၆၈. ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၁၁. ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသေ တထာဂတဿာတိ ဝစနေ ဥဒ္ဒေသေ သရူပတော အဝိဇ္ဇမာနေပိ ‘‘ဆ ဉာဏာနိ အသာဓာရဏာနိ သာဝကေဟီ’’တိ (ပဋိ. မ. မာတိကာ ၁.၇၃) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘တထာဂတဿာ’’တိ ဝုတ္တမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ဥဒ္ဒေသေ အတ္ထတော သိဒ္ဓဿ တထာဂတဝစနဿ နိဒ္ဒေသေ ဂဟဏံ ကတံ. သတ္တေ ပဿတီတိ ရူပါဒီသု ဆန္ဒရာဂေန သတ္တတာယ လဂ္ဂတာယ သတ္တာ၊ တေ သတ္တေ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏေန စက္ခုနာ ပဿတိ ဩလောကေတိ. အပ္ပရဇက္ခေတိ ပညာမယေ အက္ခိမှိ အပ္ပံ ရာဂါဒိရဇော ဧတေသန္တိ အပ္ပရဇက္ခာ၊ အပ္ပံ ရာဂါဒိရဇော ဧတေသန္တိ ဝါ အပ္ပရဇက္ခာ. တေ အပ္ပရဇက္ခေ. မဟာရဇက္ခေတိ ပညာမယေ အက္ခိမှိ မဟန္တံ ရာဂါဒိရဇော ဧတေသန္တိ မဟာရဇက္ခာ၊ မဟန္တံ ရာဂါဒိရဇော ဧတေသန္တိ ဝါ မဟာရဇက္ခာ. တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေတိ တိက္ခာနိ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဧတေသန္တိ တိက္ခိန္ဒြိယာ၊ မုဒူနိ သဒ္ဓါဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဧတေသန္တိ မုဒိန္ဒြိယာ. သွာကာရေ ဒွါကာရေတိ သုန္ဒရာ သဒ္ဓါဒယော အာကာရာ ကောဋ္ဌာသာ ဧတေသန္တိ သွာကာရာ၊ ကုစ္ဆိတာ ဂရဟိတာ သဒ္ဓါဒယော အာကာရာ ကောဋ္ဌာသာ ဧတေသန္တိ ဒွါကာရာ. သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေတိ ယေ ကထိတံ ကာရဏံ သလ္လက္ခေန္တိ သုခေန သက္ကာ ဟောန္တိ ဝိညာပေတုံ၊ တေ သုဝိညာပယာ၊ တဗ္ဗိပရီတာ ဒုဝိညာပယာ. အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနောတိ အပိ ဧကေ ပရလောကဉ္စေဝ ရာဂါဒိဝဇ္ဇဉ္စ ဘယတော ပဿန္တေ၊ ဣမဿ ပန ပဒဿ နိဒ္ဒေသေ ပရလောကဿေဝ န ဝုတ္တတ္တာ ခန္ဓာဒိလောကေ စ ရာဂါဒိဝဇ္ဇေ စ ပရံ ဗာဠှံ ဘယံ ပဿနသီလာတိ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော. တေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနောတိ တဗ္ဗိပရီတေ. လောကောတိ စ လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန. ဝဇ္ဇန္တိ စ ဝဇ္ဇနီယဋ္ဌေန. ဧတ္တာဝတာ ဥဒ္ဒေသဿ နိဒ္ဒေသော ကတော ဟောတိ.

ပုန နိဒ္ဒေသဿ ပဋိနိဒ္ဒေသံ ကရောန္တော အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တီသု ရတနေသု ဩကပ္ပနသင်္ခါတာ သဒ္ဓါ အဿ အတ္ထီတိ သဒ္ဓေါ. သော သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အဿဒ္ဓိယရဇဿ စေဝ အဿဒ္ဓိယမူလကဿ သေသာကုသလရဇဿ စ အပ္ပကတ္တာ အပ္ပရဇက္ခော. နတ္ထိ ဧတဿ သဒ္ဓါတိ အဿဒ္ဓေါ. သော ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ရဇဿ မဟန္တတ္တာ မဟာရဇက္ခော. အာရဒ္ဓံ ဝီရိယမနေနာတိ အာရဒ္ဓဝီရိယော. သော ကောသဇ္ဇရဇဿ စေဝ ကောသဇ္ဇမူလကဿ သေသာကုသလရဇဿ စ အပ္ပကတ္တာ အပ္ပရဇက္ခော. ဟီနဝီရိယတ္တာ ကုစ္ဆိတေန အာကာရေန သီဒတီတိ ကုသီဒေါ၊ ကုသီဒေါ ဧဝ ကုသီတော. သော ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ရဇဿ မဟန္တတ္တာ မဟာရဇက္ခော. အာရမ္မဏံ ဥပေစ္စ ဌိတာ သတိ အဿာတိ ဥပဋ္ဌိတဿတိ. သော မုဋ္ဌဿစ္စရဇဿ စေဝ မုဋ္ဌဿစ္စမူလကဿ သေသာကုသလရဇဿ စ အပ္ပကတ္တာ အပ္ပရဇက္ခော. မုဋ္ဌာ နဋ္ဌာ သတိ အဿာတိ မုဋ္ဌဿတိ. သော ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ရဇဿ မဟန္တတ္တာ မဟာရဇက္ခော. အပ္ပနာသမာဓိနာ ဥပစာရသမာဓိနာ ဝါ အာရမ္မဏေ သမံ၊ သမ္မာ ဝါ အာဟိတော ဌိတောတိ သမာဟိတော၊ သမာဟိတစိတ္တောတိ ဝါ သမာဟိတော. သော ဥဒ္ဓစ္စရဇဿ စေဝ ဥဒ္ဓစ္စမူလကဿ သေသာကုသလရဇဿ စ အပ္ပကတ္တာ အပ္ပရဇက္ခော. န သမာဟိတော အသမာဟိတော. သော ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ရဇဿ မဟန္တတ္တာ မဟာရဇက္ခော. ဥဒယတ္ထဂါမိနီ ပညာ အဿ အတ္ထီတိ ပညဝါ. သော မောဟရဇဿ စေဝ မောဟမူလကဿ သေသာကုသလရဇဿ စ အပ္ပကတ္တာ အပ္ပရဇက္ခော. မောဟမူဠှတ္တာ ဒုဋ္ဌာ ပညာ အဿာတိ ဒုပ္ပညော. သော ဝုတ္တပ္ပကာရဿ ရဇဿ မဟန္တတ္တာ မဟာရဇက္ခော. သဒ္ဓေါ ပုဂ္ဂလော တိက္ခိန္ဒြိယောတိ ဗဟုလံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ ဗလဝတိယာ သဒ္ဓါယ သဒ္ဓေါ၊ တေနေဝ သဒ္ဓိန္ဒြိယေန တိက္ခိန္ဒြိယော. အဿဒ္ဓေါ ပုဂ္ဂလော မုဒိန္ဒြိယောတိ ဗဟုလံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန အဿဒ္ဓိယေန အဿဒ္ဓေါ၊ အန္တရန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန ဒုဗ္ဗလေန သဒ္ဓိန္ဒြိယေန မုဒိန္ဒြိယော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. သဒ္ဓေါ ပုဂ္ဂလော သွာကာရောတိ တာယ ဧဝ သဒ္ဓါယ သောဘနာကာရော. အဿဒ္ဓေါ ပုဂ္ဂလော ဒွါကာရောတိ တေနေဝ အဿဒ္ဓိယေန ဝိရူပါကာရော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. သုဝိညာပယောတိ သုခေန ဝိညာပေတုံ သက္ကုဏေယျော. ဒုဝိညာပယောတိ ဒုက္ခေန ဝိညာပေတုံ သက္ကုဏေယျော. ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝီတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ပညာသမ္ပန္နဿေဝ သဒ္ဓါဒီနိ သုပရိသုဒ္ဓါနိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ သုပရိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဒိသမ္ပန္နော တံသမ္ပယုတ္တာယ၊ သုပရိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဒိသမ္ပန္နောပိ ဝါ တပ္ပစ္စယာယ ပညာယ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝီ ဟောတိ. တသ္မာ ဧဝ ဟိ သဒ္ဓါဒယောပိ စတ္တာရော ‘‘ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝီ’’တိ ဝုတ္တာ.

၁၁၂. ဣဒါနိ ‘‘ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ လောကဉ္စ ဝဇ္ဇဉ္စ ဒဿေတုံ လောကောတိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ ခန္ဓာ ဧဝ လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကောတိ ခန္ဓလောကော. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ဝိပတ္တိဘဝလောကောတိ အပါယလောကော. သော ဟိ အနိဋ္ဌဖလတ္တာ ဝိရူပေါ လာဘောတိ ဝိပတ္တိ၊ ဘဝတီတိ ဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိ ဧဝ ဘဝေါ ဝိပတ္တိဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိဘဝေါ ဧဝ လောကော ဝိပတ္တိဘဝလောကော. ဝိပတ္တိသမ္ဘဝလောကောတိ အပါယူပဂံ ကမ္မံ. တဉှိ သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာ ဖလန္တိ သမ္ဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိယာ သမ္ဘဝေါ ဝိပတ္တိသမ္ဘဝေါ၊ ဝိပတ္တိသမ္ဘဝေါ ဧဝ လောကော ဝိပတ္တိသမ္ဘဝလောကော. သမ္ပတ္တိဘဝလောကောတိ သုဂတိလောကော. သော ဟိ ဣဋ္ဌဖလတ္တာ သုန္ဒရော လာဘောတိ သမ္ပတ္တိ၊ ဘဝတီတိ ဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိ ဧဝ ဘဝေါ သမ္ပတ္တိဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိဘဝေါ ဧဝ လောကော သမ္ပတ္တိဘဝလောကော. သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝလောကောတိ သုဂတူပဂံ ကမ္မံ. တဉှိ သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာ ဖလန္တိ သမ္ဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိယာ သမ္ဘဝေါ သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝေါ၊ သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝေါ ဧဝ လောကော သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝလောကော. ဧကော လောကောတိအာဒီနိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ.

ဝဇ္ဇန္တိ နပုံသကဝစနံ အသုကောတိ အနိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ကတံ. ကိလေသာတိ ရာဂါဒယော. ဒုစ္စရိတာတိ ပါဏာတိပါတာဒယော. အဘိသင်္ခါရာတိ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒယော. ဘဝဂါမိကမ္မာတိ အတ္တနော ဝိပါကဒါနဝသေန ဘဝံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဘဝဂါမိနော၊ အဘိသင်္ခါရေသုပိ ဝိပါကဇနကာနေဝ ကမ္မာနိ ဝုတ္တာနိ. ဣတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရနိဒဿနံ. ဣမသ္မိဉ္စ လောကေ ဣမသ္မိဉ္စ ဝဇ္ဇေတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေ လောကေ စ ဝဇ္ဇေ စ. တိဗ္ဗာ ဘယသညာတိ ဗလဝတီ ဘယသညာ. တိဗ္ဗာတိ ပရသဒ္ဒဿ အတ္ထော ဝုတ္တော၊ ဘယသညာတိ ဘယသဒ္ဒဿ၊ လောကဝဇ္ဇဒွယမ္ပိ ဟိ ဘယဝတ္ထုတ္တာ သယဉ္စ သဘယတ္တာ ဘယံ၊ ဘယမိတိ သညာ ဘယသညာ. ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတီတိ တံ တံ ပဋိစ္စ ဥပေစ္စ ဌိတာ ဟောတိ. သေယျထာပိ ဥက္ခိတ္တာသိကေ ဝဓကေတိ ယထာ နာမ ပဟရိတုံ ဥစ္စာရိတခဂ္ဂေ ပစ္စာမိတ္တေ တိဗ္ဗာ ဘယသညာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ လောကေ စ ဝဇ္ဇေ စ တိဗ္ဗာ ဘယသညာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ပညာသာယ အာကာရေဟီတိ အပ္ပရဇက္ခပဉ္စကာဒီသု ဒသသု ပဉ္စကေသု ဧကေကသ္မိံ ပဉ္စန္နံ ပဉ္စန္နံ အာကာရာနံ ဝသေန ပညာသာယ အာကာရေဟိ. ဣမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနီတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. ဇာနာတီတိ တထာဂတော ပညာယ ပဇာနာတိ. ပဿတီတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌံ ဝိယ ကရောတိ. အညာတီတိ သဗ္ဗာကာရမရိယာဒါဟိ ဇာနာတိ. ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ဧကဒေသံ အသေသေတွာ နိရဝသေသဒဿနဝသေန ပညာယ ပဒါလေတီတိ.

ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.