၅. ကုမ္ဘဝဂ္ဂေါ

[၂၉၁] ၁. သုရာဃဋဇာတကဝဏ္ဏနာ

သဗ္ဗကာမဒဒံ ကုမ္ဘန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဘာဂိနေယျံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ မာတာပိတူနံ သန္တကာ စတ္တာလီသ ဟိရညကောဋိယော ပါနဗျသနေန နာသေတွာ သေဋ္ဌိနော သန္တိကံ အဂမာသိ. သောပိဿ ‘‘ဝေါဟာရံ ကရောဟီ’’တိ သဟဿံ အဒါသိ၊ တမ္ပိ နာသေတွာ ပုန အဂမာသိ. ပုနဿ ပဉ္စ သတာနိ ဒါပေသိ၊ တာနိပိ နာသေတွာ ပုန အာဂတဿ ဒွေ ထူလသာဋကေ ဒါပေသိ. တေပိ နာသေတွာ ပုန အာဂတံ ဂီဝါယံ ဂါဟာပေတွာ နီဟရာပေသိ. သော အနာထော ဟုတွာ ပရကုဋ္ဋံ နိဿာယ ကာလမကာသိ၊ တမေနံ ကဍ္ဎိတွာ ဗဟိ ဆဍ္ဍေသုံ. အနာထပိဏ္ဍိကော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သဗ္ဗံ တံ ဘာဂိနေယျဿ ပဝတ္တိံ တထာဂတဿ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘တွံ ဧတံ ကထံ သန္တပ္ပေဿသိ၊ ယမဟံ ပုဗ္ဗေ သဗ္ဗကာမဒဒံ ကုမ္ဘံ ဒတွာပိ သန္တပ္ပေတုံ နာသက္ခိ’’န္တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပိတု အစ္စယေန သေဋ္ဌိဋ္ဌာနံ လဘိ. တဿ ဂေဟေ ဘူမိဂတမေဝ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ အဟောသိ၊ ပုတ္တော ပနဿ ဧကောယေဝ. ဗောဓိသတ္တော ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ကာလကတော သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. အထဿ ပုတ္တော ဝီထိံ အာဝရိတွာ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ မဟာဇနပရိဝုတော နိသီဒိတွာ သုရံ ပါတုံ အာရဘိ. သော လင်္ဃနဓာဝနနစ္စဂီတာဒီနိ ကရောန္တာနံ သဟဿံ သဟဿံ ဒဒမာနော ဣတ္ထိသောဏ္ဍသုရာသောဏ္ဍမံသသောဏ္ဍာဒိဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ‘‘ကွ ဂီတံ၊ ကွ နစ္စံ၊ ကွ ဝါဒိတ’’န္တိ သမဇ္ဇတ္ထိကော ပမတ္တော ဟုတွာ အာဟိဏ္ဍန္တော နစိရဿေဝ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂူပကရဏာနိ စ ဝိနာသေတွာ ဒုဂ္ဂတော ကပဏော ပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ ဝိစရိ. သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တဿ ဒုဂ္ဂတဘာဝံ ဉတွာ ပုတ္တပေမေန အာဂန္တွာ သဗ္ဗကာမဒဒံ ကုမ္ဘံ ဒတွာ ‘‘တာတ၊ ယထာ အယံ ကုမ္ဘော န ဘိဇ္ဇတိ၊ တထာ နံ ရက္ခ၊ ဣမသ္မိံ တေ သတိ ဓနဿ ပရိစ္ဆေဒေါ နာမ န ဘဝိဿတိ၊ အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ဩဝဒိတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော. တတော ပဋ္ဌာယ သုရံ ပိဝန္တော ဝိစရိ. အထေကဒိဝသံ မတ္တော တံ ကုမ္ဘံ အာကာသေ ခိပိတွာ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော ဧကဝါရံ ဝိရဇ္ဈိ၊ ကုမ္ဘော ဘူမိယံ ပတိတွာ ဘိဇ္ဇိ. တတော ပဋ္ဌာယ ပုန ဒလိဒ္ဒေါ ဟုတွာ ပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ ကပါလဟတ္ထော ဘိက္ခံ စရန္တော ပရကုဋ္ဋံ နိဿာယ ကာလမကာသိ.

သတ္ထာ ဣမံ အတီတံ အာဟရိတွာ –

၁၂၁. ‘‘သဗ္ဗကာမဒဒံ ကုမ္ဘံ၊ ကုဋံ လဒ္ဓါန ဓုတ္တကော၊

ယာဝ နံ အနုပါလေတိ၊ တာဝ သော သုခမေဓတိ.

၁၂၂. ‘‘ယဒါ မတ္တော စ ဒိတ္တော စ၊ ပမာဒါ ကုမ္ဘမဗ္ဘိဒါ၊

တဒါ နဂ္ဂေါ စ ပေါတ္ထော စ၊ ပစ္ဆာ ဗာလော ဝိဟညတိ.

၁၂၃. ‘‘ဧဝမေဝ ယော ဓနံ လဒ္ဓါ၊ ပမတ္တော ပရိဘုဉ္ဇတိ၊

ပစ္ဆာ တပ္ပတိ ဒုမ္မေဓော၊ ကုဋံ ဘိတွာဝ ဓုတ္တကော’’တိ. –

ဣမာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ.

တတ္ထ သဗ္ဗကာမဒဒန္တိ သဗ္ဗေ ဝတ္ထုကာမေ ဒါတုံ သမတ္ထံ ကုမ္ဘံ. ကုဋန္တိ ကုမ္ဘဝေဝစနံ. ယာဝါတိ ယတ္တကံ ကာလံ. အနုပါလေတီတိ ယော ကောစိ ဧဝရူပံ လဘိတွာ ယာဝ ရက္ခတိ၊ တာဝ သော သုခမေဓတီတိ အတ္ထော. မတ္တော စ ဒိတ္တော စာတိ သုရာမဒေန မတ္တော ဒပ္ပေန ဒိတ္တော. ပမာဒါ ကုမ္ဘမဗ္ဘိဒါတိ ပမာဒေန ကုမ္ဘံ ဘိန္ဒိ. နဂ္ဂေါ စ ပေါတ္ထော စာတိ ကဒါစိ နဂ္ဂေါ၊ ကဒါစိ ပေါတ္ထကပိလောတိကာယ နိဝတ္ထတ္တာ ပေါတ္ထော. ဧဝမေဝါတိ ဧဝံ ဧဝ. ပမတ္တောတိ ပမာဒေန. တပ္ပတီတိ သောစတိ.

‘‘တဒါ သုရာဃဋဘေဒကော ဓုတ္တော သေဋ္ဌိဘာဂိနေယျော အဟောသိ၊ သက္ကော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုရာဃဋဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၂၉၂] ၂. သုပတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဗာရာဏသျံ၊ မဟာရာဇာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဗိမ္ဗာဒေဝိယာ သာရိပုတ္တတ္ထေရေန ဒိန္နံ ရောဟိတမစ္ဆရသံ နဝသပ္ပိမိဿကံ သာလိဘတ္တံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတအဗ္ဘန္တရဇာတကေ (ဇာ. ၁.၃.၉၁-၉၃) ဝတ္ထုသဒိသမေဝ. တဒါပိ ဟိ ထေရိယာ ဥဒရဝါတော ကုပ္ပိ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ ထေရဿ အာစိက္ခိ. ထေရော တံ အာသနသာလာယံ နိသီဒါပေတွာ ကောသလရညော နိဝေသနံ ဂန္တွာ ရောဟိတမစ္ဆရသံ နဝသပ္ပိမိဿကံ သာလိဘတ္တံ အာဟရိတွာ တဿ အဒါသိ. သော အာဟရိတွာ မာတု ထေရိယာ အဒါသိ၊ တဿာ ဘုတ္တမတ္တာယ ဥဒရဝါတော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ. ရာဇာ ပုရိသေ ပေသေတွာ ပရိဂ္ဂဏှာပေတွာ တတော ပဋ္ဌာယ ထေရိယာ တထာရူပံ ဘတ္တံ အဒါသိ. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော ဓမ္မသေနာပတိ၊ ထေရိံ ဧဝရူပေန နာမ ဘောဇနေန သန္တပ္ပေသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ သာရိပုတ္တော ရာဟုလမာတာယ ပတ္ထိတံ ဒေတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ အဒါသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာကယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော အသီတိယာ ကာကသဟဿာနံ ဇေဋ္ဌကော သုပတ္တော နာမ ကာကရာဇာ အဟောသိ၊ အဂ္ဂမဟေသီ ပနဿ သုဖဿာ နာမ ကာကီ အဟောသိ၊ သေနာပတိ သုမုခေါ နာမ. သော အသီတိယာ ကာကသဟဿေဟိ ပရိဝုတော ဗာရာဏသိံ ဥပနိဿာယ ဝသိ. သော ဧကဒိဝသံ သုဖဿံ အာဒါယ ဂေါစရံ ပရိယေသန္တော ဗာရာဏသိရညော မဟာနသမတ္ထကေန အဂမာသိ. သူဒေါ ရညော နာနာမစ္ဆမံသဝိကတိပရိဝါရံ ဘောဇနံ သမ္ပာဒေတွာ ထောကံ ဘာဇနာနိ ဝိဝရိတွာ ဥသုမံ ပလာပေန္တော အဋ္ဌာသိ. သုဖဿာ မစ္ဆမံသဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ရာဇဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုကာမာ ဟုတွာ တံ ဒိဝသံ အကထေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ‘‘ဧဟိ၊ ဘဒ္ဒေ၊ ဂေါစရာယ ဂမိဿာမာ’’တိ ဝုတ္တာ ‘‘တုမှေ ဂစ္ဆထ၊ မယှံ ဧကော ဒေါဟဠော အတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကီဒိသော ဒေါဟဠော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဗာရာဏသိရညော ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုကာမာမှိ၊ န ခေါ ပန သက္ကာ မယာ တံ လဒ္ဓုံ၊ တသ္မာ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိဿာမိ၊ ဒေဝါ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော စိန္တယမာနော နိသီဒိ. သုမုခေါ အာဂန္တွာ ‘‘ကိံ၊ မဟာရာဇ၊ အနတ္တမနောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ၊ ရာဇာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. သေနာပတိ ‘‘မာ စိန္တယိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ တေ ဥဘောပိ အဿာသေတွာ ‘‘အဇ္ဇ တုမှေ ဣဓေဝ ဟောထ၊ မယံ ဘတ္တံ အာဟရိဿာမာ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

သော ကာကေ သန္နိပါတေတွာ တံ ကာရဏံ ကထေတွာ ‘‘ဧထ ဘတ္တံ အာဟရိဿာမာ’’တိ ကာကေဟိ သဒ္ဓိံ ဗာရာဏသိံ ပဝိသိတွာ မဟာနသဿ အဝိဒူရေ ကာကေ ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂေ ကတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ အာရက္ခတ္ထာယ ဌပေတွာ သယံ အဋ္ဌဟိ ကာကယောဓေဟိ သဒ္ဓိံ မဟာနသဆဒနေ နိသီဒိ ရညော ဘတ္တဟရဏကာလံ ဩလောကယမာနော. တေ စ ကာကေ အာဟ – ‘‘အဟံ ရညော ဘတ္တေ ဟရိယမာနေ ဘာဇနာနိ ပါတေဿာမိ၊ ဘာဇနေသု ပတိတေသု မယှံ ဇီဝိတံ နတ္ထိ၊ တုမှေသု စတ္တာရော ဇနာ မုခပူရံ ဘတ္တံ၊ စတ္တာရော မစ္ဆမံသံ ဂဟေတွာ နေတွာ သုပတ္တံ သပဇာပတိကံ ကာကရာဇာနံ ဘောဇေထ၊ ‘ကဟံ သေနာပတီ’တိ ဝုတ္တေ ‘ပစ္ဆတော ဧဟိတီ’တိ ဝဒေယျာထာ’’တိ. အထ သူဒေါ ရညော ဘောဇနဝိကတိံ သမ္ပာဒေတွာ ကာဇေန ဂဟေတွာ ရာဇကုလံ ပါယာသိ. တဿ ရာဇင်္ဂဏံ ဂတကာလေ ကာကသေနာပတိ ကာကာနံ သညံ ဒတွာ သယံ ဥပ္ပတိတွာ ဘတ္တဟာရကဿ ဥရေ နိသီဒိတွာ နခပဉ္ဇရေန ပဟရိတွာ ကဏယဂ္ဂသဒိသေန တုဏ္ဍေန နာသဂ္ဂမဿ အဘိဟန္တွာ ဥဋ္ဌာယ ဒွီဟိ ပက္ခေဟိ မုခမဿ ပိဒဟိ. ရာဇာ မဟာတလေ စင်္ကမန္တော မဟာဝါတပါနေန ဩလောကေတွာ တံ ကာကဿ ကိရိယံ ဒိသွာ ဘတ္တဟာရကဿ သဒ္ဒံ ဒတွာ ‘‘ဘော ဘတ္တကာရက၊ ဘာဇနာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ကာကမေဝ ဂဏှာ’’တိ အာဟ. သော ဘာဇနာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ကာကံ ဒဠှံ ဂဏှိ. ရာဇာပိ နံ ‘‘ဣတော ဧဟီ’’တိ အာဟ.

တသ္မိံ ခဏေ ကာကာ အာဂန္တွာ အတ္တနော ပဟောနကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေသံ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ ဂဟေတွာ အဂမိံသု. တတော သေသာ အာဂန္တွာ သေသံ ဘုဉ္ဇိံသု. တေပိ အဋ္ဌ ဇနာ ဂန္တွာ ရာဇာနံ သပဇာပတိကံ ဘောဇေသုံ၊ သုဖဿာယ ဒေါဟဠော ဝူပသမိ. ဘတ္တဟာရကော ကာကံ ရညော ဥပနေသိ. အထ နံ ရာဇာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဘော ကာက၊ တွံ မမဉ္စ န လဇ္ဇိ၊ ဘတ္တဟာရကဿ စ နာသံ ခဏ္ဍေသိ၊ ဘတ္တဘာဇနာနိ စ ဘိန္ဒိ၊ အတ္တနော စ ဇီဝိတံ န ရက္ခိ၊ ကသ္မာ ဧဝရူပံ ကမ္မမကာသီ’’တိ? ကာကော ‘‘မဟာရာဇ၊ အမှာကံ ရာဇာ ဗာရာဏသိံ ဥပနိဿာယ ဝသတိ၊ အဟမဿ သေနာပတိ၊ တဿ သုဖဿာ နာမ ဘရိယာ ဒေါဟဠိနီ တုမှာကံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုကာမာ၊ ရာဇာ တဿာ ဒေါဟဠံ မယှံ အာစိက္ခိ. အဟံ တတ္ထေဝ မမ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတွာ အာဂတော၊ ဣဒါနိ မေ တဿာ ဘောဇနံ ပေသိတံ၊ မယှံ မနောရထော မတ္ထကံ ပတ္တော၊ ဣမိနာ ကာရဏေန မယာ ဧဝရူပံ ကမ္မံ ကတ’’န္တိ ဒီပေန္တော ဣမာ ဂါထာ အာဟ.

၁၂၄. ‘‘ဗာရာဏသျံ မဟာရာဇ၊ ကာကရာဇာ နိဝါသကော၊

အသီတိယာ သဟဿေဟိ၊ သုပတ္တော ပရိဝါရိတော.

၁၂၅. ‘‘တဿ ဒေါဟဠိနီ ဘရိယာ၊ သုဖဿာ ဘက္ခိတုမိစ္ဆတိ၊

ရညော မဟာနသေ ပက္ကံ၊ ပစ္စဂ္ဃံ ရာဇဘောဇနံ.

၁၂၆. ‘‘တေသာဟံ ပဟိတော ဒူတော၊ ရညော စမှိ ဣဓာဂတော၊

ဘတ္တု အပစိတိံ ကုမ္မိ၊ နာသာယမကရံ ဝဏ’’န္တိ.

တတ္ထ ဗာရာဏသျန္တိ ဗာရာဏသိယံ. နိဝါသကောတိ နိဗဒ္ဓဝသနကော. ပက္ကန္တိ နာနပ္ပကာရေန သမ္ပာဒိတံ. ကေစိ ‘‘သိဒ္ဓ’’န္တိ သဇ္ဈာယန္တိ. ပစ္စဂ္ဃန္တိ အဗ္ဘုဏှံ အပါရိဝါသိကံ၊ မစ္ဆမံသဝိကတီသု ဝါ ပစ္စေကံ မဟဂ္ဃံ ဧတ္ထာတိ ပစ္စဂ္ဃံ. တေသာဟံ ပဟိတော ဒူတော၊ ရညော စမှိ ဣဓာဂတောတိ တေသံ ဥဘိန္နမ္ပိ အဟံ ဒူတော အာဏတ္တိကရော ရညော စ အမှိ ပဟိတော၊ တသ္မာ ဣဓ အာဂတောတိ အတ္ထော. ဘတ္တု အပစိတိံ ကုမ္မီတိ သွာဟံ ဧဝံ အာဂတော အတ္တနော ဘတ္တု အပစိတိံ သက္ကာရသမ္မာနံ ကရောမိ. နာသာယမကရံ ဝဏန္တိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမိနာ ကာရဏေန တုမှေ စ အတ္တနော စ ဇီဝိတံ အဂဏေတွာ ဘတ္တဘာဇနံ ပါတာပေတုံ ဘတ္တဟာရကဿ နာသာယ မုခတုဏ္ဍကေန ဝဏံ အကာသိံ၊ မယာ အတ္တနော ရညော အပစိတိ ကတာ၊ ဣဒါနိ တုမှေ ယံ ဣစ္ဆထ၊ တံ ဒဏ္ဍံ ကရောထာတိ.

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘မယံ တာဝ မနုဿဘူတာနံ မဟန္တံ ယသံ ဒတွာ အမှာကံ သုဟဇ္ဇေ ကာတုံ န သက္ကောမ၊ ဂါမာဒီနိ ဒဒမာနာပိ အမှာကံ ဇီဝိတဒါယကံ န လဘာမ၊ အယံ ကာကော သမာနော အတ္တနော ရညော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇတိ၊ အတိဝိယ သပ္ပုရိသော မဓုရဿရော ဓမ္မကထိကော’’တိ ဂုဏေသု ပသီဒိတွာ တံ သေတစ္ဆတ္တေန ပူဇေသိ. သော အတ္တနာ လဒ္ဓေန သေတစ္ဆတ္တေန ရာဇာနမေဝ ပူဇေတွာ ဗောဓိသတ္တဿ ဂုဏေ ကထေသိ. ရာဇာ နံ ပက္ကောသာပေတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ဥဘိန္နမ္ပိ တေသံ အတ္တနော ဘောဇနနိယာမေန ဘတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ၊ သေသကာကာနံ ဒေဝသိကံ ဧကံ တဏ္ဍုလမ္ဗဏံ ပစာပေသိ၊ သယဉ္စ ဗောဓိသတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဘယံ ဒတွာ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခိ. သုပတ္တကာကောဝါဒေါ ပန သတ္တ ဝဿသတာနိ ပဝတ္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ၊ သုမုခေါ သေနာပတိ သာရိပုတ္တော၊ သုဖဿာ ရာဟုလမာတာ၊ သုပတ္တော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သုပတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၂၉၃] ၃. ကာယနိဗ္ဗိန္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဖုဋ္ဌဿ မေတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ပုရိသံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သာဝတ္ထိယံ ကိရေကော ပုရိသော ပဏ္ဍုရောဂေန အဋ္ဋိတော ဝေဇ္ဇေဟိ ပဋိက္ခိတ္တော. ပုတ္တဒါရောပိဿ ‘‘ကော ဣမံ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ သက္ကောတီ’’တိ စိန္တေသိ. တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစာဟံ ဣမမှာ ရောဂါ ဝုဋ္ဌဟိဿာမိ၊ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ. သော ကတိပါဟေနေဝ ကိဉ္စိ သပ္ပါယံ လဘိတွာ အရောဂေါ ဟုတွာ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သော သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော နာမ ပဏ္ဍုရောဂီ ‘ဣမမှာ ရောဂါ ဝုဋ္ဌိတော ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ စိန္တေတွာ ပဗ္ဗဇိတော စေဝ အရဟတ္တဉ္စ ပတ္တော’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ. ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနိ အယမေဝ၊ ပုဗ္ဗေ ပဏ္ဍိတာပိ ဧဝံ ဝတွာ ရောဂါ ဝုဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇိတွာ အတ္တနော ဝုဍ္ဎိမကံသူ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေတွာ ဝသန္တော ပဏ္ဍုရောဂီ အဟောသိ. ဝေဇ္ဇာပိ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ နာသက္ခိံသု၊ ပုတ္တဒါရောပိဿ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ. သော ‘‘ဣမမှာ ရောဂါ ဝုဋ္ဌိတော ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ကိဉ္စိဒေဝ သပ္ပါယံ လဘိတွာ အရောဂေါ ဟုတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ ဥပ္ပါဒေတွာ ဈာနသုခေန ဝိဟရန္တော ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ ဧဝရူပံ သုခံ နာမ နာလတ္ထ’’န္တိ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ဣမာ ဂါထာ အာဟ –

၁၂၇. ‘‘ဖုဋ္ဌဿ မေ အညတရေန ဗျာဓိနာ၊ ရောဂေန ဗာဠှံ ဒုခိတဿ ရုပ္ပတော၊

ပရိသုဿတိ ခိပ္ပမိဒံ ကဠေဝရံ၊ ပုပ္ဖံ ယထာ ပံသုနိ အာတပေ ကတံ.

၁၂၈. ‘‘အဇညံ ဇညသင်္ခါတံ၊ အသုစိံ သုစိသမ္မတံ၊

နာနာကုဏပပရိပူရံ၊ ဇညရူပံ အပဿတော.

၁၂၉. ‘‘ဓိရတ္ထုမံ အာတုရံ ပူတိကာယံ၊ ဇေဂုစ္ဆိယံ အဿုစိံ ဗျာဓိဓမ္မံ၊

ယတ္ထပ္ပမတ္တာ အဓိမုစ္ဆိတာ ပဇာ၊ ဟာပေန္တိ မဂ္ဂံ သုဂတူပပတ္တိယာ’’တိ.

တတ္ထ အညတရေနာတိ အဋ္ဌနဝုတိယာ ရောဂေသု ဧကေန ပဏ္ဍုရောဂဗျာဓိနာ. ရောဂေနာတိ ရုဇ္ဇနသဘာဝတ္တာ ဧဝံလဒ္ဓနာမေန. ရုပ္ပတောတိ ဃဋ္ဋိယမာနဿ ပီဠိယမာနဿ. ပံသုနိ အာတပေ ကတန္တိ ယထာ အာတပေ တတ္တဝါလိကာယ ဌပိတံ သုခုမပုပ္ဖံ ပရိသုဿေယျ၊ ဧဝံ ပရိသုဿတီတိ အတ္ထော.

အဇညံ ဇညသင်္ခါတန္တိ ပဋိကူလံ အမနာပမေဝ ဗာလာနံ မနာပန္တိ သင်္ခံ ဂတံ. နာနာကုဏပပရိပူရန္တိ ကေသာဒီဟိ ဒွတ္တိံသာယ ကုဏပေဟိ ပရိပုဏ္ဏံ. ဇညရူပံ အပဿတောတိ အပဿန္တဿ အန္ဓဗာလပုထုဇ္ဇနဿ မနာပံ သာဓုရူပံ ပရိဘောဂသဘာဝံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ ‘‘အက္ခိမှာ အက္ခိဂူထကော’’တိအာဒိနာ နယေန ပကာသိတော အသုဘသဘာဝေါ ဗာလာနံ န ဥပဋ္ဌာတိ.

အာတုရန္တိ နိစ္စဂိလာနံ. အဓိမုစ္ဆိတာတိ ကိလေသမုစ္ဆာယ အတိဝိယ မုစ္ဆိတာ. ပဇာတိ အန္ဓဗာလပုထုဇ္ဇနာ. ဟာပေန္တိ မဂ္ဂံ သုဂတူပပတ္တိယာတိ ဣမသ္မိံ ပူတိကာယေ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ဟုတွာ အပါယမဂ္ဂံ ပူရေန္တာ ဒေဝမနုဿဘေဒါယ သုဂတိဥပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ပရိဟာပေန္တိ.

ဣတိ မဟာသတ္တော နာနပ္ပကာရေန အသုစိဘာဝဉ္စ နိစ္စာတုရဘာဝဉ္စ ပရိဂ္ဂဏှန္တော ကာယေ နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ ယာဝဇီဝံ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဗဟုဇနာ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသု. ‘‘တဒါ တာပသော အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကာယနိဗ္ဗိန္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၂၉၄] ၄. ဇမ္ဗုခါဒကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကောယံ ဗိန္ဒုဿရော ဝဂ္ဂူတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တော ဒေဝဒတ္တကောကာလိကေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တဒါ ဟိ ဒေဝဒတ္တေ ပရိဟီနလာဘသက္ကာရေ ကောကာလိကော ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဒေဝဒတ္တတ္ထေရော နာမ မဟာသမ္မတပဝေဏိယာ ဩက္ကာကရာဇဝံသေ ဇာတော အသမ္ဘိန္နခတ္တိယဝံသေ ဝဍ္ဎိတော တိပိဋကဓရော ဈာနလာဘီ မဓုရကထော ဓမ္မကထိကော၊ ဒေထ ကရောထ ထေရဿာ’’တိ ဒေဝဒတ္တဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဒေဝဒတ္တောပိ ‘‘ကောကာလိကော ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏကုလာ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတော ဗဟုဿုတော ဓမ္မကထိကော၊ ဒေထ ကရောထ ကောကာလိကဿာ’’တိ ကောကာလိကဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဣတိ တေ အညမညဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိတွာ ကုလဃရေသု ဘုဉ္ဇန္တာ ဝိစရန္တိ. အထေကဒိဝသံ ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော ဒေဝဒတ္တကောကာလိကာ၊ အညမညဿ အဘူတဂုဏကထံ ကထေတွာ ဘုဉ္ဇန္တာ ဝိစရန္တီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ တေ အညမညဿ အဘူတဂုဏကထံ ကထေတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ပုဗ္ဗေပေဝံ ဘုဉ္ဇိံသုယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အညတရသ္မိံ ဇမ္ဗုဝနသဏ္ဍေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တတြေကော ကာကော ဇမ္ဗုသာခါယ နိသိန္နော ဇမ္ဗုပက္ကာနိ ခါဒတိ. အထေကော သိင်္ဂါလော အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော ကာကံ ဒိသွာ ‘‘ယံနူနာဟံ ဣမဿ အဘူတဂုဏကထံ ကထေတွာ ဇမ္ဗူနိ ခါဒေယျ’’န္တိ တဿ ဝဏ္ဏံ ကထေန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၀. ‘‘ကောယံ ဗိန္ဒုဿရော ဝဂ္ဂု၊ သရဝန္တာနမုတ္တမော၊

အစ္စုတော ဇမ္ဗုသာခါယ၊ မောရစ္ဆာပေါဝ ကူဇတီ’’တိ.

တတ္ထ ဗိန္ဒုဿရောတိ ဗိန္ဒုနာ အဝိသာရေန ပိဏ္ဍိတေန သရေန သမန္နာဂတော. ဝဂ္ဂူတိ မဓုရသဒ္ဒေါ. အစ္စုတောတိ န စုတော သန္နိသိန္နော. မောရစ္ဆာပေါဝ ကူဇတီတိ တရုဏမောရောဝ မနာပေန သဒ္ဒေန ‘‘ကော နာမေသော ကူဇတီ’’တိ ဝဒတိ.

အထ နံ ကာကော ပဋိပသံသန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၃၁. ‘‘ကုလပုတ္တောဝ ဇာနာတိ၊ ကုလပုတ္တံ ပသံသိတုံ၊

ဗျဂ္ဃစ္ဆာပသရီဝဏ္ဏ၊ ဘုဉ္ဇ သမ္မ ဒဒါမိ တေ’’တိ.

တတ္ထ ဗျဂ္ဃစ္ဆာပသရီဝဏ္ဏာတိ တွံ အမှာကံ ဗျဂ္ဃပေါတကသမာနဝဏ္ဏောဝ ခါယသိ၊ တေန တံ ဝဒါမိ အမ္ဘော ဗျဂ္ဃစ္ဆာပသရီဝဏ္ဏ. ဘုဉ္ဇ၊ သမ္မ၊ ဒဒါမိ တေတိ ဝယဿ ယာဝဒတ္ထံ ဇမ္ဗုပက္ကာနိ ခါဒ၊ အဟံ တေ ဒဒါမီတိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ဇမ္ဗုသာခံ စာလေတွာ ဖလာနိ ပါတေသိ. အထ တသ္မိံ ဇမ္ဗုရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ တေ ဥဘောပိ အဘူတဂုဏကထံ ကထေတွာ ဇမ္ဗူနိ ခါဒန္တေ ဒိသွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၃၂. ‘‘စိရဿံ ဝတ ပဿာမိ၊ မုသာဝါဒီ သမာဂတေ၊

ဝန္တာဒံ ကုဏပါဒဉ္စ၊ အညမညံ ပသံသကေ’’တိ.

တတ္ထ ဝန္တာဒန္တိ ပရေသံ ဝန္တဘတ္တခါဒကံ ကာကံ. ကုဏပါဒဉ္စာတိ ကုဏပခါဒကံ သိင်္ဂါလဉ္စ.

ဣမဉ္စ ပန ဂါထံ ဝတွာ သာ ဒေဝတာ ဘေရဝရူပါရမ္မဏံ ဒဿေတွာ တေ တတော ပလာပေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သိင်္ဂါလော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ကာကော ကောကာလိကော၊ ရုက္ခဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဇမ္ဗုခါဒကဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၂၉၅] ၅. အန္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဥသဘဿေဝ တေ ခန္ဓောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော တေယေဝ ဒွေ ဇနေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ပုရိမသဒိသမေဝ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ ဂါမူပစာရေ ဧရဏ္ဍရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဒါ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ မတံ ဇရဂ္ဂဝံ နိက္ကဍ္ဎိတွာ ဂါမဒွါရေ ဧရဏ္ဍဝနေ ဆဍ္ဍေသုံ. ဧကော သိင်္ဂါလော အာဂန္တွာ တဿ မံသံ ခါဒိ. ဧကော ကာကော အာဂန္တွာ ဧရဏ္ဍေ နိလီနော တံ ဒိသွာ ‘‘ယံနူနာဟံ ဧတဿ အဘူတဂုဏကထံ ကထေတွာ မံသံ ခါဒေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၃. ‘‘ဥသဘဿေဝ တေ ခန္ဓော၊ သီဟဿေဝ ဝိဇမ္ဘိတံ၊

မိဂရာဇ နမော တျတ္ထု၊ အပိ ကိဉ္စိ လဘာမသေ’’တိ.

တတ္ထ နမော တျတ္ထူတိ နမော တေ အတ္ထု.

တံ သုတွာ သိင်္ဂါလော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၃၄. ‘‘ကုလပုတ္တောဝ ဇာနာတိ၊ ကုလပုတ္တံ ပသံသိတုံ၊

မယူရဂီဝသင်္ကာသ၊ ဣတော ပရိယာဟိ ဝါယသာ’’တိ.

တတ္ထ ဣတော ပရိယာဟီတိ ဧရဏ္ဍတော ဩတရိတွာ ဣတော ယေနာဟံ၊ တေနာဂန္တွာ မံသံ ခါဒါတိ ဝဒတိ.

တံ တေသံ ကိရိယံ ဒိသွာ ရုက္ခဒေဝတာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၃၅. ‘‘မိဂါနံ သိင်္ဂါလော အန္တော၊ ပက္ခီနံ ပန ဝါယသော၊

ဧရဏ္ဍော အန္တော ရုက္ခာနံ၊ တယော အန္တာ သမာဂတာ’’တိ.

တတ္ထ အန္တောတိ ဟီနော လာမကော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သိင်္ဂါလော ဒေဝဒတ္တော အဟောသိ၊ ကာကော ကောကာလိကော၊ ရုက္ခဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

အန္တဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ.

[၂၉၆] ၆. သမုဒ္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကော နာယန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥပနန္ဒတ္ထေရံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ဟိ မဟဂ္ဃသော မဟာတဏှော အဟောသိ၊ သကဋပူရေဟိ ပစ္စယေဟိပိ သန္တပ္ပေတုံ န သက္ကာ. ဝဿူပနာယိကကာလေ ဒွီသု တီသု ဝိဟာရေသု ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ဧကသ္မိံ ဥပါဟနေ ဌပေတိ၊ ဧကသ္မိံ ကတ္တရယဋ္ဌိံ၊ ဧကသ္မိံ ဥဒကတုမ္ဗံ. ဧကသ္မိံ သယံ ဝသတိ၊ ဇနပဒဝိဟာရံ ဂန္တွာ ပဏီတပရိက္ခာရေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အရိယဝံသကထံ ကထေတွာ တေသံ ပံသုကူလာနိ ဂါဟာပေတွာ တေသံ စီဝရာနိ ဂဏှာတိ၊ မတ္တိကာပတ္တေ ဂါဟာပေတွာ မနာပမနာပေ ပတ္တေ ထာလကာနိ စ ဂဟေတွာ ယာနကံ ပူရေတွာ ဇေတဝနံ အာဂစ္ဆတိ. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော မဟဂ္ဃသော မဟိစ္ဆော အညေသံ ပဋိပတ္တိံ ကထေတွာ သမဏပရိက္ခာရေန ယာနကံ ပူရေတွာ အာဂစ္ဆတီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အယုတ္တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပနန္ဒေန ကတံ ပရေသံ အရိယဝံသကထံ ကထေန္တေန၊ ပဌမတရဉှိ အတ္တနာ အပ္ပိစ္ဆေန ဟုတွာ ပစ္ဆာ ပရေသံ အရိယဝံသံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

‘‘အတ္တာနမေဝ ပဌမံ၊ ပတိရူပေ နိဝေသယေ၊

အထညမနုသာသေယျ၊ န ကိလိဿေယျ ပဏ္ဍိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၈) –

ဣမံ ဓမ္မပဒေ ဂါထံ ဒေသေတွာ ဥပနန္ဒံ ဂရဟိတွာ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ ဥပနန္ဒော မဟိစ္ဆော၊ ပုဗ္ဗေ မဟာသမုဒ္ဒေပိ ဥဒကံ ရက္ခိတဗ္ဗံ မညီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သမုဒ္ဒဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. အထေကော ကာကော သမုဒ္ဒဿ ဥပရိဘာဂေ ဝိစရန္တော ‘‘သမုဒ္ဒေ ဥဒကံ ပမာဏေန ပိဝထ၊ ရက္ခန္တာ ပိဝထာ’’တိ မစ္ဆသံဃသကုဏသံဃေ ဝါရေန္တော ဝါရေန္တော စရတိ. တံ ဒိသွာ သမုဒ္ဒဒေဝတာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၃၆. ‘‘ကော နာယံ လောဏတောယသ္မိံ၊ သမန္တာ ပရိဓာဝတိ၊

မစ္ဆေ မကရေ စ ဝါရေတိ၊ ဦမီသု စ ဝိဟညတီ’’တိ.

တတ္ထ ကော နာယန္တိ ကော နု အယံ.

တံ သုတွာ သမုဒ္ဒကာကော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၃၇. ‘‘အနန္တပါယီ သကုဏော၊ အတိတ္တောတိ ဒိသာသုတော၊

သမုဒ္ဒံ ပါတုမိစ္ဆာမိ၊ သာဂရံ သရိတံပတိ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – အဟံ အနန္တသာဂရံ ပါတုမိစ္ဆာမိ၊ တေနမှိ အနန္တပါယီ နာမ သကုဏော မဟတိယာပိ အပူရဏိယာ တဏှာယ သမန္နာဂတတ္တာ အတိတ္တောတိပိ အဟံ ဒိသာသု သုတော ဝိဿုတော ပါကဋော၊ သွာဟံ ဣမံ သကလသမုဒ္ဒံ သုန္ဒရာနံ ရတနာနံ အာကရတ္တာ သာဂရေန ဝါ ခတတ္တာ သာဂရံ သရိတာနံ ပတိဘာဝေန သရိတံပတိံ ပါတုမိစ္ဆာမီတိ.

တံ သုတွာ သမုဒ္ဒဒေဝတာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၃၈. ‘‘သော အယံ ဟာယတိ စေဝ၊ ပူရတေ စ မဟောဒဓိ၊

နာဿ နာယတိ ပီတန္တော၊ အပေယျော ကိရ သာဂရော’’တိ.

တတ္ထ သော အယံ ဟာယတိ စေဝါတိ ဥဒကဿ ဩသက္ကနဝေလာယ ဟာယတိ၊ နိက္ခမနဝေလာယ ပူရတိ. နာဿ နာယတီတိ အဿ မဟာသမုဒ္ဒဿ သစေပိ နံ သကလလောကော ပိဝေယျ၊ တထာပိ ‘‘ဣတော ဧတ္တကံ နာမ ဥဒကံ ပီတ’’န္တိ ပရိယန္တော န ပညာယတိ. အပေယျော ကိရာတိ ဧသော ကိရ သာဂရော န သက္ကာ ကေနစိ ဥဒကံ ခေပေတွာ ပါတုန္တိ.

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သာ ဘေရဝရူပါရမ္မဏံ ဒဿေတွာ သမုဒ္ဒကာကံ ပလာပေသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သမုဒ္ဒကာကော ဥပနန္ဒော အဟောသိ၊ ဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သမုဒ္ဒဇာတကဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ.

[၂၉၇] ၇. ကာမဝိလာပဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စေ သကုဏ ဍေမာနာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပုရာဏဒုတိယိကာပလောဘနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ပုပ္ဖရတ္တဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁.၁၄၇) ကထိတံ၊ အတီတဝတ္ထု ဣန္ဒြိယဇာတကေ (ဇာ. ၁.၈.၆၀ အာဒယော) အာဝိဘဝိဿတိ. တံ ပန ပုရိသံ ဇီဝန္တံ သူလေ ဥတ္တာသေသုံ. သော တတ္ထ နိသိန္နော အာကာသေန ဂစ္ဆန္တံ ဧကံ ကာကံ ဒိသွာ တာဝခရမ္ပိ တံ ဝေဒနံ အဂဏေတွာ ပိယဘရိယာယ သာသနံ ပေသေတုံ ကာကံ အာမန္တေန္တော ဣမာ ဂါထာ အာဟ –

၁၃၉. ‘‘ဥစ္စေ သကုဏ ဍေမာန၊ ပတ္တယာန ဝိဟင်္ဂမ၊

ဝဇ္ဇာသိ ခေါ တွံ ဝါမူရုံ၊ စိရံ ခေါ သာ ကရိဿတိ.

၁၄၀. ‘‘ဣဒံ ခေါ သာ န ဇာနာတိ၊ အသိံ သတ္တိဉ္စ ဩဍ္ဍိတံ၊

သာ စဏ္ဍီ ကာဟတိ ကောဓံ၊ တံ မေ တပတိ နော ဣဒံ.

၁၄၁. ‘‘ဧသ ဥပ္ပလသန္နာဟော၊ နိက္ခဉ္စုဿီသကောဟိတံ၊

ကာသိကဉ္စ မုဒုံ ဝတ္ထံ၊ တပ္ပေတု ဓနိကာ ပိယာ’’တိ.

တတ္ထ ဍေမာနာတိ ဂစ္ဆမာန စရမာန. ပတ္တယာနာတိ တမေဝါလပတိ၊ တထာ ဝိဟင်္ဂမာတိ. သော ဟိ ပတ္တေဟိ ယာနံ ကတွာ ဂမနတော ပတ္တယာနော၊ အာကာသေ ဂမနတော ဝိဟင်္ဂမော. ဝဇ္ဇာသီတိ ဝဒေယျာသိ. ဝါမူရုန္တိ ကဒလိက္ခန္ဓသမာနဦရုံ၊ မမ သူလေ နိသိန္နဘာဝံ ဝဒေယျာသိ. စိရံ ခေါ သာ ကရိဿတီတိ သာ ဣမံ ပဝတ္တိံ အဇာနမာနာ မမ အာဂမနံ စိရံ ကရိဿတိ၊ ‘‘စိရံ မေ ဂတဿ ပိယဿ န စ အာဂစ္ဆတီ’’တိ ဧဝံ စိန္တေဿတီတိ အတ္ထော.

အသိံ သတ္တိဉ္စာတိ အသိသမာနတာယ သတ္တိသမာနတာယ စ သူလမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. တဉှိ တဿ ဥတ္တာသနတ္ထာယ ဩဍ္ဍိတံ ဌပိတံ. စဏ္ဍီတိ ကောဓနာ. ကာဟတိ ကောဓန္တိ ‘‘အတိစိရာယတီ’’တိ မယိ ကောဓံ ကရိဿတိ. တံ မေ တပတီတိ တံ တဿာ ကုဇ္ဈနံ မံ တပတိ. နော ဣဒန္တိ ဣဓ ပန ဣဒံ သူလံ မံ န တပတီတိ ဒီပေတိ.

‘‘ဧသ ဥပ္ပလသန္နာဟော’’တိအာဒီဟိ ဃရေ ဥဿီသကေ ဌပိတံ အတ္တနော ဘဏ္ဍံ အာစိက္ခတိ. တတ္ထ ဥပ္ပလသန္နာဟောတိ ဥပ္ပလော စ သန္နာဟော စ ဥပ္ပလသန္နာဟော၊ ဥပ္ပလသဒိသော ကဏယော စ သန္နာဟကော စာတိ အတ္ထော. နိက္ခဉ္စာတိ ပဉ္စဟိ သုဝဏ္ဏေဟိ ကတံ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကံ. ကာသိကဉ္စ မုဒု ဝတ္ထန္တိ မုဒုံ ကာသိကသာဋကယုဂံ သန္ဓာယာဟ. ဧတ္တကံ ကိရ တေန ဥဿီသကေ နိက္ခိတ္တံ. တပ္ပေတု ဓနိကာ ပိယာတိ ဧတံ သဗ္ဗံ ဂဟေတွာ သာ မမ ပိယာ ဓနတ္ထိကာ ဣမိနာ ဓနေန တပ္ပေတု ပူရေတု၊ သန္တုဋ္ဌာ ဟောတူတိ.

ဧဝံ သော ပရိဒေဝမာနောဝ ကာလံ ကတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဥက္ကဏ္ဌိတဘိက္ခု၊ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. ‘‘တဒါ ဘရိယာ ဧတရဟိ ဘရိယာ အဟောသိ၊ ယေန ပန ဒေဝပုတ္တေန တံ ကာရဏံ ဒိဋ္ဌံ၊ သော အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကာမဝိလာပဇာတကဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ.

[၂၉၈] ၈. ဥဒုမ္ဗရဇာတကဝဏ္ဏနာ

ဥဒုမ္ဗရာ စိမေ ပက္ကာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ အညတရသ္မိံ ပစ္စန္တဂါမကေ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဝသတိ. ရမဏီယော ဝိဟာရော ပိဋ္ဌိပါသာဏေ နိဝိဋ္ဌော၊ မန္ဒံ သမ္မဇ္ဇနဋ္ဌာနံ ဥဒကဖာသုကံ၊ ဂေါစရဂါမော နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ၊ သမ္ပိယာယမာနာ မနုဿာ ဘိက္ခံ ဒေန္တိ. အထေကော ဘိက္ခု စာရိကံ စရမာနော တံ ဝိဟာရံ ပါပုဏိ. နေဝါသိကော တဿ အာဂန္တုကဝတ္တံ ကတွာ ပုနဒိဝသေ တံ အာဒါယ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. မနုဿာ ပဏီတံ ဘိက္ခံ ဒတွာ သွာတနာယ နိမန္တယိံသု. အာဂန္တုကော ကတိပါဟံ ဘုဉ္ဇိတွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧကေနုပါယေန ဣမံ ဘိက္ခုံ ဝဉ္စေတွာ နိက္ကဍ္ဎိတွာ ဣမံ ဝိဟာရံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. အထ နံ ထေရူပဋ္ဌာနံ အာဂတံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော၊ ဗုဒ္ဓူပဋ္ဌာနံ နာကာသီ’’တိ? ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ ဝိဟာရံ ပဋိဇဂ္ဂန္တော နတ္ထိ၊ တေနမှိ န ဂတပုဗ္ဗော’’တိ. ‘‘ယာဝ တွံ ဗုဒ္ဓူပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာဂစ္ဆသိ၊ တာဝါဟံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ နေဝါသိကော ‘‘ယာဝ မမာဂမနာ ထေရေ မာ ပမဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ မနုဿာနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

တတော ပဋ္ဌာယ အာဂန္တုကော ‘‘တဿ နေဝါသိကဿ အယဉ္စ အယဉ္စ ဒေါသော’’တိ တေ မနုဿေ ပရိဘိန္ဒိ. ဣတရောပိ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပုနာဂတော၊ အထဿ သော သေနာသနံ န အဒါသိ. သော ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ ပိဏ္ဍာယ ဂါမံ ပါဝိသိ၊ မနုဿာ သာမီစိမတ္တမ္ပိ န ကရိံသု. သော ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ ပုန ဇေတဝနံ ဂန္တွာ တံ ကာရဏံ ဘိက္ခူနံ အာရောစေသိ. တေ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကော ကိရ ဘိက္ခု အသုကံ ဘိက္ခုံ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎိတွာ သယံ တတ္ထ ဝသီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ သော ဣမံ ဝသနဋ္ဌာနာ နိက္ကဍ္ဎိယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော အရညေ ရုက္ခဒေဝတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တတ္ထ ဝဿာနေ သတ္တသတ္တာဟံ ဒေဝေါ ဝဿိ. အထေကော ရတ္တမုခခုဒ္ဒကမက္ကဋော ဧကိဿာ အနောဝဿိကာယ ပါသာဏဒရိယာ ဝသမာနော ဧကဒိဝသံ ဒရိဒွါရေ အတေမနဋ္ဌာနေ သုခေန နိသီဒိ. တတ္ထ ဧကော ကာဠမုခမဟာမက္ကဋော တိန္တော သီတေန ပီဠိယမာနော ဝိစရန္တော တံ တထာနိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘ဥပါယေန နံ နီဟရိတွာ ဧတ္ထ ဝသိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ကုစ္ဆိံ ဩလမ္ဗေတွာ သုဟိတာကာရံ ဒဿေတွာ တဿ ပုရတော ဌတွာ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄၂. ‘‘ဥဒုမ္ဗရာ စိမေ ပက္ကာ၊ နိဂြောဓာ စ ကပိတ္ထနာ၊

ဧဟိ နိက္ခမ ဘုဉ္ဇဿု၊ ကိံ ဇိဃစ္ဆာယ မိယျသီ’’တိ.

တတ္ထ ကပိတ္ထနာတိ ပိလက္ခာ. ဧဟိ နိက္ခမာတိ ဧတေ ဥဒုမ္ဗရာဒယော ဖလဘာရနမိတာ၊ အဟမ္ပိ ခါဒိတွာ သုဟိတော အာဂတောသ္မိ၊ တွမ္ပိ ဂစ္ဆ ဘုဉ္ဇဿူတိ.

သောပိ တဿ ဝစနံ သုတွာ သဒ္ဒဟိတွာ ဖလာနိ ခါဒိတုကာမော နိက္ခမိတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရိတွာ ကိဉ္စိ အလဘန္တော ပုနာဂန္တွာ တံ အန္တောပါသာဏဒရိယံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘ဝဉ္စေဿာမိ န’’န္တိ တဿ ပုရတော ဌတွာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄၃. ‘‘ဧဝံ သော သုဟိတော ဟောတိ၊ ယော ဝုဍ္ဎမပစာယတိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ သုဟိတော၊ ဒုမပက္ကာနိ မာသိတော’’တိ.

တတ္ထ ဒုမပက္ကာနိ မာသိတောတိ ဥဒုမ္ဗရာဒီနိ ရုက္ခဖလာနိ ခါဒိတွာ အသိတော ဓာတော သုဟိတော.

တံ သုတွာ မဟာမက္ကဋော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄၄. ‘‘ယံ ဝနေဇော ဝနေဇဿ၊ ဝဉ္စေယျ ကပိနော ကပိ၊

ဒဟရော ကပိ သဒ္ဓေယျ၊ န ဟိ ဇိဏ္ဏော ဇရာကပီ’’တိ.

တဿတ္ထော – ယံ ဝနေ ဇာတော ကပိ ဝနေ ဇာတဿ ကပိနော ဝဉ္စနံ ကရေယျ၊ တံ တယာ သဒိသော ဒဟရော ဝါနရော သဒ္ဒဟေယျ၊ မာဒိသော ပန ဇိဏ္ဏော ဇရာကပိ မဟလ္လကမက္ကဋော န ဟိ သဒ္ဒဟေယျ၊ သတက္ခတ္တုမ္ပိ ဘဏန္တဿ တုမှာဒိသဿ န သဒ္ဒဟတိ. ဣမသ္မိဉှိ ဟိမဝန္တပဒေသေ သဗ္ဗံ ဖလာဖလံ ဝဿေန ကိလိန္နံ ပတိတံ၊ ပုန တဝ ဣဒံ ဌာနံ နတ္ထိ၊ ဂစ္ဆာတိ. သော တတောဝ ပက္ကာမိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ခုဒ္ဒကမက္ကဋော နေဝါသိကော အဟောသိ၊ ကာဠမဟာမက္ကဋော အာဂန္တုကော၊ ရုက္ခဒေဝတာ ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ဥဒုမ္ဗရဇာတကဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ.

[၂၉၉] ၉. ကောမာရပုတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပုရေ တုဝန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ပုဗ္ဗာရာမေ ဝိဟရန္တော ကေဠိသီလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တေ ကိရ ဘိက္ခူ သတ္ထရိ ဥပရိပါသာဒေ ဝိဟရန္တေ ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ ဒိဋ္ဌသုတာဒီနိ ကထေန္တာ ကလဟဉ္စ ပရိဘာသဉ္စ ကရောန္တာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေတွာ ‘‘ဧတေ ဘိက္ခူ သံဝေဇေဟီ’’တိ အာဟ. ထေရော အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကေန ပါသာဒထုပိကံ ပဟရိတွာ ယာဝ ဥဒကပရိယန္တာ ပါသာဒံ ကမ္ပေသိ. တေ ဘိက္ခူ မရဏဘယဘီတာ နိက္ခမိတွာ ဗဟိ အဋ္ဌံသူ. တေသံ သော ကေဠိသီလဘာဝေါ ဘိက္ခူသု ပါကဋော ဇာတော. အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အာဝုသော၊ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝရူပေ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကေဠိသီလာ ဟုတွာ ဝိစရန္တိ၊ ‘အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ’တိ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ န ကရောန္တီ’’တိ. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေတေ ကေဠိသီလကာယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘ကောမာရပုတ္တော’’တိ နံ သဉ္ဇာနိံသု. သော အပရဘာဂေ နိက္ခမိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဝသိ. အထညေ ကေဠိသီလာ တာပသာ ဟိမဝန္တပဒေသေ အဿမံ မာပေတွာ ဝသိံသု၊ ကသိဏပရိကမ္မမတ္တမ္ပိ နေသံ နတ္ထိ၊ အရညတော ဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ ခါဒိတွာ ဟသမာနာ နာနပ္ပကာရာယ ကေဠိယာ ဝီတိနာမေန္တိ. တေသံ သန္တိကေ ဧကော မက္ကဋော အတ္ထိ၊ သောပိ ကေဠိသီလကောဝ မုခဝိကာရာဒီနိ ကရောန္တော တာပသာနံ နာနာဝိဓံ ကေဠိံ ဒဿေတိ. တာပသာ တတ္ထ စိရံ ဝသိတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ မနုဿပထံ အဂမံသု. တေသံ ဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဗောဓိသတ္တော တံ ဌာနံ ဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေသိ၊ မက္ကဋော တေသံ ဝိယ တဿပိ ကေဠိံ ဒဿေသိ.

ဗောဓိသတ္တော အစ္ဆရံ ပဟရိတွာ ‘‘သုသိက္ခိတပဗ္ဗဇိတာနံ သန္တိကေ ဝသန္တေန နာမ အာစာရသမ္ပန္နေန ကာယာဒီဟိ သုသညတေန ဈာနေသု ယုတ္တေန ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ တဿ ဩဝါဒံ အဒါသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ သီလဝါ အာစာရသမ္ပန္နော အဟောသိ၊ ဗောဓိသတ္တောပိ တတော အညတ္ထ အဂမာသိ. အထ တေ တာပသာ လောဏမ္ဗိလံ သေဝိတွာ တံ ဌာနံ အဂမံသု. မက္ကဋော ပုဗ္ဗေ ဝိယ တေသံ ကေဠိံ န ဒဿေသိ. အထ နံ တာပသာ ‘‘ပုဗ္ဗေ၊ တွံ အာဝုသော၊ အမှာကံ ပုရတော ကေဠိံ အကာသိ၊ ဣဒါနိ န ကရောသိ၊ ကိံကာရဏာ’’တိ ပုစ္ဆန္တာ ပဌမံ ဂါထမာဟံသု –

၁၄၅. ‘‘ပုရေ တုဝံ သီလဝတံ သကာသေ၊ ဩက္ကန္တိကံ ကီဠသိ အဿမမှိ၊

ကရောဟရေ မက္ကဋိယာနိ မက္ကဋ၊ န တံ မယံ သီလဝတံ ရမာမာ’’တိ.

တတ္ထ သီလဝတံ သကာသေတိ ကေဠိသီလာနံ အမှာကံ သန္တိကေ. ဩက္ကန္တိကန္တိ မိဂေါ ဝိယ ဩက္ကန္တိတွာ ကီဠသိ. ကရောဟရေတိ ဧတ္ထ အရေတိ အာလပနံ. မက္ကဋိယာနီတိ မုခမက္ကဋိကကီဠာသင်္ခါတာနိ မုခဝိကာရာနိ. န တံ မယံ သီလဝတံ ရမာမာတိ ယံ ပုဗ္ဗေ တဝ ကေဠိသီလံ ကေဠိဝတံ၊ တံ မယံ ဧတရဟိ န ရမာမ၊ တွမ္ပိ နော န ရမာပေသိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏန္တိ.

တံ သုတွာ မက္ကဋော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၄၆. ‘‘သုတာ ဟိ မယှံ ပရမာ ဝိသုဒ္ဓိ၊ ကောမာရပုတ္တဿ ဗဟုဿုတဿ၊

မာ ဒါနိ မံ မညိ တုဝံ ယထာ ပုရေ၊ ဈာနာနုယုတ္တော ဝိဟရာမိ အာဝုသော’’တိ.

တတ္ထ မယှန္တိ ကရဏတ္ထေ သမ္ပဒါနံ. ဝိသုဒ္ဓီတိ ဈာနဝိသုဒ္ဓိ. ဗဟုဿုတဿာတိ ဗဟူနံ ကသိဏပရိကမ္မာနံ အဋ္ဌန္နဉ္စ သမာပတ္တီနံ သုတတ္တာ စေဝ ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ စ ဗဟုဿုတဿ. တုဝန္တိ တေသု ဧကံ တာပသံ အာလပန္တော ဣဒါနိ မာ မံ တွံ ပုရေ ဝိယ သဉ္ဇာနိ၊ နာဟံ ပုရိမသဒိသော၊ အာစရိယော မေ လဒ္ဓေါတိ ဒီပေတိ.

တံ သုတွာ တာပသာ တတိယံ ဂါထမာဟံသု –

၁၄၇. ‘‘သစေပိ သေလသ္မိ ဝပေယျ ဗီဇံ၊ ဒေဝေါ စ ဝဿေ န ဟိ တံ ဝိရူဠှေ၊

သုတာ ဟိ တေ သာ ပရမာ ဝိသုဒ္ဓိ၊ အာရာ တုဝံ မက္ကဋ ဈာနဘူမိယာ’’တိ.

တဿတ္ထော – သစေပိ ပါသာဏပိဋ္ဌေ ပဉ္စဝိဓံ ဗီဇံ ဝပေယျ၊ ဒေဝေါ စ သမ္မာ ဝဿေယျ၊ အခေတ္တတာယ တံ န ဝိရူဠှေယျ၊ ဧဝမေဝ တယာ ပရမာ ဈာနဝိသုဒ္ဓိ သုတာ၊ တွံ ပန တိရစ္ဆာနယောနိကတ္တာ အာရာ ဈာနဘူမိယာ ဒူရေ ဌိတော၊ န သက္ကာ တယာ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတုန္တိ မက္ကဋံ ဂရဟိံသု.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ ကေဠိသီလာ တာပသာ ဣမေ ဘိက္ခူ အဟေသုံ၊ ကောမာရပုတ္တော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

ကောမာရပုတ္တဇာတကဝဏ္ဏနာ နဝမာ.

[၃၀၀] ၁၀. ဝကဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပရပါဏရောဓာ ဇီဝန္တောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပုရာဏသန္ထတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဝိနယေ (ပါရာ. ၅၆၅ အာဒယော) ဝိတ္ထာရတော အာဂတမေဝ. အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ – အာယသ္မာ ဥပသေနော ဒုဝဿိကော ဧကဝဿိကေန သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန သဒ္ဓိံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထာရာ ဂရဟိတော ဝန္ဒိတွာ ပက္ကန္တော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တပ္ပတ္တော အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏယုတ္တော တေရသ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒါယ ပရိသမ္ပိ တေရသဓုတင်္ဂဓရံ ကတွာ ဘဂဝတိ တေမာသံ ပဋိသလ္လီနေ သပရိသော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိသံ နိဿာယ ပဌမံ ဂရဟံ လဘိတွာ အဓမ္မိကာယ ကတိကာယ အနနုဝတ္တနေ ဒုတိယံ သာဓုကာရံ လဘိတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ ဓုတင်္ဂဓရာ ဘိက္ခူ ယထာသုခံ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ပဿန္တူ’’တိ သတ္ထာရာ ကတာနုဂ္ဂဟော နိက္ခမိတွာ ဘိက္ခူနံ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. တတော ပဘုတိ ဘိက္ခူ ဓုတင်္ဂဓရာ ဟုတွာ သတ္ထာရံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထရိ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတေ တတ္ထ တတ္ထ ပံသုကူလာနိ ဆဍ္ဍေတွာ အတ္တနော ပတ္တစီဝရာနေဝ ဂဏှိံသု. သတ္ထာ သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သေနာသနစာရိကံ စရန္တော တတ္ထ တတ္ထ ပတိတာနိ ပံသုကူလာနိ ဒိသွာ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ နာမ ဘိက္ခူနံ ဓုတင်္ဂသမာဒါနံ န စိရဋ္ဌိတိကံ ဝကဿ ဥပေါသထကမ္မသဒိသံ အဟောသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သက္ကော ဒေဝရာဇာ အဟောသိ. အထေကော ဝကော ဂင်္ဂါတီရေ ပါသာဏပိဋ္ဌေ ဝသတိ၊ အထ ဂင်္ဂါယ မဟောဒကံ အာဂန္တွာ တံ ပါသာဏံ ပရိက္ခိပိ. ဝကော အဘိရုဟိတွာ ပါသာဏပိဋ္ဌေ နိပဇ္ဇိ၊ နေဝဿ ဂေါစရော အတ္ထိ၊ န ဂေါစရာယ ဂမနမဂ္ဂေါ၊ ဥဒကမ္ပိ ဝဍ္ဎတေဝ. သော စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ နေဝ ဂေါစရော အတ္ထိ၊ န ဂေါစရာယ ဂမနမဂ္ဂေါ၊ နိက္ကမ္မဿ ပန နိပဇ္ဇနတော ဥပေါသထကမ္မံ ဝရ’’န္တိ မနသာဝ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ သီလာနိ သမာဒိယိတွာ နိပဇ္ဇိ. တဒါ သက္ကော ဒေဝရာဇာ အာဝဇ္ဇမာနော တဿ တံ ဒုဗ္ဗလသမာဒါနံ ဉတွာ ‘‘ဧတံ ဝကံ ဝိဟေဌေဿာမီ’’တိ ဧဠကရူပေန အာဂန္တွာ တဿ အဝိဒူရေ ဌတွာ အတ္တာနံ ဒဿေသိ. ဝကော တံ ဒိသွာ ‘‘အညသ္မိံ ဒိဝသေ ဥပေါသထကမ္မံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ တံ ဂဏှိတုံ ပက္ခန္ဒိ. ဧဠကောပိ ဣတော စိတော စ ပက္ခန္ဒိတွာ အတ္တာနံ ဂဟေတုံ နာဒါသိ. ဝကော တံ ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တော နိဝတ္တိတွာ အာဂမ္မ ‘‘ဥပေါသထကမ္မံ တာဝ မေ န ဘိဇ္ဇတီ’’တိ တတ္ထေဝ ပုန နိပဇ္ဇိ. သက္ကော သက္ကတ္တဘာဝေနေဝ အာကာသေ ဌတွာ ‘‘တာဒိသဿ ဒုဗ္ဗလဇ္ဈာသယဿ ကိံ ဥပေါသထကမ္မေန၊ တွံ မမ သက္ကဘာဝံ အဇာနန္တော ဧဠကမံသံ ခါဒိတုကာမော အဟောသီ’’တိ တံ ဝိဟေဌေတွာ ဂရဟိတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော.

၁၄၈. ‘‘ပရပါဏရောဓာ ဇီဝန္တော၊ မံသလောဟိတဘောဇနော၊