဘယဘာဝံ အနုပဂန္တွာ ယာယ ကာယစိ ဒိဋ္ဌိယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော.

တထာဂတောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟိတော. တထာဂတသာဝကောတိ မဂ္ဂပ္ပတ္တော ဖလပ္ပတ္တော စ. ယော စ သမ္မာဒိဋ္ဌိကောတိ တဒုဘယဝိနိမုတ္တော လောကိယသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော.

ဂါထာသု ကောဓနောတိ ယော အဘိဏှံ ကုဇ္ဈတိ၊ သော. ဥပနာဟီတိ တမေဝ ကောဓံ ဝဍ္ဎေတွာ ဥပနန္ဓနသီလော. ပါပမက္ခီတိ လာမကဘူတမက္ခဝါ. မာယာဝီတိ ကတပါပပဋိစ္ဆာဒနဝါ. ဝသလောတိ ဟီနဇစ္စော. ဝိသုဒ္ဓေါတိ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိယာ ဝိသုဒ္ဓေါ. သုဒ္ဓတံ ဂတောတိ မဂ္ဂဖလသင်္ခါတံ သုဒ္ဓဘာဝံ ဂတော. မေဓာဝီတိ ပညဝါ. ဣမာယ ဂါထာယ လောကုတ္တရသမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ဧဝ ထောမိတော.

ဝိပန္နဒိဋ္ဌိယော သမ္ပန္နဒိဋ္ဌိယောတိ ပုဂ္ဂလဝေါဟာရံ ပဟာယ ဓမ္မမေဝ ဂရဟန္တော ထောမေန္တော စ အာဟ. ဧတံ မမာတိ တဏှာမညနဝသေန ဒိဋ္ဌိ. ဧသောဟမသ္မီတိ မာနမညနမူလိကာ ဒိဋ္ဌိ. ဧသော မေ အတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိမညနမေဝ.

ဧတံ မမာတိ ကာ ဒိဋ္ဌီတိအာဒီဟိ တိဿန္နံ ဝိပန္နဒိဋ္ဌီနံ ဝိဘာဂဉ္စ ဂဏနဉ္စ ကာလသင်္ဂဟဉ္စ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ. တတ္ထ ကာ ဒိဋ္ဌီတိ အနေကာသု ဒိဋ္ဌီသု ကတမာ ဒိဋ္ဌီတိ အတ္ထော. ကတမန္တာနုဂ္ဂဟိတာတိ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တသင်္ခါတကာလဒွယေ ကတမေန ကာလေန အနုဂ္ဂဟိတာ၊ အနုဗဒ္ဓါတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ‘‘ဧတံ မမာ’’တိ ပရာမသန္တော ‘‘ဧတံ မမ အဟောသိ၊ ဧဝံ မမ အဟောသိ၊ ဧတ္တကံ မမ အဟောသီ’’တိ အတီတံ ဝတ္ထုံ အပဒိသိတွာ ပရာမသတိ၊ တသ္မာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. ပုဗ္ဗန္တာနုဂ္ဂဟိတာ စ တာ ဒိဋ္ဌိယော ဟောန္တိ. ယသ္မာ ‘‘ဧသောဟမသ္မီ’’တိ ပရာမသန္တော ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဧသောသ္မိ ဝိသုဇ္ဈိဿာမီ’’တိ အနာဂတဖလံ ဥပါဒါယ ပရာမသတိ၊ တသ္မာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. အပရန္တာနုဂ္ဂဟိတာ စ တာ ဒိဋ္ဌိယော ဟောန္တိ. ယသ္မာ ‘‘ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ ပရာမသန္တော အတီတာနာဂတံ ဥပါဒိန္နသန္တတိံ ဥပါဒါယ ‘‘ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ ပရာမသတိ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိဝသေန စ ပရာမသတိ၊ တသ္မာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဂ္ဂဟိတာ စ တာ ဒိဋ္ဌိယော ဟောန္တိ. ယသ္မာ ပန သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမုခါယေဝ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော ဟောန္တိ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိသမုဂ္ဃါတေနေဝ စ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော သမုဂ္ဃါတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမုခေန ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနီတိ ဝုတ္တာ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမုခေန သက္ကာယဒိဋ္ဌိဒွါရေန ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမုခါနီတိ ပါဌော သုန္ဒရတရော. သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပမုခါ အာဒိ ဧတေသန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမုခါနိ. ကာနိ တာနိ? ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ.

‘‘ကာ ဒိဋ္ဌီ’’တိ ပုစ္ဆာယ ဝီသတိဝတ္ထုကာ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ၊ ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌီတိ ဝိဿဇ္ဇနံ. ‘‘ကတိ ဒိဋ္ဌိယော’’တိ ပုစ္ဆာယ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပ္ပမုခါနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနီတိ ဝိဿဇ္ဇနံ. သာယေဝ ပန သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ‘‘ဧသော မေ အတ္တာ’’တိ ဝစနသာမညေန အတ္တာနုဒိဋ္ဌီတိ ဝုတ္တာ. တဿာ ဝုတ္တာယ အတ္တဝါဒပဋိသညုတ္တာ ဒိဋ္ဌိပိ ဝုတ္တာယေဝ ဟောတိ.

၁၅၁. ယေ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိသုတ္တာဟရဏံ သမ္ပန္နဒိဋ္ဌိပုဂ္ဂလသမ္ဗန္ဓေန သမ္ပန္နဒိဋ္ဌိပုဂ္ဂလဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ကတံ. တတ္ထ နိဋ္ဌံ ဂတာတိ မဂ္ဂဉာဏဝသေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ နိစ္ဆယံ ဂတာ၊ နိဗ္ဗေမတိကာတိ အတ္ထော. နိဋ္ဌာဂတာတိ ပါဌော သမာသပဒံ ဟောတိ၊ အတ္ထော ပန သောယေဝ. ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာတိ ဒိဋ္ဌိယာ သုန္ဒရဘာဝံ ဂတာ. ဣဓ နိဋ္ဌာတိ ဣမိဿာ ကာမဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာနံ. ဣဓ ဝိဟာယ နိဋ္ဌာတိ ဣမံ ကာမဘဝံ ဝိဇဟိတွာ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မလောကေ ပရိနိဗ္ဗာနံ. သတ္တက္ခတ္တုပရမဿာတိ သတ္တက္ခတ္တုံပရမာ သတ္တဝါရပရမာ ဘဝူပပတ္တိ အတ္တဘာဝဂ္ဂဟဏံ အဿ၊ တတော ပရံ အဋ္ဌမံ ဘဝံ နာဒိယတီတိ သတ္တက္ခတ္တုပရမော. တဿ သတ္တက္ခတ္တုပရမဿ သောတာပန္နဿ. ကောလံကောလဿာတိ ကုလတော ကုလံ ဂစ္ဆတီတိ ကောလံကောလော. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယတော ဟိ ပဋ္ဌာယ နီစေ ကုလေ ဥပပတ္တိ နာမ နတ္ထိ၊ မဟာဘောဂကုလေသုယေဝ နိဗ္ဗတ္တတီတိ အတ္ထော. တဿ ကောလံကောလဿ သောတာပန္နဿ. ဧကဗီဇိဿာတိ ခန္ဓဗီဇံ နာမ ကထိတံ. ယဿ ဟိ သောတာပန္နဿ ဧကံယေဝ ခန္ဓဗီဇံ အတ္ထိ၊ ဧကံ အတ္တဘာဝဂ္ဂဟဏံ၊ သော ဧကဗီဇီ နာမ. တဿ ဧကဗီဇိဿ သောတာပန္နဿ. ဘဂဝတာ ဂဟိတနာမဝသေနေဝေတာနိ ဧတေသံ နာမာနိ. ဧတ္တကဉှိ ဌာနံ ဂတော သတ္တက္ခတ္တုပရမော နာမ ဟောတိ၊ ဧတ္တကံ ကောလံကောလော၊ ဧတ္တကံ ဧကဗီဇီတိ ဘဂဝတာ ဧတေသံ နာမံ ဂဟိတံ. ဘဂဝါ ဟိ ‘‘အယံ ဧတ္တကံ ဌာနံ ဂမိဿတိ၊ အယံ ဧတ္တကံ ဌာနံ ဂမိဿတီ’’တိ ဉတွာ တေသံ တာနိ တာနိ နာမာနိ အဂ္ဂဟေသိ. မုဒုပညော ဟိ သောတာပန္နော သတ္တ ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တေန္တော သတ္တက္ခတ္တုပရမော နာမ၊ မဇ္ဈိမပညော ပရံ ဆဋ္ဌံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေန္တော ကောလံကောလော နာမ၊ တိက္ခပညော ဧကံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေန္တော ဧကဗီဇီ နာမ. တံ ပနေတံ တေသံ မုဒုမဇ္ဈိမတိက္ခပညတံ ပုဗ္ဗဟေတု နိယမေတိ. ဣမေ တယောပိ သောတာပန္နာ ကာမဘဝဝသေန ဝုတ္တာ၊ ရူပါရူပဘဝေ ပန ဗဟုကာပိ ပဋိသန္ဓိယော ဂဏှန္တိ. သကဒါဂါမိဿာတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန သကိံ ကာမဘဝံ အာဂစ္ဆတီတိ သကဒါဂါမီ. တဿ သကဒါဂါမိဿ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရဟာတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ အရဟာ. အရဟန္တိပိ ပါဌော. ဣဓ နိဋ္ဌာတိ ကာမဘဝံ သံသရန္တေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ရူပါရူပဘဝေ ဥပ္ပန္နာ ပန အရိယာ ကာမဘဝေ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ.

အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿာတိ အာယုဝေမဇ္ဈဿ အန္တရာယေဝ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယနတော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ. သော ပန ဥပ္ပန္နသမနန္တရာ ပရိနိဗ္ဗာယီ၊ အာယုဝေမဇ္ဈံ အပ္ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ၊ အာယုဝေမဇ္ဈံ ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ တိဝိဓော ဟောတိ. တဿ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိဿ အနာဂါမိနော. ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယိဿာတိ အာယုဝေမဇ္ဈံ အတိက္ကမိတွာ ဝါ ကာလကိရိယံ ဥပဂန္တွာ ဝါ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယန္တဿ အနာဂါမိနော. အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿာတိ အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန အဓိမတ္တပ္ပယောဂံ အကတွာဝ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယနဓမ္မဿ အနာဂါမိနော. သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿာတိ သသင်္ခါရေန ဒုက္ခေန ကသိရေန အဓိမတ္တပ္ပယောဂံ ကတွာဝ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယနဓမ္မဿ အနာဂါမိနော. ဥဒ္ဓံသောတဿ အကနိဋ္ဌဂါမိနောတိ ဥဒ္ဓံဝါဟိဘာဝေန ဥဒ္ဓမဿ တဏှာသောတံ ဝဋ္ဋသောတံ ဝါတိ ဥဒ္ဓံသောတော၊ ဥဒ္ဓံ ဝါ ဂန္တွာ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော ဥဒ္ဓမဿ မဂ္ဂသောတန္တိ ဥဒ္ဓံသောတော၊ အကနိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတီတိ အကနိဋ္ဌဂါမီ. တဿ ဥဒ္ဓံသောတဿ အကနိဋ္ဌဂါမိနော အနာဂါမိဿ. အယံ ပန အနာဂါမီ စတုပ္ပဘေဒေါ – ယော အဝိဟတော ပဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဗြဟ္မလောကေ သောဓေတွာ အကနိဋ္ဌံ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ အယံ ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ နာမ. ယော ဟေဋ္ဌာ တယော ဗြဟ္မလောကေ သောဓေတွာ သုဒဿီဗြဟ္မလောကေ ဌတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ အယံ ဥဒ္ဓံသောတော န အကနိဋ္ဌဂါမီ နာမ. ယော ဣတော အကနိဋ္ဌမေဝ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ အယံ န ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီ နာမ. ယော ဟေဋ္ဌာ စတူသု ဗြဟ္မလောကေသု တတ္ထ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ အယံ န ဥဒ္ဓံသောတော န အကနိဋ္ဌဂါမီ နာမာတိ. ဣမေ ပဉ္စ အနာဂါမိနော သုဒ္ဓါဝါသံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တာ. အနာဂါမိနော ပန ရူပရာဂါရူပရာဂါနံ အပ္ပဟီနတ္တာ အာကင်္ခမာနာ သေသရူပါရူပဘဝေသုပိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. သုဒ္ဓါဝါသေ နိဗ္ဗတ္တာ ပန အညတ္ထ န နိဗ္ဗတ္တန္တိ. အဝေစ္စပ္ပသန္နာတိ အရိယမဂ္ဂဝသေန ဇာနိတွာ ဗုဇ္ဈိတွာ အစလပ္ပသာဒေန ပသန္နာ. သောတာပန္နာတိ အရိယမဂ္ဂသောတံ အာပန္နာ. ဣမိနာ သဗ္ဗေပိ အရိယဖလဋ္ဌာ ပုဂ္ဂလာ ဂဟိတာတိ.

ဘဝဝိဘဝဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သဒ္ဓမ္မပ္ပကာသိနိယာ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂဋ္ဌကထာယ

ဒိဋ္ဌိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.