၁၅. ဝီသတိနိပါတော

[၄၉၇] ၁. မာတင်္ဂဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကုတော နု အာဂစ္ဆသိ ဒုမ္မဝါသီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဥဒေနံ နာမ ဝံသရာဇာနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တသ္မိဉှိ ကာလေ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော ဇေတဝနတော အာကာသေန ဂန္တွာ ယေဘုယျေန ကောသမ္ဗိယံ ဥဒေနဿ ရညော ဥယျာနံ ဒိဝါဝိဟာရာယ ဂစ္ဆတိ. ထေရော ကိရ ပုရိမဘဝေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ဒီဃမဒ္ဓါနံ တသ္မိံ ဥယျာနေ မဟာပရိဝါရော သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိ. သော တေန ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏေန ယေဘုယျေန တတ္ထေဝ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိတွာ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေတိ. တသ္မိံ ဧကဒိဝသံ တတ္ထ ဂန္တွာ သုပုပ္ဖိတသာလမူလေ နိသိန္နေ ဥဒေနော သတ္တာဟံ မဟာပါနံ ပိဝိတွာ ‘‘ဥယျာနကီဠံ ကီဠိဿာမီ’’တိ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဥယျာနံ ဂန္တွာ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ အညတရာယ ဣတ္ထိယာ အင်္ကေ နိပန္နော သုရာမဒမတ္တတာယ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိ. ဂါယန္တာ နိသိန္နိတ္ထိယော တူရိယာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ ပုပ္ဖဖလာဒီနိ ဝိစိနန္တိယော ထေရံ ဒိသွာ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ နိသီဒိံသု. ထေရော တာသံ ဓမ္မကထံ ကထေန္တော နိသီဒိ. ဣတရာပိ ဣတ္ထီ အင်္ကံ စာလေတွာ ရာဇာနံ ပဗောဓေတွာ ‘‘ကုဟိံ တာ ဝသလိယော ဂတာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဧကံ သမဏံ ပရိဝါရေတွာ နိသိန္နာ’’တိ အာဟ. သော ကုဒ္ဓေါ ဂန္တွာ ထေရံ အက္ကောသိတွာ ပရိဘာသိတွာ ‘‘ဟန္ဒာဟံ၊ တံ သမဏံ တမ္ဗကိပိလ္လကေဟိ ခါဒါပေဿာမီ’’တိ ကောဓဝသေန ထေရဿ သရီရေ တမ္ဗကိပိလ္လကပုဋံ ဘိန္ဒာပေသိ. ထေရော အာကာသေ ဌတွာ တဿောဝါဒံ ဒတွာ ဇေတဝနေ ဂန္ဓကုဋိဒွါရေယေဝ ဩတရိတွာ တထာဂတေန ‘‘ကုတော အာဂတောသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ထေရော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ ‘‘န ခေါ၊ ဘာရဒွါဇ၊ ဥဒေနော ဣဒါနေဝ ပဗ္ဗဇိတေ ဝိဟေဌေတိ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဝိဟေဌေသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ တဒါ မဟာသတ္တော ဗဟိနဂရေ စဏ္ဍာလယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ‘‘မာတင်္ဂေါ’’တိဿ နာမံ ကရိံသု. အပရဘာဂေ ဝိညုတံ ပတ္တော ‘‘မာတင်္ဂပဏ္ဍိတော’’တိ ပါကဋော အဟောသိ. တဒါ ဗာရာဏသိသေဋ္ဌိနော ဓီတာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ နာမ ဧကမာသဒွေမာသဝါရေန မဟာပရိဝါရာ ဥယျာနံ ကီဠိတုံ ဂစ္ဆတိ. အထေကဒိဝသံ မဟာသတ္တော ကေနစိ ကမ္မေန နဂရံ ပဝိသန္တော အန္တရဒွါရေ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ ဒိသွာ ဧကမန္တံ အပဂန္တွာ အလ္လီယိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ သာဏိယာ အန္တရေန ဩလောကေန္တီ တံ ဒိသွာ ‘‘ကော ဧသော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘စဏ္ဍာလော အယျေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗယုတ္တကံ ဝတ ပဿာမီ’’တိ ဂန္ဓောဒကေန အက္ခီနိ ဓောဝိတွာ တတော နိဝတ္တိ. တာယ သဒ္ဓိံ နိက္ခန္တဇနော ‘‘အရေ၊ ဒုဋ္ဌ စဏ္ဍာလ၊ အဇ္ဇ တံ နိဿာယ အမှာကံ အမူလကံ သုရာဘတ္တံ နဋ္ဌ’’န္တိ ကောဓာဘိဘူတော မာတင်္ဂပဏ္ဍိတံ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ပေါထေတွာ ဝိသညိံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သော မုဟုတ္တံ ဝီတိနာမေတွာ ပဋိလဒ္ဓသညော စိန္တေသိ ‘‘ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ပရိဇနော မံ နိဒ္ဒေါသံ အကာရဏေန ပေါထေသိ၊ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ လဘိတွာဝ ဥဋ္ဌဟိဿာမိ၊ နော အလဘိတွာ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ ဂန္တွာ တဿာ ပိတု နိဝေသနဒွါရေ နိပဇ္ဇိ. သော ‘‘ကေန ကာရဏေန နိပန္နောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အညံ ကာရဏံ နတ္ထိ၊ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ မေ အတ္ထော’’တိ အာဟ. ဧကော ဒိဝသော အတီတော၊ တထာ ဒုတိယော၊ တတိယော၊ စတုတ္ထော၊ ပဉ္စမော၊ ဆဋ္ဌော စ. ဗောဓိသတ္တာနံ အဓိဋ္ဌာနံ နာမ သမိဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ နီဟရိတွာ တဿ အဒံသု.

အထ နံ သာ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ၊ သာမိ၊ တုမှာကံ ဂေဟံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ အာဟ. ဘဒ္ဒေ၊ တဝ ပရိဇနေနမှိ သုပေါထိတော ဒုဗ္ဗလော၊ မံ ဥက္ခိပိတွာ ပိဋ္ဌိံ အာရောပေတွာ အာဒါယ ဂစ္ဆာဟီတိ. သာ တထာ ကတွာ နဂရဝါသီနံ ပဿန္တာနညေဝ နဂရာ နိက္ခမိတွာ စဏ္ဍာလဂါမကံ ဂတာ. အထ နံ မဟာသတ္တော ဇာတိသမ္ဘေဒဝီတိက္ကမံ အကတွာဝ ကတိပါဟံ ဂေဟေ ဝသာပေတွာ စိန္တေသိ ‘‘အဟမေတံ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တံ ကရောန္တော ပဗ္ဗဇိတွာဝ ကာတုံ သက္ခိဿာမိ၊ န ဣတရထာ’’တိ. အထ နံ အာမန္တေတွာ ‘ဘဒ္ဒေ၊ မယိ အရညတော ကိဉ္စိ အနာဟရန္တေ အမှာကံ ဇီဝိကာ နပ္ပဝတ္တတိ၊ ယာဝ မမာဂမနာ မာ ဥက္ကဏ္ဌိ၊ အဟံ အရညံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဂေဟဝါသိနောပိ ‘‘ဣမံ မာ ပမဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဩဝဒိတွာ အရညံ ဂန္တွာ သမဏပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အပ္ပမတ္တော သတ္တမေ ဒိဝသေ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ ပဉ္စ အဘိညာယော စ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘ဣဒါနိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ အဝဿယော ဘဝိတုံ သက္ခိဿာမီ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ ဂန္တွာ စဏ္ဍာလဂါမဒွါရေ ဩတရိတွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ဂေဟဒွါရံ အဂမာသိ. သာ တဿာဂမနံ သုတွာ ဂေဟတော နိက္ခမိတွာ ‘‘သာမိ၊ ကသ္မာ မံ အနာထံ ကတွာ ပဗ္ဗဇိတောသီ’’တိ ပရိဒေဝိ. အထ နံ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ မာ စိန္တယိ၊ တဝ ပေါရာဏကယသတော ဣဒါနိ မဟန္တတရံ ယသံ ကရိဿာမိ၊ အပိစ ခေါ ပန ‘န မယှံ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတော သာမိကော၊ မဟာဗြဟ္မာ မေ သာမိကော’တိ ဧတ္တကံ ပရိသမဇ္ဈေ ဝတ္တုံ သက္ခိဿသီ’တိ အာဟ. ‘‘အာမ၊ သာမိ၊ သက္ခိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ ‘‘ဣဒါနိ တေ သာမိကော ကုဟိန္တိ ပုဋ္ဌာ ‘ဗြဟ္မလောကံ ဂတော’တိ ဝတွာ ‘ကဒါ အာဂမိဿတီ’တိ ဝုတ္တေ ‘ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ ပုဏ္ဏမာယံ စန္ဒံ ဘိန္ဒိတွာ အာဂမိဿတီ’တိ ဝဒေယျာသီ’’တိ နံ ဝတွာ မဟာသတ္တော ဟိမဝန္တမေဝ ဂတော.

ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာပိ ဗာရာဏသိယံ မဟာဇနဿ မဇ္ဈေ တေသု တေသု ဌာနေသု တထာ ကထေသိ. မဟာဇနော ‘‘အဟော မဟာဗြဟ္မာ သမာနော ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ န ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝမေတံ ဘဝိဿတီ’’တိ သဒ္ဒဟိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ပုဏ္ဏမဒိဝသေ စန္ဒဿ ဂဂနမဇ္ဈေ ဌိတကာလေ ဗြဟ္မတ္တဘာဝံ မာပေတွာ သကလံ ကာသိရဋ္ဌံ ဒွါဒသယောဇနိကံ ဗာရာဏသိနဂရဉ္စ ဧကောဘာသံ ကတွာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဘိန္ဒိတွာ ဩတရိတွာ ဗာရာဏသိယာ ဥပရူပရိ တိက္ခတ္တုံ ပရိဗ္ဘမိတွာ မဟာဇနေန ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇိယမာနော စဏ္ဍာလဂါမကာဘိမုခေါ အဟောသိ. ဗြဟ္မဘတ္တာ သန္နိပတိတွာ စဏ္ဍာလဂါမကံ ဂန္တွာ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ဂေဟံ သုဒ္ဓဝတ္ထေဟိ ဆာဒေတွာ ဘူမိံ စတုဇ္ဇာတိယဂန္ဓေဟိ ဩပုဉ္ဆိတွာ ပုပ္ဖါနိ ဝိကိရိတွာ ဓူမံ ဒတွာ စေလဝိတာနံ ပသာရေတွာ မဟာသယနံ ပညပေတွာ ဂန္ဓတေလေဟိ ဒီပံ ဇာလေတွာ ဒွါရေ ရဇတပဋ္ဋဝဏ္ဏဝါလုကံ ဩကိရိတွာ ပုပ္ဖါနိ ဝိကိရိတွာ ဓဇေ ဗန္ဓိံသု. ဧဝံ အလင်္ကတေ ဂေဟေ မဟာသတ္တော ဩတရိတွာ အန္တော ပဝိသိတွာ ထောကံ သယနပိဋ္ဌေ နိသီဒိ.

တဒါ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ ဥတုနီ ဟောတိ. အထဿာ အင်္ဂုဋ္ဌကေန နာဘိံ ပရာမသိ၊ ကုစ္ဆိယံ ဂဗ္ဘော ပတိဋ္ဌာသိ. အထ နံ မဟာသတ္တော အာမန္တေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ၊ ဂဗ္ဘော တေ ပတိဋ္ဌိတော၊ တွံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိဿသိ၊ တွမ္ပိ ပုတ္တောပိ တေ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တာ ဘဝိဿထ၊ တဝ ပါဒဓောဝနဥဒကံ သကလဇမ္ဗုဒီပေ ရာဇူနံ အဘိသေကောဒကံ ဘဝိဿတိ၊ နဟာနောဒကံ ပန တေ အမတောသဓံ ဘဝိဿတိ၊ ယေ တံ သီသေ အာသိဉ္စိဿန္တိ၊ တေ သဗ္ဗရောဂေဟိ မုစ္စိဿန္တိ၊ ကာဠကဏ္ဏိံ ပရိဝဇ္ဇေဿန္တိ၊ တဝ ပါဒပိဋ္ဌေ သီသံ ဌပေတွာ ဝန္ဒန္တာ သဟဿံ ဒဿန္တိ၊ သောတပထေ ဌတွာ ဝန္ဒန္တာ သတံ ဒဿန္တိ၊ စက္ခုပထေ ဌတွာ ဝန္ဒန္တာ ဧကံ ကဟာပဏံ ဒတွာ ဝန္ဒိဿန္တိ၊ အပ္ပမတ္တာ ဟောဟီ’’တိ နံ ဩဝဒိတွာ ဂေဟာ နိက္ခမိတွာ မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ ဥပ္ပတိတွာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ပါဝိသိ. ဗြဟ္မဘတ္တာ သန္နိပတိတွာ ဌိတကာဝ ရတ္တိံ ဝီတိနာမေတွာ ပါတောဝ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကံ သုဝဏ္ဏသိဝိကံ အာရောပေတွာ သီသေန ဥက္ခိပိတွာ နဂရံ ပဝိသိံသု. ‘‘မဟာဗြဟ္မဘရိယာ’’တိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာဇနော ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေသိ. ပါဒပိဋ္ဌေ သီသံ ဌပေတွာ ဝန္ဒိတုံ လဘန္တာ သဟဿတ္ထဝိကံ ဒေန္တိ၊ သောတပထေ ဌတွာ ဝန္ဒိတုံ လဘန္တာ သတံ ဒေန္တိ၊ စက္ခုပထေ ဌတွာ ဝန္ဒိတုံ လဘန္တာ ဧကံ ကဟာပဏံ ဒေန္တိ. ဧဝံ ဒွါဒသယောဇနိကံ ဗာရာဏသိံ တံ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တာ အဋ္ဌာရသကောဋိဓနံ လဘိံသု.

အထ နံ နဂရံ ပရိဟရိတွာ အာနေတွာ နဂရမဇ္ဈေ မဟာမဏ္ဍပံ ကာရေတွာ သာဏိံ ပရိက္ခိပိတွာ မဟာသယနံ ပညပေတွာ မဟန္တေန သိရိသောဘဂ္ဂေန တတ္ထ ဝသာပေသုံ. မဏ္ဍပသန္တိကေယေဝ သတ္တဒွါရကောဋ္ဌံ သတ္တဘူမိကံ ပါသာဒံ ကာတုံ အာရဘိံသု၊ မဟန္တံ နဝကမ္မံ အဟောသိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ မဏ္ဍပေယေဝ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. အထဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ဗြာဟ္မဏာ သန္နိပတိတွာ မဏ္ဍပေ ဇာတတ္တာ ‘‘မဏ္ဍဗျကုမာရော’’တိ နာမံ ကရိံသု. ပါသာဒေါ ပန ဒသဟိ မာသေဟိ နိဋ္ဌိတော. တတော ပဋ္ဌာယ သာ မဟန္တေန ယသေန တသ္မိံ ဝသတိ၊ မဏ္ဍဗျကုမာရောပိ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎတိ. တဿ သတ္တဋ္ဌဝဿကာလေယေဝ ဇမ္ဗုဒီပတလေ ဥတ္တမာစရိယာ သန္နိပတိံသု. တေ တံ တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဏှာပေသုံ. သော သောဠသဝဿကာလတော ပဋ္ဌာယ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ၊ နိဗဒ္ဓံ သောဠသ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိ ဘုဉ္ဇန္တိ. စတုတ္ထေ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ ဒေတိ.

အထေကသ္မိံ မဟာမဟဒိဝသေ ဂေဟေ ဗဟုံ ပါယာသံ ပဋိယာဒေသုံ. သောဠသ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိ စတုတ္ထေ ဒွါရကောဋ္ဌကေ နိသီဒိတွာ သုဝဏ္ဏရသဝဏ္ဏေန နဝသပ္ပိနာ ပက္ကမဓုခဏ္ဍသက္ခရာဟိ စ အဘိသင်္ခတံ ပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ကုမာရောပိ သဗ္ဗာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတော သုဝဏ္ဏပါဒုကာ အာရုယှ ဟတ္ထေန ကဉ္စနဒဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ‘‘ဣဓ သပ္ပိံ ဒေထ၊ ဣဓ မဓု’’န္တိ ဝိစာရေန္တော စရတိ. တသ္မိံ ခဏေ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတော ဟိမဝန္တေ အဿမပဒေ နိသိန္နော ‘‘ကာ နု ခေါ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ ပုတ္တဿ ပဝတ္တီ’’တိ ဩလောကေန္တော တဿ အတိတ္ထေ ပက္ခန္ဒဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဂန္တွာ မာဏဝံ ဒမေတွာ ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ၊ တတ္ထ ဒါနံ ဒါပေတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာကာသေန အနောတတ္တဒဟံ ဂန္တွာ မုခဓောဝနာဒီနိ ကတွာ မနောသိလာတလေ ဌိတော ရတ္တဒုပဋ္ဋံ နိဝါသေတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ပံသုကူလသင်္ဃာဋိံ ပါရုပိတွာ မတ္တိကာပတ္တံ အာဒါယ အာကာသေနာဂန္တွာ စတုတ္ထေ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဒါနဂ္ဂေယေဝ ဩတရိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. မဏ္ဍဗျော ကုမာရော ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တော တံ ဒိသွာ ‘‘ဧဝံဝိရူပေါ သင်္ကာရယက္ခသဒိသော အယံ ပဗ္ဗဇိတော ဣမံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တော ကုတော နု ခေါ အာဂစ္ဆတီ’’တိ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁. ‘‘ကုတော နု အာဂစ္ဆသိ ဒုမ္မဝါသီ၊ ဩတလ္လကော ပံသုပိသာစကောဝ၊

သင်္ကာရစောဠံ ပဋိမုဉ္စ ကဏ္ဌေ၊ ကော ရေ တုဝံ ဟောသိ အဒက္ခိဏေယျော’’တိ.

တတ္ထ ဒုမ္မဝါသီတိ အနဉ္ဇိတအမဏ္ဍိတဃဋိတသင်္ဃာဋိကပိလောတိကဝသနော. ဩတလ္လကောတိ လာမကော ဩလမ္ဗဝိလမ္ဗနန္တကဓရော ဝါ. ပံသုပိသာစကောဝါတိ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ ပိသာစကော ဝိယ. သင်္ကာရစောဠန္တိ သင်္ကာရဋ္ဌာနေ လဒ္ဓပိလောတိကံ. ပဋိမုဉ္စာတိ ပဋိမုဉ္စိတွာ. အဒက္ခိဏေယျောတိ တွံ အဒက္ခိဏေယျော ဣမေသံ ပရမဒက္ခိဏေယျာနံ နိသိန္နဋ္ဌာနံ ဧကော ဟုတွာ ကုတော အာဂတော.

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော မုဒုစိတ္တေနေဝ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂. ‘‘အန္နံ တဝေဒံ ပကတံ ယသဿိ၊ တံ ခဇ္ဇရေ ဘုဉ္ဇရေ ပိယျရေ စ၊

ဇာနာသိ မံ တွံ ပရဒတ္တူပဇီဝိံ၊ ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍံ လဘတံ သပါကော’’တိ.

တတ္ထ ပကတန္တိ ပဋိယတ္တံ. ယသဿီတိ ပရိဝါရသမ္ပန္န. တံ ခဇ္ဇရေတိ တံ ခဇ္ဇန္တိ စ ဘုဉ္ဇန္တိ စ ပိဝန္တိ စ. ကိံကာရဏာ မယှံ ကုဇ္ဈသိ? ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍန္တိ ဥပတိဋ္ဌိတွာ လဘိတဗ္ဗပိဏ္ဍံ၊ ဥဋ္ဌာယ ဌိတေဟိ ဝါ ဒီယမာနံ ဟေဋ္ဌာ ဌတွာ လဘိတဗ္ဗပိဏ္ဍံ. လဘတံ သပါကောတိ သပါကော စဏ္ဍာလောပိ လဘတု. ဇာတိသမ္ပန္နာ ဟိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ လဘန္တိ၊ သပါကစဏ္ဍာလဿ ပန ကော ဒေတိ၊ ဒုလ္လဘပိဏ္ဍော အဟံ၊ တသ္မာ မေ ဇီဝိတပဝတ္တနတ္ထံ ဘောဇနံ ဒါပေဟိ၊ ကုမာရာတိ.

တတော မဏ္ဍဗျော ဂါထမာဟ –

၃. ‘‘အန္နံ မမေဒံ ပကတံ ဗြာဟ္မဏာနံ၊ အတ္တတ္ထာယ သဒ္ဒဟတော မမေဒံ၊

အပေဟိ ဧတ္တော ကိမိဓဋ္ဌိတောသိ၊ န မာဒိသာ တုမှံ ဒဒန္တိ ဇမ္မာ’’တိ.

တတ္ထ အတ္တတ္ထာယာတိ အတ္တနော ဝဍ္ဎိအတ္ထာယ. အပေဟိ ဧတ္တောတိ ဣမမှာ ဌာနာ အပဂစ္ဆ. န မာဒိသာတိ မာဒိသာ ဇာတိသမ္ပန္နာနံ ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ န တုယှံ စဏ္ဍာလဿ၊ ဂစ္ဆ၊ ဇမ္မာတိ.

တတော မဟာသတ္တော ဂါထမာဟ –

၄. ‘‘ထလေ စ နိန္နေ စ ဝပန္တိ ဗီဇံ၊ အနူပခေတ္တေ ဖလမာသမာနာ၊

ဧတာယ သဒ္ဓါယ ဒဒါဟိ ဒါနံ၊ အပ္ပေဝ အာရာဓယေ ဒက္ခိဏေယျေ’’တိ.

တဿတ္ထော – ကုမာရ၊ သဿဖလံ အာသီသမာနာ တီသုပိ ခေတ္တေသု ဗီဇံ ဝပန္တိ. တတ္ထ အတိဝုဋ္ဌိကာလေ ထလေ သဿံ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ နိန္နေ ပူတိကံ ဟောတိ၊ အနူပခေတ္တေ နဒိဉ္စ တဠာကဉ္စ နိဿာယ ကတံ ဩဃေန ဝုယှတိ. မန္ဒဝုဋ္ဌိကာလေ ထလေ ခေတ္တေ ဝိပဇ္ဇတိ၊ နိန္နေ ထောကံ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ အနူပခေတ္တေ သမ္ပဇ္ဇတေဝ. သမဝုဋ္ဌိကာလေ ထလေ ခေတ္တေ ထောကံ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣတရေသု သမ္ပဇ္ဇတေဝ. တသ္မာ ယထာ ဖလမာသီသမာနာ တီသုပိ ခေတ္တေသု ဝပန္တိ၊ တထာ တွမ္ပိ ဧတာယ ဖလသဒ္ဓါယ အာဂတာဂတာနံ သဗ္ဗေသံယေဝ ဒါနံ ဒေဟိ၊ အပ္ပေဝ နာမ ဧဝံ ဒဒန္တော ဒက္ခိဏေယျေ အာရာဓေယျာသိ လဘေယျာသီတိ.

တတော မဏ္ဍဗျော ဂါထမာဟ –

၅. ‘‘ခေတ္တာနိ မယှံ ဝိဒိတာနိ လောကေ၊ ယေသာဟံ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌပေမိ၊

ယေ ဗြာဟ္မဏာ ဇာတိမန္တူပပန္နာ၊ တာနီဓ ခေတ္တာနိ သုပေသလာနီ’’တိ.

တတ္ထ ယေသာဟန္တိ ယေသု အဟံ. ဇာတိမန္တူပပန္နာတိ ဇာတိယာ စ မန္တေဟိ စ ဥပပန္နာ.

တတော မဟာသတ္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၆. ‘‘ဇာတိမဒေါ စ အတိမာနိတာ စ၊ လောဘော စ ဒေါသော စ မဒေါ စ မောဟော၊

ဧတေ အဂုဏာ ယေသု စ သန္တိ သဗ္ဗေ၊ တာနီဓ ခေတ္တာနိ အပေသလာနိ.

၇. ‘‘ဇာတိမဒေါ စ အတိမာနိတာ စ၊ လောဘော စ ဒေါသော စ မဒေါ စ မောဟော၊

ဧတေ အဂုဏာ ယေသု န သန္တိ သဗ္ဗေ၊ တာနီဓ ခေတ္တာနိ သုပေသလာနီ’’တိ.

တတ္ထ ဇာတိမဒေါတိ ‘‘အဟမသ္မိ ဇာတိသမ္ပန္နော’’တိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နမာနော. အတိမာနိတာ စာတိ ‘‘အညော မယာ သဒ္ဓိံ ဇာတိအာဒီဟိ သဒိသော နတ္ထီ’’တိ အတိက္ကမ္မ ပဝတ္တမာနော. လောဘာဒယော လုဗ္ဘနဒုဿနမဇ္ဇနမုယှနမတ္တာဝ. အပေသလာနီတိ ဧဝရူပါ ပုဂ္ဂလာ အာသီဝိသဘရိတာ ဝိယ ဝမ္မိကာ အပ္ပိယသီလာ ဟောန္တိ. ဧဝရူပါနံ ဒိန္နံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ၊ တသ္မာ မာ ဧတေသံ သုပေသလခေတ္တဘာဝံ မညိတ္ထ. န ဟိ ဇာတိမန္တာ သဂ္ဂဒါယကာ. ယေ ပန ဇာတိမာနာဒိရဟိတာ အရိယာ၊ တာနိ ခေတ္တာနိ သုပေသလာနိ၊ တေသု ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊ တေ သဂ္ဂဒါယကာ ဟောန္တီတိ.

ဣတိ သော မဟာသတ္တေ ပုနပ္ပုနံ ကထေန္တေ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘အယံ အတိဝိယ ဗဟုံ ဝိပ္ပလပတိ၊ ကုဟိံ ဂတာ ဣမေ ဒေါဝါရိကာ၊ နယိမံ စဏ္ဍာလံ နီဟရန္တီ’’တိ ဂါထမာဟ –

၈. ‘‘ကွေတ္ထ ဂတာ ဥပဇောတိယော စ၊ ဥပဇ္ဈာယော အထ ဝါ ဂဏ္ဍကုစ္ဆိ၊

ဣမဿ ဒဏ္ဍဉ္စ ဝဓဉ္စ ဒတွာ၊ ဂလေ ဂဟေတွာ ခလယာထ ဇမ္မ’’န္တိ.

တတ္ထ ကွေတ္ထ ဂတာတိ ဣမေသု တီသု ဒွါရေသု ဌပိတာ ဥပဇောတိယော စ ဥပဇ္ဈာယော စ ဂဏ္ဍကုစ္ဆိ စာတိ တယော ဒေါဝါရိကာ ကုဟိံ ဂတာတိ အတ္ထော.

တေပိ တဿ ဝစနံ သုတွာ ဝေဂေနာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ကိံ ကရောမ ဒေဝါ’’တိ အာဟံသု. ‘‘အယံ ဝေါ ဇမ္မော စဏ္ဍာလော ဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘န ပဿာမ ဒေဝ၊ ကုတောစိ အာဂတဘာဝံ န ဇာနာမာ’’တိ. ‘‘ကော စေသ မာယာကာရော ဝါ ဝိဇ္ဇာဓရော ဝါ ဘဝိဿတိ၊ ဣဒါနိ ကိံ တိဋ္ဌထာ’’တိ. ‘‘ကိံ ကရောမ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘ဣမဿ မုခမေဝ ပေါထေတွာ ဘိန္ဒန္တာ ဒဏ္ဍဝေဠုပေသိကာဟိ ပိဋ္ဌိစမ္မံ ဥပ္ပါဋေန္တာ ဝဓဉ္စ ဒတွာ ဂလေ ဂဟေတွာ ဧတံ ဇမ္မံ ခလယာထ၊ ဣတော နီဟရထာ’’တိ.

မဟာသတ္တော တေသု အတ္တနော သန္တိကံ အနာဂတေသွေဝ ဥပ္ပတိတွာ အာကာသေ ဌိတော ဂါထမာဟ –

၉. ‘‘ဂိရိံ နခေန ခဏသိ၊ အယော ဒန္တေဟိ ခါဒသိ၊

ဇာတဝေဒံ ပဒဟသိ၊ ယော ဣသိံ ပရိဘာသသီ’’တိ.

တတ္ထ ဇာတဝေဒံ ပဒဟသီတိ အဂ္ဂိံ ဂိလိတုံ ဝါယမသိ.

ဣမဉ္စ ပန ဂါထံ ဝတွာ မဟာသတ္တော ပဿန္တဿေဝ မာဏဝဿ စ ဗြာဟ္မဏာနဉ္စ အာကာသေ ပက္ခန္ဒိ. တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၁၀. ‘‘ဣဒံ ဝတွာန မာတင်္ဂေါ၊ ဣသိ သစ္စပရက္ကမော၊

အန္တလိက္ခသ္မိံ ပက္ကာမိ၊ ဗြာဟ္မဏာနံ ဥဒိက္ခတ’’န္တိ.

တတ္ထ သစ္စပရက္ကမောတိ သဘာဝပရက္ကမော.

သော ပါစီနဒိသာဘိမုခေါ ဂန္တွာ ဧကာယ ဝီထိယာ ဩတရိတွာ ‘‘ပဒဝဠဉ္ဇံ ပညာယတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ ပါစီနဒွါရသမီပေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော မိဿကဘတ္တံ သံကဍ္ဎိတွာ ဧကိဿံ သာလာယံ နိသီဒိတွာ မိဿကဘတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိ. နဂရဒေဝတာ ‘‘အယံ အမှာကံ အယျံ ဝိဟေဌေတွာ ကထေတီ’’တိ အသဟမာနာ အာဂမိံသု. အထဿ ဇေဋ္ဌကယက္ခော မဏ္ဍဗျဿ ဂီဝံ ဂဟေတွာ ပရိဝတ္တေသိ၊ သေသဒေဝတာ သေသဗြာဟ္မဏာနံ ဂီဝံ ဂဏှိတွာ ပရိဝတ္တေသုံ. ဗောဓိသတ္တေ မုဒုစိတ္တတာယ ပန ‘‘တဿ ပုတ္တော’’တိ နံ န မာရေန္တိ၊ ကေဝလံ ကိလမေန္တိယေဝ. မဏ္ဍဗျဿ သီသံ ပရိဝတ္တိတွာ ပိဋ္ဌိပဿာဘိမုခံ ဇာတံ၊ ဟတ္ထပါဒါ ဥဇုကာ ထဒ္ဓါဝ အဋ္ဌံသု၊ အက္ခီနိ ကာလကတဿေဝ ပရိဝတ္တိံသု. သော ထဒ္ဓသရီရောဝ နိပဇ္ဇိ၊ သေသဗြာဟ္မဏာ မုခေန ခေဠံ ဝမန္တာ အပရာပရံ ပရိဝတ္တန္တိ. မာဏဝါ ‘‘အယျေ၊ ပုတ္တဿ တေ ကိံ ဇာတ’’န္တိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယ အာရောစယိံသု. သာ ဝေဂေန ဂန္တွာ ပုတ္တံ ဒိသွာ ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

၁၁. ‘‘အာဝေလ္လိတံ ပိဋ္ဌိတော ဥတ္တမင်္ဂံ၊ ဗာဟုံ ပသာရေတိ အကမ္မနေယျံ၊

သေတာနိ အက္ခီနိ ယထာ မတဿ၊ ကော မေ ဣမံ ပုတ္တမကာသိ ဧဝ’’န္တိ.

တတ္ထ အာဝေလ္လိတန္တိ ပရိဝတ္တိတံ.

အထဿာ တသ္မိံ ဌာနေ ဌိတဇနော အာရောစေတုံ ဂါထမာဟ –

၁၂. ‘‘ဣဓာဂမာ သမဏော ဒုမ္မဝါသီ၊ ဩတလ္လကော ပံသုပိသာစကောဝ၊

သင်္ကာရစောဠံ ပဋိမုဉ္စ ကဏ္ဌေ၊ သော တေ ဣမံ ပုတ္တမကာသိ ဧဝ’’န္တိ.

သာ တံ သုတွာဝ စိန္တေသိ ‘‘အညဿေတံ ဗလံ နတ္ထိ၊ နိဿံသယံ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတော ဘဝိဿတိ၊ သမ္ပန္နမေတ္တာဘာဝနော ခေါ ပန ဓီရော န ဧတ္တကံ ဇနံ ကိလမေတွာ ဂမိဿတိ၊ ကတရံ နု ခေါ ဒိသံ ဂတော ဘဝိဿတီ’’တိ. တတော ပုစ္ဆန္တီ ဂါထမာဟ –

၁၃. ‘‘ကတမံ ဒိသံ အဂမာ ဘူရိပညော၊ အက္ခာထ မေ မာဏဝါ ဧတမတ္ထံ၊

ဂန္တွာန တံ ပဋိကရေမု အစ္စယံ၊ အပ္ပေဝ နံ ပုတ္တ လဘေမု ဇီဝိတ’’န္တိ.

တတ္ထ ဂန္တွာနာတိ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ. တံ ပဋိကရေမု အစ္စယန္တိ တံ အစ္စယံ ပဋိကရိဿာမ ဒေသေဿာမ၊ ခမာပေဿာမ နန္တိ. ပုတ္တ လဘေမု ဇီဝိတန္တိ အပ္ပေဝ နာမ ပုတ္တဿ ဇီဝိတံ လဘေယျာမ.

အထဿာ တတ္ထ ဌိတာ မာဏဝါ ကထေန္တာ ဂါထမာဟံသု –

၁၄. ‘‘ဝေဟာယသံ အဂမာ ဘူရိပညော၊ ပထဒ္ဓုနော ပန္နရသေဝ စန္ဒော၊

အပိ စာပိ သော ပုရိမဒိသံ အဂစ္ဆိ၊ သစ္စပ္ပဋိညော ဣသိ သာဓုရူပေါ’’တိ.

တတ္ထ ပထဒ္ဓုနောတိ အာကာသပထသင်္ခါတဿ အဒ္ဓုနော မဇ္ဈေ ဌိတော ပန္နရသေ စန္ဒော ဝိယ. အပိ စာပိ သောတိ အပိစ ခေါ ပန သော ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ဂတော.

သာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ ‘‘မမ သာမိကံ ဥပဓာရေဿာမီ’’တိ သုဝဏ္ဏကလသသုဝဏ္ဏသရကာနိ ဂါဟာပေတွာ ဒါသိဂဏပရိဝုတာ တေန ပဒဝဠဉ္ဇဿ အဓိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ ပတွာ တေနာနုသာရေန ဂစ္ဆန္တီ တသ္မိံ ပီဌိကာယ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇမာနေ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. သော တံ ဒိသွာ ထောကံ ဩဒနံ ပတ္တေ ဌပေသိ. ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာ သုဝဏ္ဏကလသေန တဿ ဥဒကံ အဒါသိ. သော တတ္ထေဝ ဟတ္ထံ ဓောဝိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေသိ. အထ နံ သာ ‘‘ကေန မေ ပုတ္တဿ သော ဝိပ္ပကာရော ကတော’’တိ ပုစ္ဆန္တီ ဂါထမာဟ –

၁၅. ‘‘အာဝေလ္လိတံ ပိဋ္ဌိတော ဥတ္တမင်္ဂံ၊ ဗာဟုံ ပသာရေတိ အကမ္မနေယျံ၊

သေတာနိ အက္ခီနိ ယထာ မတဿ၊ ကော မေ ဣမံ ပုတ္တမကာသိ ဧဝ’’န္တိ.

တတော ပရာ တေသံ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ ဟောန္တိ –

၁၆. ‘‘ယက္ခာ ဟဝေ သန္တိ မဟာနုဘာဝါ၊ အနွာဂတာ ဣသယော သာဓုရူပါ၊

တေ ဒုဋ္ဌစိတ္တံ ကုပိတံ ဝိဒိတွာ၊ ယက္ခာ ဟိ တေ ပုတ္တမကံသု ဧဝံ.

၁၇. ‘‘ယက္ခာ စ မေ ပုတ္တမကံသု ဧဝံ၊ တွညေဝ မေ မာ ကုဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစာရိ၊

တုမှေဝ ပါဒေ သရဏံ ဂတာသ္မိ၊ အနွာဂတာ ပုတ္တသောကေန ဘိက္ခု.

၁၈. ‘‘တဒေဝ ဟိ ဧတရဟိ စ မယှံ၊ မနောပဒေါသော န မမတ္ထိ ကောစိ၊

ပုတ္တော စ တေ ဝေဒမဒေန မတ္တော၊ အတ္ထံ န ဇာနာတိ အဓိစ္စ ဝေဒေ.

၁၉. ‘‘အဒ္ဓါ ဟဝေ ဘိက္ခု မုဟုတ္တကေန၊ သမ္မုယှတေဝ ပုရိသဿ သညာ၊

ဧကာပရာဓံ ခမ ဘူရိပည၊ န ပဏ္ဍိတာ ကောဓဗလာ ဘဝန္တီ’’တိ.

တတ္ထ ယက္ခာတိ နဂရပရိဂ္ဂါဟကယက္ခာ. အနွာဂတာတိ အနု အာဂတာ၊ ဣသယော သာဓုရူပါ ဂုဏသမ္ပန္နာတိ ဧဝံ ဇာနမာနာတိ အတ္ထော. တေတိ တေ ဣသီနံ ဂုဏံ ဉတွာ တဝ ပုတ္တံ ဒုဋ္ဌစိတ္တံ ကုပိတစိတ္တံ ဝိဒိတွာ. တွညေဝ မေတိ သစေ ယက္ခာ ကုပိတာ ဧဝမကံသု၊ ကရောန္တု၊ ဒေဝတာ နာမ ပါနီယဥဠုင်္ကမတ္တေန သန္တပ္ပေတုံ သက္ကာ၊ တသ္မာဟံ တေသံ န ဘာယာမိ၊ ကေဝလံ တွညေဝ မေ ပုတ္တဿ မာ ကုဇ္ဈိ. အနွာဂတာတိ အာဂတာသ္မိ. ဘိက္ခူတိ မဟာသတ္တံ အာလပန္တီ ပုတ္တဿ ဇီဝိတဒါနံ ယာစတိ. တဒေဝ ဟီတိ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကေ တဒါ တဝ ပုတ္တဿ မံ အက္ကောသနကာလေ စ မယှံ မနောပဒေါသော နတ္ထိ၊ ဧတရဟိ စ တယိ ယာစမာနာယပိ မမ တသ္မိံ မနောပဒေါသော နတ္ထိယေဝ. ဝေဒမဒေနာတိ ‘‘တယော ဝေဒါ မေ ဥဂ္ဂဟိတာ’’တိ မဒေန. အဓိစ္စာတိ ဝေဒေ ဥဂ္ဂဟေတွာပိ အတ္ထာနတ္ထံ န ဇာနာတိ. မုဟုတ္တကေနာတိ ယံ ကိဉ္စိ ဥဂ္ဂဟေတွာ မုဟုတ္တကေနေဝ.

ဧဝံ တာယ ခမာပိယမာနော မဟာသတ္တော ‘‘တေန ဟိ ဧတေသံ ယက္ခာနံ ပလာယနတ္ထာယ အမတောသဓံ ဒဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

၂၀. ‘‘ဣဒဉ္စ မယှံ ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍံ၊ တဝ မဏ္ဍဗျော ဘုဉ္ဇတု အပ္ပပညော၊

ယက္ခာ စ တေ နံ န ဝိဟေဌယေယျုံ၊ ပုတ္တော စ တေ ဟေဿတိ သော အရောဂေါ’’တိ.

တတ္ထ ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍန္တိ ဥစ္ဆိဋ္ဌကပိဏ္ဍံ၊ ‘‘ဥစ္ဆိဋ္ဌပိဏ္ဍ’’န္တိပိ ပါဌော.

သာ မဟာသတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဒေထ၊ သာမိ၊ အမတောသဓ’’န္တိ သုဝဏ္ဏသရကံ ဥပနာမေသိ. မဟာသတ္တော ဥစ္ဆိဋ္ဌကကဉ္ဇိကံ တတ္ထ အာသိဉ္စိတွာ ‘‘ပဌမညေဝ ဣတော ဥပဍ္ဎံ တဝ ပုတ္တဿ မုခေ ဩသိဉ္စိတွာ သေသံ စာဋိယံ ဥဒကေန မိဿေတွာ သေသဗြာဟ္မဏာနံ မုခေ ဩသိဉ္စေဟိ၊ သဗ္ဗေပိ နိရောဂါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဝတွာ ဥပ္ပတိတွာ ဟိမဝန္တမေဝ ဂတော. သာပိ တံ သရကံ သီသေနာဒါယ ‘‘အမတောသဓံ မေ လဒ္ဓ’’န္တိ ဝဒန္တီ နိဝေသနံ ဂန္တွာ ပဌမံ ပုတ္တဿ မုခေ ကဉ္ဇိကံ ဩသိဉ္စိ၊ ယက္ခော ပလာယိ. ဣတရော ပံသုံ ပုဉ္ဆန္တော ဥဋ္ဌာယ ‘‘အမ္မ ကိမေတ’’န္တိ အာဟ. တယာ ကတံ တွမေဝ ဇာနိဿသိ. ဧဟိ၊ တာတ၊ တဝ ဒက္ခိဏေယျာနံ တေသံ ဝိပ္ပကာရံ ပဿာတိ. သော တေ ဒိသွာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ. အထ နံ မာတာ ‘‘တာတ မဏ္ဍဗျ၊ တွံ ဗာလော ဒါနဿ မဟပ္ဖလဋ္ဌာနံ န ဇာနာသိ၊ ဒက္ခိဏေယျာ နာမ ဧဝရူပါ န ဟောန္တိ၊ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတသဒိသာဝ ဟောန္တိ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ မာ ဧတေသံ ဒုဿီလာနံ ဒါနမဒါသိ၊ သီလဝန္တာနံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ အာဟ –

၂၁. ‘‘မဏ္ဍဗျ ဗာလောသိ ပရိတ္တပညော၊ ယော ပုညက္ခေတ္တာနမကောဝိဒေါသိ၊

မဟက္ကသာဝေသု ဒဒါသိ ဒါနံ၊ ကိလိဋ္ဌကမ္မေသု အသညတေသု.

၂၂. ‘‘ဇဋာ စ ကေသာ အဇိနာ နိဝတ္ထာ၊ ဇရူဒပါနံဝ မုခံ ပရူဠှံ၊

ပဇံ ဣမံ ပဿထ ဒုမ္မရူပံ၊ န ဇဋာဇိနံ တာယတိ အပ္ပပညံ.

၂၃. ‘‘ယေသံ ရာဂေါ စ ဒေါသော စ၊ အဝိဇ္ဇာ စ ဝိရာဇိတာ၊

ခီဏာသဝါ အရဟန္တော၊ တေသု ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

တတ္ထ မဟက္ကသာဝေသူတိ မဟာကသာဝေသု မဟန္တေဟိ ရာဂကသာဝါဒီဟိ သမန္နာဂတေသု. ဇဋာ စ ကေသာတိ တာတ မဏ္ဍဗျ၊ တဝ ဒက္ခိဏေယျေသု ဧကစ္စာနံ ကေသာ ဇဋာ ကတွာ ဗဒ္ဓါ. အဇိနာ နိဝတ္ထာတိ သခုရာနိ အဇိနစမ္မာနိ နိဝတ္ထာ. ဇရူဒပါနံ ဝါတိ တိဏဂဟနေန ဇိဏ္ဏကူပေါ ဝိယ မုခံ ဒီဃမဿုတာယ ပရူဠှံ. ပဇံ ဣမန္တိ ဣမံ ဧဝရူပံ အနဉ္ဇိတာမဏ္ဍိတလူခဝေသံ ပဇံ ပဿထ. န ဇဋာဇိနန္တိ ဧတံ ဇဋာဇိနံ ဣမံ အပ္ပပညံ ပဇံ တာယိတုံ န သက္ကောတိ၊ သီလပညာဏတပေါကမ္မာနေဝ ဣမေသံ သတ္တာနံ ပတိဋ္ဌာ ဟောန္တိ. ယေသန္တိ ယသ္မာ ယေသံ ဧတေ ရဇ္ဇနဒုဿနမုယှနသဘာဝါ ရာဂါဒယော အဋ္ဌဝတ္ထုကာ စ အဝိဇ္ဇာ ဝိရာဇိတာ ဝိဂတာ၊ ဝိဂတတ္တာယေဝ စ ဧတေသံ ကိလေသာနံ ယေ ခီဏာသဝါ အရဟန္တော၊ တေသု ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊ တသ္မာ တွံ၊ တာတ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဧဝရူပါနံ ဒုဿီလာနံ အဒတွာ ယေ လောကေ အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘိနော ပဉ္စာဘိညာ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏာ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ သန္တိ၊ တေသံ ဒါနံ ဒေဟိ. ဧဟိ၊ တာတ၊ တဝ ကုလူပကေ အမတောသဓံ ပါယေတွာ အရောဂေ ကရိဿာမာတိ ဝတွာ ဥစ္ဆိဋ္ဌကဉ္ဇိကံ ဂါဟာပေတွာ ဥဒကစာဋိယံ ပက္ခိပိတွာ သောဠသန္နံ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနံ မုခေသု အာသိဉ္စာပေသိ.

ဧကေကော ပံသုံ ပုဉ္ဆန္တောဝ ဥဋ္ဌဟိ. အထ နေ ဗြာဟ္မဏာ ‘‘ဣမေဟိ စဏ္ဍာလုစ္ဆိဋ္ဌကံ ပီတ’’န္တိ အဗြာဟ္မဏေ ကရိံသု. တေ လဇ္ဇိတာ ဗာရာဏသိတော နိက္ခမိတွာ မဇ္ဈရဋ္ဌံ ဂန္တွာ မဇ္ဈရညော သန္တိကေ ဝသိံသု၊ မဏ္ဍဗျော ပန တတ္ထေဝ ဝသိ. တဒါ ဝေတ္တဝတီနဂရံ ဥပနိဿာယ ဝေတ္တဝတီနဒီတီရေ ဇာတိမန္တော နာမေကော ဗြာဟ္မဏော ပဗ္ဗဇိတော ဇာတိံ နိဿာယ မဟန္တံ မာနမကာသိ. မဟာသတ္တော ‘‘ဧတဿ မာနံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ တံ ဌာနံ ဂန္တွာ တဿ သန္တိကေ ဥပရိသောတေ ဝါသံ ကပ္ပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတွာ ‘‘ဣမံ ဒန္တကဋ္ဌံ ဇာတိမန္တဿ ဇဋာသု လဂ္ဂတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာယ နဒိယံ ပါတေသိ. တံ တဿ ဥဒကံ အာစမန္တဿ ဇဋာသု လဂ္ဂိ. သော တံ ဒိသွာဝ ‘‘နဿ ဝသလာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကုတော အယံ ကာဠကဏ္ဏီ အာဂတော၊ ဥပဓာရေဿာမိ န’’န္တိ ဥဒ္ဓံသောတံ ဂစ္ဆန္တော မဟာသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘ကိံဇာတိကောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘စဏ္ဍာလောသ္မီ’’တိ. ‘‘တယာ နဒိယာ ဒန္တကဋ္ဌံ ပါတိတ’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ မယာ’’တိ. ‘‘နဿ၊ ဝသလ၊ စဏ္ဍာလ ကာဠကဏ္ဏိ မာ ဣဓ ဝသိ၊ ဟေဋ္ဌာသောတေ ဝသာဟီ’’တိ ဝတွာ ဟေဋ္ဌာသောတေ ဝသန္တေနပိ တေန ပါတိတေ ဒန္တကဋ္ဌေ ပဋိသောတံ အာဂန္တွာ ဇဋာသု လဂ္ဂန္တေ သော ‘‘နဿ ဝသလ၊ သစေ ဣဓ ဝသိဿသိ၊ သတ္တမေ ဒိဝသေ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတီ’’တိ အာဟ.

မဟာသတ္တော ‘‘သစာဟံ ဧတဿ ကုဇ္ဈိဿာမိ၊ သီလံ မေ အရက္ခိတံ ဘဝိဿတိ၊ ဥပါယေနေဝဿ မာနံ ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ သတ္တမေ ဒိဝသေ သူရိယုဂ္ဂမနံ နိဝါရေသိ. မနုဿာ ဥဗ္ဗာဠှာ ဇာတိမန္တံ တာပသံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ တုမှေ သူရိယုဂ္ဂမနံ န ဒေထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော အာဟ – ‘‘န မေ တံ ကမ္မံ၊ နဒီတီရေ ပနေကော စဏ္ဍာလော ဝသတိ၊ တဿေတံ ကမ္မံ ဘဝိဿတီ’’တိ. မနုဿာ မဟာသတ္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ သူရိယုဂ္ဂမနံ န ဒေထာ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘အာမာဝုသော’’တိ. ‘‘ကိံကာရဏာ’’တိ. ‘‘တုမှာကံ ကုလူပကော တာပသော မံ နိရပရာဓံ အဘိသပိ၊ တသ္မိံ အာဂန္တွာ ခမာပနတ္ထာယ မမ ပါဒေသု ပတိတေ သူရိယံ ဝိဿဇ္ဇေဿာမီ’’တိ. တေ ဂန္တွာ တံ ကဍ္ဎန္တာ အာနေတွာ မဟာသတ္တဿ ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ခမာပေတွာ အာဟံသု ‘‘သူရိယံ ဝိဿဇ္ဇေထ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘န သက္ကာ ဝိဿဇ္ဇေတုံ၊ သစာဟံ ဝိဿဇ္ဇေဿာမိ၊ ဣမဿ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတီ’’တိ. ‘‘အထ၊ ဘန္တေ၊ ကိံ ကရောမာ’’တိ? သော ‘‘မတ္တိကာပိဏ္ဍံ အာဟရထာ’’တိ အာဟရာပေတွာ ‘‘ဣမံ တာပသဿ သီသေ ဌပေတွာ တာပသံ ဩတာရေတွာ ဥဒကေ ဌပေထာ’’တိ ဌပါပေတွာ သူရိယံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သူရိယရသ္မီဟိ ပဟဋမတ္တေ မတ္တိကာပိဏ္ဍော သတ္တဓာ ဘိဇ္ဇိ၊ တာပသော ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိ.

မဟာသတ္တော တံ ဒမေတွာ ‘‘ကဟံ နု ခေါ ဒါနိ သောဠသ ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိ ဝသန္တီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော ‘‘မဇ္ဈရညော သန္တိကေ’’တိ ဉတွာ ‘‘တေ ဒမေဿာမီ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ ဂန္တွာ နဂရသာမန္တေ ဩတရိတွာ ပတ္တံ အာဒါယ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ စရိ. ဗြာဟ္မဏာ တံ ဒိသွာ ‘‘အယံ ဣဓ ဧကံ ဒွေ ဒိဝသေ ဝသန္တောပိ အမှေ အပ္ပတိဋ္ဌေ ကရိဿတီ’’တိ ဝေဂေန ဂန္တွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ မာယာကာရော ဧကော ဝိဇ္ဇာဓရော စောရော အာဂတော၊ ဂဏှာပေထ န’’န္တိ ရညော အာရောစေသုံ. ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. မဟာသတ္တောပိ မိဿကဘတ္တံ အာဒါယ အညတရံ ကုဋ္ဋံ နိဿာယ ပီဌိကာယ နိသိန္နော ဘုဉ္ဇတိ. အထ နံ အညဝိဟိတကံ အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇမာနမေဝ ရညာ ပဟိတပုရိသာ အသိနာ ဂီဝံ ပဟရိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသုံ. သော ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဣမသ္မိံ ကိရ ဇာတကေ ဗောဓိသတ္တော ကောဏ္ဍဒမကော အဟောသိ. သော တေနေဝ ပရတန္တိယုတ္တဘာဝေန ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏိ. ဒေဝတာ ကုဇ္ဈိတွာ သကလမေဝ မဇ္ဈရဋ္ဌံ ဥဏှံ ကုက္ကုဠဝဿံ ဝဿာပေတွာ ရဋ္ဌံ အရဋ္ဌမကံသု. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘ဥပဟစ္စ မနံ မဇ္ဈော၊ မာတင်္ဂသ္မိံ ယသဿိနေ၊

သပါရိသဇ္ဇော ဥစ္ဆိန္နော၊ မဇ္ဈာရညံ တဒါ အဟူ’’တိ. (ဇာ. ၂.၁၉.၉၆)၊

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဥဒေနော ပဗ္ဗဇိတေ ဝိဟေဌေသိယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ မဏ္ဍဗျော ဥဒေနော အဟောသိ၊ မာတင်္ဂပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

မာတင်္ဂဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၄၉၈] ၂. စိတ္တသမ္ဘူတဇာတကဝဏ္ဏနာ

သဗ္ဗံ နရာနံ သဖလံ သုစိဏ္ဏန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ပိယသံဝါသေ ဒွေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. တေ ကိရ အညမညံ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂါ ပရမဝိဿာသိကာ အဟေသုံ၊ ပိဏ္ဍာယ စရန္တာပိ ဧကတောဝ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကတောဝ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဝိနာ ဘဝိတုံ န သက္ကောန္တိ. ဓမ္မသဘာယံ ဘိက္ခူ တေသံယေဝ ဝိဿာသံ ဝဏ္ဏယမာနာ နိသီဒိံသု. သတ္ထာ အာဂန္တွာ ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣမာယ နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အနစ္ဆရိယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေသံ ဧကသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဝိဿာသိကတ္တံ၊ ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ တီဏိ စတ္တာရိ ဘဝန္တရာနိ ဂစ္ဆန္တာပိ မိတ္တဘာဝံ န ဝိဇဟိံသုယေဝါ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ အဝန္တိရဋ္ဌေ ဥဇ္ဇေနိယံ အဝန္တိမဟာရာဇာ နာမ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ ဥဇ္ဇေနိယာ ဗဟိ စဏ္ဍာလဂါမကော အဟောသိ. မဟာသတ္တော တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိ၊ အပရောပိ သတ္တော တဿေဝ မာတုစ္ဆာပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တေသု ဧကော စိတ္တော နာမ အဟောသိ၊ ဧကော သမ္ဘူတော နာမ. တေ ဥဘောပိ ဝယပ္ပတ္တာ စဏ္ဍာလဝံသဓောဝနံ နာမ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဧကဒိဝသံ ‘‘ဥဇ္ဇေနီနဂရဒွါရေ သိပ္ပံ ဒဿေဿာမာ’’တိ ဧကော ဥတ္တရဒွါရေ သိပ္ပံ ဒဿေသိ၊ ဧကော ပါစီနဒွါရေ. တသ္မိဉ္စ နဂရေ ဒွေ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကာယော အဟေသုံ၊ ဧကာ သေဋ္ဌိဓီတာ၊ ဧကာ ပုရောဟိတဓီတာ. တာ ဗဟုခါဒနီယဘောဇနီယမာလာဂန္ဓာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ‘‘ဥယျာနကီဠံ ကီဠိဿာမာ’’တိ ဧကာ ဥတ္တရဒွါရေန နိက္ခမိ၊ ဧကာ ပါစီနဒွါရေန. တာ တေ စဏ္ဍာလပုတ္တေ သိပ္ပံ ဒဿေန္တေ ဒိသွာ ‘‘ကေ ဧတေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘စဏ္ဍာလပုတ္တာ’’တိ သုတွာ ‘‘အပဿိတဗ္ဗယုတ္တကံ ဝတ ပဿိမှာ’’တိ ဂန္ဓောဒကေန အက္ခီနိ ဓောဝိတွာ နိဝတ္တိံသု. မဟာဇနော ‘‘အရေ ဒုဋ္ဌစဏ္ဍာလ၊ တုမှေ နိဿာယ မယံ အမူလကာနိ သုရာဘတ္တာဒီနိ န လဘိမှာ’’တိ တေ ဥဘောပိ ဘာတိကေ ပေါထေတွာ အနယဗျသနံ ပါပေသိ.

တေ ပဋိလဒ္ဓသညာ ဥဋ္ဌာယ အညမညဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ သမာဂန္တွာ အညမညဿ တံ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိံ အာရောစေတွာ ရောဒိတွာ ပရိဒေဝိတွာ ‘‘ကိန္တိ ကရိဿာမာ’’တိ မန္တေတွာ ‘‘ဣမံ အမှာကံ ဇာတိံ နိဿာယ ဒုက္ခံ ဥပ္ပန္နံ၊ စဏ္ဍာလကမ္မံ ကာတုံ န သက္ခိဿာမ၊ ဇာတိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဗြာဟ္မဏမာဏဝဝဏ္ဏေန တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှိဿာမာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဓမ္မန္တေဝါသိကာ ဟုတွာ ဒိသာပါမောက္ခာစရိယဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ ပဋ္ဌပေသုံ. ဇမ္ဗုဒီပတလေ ‘‘ဒွေ ကိရ စဏ္ဍာလာ ဇာတိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှန္တီ’’တိ သူယိတ္ထ. တေသု စိတ္တပဏ္ဍိတဿ သိပ္ပံ နိဋ္ဌိတံ၊ သမ္ဘူတဿ န တာဝ နိဋ္ဌာတိ.

အထေကဒိဝသံ ဧကော ဂါမဝါသီ ‘‘ဗြာဟ္မဏဝါစနကံ ကရိဿာမီ’’တိ အာစရိယံ နိမန္တေသိ. တမေဝ ရတ္တိံ ဒေဝေါ ဝဿိတွာ မဂ္ဂေ ကန္ဒရာဒီနိ ပူရေသိ. အာစရိယော ပါတောဝ စိတ္တပဏ္ဍိတံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ၊ အဟံ ဂန္တုံ န သက္ခိဿာမိ၊ တွံ မာဏဝေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တာ မင်္ဂလံ ဝတွာ တုမှေဟိ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇိတွာ အမှေဟိ လဒ္ဓံ အာဟရာ’’တိ ပေသေသိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ မာဏဝကေ ဂဟေတွာ ဂတော. ယာဝ မာဏဝါ နှာယန္တိ စေဝ မုခါနိ စ ဓောဝန္တိ၊ တာဝ မနုဿာ ပါယာသံ ဝဍ္ဎေတွာ နိဗ္ဗာတူတိ ဌပေသုံ. မာဏဝါ တသ္မိံ အနိဗ္ဗုတေယေဝ အာဂန္တွာ နိသီဒိံသု. မနုဿာ ဒက္ခိဏောဒကံ ဒတွာ တေသံ ပုရတော ပါတိယော ဌပေသုံ. သမ္ဘူတော လုဒ္ဓဓာတုကော ဝိယ ဟုတွာ ‘‘သီတလော’’တိ သညာယ ပါယာသပိဏ္ဍံ ဥက္ခိပိတွာ မုခေ ဌပေသိ၊ သော တဿ အာဒိတ္တအယောဂုဠော ဝိယ မုခံ ဒဟိ. သော ကမ္ပမာနော သတိံ အနုပဋ္ဌာပေတွာ စိတ္တပဏ္ဍိတံ ဩလောကေတွာ စဏ္ဍာလဘာသာယ ဧဝ ‘‘ခဠု ခဠူ’’တိ အာဟ. သောပိ တထေဝ သတိံ အနုပဋ္ဌာပေတွာ စဏ္ဍာလဘာသာယ ဧဝ ‘‘နိဂ္ဂလ နိဂ္ဂလာ’’တိ အာဟ. မာဏဝါ အညမညံ ဩလောကေတွာ ‘‘ကိံ ဘာသာ နာမေသာ’’တိ ဝဒိံသု. စိတ္တပဏ္ဍိတော မင်္ဂလံ အဘာသိ. မာဏဝါ ဗဟိ နိက္ခမိတွာ ဝဂ္ဂဝဂ္ဂါ ဟုတွာ တတ္ထ တတ္ထ နိသီဒိတွာ ဘာသံ သောဓေန္တာ ‘‘စဏ္ဍာလဘာသာ’’တိ ဉတွာ ‘‘အရေ ဒုဋ္ဌစဏ္ဍာလာ၊ ဧတ္တကံ ကာလံ ‘ဗြာဟ္မဏာမှာ’တိ ဝတွာ ဝဉ္စယိတ္ထာ’’တိ ဥဘောပိ တေ ပေါထယိံသု. အထေကော သပ္ပုရိသော ‘‘အပေထာ’’တိ ဝါရေတွာ ‘‘အယံ တုမှာကံ ဇာတိယာ ဒေါသော၊ ဂစ္ဆထ ကတ္ထစိ ဒေသေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ ဇီဝထာ’’တိ တေ ဥဘော ဥယျောဇေသိ. မာဏဝါ တေသံ စဏ္ဍာလဘာဝံ အာစရိယဿ အာရောစေသုံ.

တေပိ အရညံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ န စိရဿေဝ တတော စဝိတွာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ မိဂိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တေ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခန္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧကတောဝ ဝိစရန္တိ၊ ဝိနာ ဘဝိတုံ န သက္ကောန္တိ. တေ ဧကဒိဝသံ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ ဧကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ သီသေန သီသံ၊ သိင်္ဂေန သိင်္ဂံ၊ တုဏ္ဍေန တုဏ္ဍံ အလ္လီယာပေတွာ ရောမန္ထယမာနေ ဌိတေ ဒိသွာ ဧကော လုဒ္ဒကော သတ္တိံ ခိပိတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. တတော စဝိတွာ နမ္မဒါနဒီတီရေ ဥက္ကုသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိံသု. တတြာပိ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တေ ဂေါစရံ ဂဟေတွာ သီသေန သီသံ၊ တုဏ္ဍေန တုဏ္ဍံ အလ္လီယာပေတွာ ဌိတေ ဒိသွာ ဧကော ယဋ္ဌိလုဒ္ဒကော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဗန္ဓိတွာ ဝဓိ. တတော ပန စဝိတွာ စိတ္တပဏ္ဍိတော ကောသမ္ဗိယံ ပုရောဟိတဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သမ္ဘူတပဏ္ဍိတော ဥတ္တရပဉ္စာလရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တေ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော ဇာတိံ အနုဿရိံသု. တေသု သမ္ဘူတပဏ္ဍိတော နိရန္တရံ သရိတုံ အသက္ကောန္တော စတုတ္ထံ စဏ္ဍာလဇာတိမေဝ အနုဿရတိ၊ စိတ္တပဏ္ဍိတော ပဋိပါဋိယာ စတဿောပိ ဇာတိယော. သော သောဠသဝဿကာလေ နိက္ခမိတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဈာနာဘိညံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနသုခေန ဝီတိနာမေန္တော ဝသိ. သမ္ဘူတပဏ္ဍိတောပိ ပိတု အစ္စယေန ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ဆတ္တမင်္ဂလဒိဝသေယေဝ မဟာဇနမဇ္ဈေ မင်္ဂလဂီတံ ကတွာ ဥဒါနဝသေန ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. တံ သုတွာ ‘‘အမှာကံ ရညော မင်္ဂလဂီတ’’န္တိ ဩရောဓာပိ ဂန္ဓဗ္ဗာပိ တမေဝ ဂီတံ ဂါယန္တိ. အနုက္ကမေနေဝ ‘‘ရညော ပိယဂီတ’’န္တိ သဗ္ဗေပိ နဂရဝါသိနော မနုဿာ တမေဝ ဂါယန္တိ.

စိတ္တပဏ္ဍိတောပိ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဝသန္တောယေဝ ‘‘ကိံ နု ခေါ မမ ဘာတိကေန သမ္ဘူတေန ဆတ္တံ လဒ္ဓံ၊ ဥဒါဟု န ဝါ’’တိ ဥပဓာရေန္တော လဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ‘‘နဝရဇ္ဇံ တာဝ ဣဒါနိ ဂန္တွာပိ ဗောဓေတုံ န သက္ခိဿာမိ၊ မဟလ္လကကာလေ နံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ ကထေတွာ ပဗ္ဗာဇေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပဏ္ဏာသ ဝဿာနိ အဂန္တွာ ရညော ပုတ္တဓီတာဟိ ဝဍ္ဎိတကာလေ ဣဒ္ဓိယာ ဂန္တွာ ဥယျာနေ ဩတရိတွာ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ နိသီဒိ. တသ္မိံ ခဏေ ဧကော ဒါရကော တံ ဂီတံ ဂါယန္တော ဒါရူနိ ဥဒ္ဓရတိ. စိတ္တပဏ္ဍိတော တံ ပက္ကောသိ. သော အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ အာဟ – ‘‘တွံ ပါတောဝ ပဋ္ဌာယ ဣမမေဝ ဂီတံ ဂါယသိ၊ ကိံ အညံ န ဇာနာသီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ အညာနိပိ ဗဟူနိ ဇာနာမိ၊ ဣမာနိ ပန ဒွေ ရညော ပိယဂီတာနိ၊ တသ္မာ ဣမာနေဝ ဂါယာမီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန ရညော ဂီတဿ ပဋိဂီတံ ဂါယန္တော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘သက္ခိဿသိ ပန တွံ ပဋိဂီတံ ဂါယိတု’’န္တိ? ‘‘ဇာနန္တော သက္ခိဿာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ ရညာ ဒွီသု ဂီတေသု ဂါယိတေသု ဣဒံ တတိယံ ကတွာ ဂါယဿူ’’တိ ဂီတံဒတွာ ‘‘ဂန္တွာ ရညော သန္တိကေ ဂါယိဿသိ၊ ရာဇာ တေ ပသီဒိတွာ မဟန္တံ ဣဿရိယံ ဒဿတီ’’တိ ဥယျောဇေသိ.

သော သီဃံ မာတု သန္တိကံ ဂန္တွာ အတ္တာနံ အလင်္ကာရာပေတွာ ရာဇဒွါရံ ဂန္တွာ ‘‘ဧကော ကိရ ဒါရကော တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိဂီတံ ဂါယိဿတီ’’တိ ရညော အာရောစာပေတွာ ‘‘အာဂစ္ဆတူ’’တိ ဝုတ္တေ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘တွံ ကိရ၊ တာတ၊ ပဋိဂီတံ ဂါယိဿသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘အာမ၊ ဒေဝ၊ သဗ္ဗံ ရာဇပရိသံ သန္နိပါတေထာ’’တိ သန္နိပတိတာယ ပရိသာယ ရာဇာနံ အာဟ ‘‘တုမှေ တာဝ၊ ဒေဝ၊ တုမှာကံ ဂီတံ ဂါယထ၊ အထာဟံ ပဋိဂီတံ ဂါယိဿာမီ’’တိ. ရာဇာ ဂါထာဒွယမာဟ –

၂၄. ‘‘သဗ္ဗံ နရာနံ သဖလံ သုစိဏ္ဏံ၊ န ကမ္မုနာ ကိဉ္စန မောဃမတ္ထိ၊

ပဿာမိ သမ္ဘူတံ မဟာနုဘာဝံ၊ သကမ္မုနာ ပုညဖလူပပန္နံ.

၂၅. ‘‘သဗ္ဗံ နရာနံ သဖလံ သုစိဏ္ဏံ၊ န ကမ္မုနာ ကိဉ္စန မောဃမတ္ထိ၊

ကစ္စိန္နု စိတ္တဿပိ ဧဝမေဝံ၊ ဣဒ္ဓေါ မနော တဿ ယထာပိ မယှ’’န္တိ.

တတ္ထ န ကမ္မုနာ ကိဉ္စန မောဃမတ္ထီတိ သုကတဒုက္ကဋေသု ကမ္မေသု ကိဉ္စန ဧကကမ္မမ္ပိ မောဃံ နာမ နတ္ထိ၊ နိပ္ဖလံ န ဟောတိ၊ ဝိပါကံ ဒတွာဝ နဿတီတိ အပရာပရိယဝေဒနီယကမ္မံ သန္ဓာယာဟ. သမ္ဘူတန္တိ အတ္တာနံ ဝဒတိ၊ ပဿာမဟံ အာယသ္မန္တံ သမ္ဘူတံ သကေန ကမ္မေန ပုညဖလူပပန္နံ၊ သကမ္မံ နိဿာယ ပုညဖလေန ဥပပန္နံ တံ ပဿာမီတိ အတ္ထော. ကစ္စိန္နု စိတ္တဿပီတိ မယဉှိ ဒွေပိ ဇနာ ဧကတော ဟုတွာ န စိရံ သီလံ ရက္ခိမှ၊ အဟံ တာဝ တဿ ဖလေန မဟန္တံ ယသံ ပတ္တော၊ ကစ္စိ နု ခေါ မေ ဘာတိကဿ စိတ္တဿပိ ဧဝမေဝ မနော ဣဒ္ဓေါ သမိဒ္ဓေါတိ.

တဿ ဂီတာဝသာနေ ဒါရကော ဂါယန္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၆. ‘‘သဗ္ဗံ နရာနံ သဖလံ သုစိဏ္ဏံ၊ န ကမ္မုနာ ကိဉ္စန မောဃမတ္ထိ၊

စိတ္တမ္ပိ ဇာနာဟိ တထေဝ ဒေဝ၊ ဣဒ္ဓေါ မနော တဿ ယထာပိ တုယှ’’န္တိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၂၇. ‘‘ဘဝံ နု စိတ္တော သုတမညတော တေ၊ ဥဒါဟု တေ ကောစိ နံ ဧတဒက္ခာ၊

ဂါထာ သုဂီတာ န မမတ္ထိ ကင်္ခါ၊ ဒဒါမိ တေ ဂါမဝရံ သတဉ္စာ’’တိ.

တတ္ထ သုတမညတော တေတိ အဟံ သမ္ဘူတဿ ဘာတာ စိတ္တော နာမာတိ ဝဒန္တဿ စိတ္တဿေဝ နု တေ သန္တိကာ သုတန္တိ အတ္ထော. ကောစိ နန္တိ ဥဒါဟု မယာ သမ္ဘူတဿ ရညော ဘာတာ စိတ္တော ဒိဋ္ဌောတိ ကောစိ တေ ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိ. သုဂီတာတိ သဗ္ဗထာပိ အယံ ဂါထာ သုဂီတာ၊ နတ္ထေတ္ထ မမ ကင်္ခါ. ဂါမဝရံ သတဉ္စာတိ ဂါမဝရာနံ တေ သတံ ဒဒါမီတိ ဝဒတိ.

တတော ဒါရကော ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၂၈. ‘‘န စာဟံ စိတ္တော သုတမညတော မေ၊ ဣသီ စ မေ ဧတမတ္ထံ အသံသိ၊

ဂန္တွာန ရညော ပဋိဂါဟိ ဂါထံ၊ အပိ တေ ဝရံ အတ္တမနော ဒဒေယျာ’’တိ.

တတ္ထ ဧတမတ္ထန္တိ တုမှာကံ ဥယျာနေ နိသိန္နော ဧကော ဣသိ မယှံ ဧတမတ္ထံ အာစိက္ခိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘သော မမ ဘာတာ စိတ္တော ဘဝိဿတိ၊ ဣဒါနေဝ နံ ဂန္တွာ ပဿိဿာမီ’’တိ ပုရိသေ အာဏာပေန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

၂၉. ‘‘ယောဇေန္တု ဝေ ရာဇရထေ၊ သုကတေ စိတ္တသိဗ္ဗနေ၊

ကစ္ဆံ နာဂါနံ ဗန္ဓထ၊ ဂီဝေယျံ ပဋိမုဉ္စထ.

၃၀. ‘‘အာဟညန္တု ဘေရိမုဒိင်္ဂသင်္ခေ၊ သီဃာနိ ယာနာနိ စ ယောဇယန္တု၊

အဇ္ဇေဝဟံ အဿမံ တံ ဂမိဿံ၊ ယတ္ထေဝ ဒက္ခိဿမိသိံ နိသိန္န’’န္တိ.

တတ္ထ အာဟညန္တူတိ အာဟနန္တု. အဿမံ တန္တိ တံ အဿမံ.

သော ဧဝံ ဝတွာ ရထံ အဘိရုယှ သီဃံ ဂန္တွာ ဥယျာနဒွါရေ ရထံ ဌပေတွာ စိတ္တပဏ္ဍိတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော တုဋ္ဌမာနသော အဋ္ဌမံ ဂါထမာဟ –

၃၁. ‘‘သုလဒ္ဓလာဘော ဝတ မေ အဟောသိ၊ ဂါထာ သုဂီတာ ပရိသာယ မဇ္ဈေ၊

သွာဟံ ဣသိံ သီလဝတူပပန္နံ၊ ဒိသွာ ပတီတော သုမနောဟမသ္မီ’’တိ.

တဿတ္ထော – သုလဒ္ဓလာဘော ဝတ မယှံ ဆတ္တမင်္ဂလဒိဝသေ ပရိသာယ မဇ္ဈေ ဂီတဂါထာ သုဂီတာဝ အဟောသိ၊ သွာဟံ အဇ္ဇ သီလဝတသမ္ပန္နံ ဣသိံ ဒိသွာ ပီတိသောမနဿပ္ပတ္တော ဇာတောတိ.

သော စိတ္တပဏ္ဍိတဿ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ သောမနဿပ္ပတ္တော ‘‘ဘာတိကဿ မေ ပလ္လင်္ကံ အတ္ထရထာ’’တိအာဒီနိ အာဏာပေန္တော နဝမံ ဂါထမာဟ –

၃၂. ‘‘အာသနံ ဥဒကံ ပဇ္ဇံ၊ ပဋိဂ္ဂဏှာတု နော ဘဝံ၊

အဂ္ဃေ ဘဝန္တံ ပုစ္ဆာမ၊ အဂ္ဃံ ကုရုတု နော ဘဝ’’န္တိ.

တတ္ထ အဂ္ဃေတိ အတိထိနော ဒါတဗ္ဗယုတ္တကသ္မိံ အဂ္ဃေ ဘဝန္တံ အာပုစ္ဆာမ. ကုရုတု နောတိ ဣမံ နော အဂ္ဃံ ဘဝံ ပဋိဂ္ဂဏှာတု.

ဧဝံ မဓုရပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ရဇ္ဇံ မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒေန္တော ဣတရံ ဂါထမာဟ –

၃၃. ‘‘ရမ္မဉ္စ တေ အာဝသထံ ကရောန္တု၊ နာရီဂဏေဟိ ပရိစာရယဿု၊

ကရောဟိ ဩကာသမနုဂ္ဂဟာယ၊ ဥဘောပိမံ ဣဿရိယံ ကရောမာ’’တိ.

တတ္ထ ဣမံ ဣဿရိယန္တိ ကပိလရဋ္ဌေ ဥတ္တရပဉ္စာလနဂရေ ရဇ္ဇံ မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒွေပိ ဇနာ ကရောမ အနုဘဝါမ.

တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ စိတ္တပဏ္ဍိတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဆ ဂါထာ အဘာသိ –

၃၄. ‘‘ဒိသွာ ဖလံ ဒုစ္စရိတဿ ရာဇ၊ အတ္ထော သုစိဏ္ဏဿ မဟာဝိပါကံ၊

အတ္တာနမေဝ ပဋိသံယမိဿံ၊ န ပတ္ထယေ ပုတ္တ ပသုံ ဓနံ ဝါ.

၃၅. ‘‘ဒသေဝိမာ ဝဿဒသာ၊ မစ္စာနံ ဣဓ ဇီဝိတံ၊

အပတ္တညေဝ တံ ဩဓိံ၊ နဠော ဆိန္နောဝ သုဿတိ.

၃၆. ‘‘တတ္ထ ကာ နန္ဒိ ကာ ခိဍ္ဍာ၊ ကာ ရတီ ကာ ဓနေသနာ၊

ကိံ မေ ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ၊ ရာဇ မုတ္တောသ္မိ ဗန္ဓနာ.

၃၇. ‘‘သောဟံ ဧဝံ ပဇာနာမိ၊ မစ္စု မေ နပ္ပမဇ္ဇတိ၊

အန္တကေနာဓိပန္နဿ၊ ကာ ရတီ ကာ ဓနေသနာ.

၃၈. ‘‘ဇာတိ နရာနံ အဓမာ ဇနိန္ဒ၊ စဏ္ဍာလယောနိ ဒွိပဒါကနိဋ္ဌာ၊

သကေဟိ ကမ္မေဟိ သုပါပကေဟိ၊ စဏ္ဍာလဂဗ္ဘေ အဝသိမှ ပုဗ္ဗေ.

၃၉. ‘‘စဏ္ဍာလာဟုမှ အဝန္တီသု၊ မိဂါ နေရဉ္ဇရံ ပတိ၊

ဥက္ကုသာ နမ္မဒါတီရေ၊ တျဇ္ဇ ဗြာဟ္မဏခတ္တိယာ’’တိ.

တတ္ထ ဒုစ္စရိတဿာတိ မဟာရာဇ၊ တွံ သုစရိတဿေဝ ဖလံ ဇာနာသိ၊ အဟံ ပန ဒုစ္စရိတဿပိ ဖလံ ပဿာမိယေဝ. မယဉှိ ဥဘော ဒုစ္စရိတဿ ဖလေန ဣတော စတုတ္ထေ အတ္တဘာဝေ စဏ္ဍာလယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာ. တတ္ထ န စိရံ သီလံ ရက္ခိတွာ တဿ ဖလေန တွံ ခတ္တိယကုလေ နိဗ္ဗတ္တော၊ အဟံ ဗြာဟ္မဏကုလေ၊ ဧဝါဟံ ဒုစ္စရိတဿ စ ဖလံ သုစိဏ္ဏဿ စ မဟာဝိပါကံ ဒိသွာ အတ္တာနမေဝ သီလသံယမေန ပဋိသံယမိဿံ၊ ပုတ္တံ ဝါ ပသုံ ဝါ ဓနံ ဝါ န ပတ္ထေမိ.