၄. မေတ္တာကထာ

မေတ္တာကထာဝဏ္ဏနာ

၂၂. ဣဒါနိ ဗောဇ္ဈင်္ဂကထာနန္တရံ ကထိတာယ ဗောဇ္ဈင်္ဂကထာဂတိယာ သုတ္တန္တပုဗ္ဗင်္ဂမာယ မေတ္တာကထာယ အပုဗ္ဗတ္ထာနုဝဏ္ဏနာ. တတ္ထ သုတ္တန္တေ တာဝ အာသေဝိတာယာတိ အာဒရေန သေဝိတာယ. ဘာဝိတာယာတိ ဝဍ္ဎိတာယ. ဗဟုလီကတာယာတိ ပုနပ္ပုနံ ကတာယ. ယာနီကတာယာတိ ယုတ္တယာနသဒိသာယ ကတာယ. ဝတ္ထုကတာယာတိ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ဝတ္ထု ဝိယ ကတာယ. အနုဋ္ဌိတာယာတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာယ. ပရိစိတာယာတိ သမန္တတော စိတာယ ဥပစိတာယ. သုသမာရဒ္ဓါယာတိ သုဋ္ဌု သမာရဒ္ဓါယ သုကတာယ. အာနိသံသာတိ ဂုဏာ. ပါဋိကင်္ခါတိ ပဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. သုခံ သုပတီတိ ယထာ သေသဇနာ သမ္ပရိဝတ္တမာနာ ကာကစ္ဆမာနာ ဒုက္ခံ သုပန္တိ၊ ဧဝံ အသုပိတွာ သုခံ သုပတိ. နိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တောပိ သမာပတ္တိံ သမာပန္နော ဝိယ ဟောတိ. သုခံ ပဋိဗုဇ္ဈတီတိ ယထာ အညေ နိတ္ထုနန္တာ ဝိဇမ္ဘန္တာ သမ္ပရိဝတ္တန္တာ ဒုက္ခံ ပဋိဗုဇ္ဈန္တိ၊ ဧဝံ အပဋိဗုဇ္ဈိတွာ ဝိကသမာနမိဝ ပဒုမံ သုခံ နိဗ္ဗိကာရံ ပဋိဗုဇ္ဈတိ. န ပါပကံ သုပိနံ ပဿတီတိ သုပိနံ ပဿန္တောပိ ဘဒ္ဒကမေဝ သုပိနံ ပဿတိ. စေတိယံ ဝန္ဒန္တော ဝိယ ပူဇံ ကရောန္တော ဝိယ ဓမ္မံ သုဏန္တော ဝိယ စ ဟောတိ. ယထာ ပနညေ အတ္တာနံ စောရေဟိ ပရိဝါရိတံ ဝိယ ဝါဠေဟိ ဥပဒ္ဒုတံ ဝိယ ပပါတေ ပတန္တံ ဝိယ စ ပဿန္တိ၊ န ဧဝံ ပါပကံ သုပိနံ ပဿတိ. မနုဿာနံ ပိယော ဟောတီတိ ဥရေ အာမုတ္တမုတ္တာဟာရော ဝိယ သီသေ ပိဠန္ဓမာလာ ဝိယ စ မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ. အမနုဿာနံ ပိယော ဟောတီတိ ယထေဝ စ မနုဿာနံ၊ ဧဝံ အမနုဿာနမ္ပိ ပိယော ဟောတိ. ဒေဝတာ ရက္ခန္တီတိ ပုတ္တမိဝ မာတာပိတရော ဒေဝတာ ရက္ခန္တိ. နာဿ အဂ္ဂိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတ္ထံ ဝါ ကမတီတိ မေတ္တာဝိဟာရိဿ ကာယေ အဂ္ဂိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတ္ထံ ဝါ န ကမတိ န ပဝိသတိ၊ နာဿ ကာယံ ဝိကောပေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တုဝဋံ စိတ္တံ သမာဓိယတီတိ မေတ္တာဝိဟာရိနော ခိပ္ပမေဝ စိတ္တံ သမာဓိယတိ၊ နတ္ထိ တဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ. မုခဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသီဒတီတိ ဗန္ဓနာ ပမုတ္တတာလပက္ကံ ဝိယ စဿ ဝိပ္ပသန္နဝဏ္ဏံ မုခံ ဟောတိ. အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတီတိ မေတ္တာဝိဟာရိနော သမ္မောဟမရဏံ နာမ နတ္ထိ၊ အသမ္မူဠှော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမန္တော ဝိယ ကာလံ ကရောတိ. ဥတ္တရိ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တောတိ မေတ္တာသမာပတ္တိတော ဥတ္တရိံ အရဟတ္တံ အဓိဂန္တုံ အသက္ကောန္တော ဣတော စဝိတွာ သုတ္တပ္ပဗုဒ္ဓေါ ဝိယ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ ဟောတီတိ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော.

မေတ္တာနိဒ္ဒေသေ အနောဓိသော ဖရဏာတိ ဩဓိ မရိယာဒါ၊ န ဩဓိ အနောဓိ. တတော အနောဓိသော၊ အနောဓိတောတိ အတ္ထော၊ နိပ္ပဒေသတော ဖုသနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဩဓိသောတိ ပဒေသဝသေန. ဒိသာဖရဏာတိ ဒိသာသု ဖရဏာ. သဗ္ဗေတိ အနဝသေသပရိယာဒါနံ. သတ္တာတိပဒဿ အတ္ထော ဉာဏကထာမာတိကာဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တော၊ ရုဠှီသဒ္ဒေန ပန ဝီတရာဂေသုပိ အယံ ဝေါဟာရော ဝတ္တတိ ဝိလီဝမယေပိ ဗီဇနိဝိသေသေ တာလဝဏ္ဋဝေါဟာရော ဝိယ. အဝေရာတိ ဝေရရဟိတာ. အဗျာပဇ္ဇာတိ ဗျာပါဒရဟိတာ. အနီဃာတိ နိဒ္ဒုက္ခာ. အနိဂ္ဃါတိပိ ပါဌော. သုခီ အတ္တာနံပရိဟရန္တူတိ သုခိတာ ဟုတွာ အတ္တဘာဝံ ဝတ္တယန္တု. ‘‘အဝေရာ’’တိ စ သကသန္တာနေ စ ပရေ ပဋိစ္စ၊ ပရသန္တာနေ စ ဣတရေ ပဋိစ္စ ဝေရာဘာဝေါ ဒဿိတော၊ ‘‘အဗျာပဇ္ဇာ’’တိအာဒီသု ဝေရာဘာဝါ တမ္မူလကဗျာပါဒါဘာဝေါ၊ ‘‘အနီဃာ’’တိ ဗျာပါဒါဘာဝါ တမ္မူလကဒုက္ခာဘာဝေါ၊ ‘‘သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တူ’’တိ ဒုက္ခာဘာဝါသုခေန အတ္တဘာဝပရိဟရဏံ ဒဿိတန္တိ ဧဝမေတ္ထ ဝစနသမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ဣမေသု စ ‘‘အဝေရာ ဟောန္တူ’’တိအာဒီသု စတူသုပိ ဝစနေသု ယံ ယံ ပါကဋံ ဟောတိ၊ တဿ တဿ ဝသေန မေတ္တာယ ဖရတိ.

ပါဏာတိအာဒီသု ပါဏနတာယ ပါဏာ၊ အဿာသပဿာသာယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ အတ္ထော. ဘူတတ္တာ ဘူတာ၊ အဘိနိဗ္ဗတ္တာတိ အတ္ထော. ပုံ ဝုစ္စတိ နိရယော၊ တံ ပုံ ဂလန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ ပုဂ္ဂလာ. အတ္တဘာဝေါ ဝုစ္စတိ သရီရံ၊ ခန္ဓပဉ္စကမေဝ ဝါ၊ တံ ဥပါဒါယ ပညတ္တိမတ္တသဗ္ဘာဝတော၊ တသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ပရိယာပန္နာ ပရိစ္ဆိန္နာ အန္တောဂဓာတိ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ. ယထာ စ သတ္တာတိ ဝစနံ၊ ဧဝံ သေသာနိပိ ရုဠှီဝသေန အာရောပေတွာ သဗ္ဗာနေတာနိ သဗ္ဗသတ္တဝေဝစနာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ကာမဉ္စ အညာနိပိ ‘‘သဗ္ဗေ ဇန္တူ သဗ္ဗေ ဇီဝါ’’တိအာဒီနိ သဗ္ဗသတ္တဝေဝစနာနိ အတ္ထိ၊ ပါကဋဝသေန ပန ဣမာနေဝ ပဉ္စ ဂဟေတွာ ‘‘ပဉ္စဟာကာရေဟိ အနောဓိသော ဖရဏာ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယေ ပန ‘‘သတ္တာ ပါဏာ’’တိအာဒီနံ န ကေဝလံ ဝစနမတ္တတောဝ၊ အထ ခေါ အတ္ထတောပိ နာနတ္တမေဝ ဣစ္ဆေယျုံ၊ တေသံ အနောဓိသော ဖရဏာ ဝိရုဇ္ဈတိ. တသ္မာ တထာ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ဣမေသု ပဉ္စသု အာကာရေသု အညတရဝသေန အနောဓိသော မေတ္တာယ ဖရတိ.

ဩဓိသော ဖရဏေ ပန ဣတ္ထိယော ပုရိသာတိ လိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ၊ အရိယာ အနရိယာတိ အရိယပုထုဇ္ဇနဝသေန၊ ဒေဝါမနုဿာ ဝိနိပါတိကာတိ ဥပပတ္တိဝသေန. ဒိသာဖရဏေပိ ဒိသာဝိဘာဂံ အကတွာ သဗ္ဗဒိသာသု ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဖရဏတော အနောဓိသော ဖရဏာ ဟောတိ၊ သဗ္ဗဒိသာသု ‘‘သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော’’တိအာဒိနာ နယေန ဖရဏတော ဩဓိသော ဖရဏာ.

ယသ္မာ ပန အယံ တိဝိဓာပိ မေတ္တာဖရဏာ အပ္ပနာပတ္တစိတ္တဿ ဝသေန ဝုတ္တာ၊ တသ္မာ တီသု ဝါရေသု အပ္ပနာ ဂဟေတဗ္ဗာ. အနောဓိသော ဖရဏေ တာဝ ‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တူ’’တိ ဧကာ၊ ‘‘အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တူ’’တိ ဧကာ ‘‘အနီဃာ ဟောန္တူ’’တိ ဧကာ၊ ‘‘သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တူ’’တိ ဧကာ. တာနိပိ ဟိ စတ္တာရိ ဟိတောပသံဟာရဝသေနေဝ ဝုတ္တာနိ. ဟိတောပသံဟာရလက္ခဏာ ဟိ မေတ္တာ. ဣတိ ‘‘သတ္တာ’’တိအာဒီသု ပဉ္စသု အာကာရေသု စတဿန္နံ စတဿန္နံ အပ္ပနာနံ ဝသေန ဝီသတိ အပ္ပနာ ဟောန္တိ၊ ဩဓိသော ဖရဏေ ‘‘သဗ္ဗာ ဣတ္ထိယော’’တိအာဒီသု သတ္တသု အာကာရေသု စတဿန္နံ စတဿန္နံ ဝသေန အဋ္ဌဝီသတိ အပ္ပနာ. ဒိသာဖရဏေ ပန ‘‘သဗ္ဗေ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ သတ္တာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဧကမေကိဿာ ဒိသာယ ဝီသတိ ဝီသတိ ကတွာ ဒွေ သတာနိ၊ ‘‘သဗ္ဗာ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဣတ္ထိယော’’တိအာဒိနာ နယေန ဧကမေကိဿာ ဒိသာယ အဋ္ဌဝီသတိ အဋ္ဌဝီသတိ ကတွာ အသီတိ ဒွေ သတာနီတိ စတ္တာရိ သတာနိ အသီတိ စ အပ္ပနာ. ဣတိ သဗ္ဗာနိပိ ဣဓ ဝုတ္တာနိ အဋ္ဌဝီသာဓိကာနိ ပဉ္စ အပ္ပနာသတာနိ ဟောန္တိ. ယထာ စ မေတ္တာယ တိဝိဓေန ဖရဏာ ဝုတ္တာ၊ တထာ ကရုဏာမုဒိတာဥပေက္ခာနမ္ပိ ဝုတ္တာဝ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁. ဣန္ဒြိယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၃. အထ မေတ္တူပသံဟာရာကာရံ ဣန္ဒြိယာဒိပရိဘာဝနဉ္စ ဒဿေတုံ သဗ္ဗေသံ သတ္တာနံ ပီဠနံ ဝဇ္ဇေတွာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပီဠနန္တိ အဗ္ဘန္တရတော သရီရပီဠနံ. ဥပဃာတန္တိ ဗာဟိရတော သရီရောပဃာတံ. သန္တာပန္တိ ယထာ တထာ ဝါ စိတ္တသန္တာပနံ. ပရိယာဒါနန္တိ ပကတိယာ ဇီဝိတာဒိပရိက္ခယံ. ဝိဟေသန္တိ ပရတော ဇီဝိတဝိဟေဌနံ. ဝဇ္ဇေတွာတိ ပီဠနာဒီသု ဧကေကံ အတ္တနော စိတ္တေနေဝ အပနေတွာ. ဣမာနိ ပီဠနာဒီနိ ပဉ္စ ပဒါနိ မေတ္တောပသံဟာရဿ ပဋိပက္ခဝိဝဇ္ဇနဝသေန ဝုတ္တာနိ၊ အပီဠနာယာတိအာဒီနိ မေတ္တောပသံဟာရဝသေန. အပီဠနာယာတိ အပီဠနာကာရေန၊ သဗ္ဗေ သတ္တေ မေတ္တာယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသုပိ. မာ ဝေရိနော မာ ဒုက္ခိနော မာ ဒုက္ခိတတ္တာတိ ဣမာနိပိ တီဏိ မေတ္တောပသံဟာရဿ ပဋိပက္ခပဋိက္ခေပဝစနာနိ. မာ-ဝစနဿ မာ ဟောန္တူတိ အတ္ထော. အဝေရိနော သုခိနော သုခိတတ္တာတိ ဣမာနိ တီဏိ မေတ္တောပသံဟာရဝစနာနိ. ‘‘အဗျာပဇ္ဇာ အနီဃာ’’တိ ဣဒံ ဒွယံ ‘‘သုခိနော’’တိ ဝစနေန သင်္ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုခိတတ္တာတိ တဿေဝ သုခဿ နိစ္စပ္ပဝတ္တိဒဿနံ. ‘‘သုခိတတ္တာ’’တိ စ ‘‘သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တူ’’တိ စ အတ္ထတော ဧကံ. ‘‘အပီဠနာယာ’’တိအာဒီဟိ ဝါ အဗျာပဇ္ဇာနီဃဝစနာနိ သင်္ဂဟိတာနိ. အဋ္ဌဟာကာရေဟီတိ ‘‘အပီဠနာယာ’’တိအာဒယော ပဉ္စ မေတ္တောပသံဟာရာကာရာ ‘‘အဝေရိနော ဟောန္တူ’’တိအာဒယော တယော မေတ္တောပသံဟာရာကာရာတိ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ. မေတ္တာယတီတိ သိနိယှတိ. တံ ဓမ္မံ စေတယတီတိ တံ ဟိတောပသံဟာရံ စေတယတိ အဘိသန္ဒဟတိ၊ ပဝတ္တေတီတိ အတ္ထော. သဗ္ဗဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌာနေဟိ ဝိမုစ္စတီတိ မေတ္တာယ ပဋိပက္ခဘူတေဟိ သဗ္ဗေဟိ ဗျာပါဒသမုဒါစာရေဟိ ဝိက္ခမ္ဘနတော ဝိမုစ္စတိ. မေတ္တာ စ စေတော စ ဝိမုတ္တိ စာတိ ဧကာယေဝ မေတ္တာ တိဓာ ဝဏ္ဏိတာ.

အဝေရိနော ခေမိနော သုခိနောတိ ဣမာနိ တီဏိ ပဒါနိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေ အာကာရေ သင်္ခေပေန သင်္ဂဟေတွာ ဝုတ္တာနိ. သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတီတိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တာနိယေဝ. အာသေဝနာတိအာဒီသု ဆသု ဝါရေသု အာသေဝီယတိ ဧတေဟိ မေတ္တာတိ အာသေဝနာ. တထာ ဘာဝနာ ဗဟုလီကမ္မံ. အလင်္ကာရာတိ ဝိဘူသနာ. သွာလင်္ကတာတိ သုဋ္ဌု အလင်္ကတာ ဘူသိတာ. ပရိက္ခာရာတိ သမ္ဘာရာ. သုပရိက္ခတာတိ သုဋ္ဌု သမ္ဘတာ. ပရိဝါရာတိ ရက္ခနဋ္ဌေန. ပုန အာသေဝနာဒီနိ အဋ္ဌဝီသတိ ပဒါနိ မေတ္တာယ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. တတ္ထ ပါရိပူရီတိ ပရိပုဏ္ဏဘာဝါ. သဟဂတာတိ မေတ္တာယ သဟဂတာ. တထာ သဟဇာတာဒယော. ပက္ခန္ဒနာတိ မေတ္တာယ ပဝိသနာ၊ ပက္ခန္ဒတိ ဧတေဟိ မေတ္တာတိ ဝါ ပက္ခန္ဒနာ. တထာ သံသီဒနာဒယော. ဧတံ သန္တန္တိ ဖဿနာတိ ဧသာ မေတ္တာ သန္တာတိ ဧတေဟိ ဖဿနာ ဟောတီတိ ဧတံ သန္တန္တိ ဖဿနာ ‘‘ဧတဒဂ္ဂ’’န္တိအာဒီသု (အ. နိ. ၁.၁၈၈ အာဒယော) ဝိယ နပုံသကဝစနံ. သွာဓိဋ္ဌိတာတိ သုဋ္ဌု ပတိဋ္ဌိတာ. သုသမုဂ္ဂတာတိ သုဋ္ဌု သမုဿိတာ. သုဝိမုတ္တာတိ အတ္တနော အတ္တနော ပစ္စနီကေဟိ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တာ. နိဗ္ဗတ္တေန္တီတိ မေတ္တာသမ္ပယုတ္တာ ဟုတွာ မေတ္တံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ. ဇောတေန္တီတိ ပါကဋံ ကရောန္တိ. ပတာပေန္တီတိ ဝိရောစေန္တိ.

၂-၄. ဗလာဒိဝါရတ္တယဝဏ္ဏနာ

၂၄-၂၇. ဣန္ဒြိယဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဗလဝါရောပိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဗောဇ္ဈင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂဝါရာ ပရိယာယေန ဝုတ္တာ၊ န ယထာလက္ခဏဝသေန. မဂ္ဂင်္ဂဝါရေ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ မေတ္တာယ ပုဗ္ဗဘာဂဝသေန ဝုတ္တာ၊ န အပ္ပနာဝသေန. န ဟိ ဧတေ မေတ္တာယ သဟ ဘဝန္တိ. သဗ္ဗေသံ ပါဏာနန္တိအာဒီနံ သေသဝါရာနမ္ပိ သတ္တဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. မေတ္တာဘာဝနာဝိဓာနံ ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂတော (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၂၄၀ အာဒယော) ဂဟေတဗ္ဗန္တိ.

မေတ္တာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.