၆. ဆက္ကနိပါတော

၁. အဝါရိယဝဂ္ဂေါ

[၃၇၆] ၁. အဝါရိယဇာတကဝဏ္ဏနာ

မာသု ကုဇ္ဈ ဘူမိပတီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ တိတ္ထနာဝိကံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ ဗာလော အဟောသိ အညာဏော၊ နေဝ သော ဗုဒ္ဓါဒီနံ ရတနာနံ၊ န အညေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ဂုဏံ ဇာနာတိ၊ စဏ္ဍော ဖရုသော သာဟသိကော. အထေကော ဇာနပဒေါ ဘိက္ခု ‘‘ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ ကရိဿာမီ’’တိ အာဂစ္ဆန္တော သာယံ အစိရဝတီတိတ္ထံ ပတွာ တံ ဧဝမာဟ ‘‘ဥပါသက၊ ပရတီရံ ဂမိဿာမိ၊ နာဝံ မေ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒါနိ အကာလော၊ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဝသဿူ’’တိ. ‘‘ဥပါသက၊ ဣဓ ကုဟိံ ဝသိဿာမိ၊ မံ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆာ’’တိ. သော ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ဧဟိ ရေ သမဏ၊ ဝဟာမီ’’တိ ထေရံ နာဝံ အာရောပေတွာ ဥဇုကံ အဂန္တွာ ဟေဋ္ဌာ နာဝံ နေတွာ ဥလ္လောဠံ ကတွာ တဿ ပတ္တစီဝရံ တေမေတွာ ကိလမေတွာ တီရံ ပတွာ အန္ဓကာရဝေလာယံ ဥယျောဇေသိ. အထ သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ တံ ဒိဝသံ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနဿ ဩကာသံ အလဘိတွာ ပုနဒိဝသေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ သတ္ထာရာ ကတပဋိသန္ထာရော ‘‘ကဒါ အာဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဟိယျော၊ ဘန္တေ’’တိ ဝတွာ ‘‘အထ ကသ္မာ အဇ္ဇ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ အာဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ တမတ္ထံ အာရောစေသိ. တံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘န ခေါ ဘိက္ခု ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပေသ စဏ္ဍော ဖရုသော သာဟသိကော၊ ဣဒါနိ ပန တေန တွံ ကိလမိတော၊ ပုဗ္ဗေပေသ ပဏ္ဍိတေ ကိလမေသီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဒီဃမဒ္ဓါနံ ဟိမဝန္တေ ဖလာဖလေန ယာပေတွာ လောဏမ္ဗိလသေဝနတ္ထာယ ဗာရာဏသိံ ပတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ နဂရံ ဘိက္ခာယ ပါဝိသိ. အထ နံ ရာဇင်္ဂဏပ္ပတ္တံ ရာဇာ ဒိသွာ တဿ ဣရိယာပထေ ပသီဒိတွာ အန္တေပုရံ အာနေတွာ ဘောဇေတွာ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ရာဇုယျာနေ ဝသာပေသိ၊ ဒေဝသိကံ ဥပဋ္ဌာနံ အဂမာသိ. တမေနံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘ရညာ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ စတ္တာရိ အဂတိဂမနာနိ ဝဇ္ဇေတွာ အပ္ပမတ္တေန ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပန္နေန ဟုတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ဒေဝသိကံ ဩဝဒန္တော –

၁. ‘‘မာသု ကုဇ္ဈ ဘူမိပတိ၊ မာသု ကုဇ္ဈ ရထေသဘ၊

ကုဒ္ဓံ အပ္ပဋိကုဇ္ဈန္တော၊ ရာဇာ ရဋ္ဌဿ ပူဇိတော.

၂. ‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ၊

သဗ္ဗတ္ထ အနုသာသာမိ၊ မာသု ကုဇ္ဈ ရထေသဘာ’’တိ. – ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ရဋ္ဌဿ ပူဇိတောတိ ဧဝရူပေါ ရာဇာ ရဋ္ဌဿ ပူဇနီယော ဟောတီတိ အတ္ထော. သဗ္ဗတ္ထ အနုသာသာမီတိ ဧတေသု ဂါမာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝသန္တောပါဟံ မဟာရာဇ၊ ဣမာယ ဧဝ အနုသိဋ္ဌိယာ တမနုသာသာမိ၊ ဧတေသု ဝါ ဂါမာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဧကသ္မိမ္ပိ ဧကသတ္တေပိ အနုသာသာမိ. မာသု ကုဇ္ဈ ရထေသဘာတိ ဧဝမေဝါဟံ တံ အနုသာသာမိ၊ ရညာ နာမ ကုဇ္ဈတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ကိံကာရဏာ? ရာဇာနော နာမ ဝါစာဝုဓာ၊ တေသံ ကုဒ္ဓါနံ ဝစနမတ္တေနေဝ ဗဟူ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပုဏန္တီတိ.

ဧဝံ ဗောဓိသတ္တော ရညော အာဂတာဂတဒိဝသေ ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ. ရာဇာ အနုသိဋ္ဌိယာ ပသန္နစိတ္တော မဟာသတ္တဿ သတသဟဿုဋ္ဌာနကံ ဧကံ ဂါမဝရံ အဒါသိ၊ ဗောဓိသတ္တော ပဋိက္ခိပိ. ဣတိ သော တတ္ထေဝ ဒွါဒသသံဝစ္ဆရံ ဝသိတွာ ‘‘အတိစိရံ နိဝုတ္ထောမှိ၊ ဇနပဒစာရိကံ တာဝ စရိတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ ရညော အကထေတွာဝ ဥယျာနပါလံ အာမန္တေတွာ ‘‘တာတ၊ ဥက္ကဏ္ဌိတရူပေါသ္မိ၊ ဇနပဒံ စရိတွာ အာဂမိဿာမိ၊ တွံ ရညော ကထေယျာသီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကန္တော ဂင်္ဂါယ နာဝါတိတ္ထံ ပါပုဏိ. တတ္ထ အဝါရိယပိတာ နာမ နာဝိကော အဟောသိ. သော ဗာလော နေဝ ဂုဏဝန္တာနံ ဂုဏံ ဇာနာတိ၊ န အတ္တနော အာယာပါယံ ဇာနာတိ၊ သော ဂင်္ဂံ တရိတုကာမံ ဇနံ ပဌမံ တာရေတွာ ပစ္ဆာ ဝေတနံ ယာစတိ၊ ဝေတနံ အဒေန္တေဟိ သဒ္ဓိံ ကလဟံ ကရောန္တော အက္ကောသပ္ပဟာရေယေဝ ဗဟူ လဘတိ၊ အပ္ပံ လာဘံ၊ ဧဝရူပေါ အန္ဓဗာလော. တံ သန္ဓာယ သတ္ထာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ တတိယံ ဂါထမာဟ –

၃. ‘‘အဝါရိယပိတာ နာမ၊ အဟု ဂင်္ဂါယ နာဝိကော၊

ပုဗ္ဗေ ဇနံ တာရေတွာန၊ ပစ္ဆာ ယာစတိ ဝေတနံ၊

တေနဿ ဘဏ္ဍနံ ဟောတိ၊ န စ ဘောဂေဟိ ဝဍ္ဎတီ’’တိ.

တတ္ထ အဝါရိယပိတာ နာမာတိ အဝါရိယာ နာမ တဿ ဓီတာ၊ တဿာ ဝသေန အဝါရိယပိတာ နာမ ဇာတော. တေနဿ ဘဏ္ဍနန္တိ တေန ကာရဏေန၊ တေန ဝါ ပစ္ဆာ ယာစိယမာနေန ဇနေန သဒ္ဓိံ တဿ ဘဏ္ဍနံ ဟောတိ.

ဗောဓိသတ္တော တံ နာဝိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အာဝုသော၊ ပရတီရံ မံ နေဟီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ သော အာဟ ‘‘သမဏ၊ ကိံ မေ နာဝါဝေတနံ ဒဿသီ’’တိ? ‘‘အာဝုသော၊ အဟံ ဘောဂဝဍ္ဎိံ အတ္ထဝဍ္ဎိံ ဓမ္မဝဍ္ဎိံ နာမ တေ ကထေဿာမီ’’တိ. တံ သုတွာ နာဝိကော ‘‘ဓုဝံ ဧသ မယှံ ကိဉ္စိ ဒဿတီ’’တိ တံ ပရတီရံ နေတွာ ‘‘ဒေဟိ မေ နာဝါယ ဝေတန’’န္တိ အာဟ. သော တဿ ‘‘သာဓု၊ အာဝုသော’’တိ ပဌမံ ဘောဂဝဍ္ဎိံ ကထေန္တော –

၄. ‘‘အတိဏ္ဏံယေဝ ယာစဿု၊ အပါရံ တာတ နာဝိက၊

အညော ဟိ တိဏ္ဏဿ မနော၊ အညော ဟောတိ ပါရေသိနော’’တိ. – ဂါထမာဟ၊

တတ္ထ အပါရန္တိ တာတ၊ နာဝိက ပရတီရံ အတိဏ္ဏမေဝ ဇနံ ဩရိမတီရေ ဌိတညေဝ ဝေတနံ ယာစဿု၊ တတော လဒ္ဓဉ္စ ဂဟေတွာ ဂုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ပစ္ဆာ မနုဿေ ပရတီရံ နေယျာသိ၊ ဧဝံ တေ ဘောဂဝဍ္ဎိ ဘဝိဿတိ. အညော ဟိ တိဏ္ဏဿ မနောတိ တာတ နာဝိက၊ ပရတီရံ ဂတဿ အညော မနော ဘဝတိ၊ အဒတွာဝ ဂန္တုကာမော ဟောတိ. ယော ပနေသ ပါရေသီ နာမ ပရတီရံ ဧသတိ၊ ပရတီရံ ဂန္တုကာမော ဟောတိ၊ သော အတိရေကမ္ပိ ဒတွာ ဂန္တုကာမော ဟောတိ၊ ဣတိ ပါရေသိနော အညော မနော ဟောတိ၊ တသ္မာ တွံ အတိဏ္ဏမေဝ ယာစေယျာသိ၊ အယံ တာဝ တေ ဘောဂါနံ ဝဍ္ဎိ နာမာတိ.

တံ သုတွာ နာဝိကော စိန္တေသိ ‘‘အယံ တာဝ မေ ဩဝါဒေါ ဘဝိဿတိ၊ ဣဒါနိ ပနေသ အညံ ကိဉ္စိ မယှံ ဒဿတီ’’တိ. အထ နံ ဗောဓိသတ္တော ‘‘အယံ တာဝ တေ၊ အာဝုသော၊ ဘောဂဝဍ္ဎိ၊ ဣဒါနိ အတ္ထဓမ္မဝဍ္ဎိံ သုဏာဟီ’’တိ ဝတွာ ဩဝဒန္တော –

၅. ‘‘ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ နိန္နေ ဝါ ယဒိ ဝါ ထလေ၊

သဗ္ဗတ္ထ အနုသာသာမိ၊ မာသု ကုဇ္ဈိတ္ထ နာဝိကာ’’တိ. – ဂါထမာဟ၊

ဣတိဿ ဣမာယ ဂါထာယ အတ္ထဓမ္မဝဍ္ဎိံ ကထေတွာ ‘‘အယံ တေ အတ္ထဝဍ္ဎိ စ ဓမ္မဝဍ္ဎိ စာ’’တိ အာဟ. သော ပန ဒန္ဓပုရိသော တံ ဩဝါဒံ န ကိဉ္စိ မညမာနော ‘‘ဣဒံ၊ သမဏ၊ တယာ မယှံ ဒိန္နံ နာဝါဝေတန’’န္တိ အာဟ. ‘‘အာမာဝုသော’’တိ. ‘‘မယှံ ဣမိနာ ကမ္မံ နတ္ထိ၊ အညံ မေ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘အာဝုသော၊ ဣဒံ ဌပေတွာ မယှံ အညံ နတ္ထီ’’တိ. ‘‘အထ တွံ ကသ္မာ မမ နာဝံ အာရုဠှောသီ’’တိ တာပသံ ဂင်္ဂါတီရေ ပါတေတွာ ဥရေ နိသီဒိတွာ မုခမေဝဿ ပေါထေသိ.

သတ္ထာ ‘‘ဣတိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာပသော ယံ ဩဝါဒံ ဒတွာ ရညော သန္တိကာ ဂါမဝရံ လဘိ၊ တမေဝ ဩဝါဒံ အန္ဓဗာလဿ နာဝိကဿ ကထေတွာ မုခပေါထနံ ပါပုဏိ၊ တသ္မာ ဩဝါဒံ ဒေန္တေန ယုတ္တဇနဿေဝ ဒါတဗ္ဗော၊ န အယုတ္တဇနဿာ’’တိ ဝတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ တဒနန္တရံ ဂါထမာဟ –

၆. ‘‘ယာယေဝါနုသာသနိယာ၊ ရာဇာ ဂါမဝရံ အဒါ၊

တာယေဝါနုသာသနိယာ၊ နာဝိကော ပဟရီ မုခ’’န္တိ.

တဿ တံ ပဟရန္တဿေဝ ဘရိယာ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ အာဂတာ ပါပပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘သာမိ၊ အယံ တာပသော နာမ ရာဇကုလူပကော၊ မာ ပဟရီ’’တိ အာဟ. သော ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘တွံ မေ ဣမံ ကူဋတာပသံ ပဟရိတုံ န ဒေသီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ တံ ပဟရိတွာ ပါတေသိ. အထ ဘတ္တပါတိ ပတိတွာ ဘိဇ္ဇိ၊ တဿာ စ ပန ဂရုဂဗ္ဘာယ ဂဗ္ဘော ဘူမိယံ ပတိ. အထ နံ မနုဿာ သမ္ပရိဝါရေတွာ ‘‘ပုရိသဃာတကစောရော’’တိ ဂဟေတွာ ဗန္ဓိတွာ ရညော ဒဿေသုံ. ရာဇာ ဝိနိစ္ဆိနိတွာ တဿ ရာဇာဏံ ကာရေသိ. သတ္ထာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော ဩသာနဂါထမာဟ –

၇. ‘‘ဘတ္တံ ဘိန္နံ ဟတာ ဘရိယာ၊ ဂဗ္ဘော စ ပတိတော ဆမာ၊

မိဂေါဝ ဇာတရူပေန၊ န တေနတ္ထံ အဗန္ဓိ သူ’’တိ.

တတ္ထ ဘတ္တံ ဘိန္နန္တိ ဘတ္တပါတိ ဘိန္နာ. ဟတာတိ ပဟတာ. ဆမာတိ ဘူမိယံ. မိဂေါဝ ဇာတရူပေနာတိ ယထာ မိဂေါ သုဝဏ္ဏံ ဝါ ဟိရညံ ဝါ မုတ္တာမဏိအာဒီနိ ဝါ မဒ္ဒိတွာ ဂစ္ဆန္တောပိ အတ္ထရိတွာ နိပဇ္ဇန္တောပိ တေန ဇာတရူပေန အတ္တနော အတ္ထံ ဝဍ္ဎေတုံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောတိ၊ ဧဝမေဝ သော အန္ဓဗာလော ပဏ္ဍိတေဟိ ဒိန္နံ ဩဝါဒံ သုတွာပိ အတ္တနော အတ္ထံ ဝဍ္ဎေတုံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဗန္ဓိ သူတိ ဧတ္ထ အဗန္ဓိ သောတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သ-ဩဣတိ ဣမေသံ ပဒါနဉှိ သူတိ သန္ဓိ ဟောတိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ နာဝိကော ဣဒါနိ နာဝိကောဝ အဟောသိ၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ တာပသော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

အဝါရိယဇာတကဝဏ္ဏနာ ပဌမာ.

[၃၇၇] ၂. သေတကေတုဇာတကဝဏ္ဏနာ

မာ တာတ ကုဇ္ဈိ န ဟိ သာဓု ကောဓောတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ကုဟကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ၊ ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဥဒ္ဒါလဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁၄.၆၂ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဒိသာပါမောက္ခော အာစရိယော ဟုတွာ ပဉ္စသတေ မာဏဝေ မန္တေ ဝါစေသိ. တေသံ ဇေဋ္ဌကော သေတကေတု နာမ ဥဒိစ္စဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တမာဏဝေါ၊ တဿ ဇာတိံ နိဿာယ မဟန္တော မာနော အဟောသိ. သော ဧကဒိဝသံ အညေဟိ မာဏဝေဟိ သဒ္ဓိံ နဂရာ နိက္ခမန္တော နဂရံ ပဝိသန္တံ ဧကံ စဏ္ဍာလံ ဒိသွာ ‘‘ကောသိ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘စဏ္ဍာလောဟမသ္မီ’’တိ ဝုတ္တေ တဿ သရီရံ ပဟရိတွာ အာဂတဝါတဿ အတ္တနော သရီရေ ဖုသနဘယေန ‘‘နဿ၊ စဏ္ဍာလ၊ ကာဠကဏ္ဏီ၊ အဓောဝါတံ ယာဟီ’’တိ ဝတွာ ဝေဂေန တဿ ဥပရိဝါတံ အဂမာသိ. စဏ္ဍာလော သီဃတရံ ဂန္တွာ တဿ ဥပရိဝါတေ အဋ္ဌာသိ. အထ နံ သော ‘‘နဿ ကာဠကဏ္ဏီ’’တိ သုဋ္ဌုတရံ အက္ကောသိ ပရိဘာသိ. တံ သုတွာ စဏ္ဍာလော ‘‘တွံ ကောသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါဟမသ္မီ’’တိ. ‘‘ဗြာဟ္မဏော ဟောတု၊ မယာ ပန ပုဋ္ဌပဉှံ ကထေတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ. ‘‘အာမ၊ သက္ခိဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ န သက္ကောသိ၊ ပါဒန္တရေန တံ ဂမေမီ’’တိ. သော အတ္တာနံ တက္ကေတွာ ‘‘ဂမေဟီ’’တိ အာဟ.

စဏ္ဍာလပုတ္တော တဿ ကထံ ပရိသံ ဂါဟာပေတွာ ‘‘မာဏဝ၊ ဒိသာ နာမ ကတရာ’’တိ ပဉှံ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဒိသာ နာမ ပုရတ္ထိမာဒယော စတဿော ဒိသာ’’တိ. စဏ္ဍာလော ‘‘နာဟံ တံ ဧတံ ဒိသံ ပုစ္ဆာမိ၊ တွံ ဧတ္တကမ္ပိ အဇာနန္တော မမ သရီရေ ပဟဋဝါတံ ဇိဂုစ္ဆသီ’’တိ တံ ခန္ဓဋ္ဌိကေ ဂဟေတွာ ဩနမေတွာ အတ္တနော ပါဒန္တရေန ဂမေသိ. မာဏဝါ တံ ပဝတ္တိံ အာစရိယဿ အာစိက္ခိံသု. တံ သုတွာ အာစရိယော ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ တာတ၊ သေတကေတု စဏ္ဍာလေနာသိ ပါဒန္တရေန ဂမိတော’’တိ? ‘‘အာမ၊ အာစရိယ၊ သော မံ စဏ္ဍာလဒါသိပုတ္တော ဒိသာမတ္တမ္ပိ န ဇာနာသီ’’တိ အတ္တနော ပါဒန္တရေန ဂမေသိ၊ ဣဒါနိ ဒိသွာ ကတ္တဗ္ဗံ အဿ ဇာနိဿာမီတိ ကုဒ္ဓေါ စဏ္ဍာလပုတ္တံ အက္ကောသိ ပရိဘာသိ. အထ နံ အာစရိယော ‘တာတ၊ သေတကေတု မာ တဿ ကုဇ္ဈိ၊ ပဏ္ဍိတော စဏ္ဍာလဒါသိပုတ္တော၊ န သော တံ ဧတံ ဒိသံ ပုစ္ဆတိ၊ အညံ ဒိသံ ပုစ္ဆိ၊ တယာ ပန ဒိဋ္ဌသုတဝိညာတတော အဒိဋ္ဌာသုတာဝိညာတမေဝ ဗဟုတရ’’န္တိ ဩဝဒန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၈. ‘‘မာ တာတ ကုဇ္ဈိ န ဟိ သာဓု ကောဓော၊ ဗဟုမ္ပိ တေ အဒိဋ္ဌမဿုတဉ္စ၊

မာတာ ပိတာ ဒိသတာ သေတကေတု၊ အာစရိယမာဟု ဒိသတံ ပသတ္ထာ.

၉. ‘‘အဂါရိနော အန္နဒပါနဝတ္ထဒါ၊ အဝှါယိကာ တမ္ပိ ဒိသံ ဝဒန္တိ၊

ဧသာ ဒိသာ ပရမာ သေတကေတု၊ ယံ ပတွာ ဒုက္ခီ သုခိနော ဘဝန္တီ’’တိ.

တတ္ထ န ဟိ သာဓု ကောဓောတိ ကောဓော နာမ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ အတ္ထာနတ္ထံ ဟိတာဟိတံ ဇာနိတုံ န ဒေတီတိ န သာဓု န လဒ္ဓကော. ဗဟုမ္ပိ တေ အဒိဋ္ဌန္တိ တယာ စက္ခုနာ အဒိဋ္ဌံ သောတေန စ အဿုတမေဝ ဗဟုတရံ. ဒိသတာတိ ဒိသာ. မာတာပိတရော ပုတ္တာနံ ပုရိမတရံ ဥပ္ပန္နတ္တာ ပုရတ္ထိမဒိသာ နာမ ဇာတာတိ ဝဒတိ. အာစရိယမာဟု ဒိသတံ ပသတ္ထာတိ အာစရိယာ ပန ဒက္ခိဏေယျတ္တာ ဒိသတံ ပသတ္ထာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာတိ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ အာဟု ကထေန္တိ ဒီပေန္တိ.

အဂါရိနောတိ ဂဟဋ္ဌာ. အန္နဒပါနဝတ္ထဒါတိ အန္နဒါ၊ ပါနဒါ၊ ဝတ္ထဒါ စ. အဝှါယိကာတိ ‘‘ဧထ ဒေယျဓမ္မံ ပဋိဂ္ဂဏှထာ’’တိ ပက္ကောသနကာ. တမ္ပိ ဒိသံ ဝဒန္တီတိ တမ္ပိ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ ဧကံ ဒိသံ ဝဒန္တိ. ဣမိနာ စတုပစ္စယဒါယကာ ဂဟဋ္ဌာ ပစ္စယေ အပဒိသိတွာ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ဥပဂန္တဗ္ဗတ္တာ ဧကာ ဒိသာ နာမာတိ ဒီပေတိ. အပရော နယော – ယေ ဧတေ အဂါရိနော အန္နပါနဝတ္ထဒါ၊ တေသံ ဆကာမသဂ္ဂသမ္ပတ္တိဒါယကဋ္ဌေန ဥပရူပရိ အဝှါယနတော ယေ အဝှါယိကာ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏာ၊ တမ္ပိ ဒိသံ ဝဒန္တိ၊ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ ဥပရိမဒိသံ နာမ ဝဒန္တီတိ ဒီပေတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘မာတာ ပိတာ ဒိသာ ပုဗ္ဗာ၊ အာစရိယာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ၊

ပုတ္တဒါရာ ဒိသာ ပစ္ဆာ၊ မိတ္တာမစ္စာ စ ဥတ္တရာ.

‘‘ဒါသကမ္မကရာ ဟေဋ္ဌာ၊ ဥဒ္ဓံ သမဏဗြာဟ္မဏာ၊

ဧတာ ဒိသာ နမဿေယျ၊ အလမတ္တော ကုလေ ဂိဟီ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၃.၂၇၃)၊

ဧသာ ဒိသာတိ ဣဒံ ပန နိဗ္ဗာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဇာတိအာဒိနာ ဟိ နာနပ္ပကာရေန ဒုက္ခေန ဒုက္ခိတာ သတ္တာ ယံ ပတွာ နိဒ္ဒုက္ခာ သုခိနော ဘဝန္တိ၊ ဧသာ ဧဝ စ သတ္တေဟိ အဂတပုဗ္ဗာ ဒိသာ နာမ. တေနေဝ စ နိဗ္ဗာနံ ‘‘ပရမာ’’တိ အာဟ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘သမတိတ္တိကံ အနဝသေသကံ၊ တေလပတ္တံ ယထာ ပရိဟရေယျ၊

ဧဝံ သစိတ္တမနုရက္ခေ၊ ပတ္ထယာနော ဒိသံ အဂတပုဗ္ဗ’’န္တိ. (ဇာ. ၁.၁.၉၆)၊

ဧဝံ မဟာသတ္တော မာဏဝဿ ဒိသာ ကထေသိ. သော ပန ‘‘စဏ္ဍာလေနမှိ ပါဒန္တရေန ဂမိတော’’တိ တသ္မိံ ဌာနေ အဝသိတွာ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ ဒိသာပါမောက္ခာစရိယဿ သန္တိကေ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ အာစရိယေန အနုညာတော တက္ကသိလတော နိက္ခမိတွာ သဗ္ဗသမယသိပ္ပံ သိက္ခန္တော ဝိစရိ. သော ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ ပတွာ တံ နိဿာယ ဝသန္တေ ပဉ္စသတေ တာပသေ ဒိသွာ တေသံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ယံ တေ ဇာနန္တိ သိပ္ပမန္တစရဏံ၊ တံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဂဏသတ္ထာ ဟုတွာ တေဟိ ပရိဝါရိတော ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ ဘိက္ခံ စရန္တော ရာဇင်္ဂဏံ အဂမာသိ. ရာဇာ တာပသာနံ ဣရိယာပထေ ပသီဒိတွာ အန္တောနိဝေသနေ ဘောဇေတွာ တေ အတ္တနော ဥယျာနေ ဝသာပေသိ. သော ဧကဒိဝသံ တာပသေ ပရိဝိသိတွာ ‘‘အဇ္ဇ သာယနှေ ဥယျာနံ ဂန္တွာ အယျေ ဝန္ဒိဿာမီ’’တိ အာဟ.

သေတကေတု ဥယျာနံ ဂန္တွာ တာပသေ သန္နိပါတေတွာ ‘‘မာရိသာ၊ အဇ္ဇ ရာဇာ အာဂမိဿတိ၊ ရာဇာနော စ နာမ သကိံ အာရာဓေတွာ ယာဝတာယုကံ သုခံ ဇီဝိတုံ သက္ကာ၊ အဇ္ဇ ဧကစ္စေ ဝဂ္ဂုလိဝတံ စရထ၊ ဧကစ္စေ ကဏ္ဋကသေယျံ ကပ္ပေထ၊ ဧကစ္စေ ပဉ္စာတပံ တပ္ပေထ၊ ဧကစ္စေ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုဉ္ဇထ၊ ဧကစ္စေ ဥဒကောရောဟဏကမ္မံ ကရောထ၊ ဧကစ္စေ မန္တေ သဇ္ဈာယထာ’’တိ ဝိစာရေတွာ သယံ ပက္ကသာလဒွါရေ အပဿယပီဌကေ နိသီဒိတွာ ပဉ္စဝဏ္ဏရင်္ဂသမုဇ္ဇလဝါသနံ ဧကံ ပေါတ္ထကံ ဝိစိတြဝဏ္ဏေ အာဓာရကေ ဌပေတွာ သုသိက္ခိတေဟိ စတူဟိ ပဉ္စဟိ မာဏဝေဟိ ပုစ္ဆိတေ ပုစ္ဆိတေ ပဉှေ ကထေသိ. တသ္မိံ ခဏေ ရာဇာ အာဂန္တွာ တေ မိစ္ဆာတပံ ကရောန္တေ ဒိသွာ တုဋ္ဌော သေတကေတုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ပုရောဟိတေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၀. ‘‘ခရာဇိနာ ဇဋိလာ ပင်္ကဒန္တာ၊ ဒုမ္မက္ခရူပါ ယေမေ ဇပ္ပန္တိ မန္တေ၊

ကစ္စိ နု တေ မာနုသကေ ပယောဂေ၊ ဣဒံ ဝိဒူ ပရိမုတ္တာ အပါယာ’’တိ.

တတ္ထ ခရာဇိနာတိ သခုရေဟိ အဇိနစမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ. ပင်္ကဒန္တာတိ ဒန္တကဋ္ဌဿ အခါဒနေန မလဂ္ဂဟိတဒန္တာ. ဒုမ္မက္ခရူပါတိ အနဉ္ဇိတာမဏ္ဍိတလူခနိဝါသနပါရုပနာ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဝဇ္ဇိတာ၊ ကိလိဋ္ဌရူပါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယေမေ ဇပ္ပန္တီတိ ယေ ဣမေ မန္တေ သဇ္ဈာယန္တိ. မာနုသကေ ပယောဂေတိ မနုဿေဟိ ကတ္တဗ္ဗပယောဂေ ဌိတာ. ဣဒံ ဝိဒူ ပရိမုတ္တာ အပါယာတိ ဣမသ္မိံ ပယောဂေ ဌတွာ ဣမံ လောကံ ဝိဒိတွာ ပါကဋံ ကတွာ ‘‘ကစ္စိ ဧတေ ဣသယော စတူဟိ အပါယေဟိ မုတ္တာ’’တိ ပုစ္ဆတိ.

တံ သုတွာ ပုရောဟိတော စတုတ္ထံ ဂါထမာဟ –

၁၁. ‘‘ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရိတွ ရာဇ၊ ဗဟုဿုတော စေ န စရေယျ ဓမ္မံ၊

သဟဿဝေဒေါပိ န တံ ပဋိစ္စ၊ ဒုက္ခာ ပမုဉ္စေ စရဏံ အပတွာ’’တိ.

တတ္ထ ကရိတွာတိ ကတွာ. စရဏန္တိ သဟ သီလေန အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မဟာရာဇ၊ ‘‘အဟံ ဗဟုဿုတောမှီ’’တိ သဟဿဝေဒေါပိ စေ တိဝိဓံ သုစရိတဓမ္မံ န စရေယျ၊ ပါပါနေဝ ကရေယျ၊ သော တာနိ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကတွာ တံ ဗာဟုသစ္စံ ပဋိစ္စ သီလသမာပတ္တိသင်္ခါတံ စရဏံ အပ္ပတွာ ဒုက္ခာ န ပမုဉ္စေ၊ အပါယဒုက္ခတော န မုစ္စတေဝါတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ တာပသေသု ပသာဒံ ဟရိ. တတော သေတကေတု စိန္တေသိ ‘‘ဣမဿ ရညော တာပသေသု ပသာဒေါ ဥဒပါဒိ၊ တံ ပနေသ ပုရောဟိတော ဝါသိယာ ပဟရိတွာ ဝိယ ဆိန္ဒိ၊ မယာ ဧတေန သဒ္ဓိံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. သော တေန သဒ္ဓိံ ကထေန္တော ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ –

၁၂. ‘‘သဟဿဝေဒေါပိ န တံ ပဋိစ္စ၊ ဒုက္ခာ ပမုဉ္စေ စရဏံ အပတွာ၊

မညာမိ ဝေဒါ အဖလာ ဘဝန္တိ၊ သသံယမံ စရဏမေဝ သစ္စ’’န္တိ.

တဿတ္ထော – သစေ သဟဿဝေဒေါပိ တံ ဗာဟုသစ္စံ ပဋိစ္စ စရဏံ အပ္ပတွာ အတ္တာနံ ဒုက္ခာ န ပမုဉ္စေ၊ ဧဝံ သန္တေ အဟံ မညာမိ ‘‘တယော ဝေဒါ အဖလာ ဟောန္တိ၊ သသီလံ သမာပတ္တိစရဏမေဝ သစ္စံ ဟောတီ’’တိ.

တံ သုတွာ ပုရောဟိတော ဆဋ္ဌံ ဂါထမာဟ –

၁၃. ‘‘န ဟေဝ ဝေဒါ အဖလာ ဘဝန္တိ၊ သသံယမံ စရဏမေဝ သစ္စံ၊

ကိတ္တိဉှိ ပပ္ပေါတိ အဓိစ္စ ဝေဒေ၊ သန္တိံ ပုဏေတိ စရဏေန ဒန္တော’’တိ.

တဿတ္ထော – တယော ဝေဒါ အဖလာ န ဘဝန္တိ၊ သသံယမံ စရဏမေဝ သစ္စံ သေယျံ ဥတ္တမံ ပဝရံ န ဟေဝ ဟောတိ. ကိံကာရဏာ? ကိတ္တိဉှိ ပပ္ပေါတိ အဓိစ္စ ဝေဒေတိ တယော ဝေဒေ အဓိစ္စ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ကိတ္တိမတ္တံ ယသမတ္တံ လာဘမတ္တံ လဘတိ၊ ဣတော ပရံ အညံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ န တေ အဖလာ. သန္တိံ ပုဏေတိ စရဏေန ဒန္တောတိ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ သမာပတ္တိပဒဋ္ဌာနံ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တော အစ္စန္တံ သန္တံ နိဗ္ဗာနံ နာမ တံ ဧတိ ပါပုဏာတိ.

ဣတိ ပုရောဟိတော သေတကေတုနော ဝါဒံ ဘိန္ဒိတွာ တေ သဗ္ဗေ ဂိဟီ ကာရေတွာ ဖလကာဝုဓာနိ ဂါဟာပေတွာ မဟန္တတရကေ ကတွာ ရညော ဥပဋ္ဌာကေ ကာရေသိ. အယံ ကိရ မဟန္တတရကာနံ ဝံသော.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သေတကေတု ကုဟကဘိက္ခု အဟောသိ၊ စဏ္ဍာလော သာရိပုတ္တော၊ ရာဇာ အာနန္ဒော၊ ပုရောဟိတော ပန အဟမေဝ အဟောသိ’’န္တိ.

သေတကေတုဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ.

[၃၇၈] ၃. ဒရီမုခဇာတကဝဏ္ဏနာ

ပင်္ကော စ ကာမာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော မဟာဘိနိက္ခမနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ပစ္စုပ္ပန္နဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ ကထိတမေဝ.

အတီတေ ရာဇဂဟနဂရေ မဂဓရာဇာ နာမ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. တဒါ ဗောဓိသတ္တော တဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဗြဟ္မဒတ္တကုမာရောတိဿ နာမံ အကံသု. တဿ ဇာတဒိဝသေယေဝ ပုရောဟိတဿပိ ပုတ္တော ဇာယိ၊ တဿ မုခံ အတိဝိယ သောဘတိ၊ တေနဿ ဒရီမုခေါတိ နာမံ အကံသု. တေ ဥဘောပိ ရာဇကုလေယေဝ သံဝဍ္ဎာ အညမညံ ပိယသဟာယာ ဟုတွာ သောဠသဝဿကာလေ တက္ကသိလံ ဂန္တွာ သဗ္ဗသိပ္ပါနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ‘‘သဗ္ဗသမယသိပ္ပဉ္စ သိက္ခိဿာမ၊ ဒေသစာရိတ္တဉ္စ ဇာနိဿာမာ’’တိ ဂါမနိဂမာဒီသု စရန္တာ ဗာရာဏသိံ ပတွာ ဒေဝကုလေ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ ဗာရာဏသိံ ဘိက္ခာယ ပဝိသိံသု. တတ္ထ ဧကသ္မိံ ကုလေ ‘‘ဗြာဟ္မဏေ ဘောဇေတွာ ဝါစနကံ ဒဿာမာ’’တိ ပါယာသံ ပစိတွာ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ. မနုဿာ တေ ဥဘောပိ ဘိက္ခာယ စရန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ အာဂတာ’’တိ ဂေဟံ ပဝေသေတွာ မဟာသတ္တဿ အာသနေ သုဒ္ဓဝတ္ထံ ပညာပေသုံ၊ ဒရီမုခဿ အာသနေ ရတ္တကမ္ဗလံ. ဒရီမုခေါ တံ နိမိတ္တံ ဒိသွာ ‘‘အဇ္ဇ မယှံ သဟာယော ဗာရာဏသိရာဇာ ဘဝိဿတိ၊ အဟံ သေနာပတီ’’တိ အညာသိ. တေ တတ္ထ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝါစနကံ ဂဟေတွာ မင်္ဂလံ ဝတွာ နိက္ခမ္မ တံ ရာဇုယျာနံ အဂမံသု. တတ္ထ မဟာသတ္တော မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ နိပဇ္ဇိ၊ ဒရီမုခေါ ပနဿ ပါဒေ ပရိမဇ္ဇန္တော နိသီဒိ.

တဒါ ဗာရာဏသိရညော မတဿ သတ္တမော ဒိဝသော ဟောတိ. ပုရောဟိတော ရညော သရီရကိစ္စံ ကတွာ အပုတ္တကေ ရဇ္ဇေ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဖုဿရထံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ဖုဿရထဝိဿဇ္ဇနကိစ္စံ မဟာဇနကဇာတကေ (ဇာ. ၂.၂၂.၁၂၃ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. ဖုဿရထော နဂရာ နိက္ခမိတွာ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ပရိဝုတော အနေကသတေဟိ တူရိယေဟိ ဝဇ္ဇမာနေဟိ ဥယျာနဒွါရံ ပါပုဏိ. ဒရီမုခေါ တူရိယသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘သဟာယဿ မေ ဖုဿရထော အာဂစ္ဆတိ၊ အဇ္ဇေဝေသ ရာဇာ ဟုတွာ မယှံ သေနာပတိဋ္ဌာနံ ဒဿတိ၊ ကော မေ ဃရာဝါသေနတ္ထော၊ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဗောဓိသတ္တံ အနာမန္တေတွာဝ ဧကမန္တံ ဂန္တွာ ပဋိစ္ဆန္နေ အဋ္ဌာသိ. ပုရောဟိတော ဥယျာနဒွါရေ ရထံ ဌပေတွာ ဥယျာနံ ပဝိဋ္ဌော ဗောဓိသတ္တံ မင်္ဂလသိလာပဋ္ဋေ နိပန္နံ ဒိသွာ ပါဒေသု လက္ခဏာနိ ဩလောကေတွာ ‘‘အယံ ပုညဝါ သတ္တော ဒွိသဟဿဒီပပရိဝါရာနံ စတုန္နမ္ပိ မဟာဒီပါနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတုံ သမတ္ထော၊ ဓိတိ ပနဿ ကီဒိသာ’’တိ သဗ္ဗတူရိယာနိ ပဂ္ဂဏှာပေသိ. ဗောဓိသတ္တော ပဗုဇ္ဈိတွာ မုခတော သာဋကံ အပနေတွာ မဟာဇနံ ဩလောကေတွာ ပုန သာဋကေန မုခံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ထောကံ နိပဇ္ဇိတွာ ပဿဒ္ဓဒရထော ဥဋ္ဌာယ သိလာပဋ္ဋေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ. ပုရောဟိတော ဇာဏုကေန ပတိဋ္ဌာယ ‘‘ဒေဝ၊ ရဇ္ဇံ တုမှာကံ ပါပုဏာတီ’’တိ အာဟ. ‘‘အပုတ္တကံ ဘဏေ ရဇ္ဇ’’န္တိ. ‘‘အာမ၊ ဒေဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. တေ တဿ ဥယျာနေယေဝ အဘိသေကံ အကံသု. သော ယသမဟန္တတာယ ဒရီမုခံ အသရိတွာဝ ရထံ အဘိရုယှ မဟာဇနပရိဝုတော နဂရံ ပဝိသိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ရာဇဒွါရေ ဌိတောဝ အမစ္စာနံ ဌာနန္တရာနိ ဝိစာရေတွာ ပါသာဒံ အဘိရုဟိ.

တသ္မိံ ခဏေ ဒရီမုခေါ ‘‘သုညံ ဒါနိ ဥယျာန’’န္တိ အာဂန္တွာ မင်္ဂလသိလာယ နိသီဒိ၊ အထဿ ပုရတော ပဏ္ဍုပလာသံ ပတိ. သော တသ္မိံယေဝ ပဏ္ဍုပလာသေ ခယဝယံ ပဋ္ဌပေတွာ တိလက္ခဏံ သမ္မသိတွာ ပထဝိံ ဥန္နာဒေန္တော ပစ္စေကဗောဓိံ နိဗ္ဗတ္တေသိ. တဿ တင်္ခဏညေဝ ဂိဟိလိင်္ဂံ အန္တရဓာယိ၊ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရံ အာကာသတော ဩတရိတွာ သရီရေ ပဋိမုဉ္စိ. တာဝဒေဝ အဋ္ဌပရိက္ခာရဓရော ဣရိယာပထသမ္ပန္နော ဝဿသဋ္ဌိကတ္ထေရော ဝိယ ဟုတွာ ဣဒ္ဓိယာ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရံ အဂမာသိ. ဗောဓိသတ္တောပိ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ ယသမဟန္တတာယ ပန ယသေန ပမတ္တော ဟုတွာ စတ္တာလီသ ဝဿာနိ ဒရီမုခံ န သရိ၊ စတ္တာလီသေ ပန သံဝစ္ဆရေ အတီတေ တံ သရိတွာ ‘‘မယှံ သဟာယော ဒရီမုခေါ နာမ အတ္ထိ၊ ကဟံ နု ခေါ သော’’တိ တံ ဒဋ္ဌုကာမော အဟောသိ. သော တတော ပဋ္ဌာယ အန္တေပုရေပိ ပရိသမဇ္ဈေပိ ‘‘ကဟံ နု ခေါ မယှံ သဟာယော ဒရီမုခေါ၊ ယော မေ တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ကထေတိ၊ မဟန္တမဿ ယသံ ဒဿာမီ’’တိ ဝဒတိ. ဧဝံ တဿ ပုနပ္ပုနံ တံ သရန္တဿေဝ အညာနိ ဒသ သံဝစ္ဆရာနိ အတိက္ကန္တာနိ.

ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓေါပိ ပညာသဝဿစ္စယေန အာဝဇ္ဇေန္တော ‘‘မံ ခေါ သဟာယော သရတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘ဣဒါနိ သော မဟလ္လကော ပုတ္တဓီတာဒီဟိ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော၊ ဂန္တွာ ဓမ္မံ ကထေတွာ ပဗ္ဗာဇေဿာမိ န’’န္တိ ဣဒ္ဓိယာ အာကာသေန အာဂန္တွာ ဥယျာနေ ဩတရိတွာ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ သိလာပဋ္ဋေ နိသီဒိ. ဥယျာနပါလော တံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ကုတော တုမှေ ဧထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရတော’’တိ. ‘‘ကေ နာမ တုမှေ’’တိ? ‘‘ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ နာမာဟံ၊ အာဝုသော’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ အမှာကံ ရာဇာနံ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘အာမ ဇာနာမိ၊ ဂိဟိကာလေ နော သဟာယော’’တိ. ‘‘ဘန္တေ၊ ရာဇာ တုမှေ ဒဋ္ဌုကာမော၊ ကထေဿာမိ တဿ တုမှာကံ အာဂတဘာဝ’’န္တိ. ‘‘ဂစ္ဆ ကထေဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ ဝတွာ တုရိတတုရိတောဝ ဂန္တွာ တဿ သိလာပဋ္ဋေ နိသိန္နဘာဝံ ရညော ကထေသိ. ရာဇာ ‘‘အာဂတော ကိရ မေ သဟာယော၊ ပဿိဿာမိ န’’န္တိ ရထံ အာရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဥယျာနံ ဂန္တွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ နံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ‘‘ကိံ၊ ဗြဟ္မဒတ္တ၊ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေသိ၊ အဂတိဂမနံ န ဂစ္ဆသိ၊ ဓနတ္ထာယ လောကံ န ပီဠေသိ၊ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောသီ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တော ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ဗြဟ္မဒတ္တ၊ မဟလ္လကောသိ၊ ဧတရဟိ ကာမေ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတုံ တေ သမယော’’တိ ဝတွာ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၁၄. ‘‘ပင်္ကော စ ကာမာ ပလိပေါ စ ကာမာ၊ ဘယဉ္စ မေတံ တိမူလံ ပဝုတ္တံ၊

ရဇော စ ဓူမော စ မယာ ပကာသိတာ၊ ဟိတွာ တုဝံ ပဗ္ဗဇ ဗြဟ္မဒတ္တာ’’တိ.

တတ္ထ ပင်္ကောတိ ဥဒကေ ဇာတာနိ တိဏသေဝါလကုမုဒဂစ္ဆာဒီနိ အဓိပ္ပေတာနိ. ယထာ ဟိ ဥဒကံ တရန္တံ တာနိ လဂ္ဂါပေန္တိ သဇ္ဇာပေန္တိ၊ တထာ သံသာရသာဂရံ တရန္တဿ ယောဂါဝစရဿ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ သဗ္ဗေ ဝါ ပန ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမာ လဂ္ဂါပနဝသေန ပင်္ကော နာမ. ဣမသ္မိဉှိ ပင်္ကေ အာသတ္တာ ဝိသတ္တာ ဒေဝါပိ မနုဿာပိ တိရစ္ဆာနာပိ ကိလမန္တိ ရောဒန္တိ ပရိဒေဝန္တိ. ပလိပေါ စ ကာမာတိ ပလိပေါ ဝုစ္စတိ မဟာကဒ္ဒမော၊ ယမှိ လဂ္ဂါ သူကရမိဂါဒယောပိ သီဟာပိ ဝါရဏာပိ အတ္တာနံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂန္တုံ န သက္ကောန္တိ၊ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမာပိ တံသရိက္ခတာယ ‘‘ပလိပါ’’တိ ဝုတ္တာ. ပညဝန္တောပိ ဟိ သတ္တာ တေသု ကာမေသု သကိံ လဂ္ဂကာလတော ပဋ္ဌာယ တေ ကာမေ ပဒါလေတွာ သီဃံ ဥဋ္ဌာယ အကိဉ္စနံ အပလိဗောဓံ ရမဏီယံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂန္တုံ န သက္ကောန္တိ. ဘယဉ္စ မေတန္တိ ဘယဉ္စ ဧတံ၊ မ-ကာရော ဗျဉ္ဇနသန္ဓိဝသေန ဝုတ္တော. တိမူလန္တိ တီဟိ မူလေဟိ ပတိဋ္ဌိတံ ဝိယ အစလံ. ဗလဝဘယဿေတံ နာမံ. ပဝုတ္တန္တိ မဟာရာဇ၊ ဧတေ ကာမာ နာမ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဿ အတ္တာနုဝါဒဘယာဒိကဿ စေဝ ဒွတ္တိံသကမ္မကရဏဆနဝုတိရောဂဝသပ္ပဝတ္တဿ စ ဘယဿ ပစ္စယဋ္ဌေန ဗလဝဘယန္တိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ စေဝ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တေဟိ စ ပဝုတ္တံ ကထိတံ၊ ဒီပိတန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဘယဉ္စ မေတန္တိ ဘယဉ္စ မယာ ဧတံ တိမူလံ ပဝုတ္တန္တိ ဧဝဉ္စေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောယေဝ.

ရဇော စ ဓူမော စာတိ ရဇဓူမသဒိသတ္တာ ‘‘ရဇော’’တိ စ ‘‘ဓူမော’’တိ စ မယာ ပကာသိတာ. ယထာ ဟိ သုနှာတဿ သုဝိလိတ္တာလင်္ကတဿ ပုရိသဿ သရီရေ သုခုမရဇံ ပတိတံ၊ တံ သရီရံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ သောဘာရဟိတံ ကိလိဋ္ဌံ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ဣဒ္ဓိဗလေန အာကာသေန အာဂန္တွာ စန္ဒော ဝိယ စ သူရိယော ဝိယ စ လောကေ ပညာတာပိ သကိံ ကာမရဇဿ အန္တော ပတိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂုဏဝဏ္ဏဂုဏသောဘာဂုဏသုဒ္ဓီနံ ဥပဟတတ္တာ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ သောဘာရဟိတာ ကိလိဋ္ဌာယေဝ ဟောန္တိ. ယထာ စ ဓူမေန ပဟဋကာလတော ပဋ္ဌာယ သုပရိသုဒ္ဓါပိ ဘိတ္တိ ကာဠဝဏ္ဏာ ဟောတိ၊ ဧဝံ အတိပရိသုဒ္ဓညာဏာပိ ကာမဓူမေန ပဟဋကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂုဏဝိနာသပ္ပတ္တိယာ မဟာဇနမဇ္ဈေ ကာဠကာဝ ဟုတွာ ပညာယန္တိ. ဣတိ ရဇဓူမသရိက္ခတာယ ဧတေ ကာမာ ‘‘ရဇော စ ဓူမော စာ’’တိ မယာ တုယှံ ပကာသိတာ၊ တသ္မာ ဣမေ ကာမေ ဟိတွာ တုဝံ ပဗ္ဗဇ ဗြဟ္မဒတ္တာတိ ရာဇာနံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဥဿာဟံ ဇနေတိ.

တံ သုတွာ ရာဇာ ကိလေသေဟိ အတ္တနော ဗဒ္ဓဘာဝံ ကထေန္တော ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၁၅. ‘‘ဂဓိတော စ ရတ္တော စ အဓိမုစ္ဆိတော စ၊ ကာမေသွဟံ ဗြာဟ္မဏ ဘိံသရူပံ၊

တံ နုဿဟေ ဇီဝိကတ္ထော ပဟာတုံ၊ ကာဟာမိ ပုညာနိ အနပ္ပကာနီ’’တိ.

တတ္ထ ဂဓိတောတိ အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထေန ဗဒ္ဓေါ. ရတ္တောတိ ပကတိဇဟာပနေန ရာဂေန ရတ္တော. အဓိမုစ္ဆိတောတိ အတိဝိယ မုစ္ဆိတော. ကာမေသွဟန္တိ ဒုဝိဓေသုပိ ကာမေသု အဟံ. ဗြာဟ္မဏာတိ ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓံ အာလပတိ. ဘိံသရူပန္တိ ဗလဝရူပံ. တံ နုဿဟေတိ တံ ဒုဝိဓမ္ပိ ကာမံ န ဥဿဟာမိ န သက္ကောမိ. ဇီဝိကတ္ထော ပဟာတုန္တိ ဣမာယ ဇီဝိကာယ အတ္ထိကော အဟံ တံ ကာမံ ပဟာတုံ န သက္ကောမီတိ ဝဒတိ. ကာဟာမိ ပုညာနီတိ ဣဒါနိ ဒါနသီလဥပေါသထကမ္မသင်္ခါတာနိ ပုညာနိ အနပ္ပကာနိ ဗဟူနိ ကရိဿာမီတိ.

ဧဝံ ကိလေသကာမော နာမေသ သကိံ အလ္လီနကာလတော ပဋ္ဌာယ အပနေတုံ န သက္ကောတိ၊ ယေန သံကိလိဋ္ဌစိတ္တော မဟာပုရိသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဂုဏေ ကထိတေပိ ‘‘ပဗ္ဗဇိတုံ န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. ယောယံ ဒီပင်္ကရပါဒမူလေ အတ္တနိ သမ္ဘဝေန ဉာဏေန ဗုဒ္ဓကရဓမ္မေ ဝိစိနန္တော တတိယံ နေက္ခမ္မပါရမိံ ဒိသွာ –

‘‘ဣမံ တွံ တတိယံ တာဝ၊ ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ၊

နေက္ခမ္မပါရမိတံ ဂစ္ဆ၊ ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

‘‘ယထာ အန္ဒုဃရေ ပုရိသော၊ စိရဝုတ္ထော ဒုခဋ္ဋိတော၊

န တတ္ထ ရာဂံ ဇနေတိ၊ မုတ္တိံယေဝ ဂဝေသတိ.

‘‘တထေဝ တွံ သဗ္ဗဘဝေ၊ ပဿ အန္ဒုဃရေ ဝိယ၊

နေက္ခမ္မာဘိမုခေါ ဟုတွာ၊ သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသီ’’တိ. –

ဧဝံ နေက္ခမ္မေ ဂုဏံ ပရိကိတ္တေသိ၊ သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဝဏ္ဏံ ဝတွာ ‘‘ကိလေသေ ဆဍ္ဍေတွာ သမဏော ဟောဟီ’’တိ ဝုစ္စမာနောပိ ‘‘နာဟံ ကိလေသေ ဆဍ္ဍေတွာ သမဏော ဘဝိတုံ သက္ကောမီ’’တိ ဝဒတိ.

ဣမသ္မိံ ကိရ လောကေ အဋ္ဌ ဥမ္မတ္တကာ နာမ. တေနာဟု ပေါရာဏာ ‘‘အဋ္ဌ ပုဂ္ဂလာ ဥမ္မတ္တကသညံ ပဋိလဘန္တိ၊ ကာမုမ္မတ္တကော လောဘဝသံ ဂတော၊ ကောဓုမ္မတ္တကော ဒေါသဝသံ ဂတော၊ ဒိဋ္ဌုမ္မတ္တကော ဝိပလ္လာသဝသံ ဂတော၊ မောဟုမ္မတ္တကော အညာဏဝသံ ဂတော၊ ယက္ခုမ္မတ္တကော ယက္ခဝသံ ဂတော၊ ပိတ္တုမ္မတ္တကော ပိတ္တဝသံ ဂတော၊ သုရုမ္မတ္တကော ပါနဝသံ ဂတော၊ ဗျသနုမ္မတ္တကော သောကဝသံ ဂတော’’တိ. ဣမေသု အဋ္ဌသု ဥမ္မတ္တကေသု မဟာသတ္တော ဣမသ္မိံ ဇာတကေ ကာမုမ္မတ္တကော ဟုတွာ လောဘဝသံ ဂတော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဂုဏံ န အညာသိ.

ဧဝံ အနတ္ထကာရကံ ပန ဣမံ ဂုဏပရိဓံသကံ လောဘဇာတံ ကသ္မာ သတ္တာ ပရိမုဉ္စိတုံ န သက္ကောန္တီတိ? အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ အနေကာနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ ဧကတော ဗန္ဓိတဘာဝေန. ဧဝံ သန္တေပိ တံ ပဏ္ဍိတာ ‘‘အပ္ပဿာဒါ ကာမာ’’တိအာဒီနံ အနေကေသံ ပစ္စဝေက္ခဏာနံ ဝသေန ပဇဟန္တိ. တေနေဝ ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ မဟာသတ္တေန ‘‘ပဗ္ဗဇိတုံ န သက္ကောမီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ ဥတ္တရိမ္ပိ ဩဝဒန္တော ဒွေ ဂါထာ အာဟ.

၁၆. ‘‘ယော အတ္ထကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊ ဩဝဇ္ဇမာနော န ကရောတိ သာသနံ၊

ဣဒမေဝ သေယျော ဣတိ မညမာနော၊ ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော.

၁၇. ‘‘သော ဃောရရူပံ နိရယံ ဥပေတိ၊ သုဘာသုဘံ မုတ္တကရီသပူရံ၊

သတ္တာ သကာယေ န ဇဟန္တိ ဂိဒ္ဓါ၊ ယေ ဟောန္တိ ကာမေသု အဝီတရာဂါ’’တိ.

တတ္ထ အတ္ထကာမဿာတိ ဝုဍ္ဎိကာမဿ. ဟိတာနုကမ္ပိနောတိ ဟိတေန မုဒုစိတ္တေန အနုကမ္ပန္တဿ. ဩဝဇ္ဇမာနောတိ ဩဝဒိယမာနော. ဣဒမေဝ သေယျောတိ ယံ အတ္တနာ ဂဟိတံ အသေယျံ အနုတ္တမမ္ပိ သမာနံ၊ တံ ဣဒမေဝ သေယျော ဣတိ မညမာနော. မန္ဒောတိ သော အညာဏပုဂ္ဂလော မာတုကုစ္ဆိယံ ဝါသံ နာတိက္ကမတိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘံ ဥပေတိယေဝါတိ အတ္ထော.

သော ဃောရရူပန္တိ မဟာရာဇ၊ သော မန္ဒော တံ မာတုကုစ္ဆိံ ဥပေန္တော ဃောရရူပံ ဒါရုဏဇာတိကံ နိရယံ ဥပေတိ နာမ. မာတုကုစ္ဆိ ဟိ နိရဿာဒဋ္ဌေန ဣဓ ‘‘နိရယော’’တိ ဝုတ္တော၊ ‘‘စတုကုဋ္ဋိကနိရယော’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘စတုကုဋ္ဋိကနိရယော နာမ ကတရော’’တိ ဝုတ္တေ မာတုကုစ္ဆိမေဝ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. အဝီစိမဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တသတ္တဿ ဟိ အပရာပရံ အာဓာဝနပရိဓာဝနံ ဟောတိယေဝ၊ တသ္မာ တံ ‘‘စတုကုဋ္ဋိကနိရယော’’တိ ဝတ္တုံ န လဗ္ဘတိ၊ မာတုကုစ္ဆိယံ ပန နဝ ဝါ ဒသ ဝါ မာသေ စတူဟိပိ ပဿေဟိ ဣတော စိတော စ ဓာဝိတုံ နာမ န သက္ကာ၊ အတိသမ္ဗာဓေ ဩကာသေ စတုကောဋေန စတုသင်္ကုဋိတေနေဝ ဟုတွာ အစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ဧသ ‘‘စတုကုဋ္ဋိကနိရယော’’တိ ဝုစ္စတိ.

သုဘာသုဘန္တိ သုဘာနံ အသုဘံ. သုဘာနဉှိ သံသာရဘီရုကာနံ ယောဂါဝစရကုလပုတ္တာနံ မာတုကုစ္ဆိ ဧကန္တံ အသုဘသမ္မတော. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘အဇညံ ဇညသင်္ခါတံ၊ အသုစိံ သုစိသမ္မတံ၊

နာနာကုဏပပရိပူရံ၊ ဇညရူပံ အပဿတော.

‘‘ဓိရတ္ထုမံ အာတုရံ ပူတိကာယံ၊ ဇေဂုစ္ဆိယံ အဿုစိံ ဗျာဓိဓမ္မံ၊

ယတ္ထပ္ပမတ္တာ အဓိမုစ္ဆိတာ ပဇာ၊ ဟာပေန္တိ မဂ္ဂံ သုဂတူပပတ္တိယာ’’တိ. (ဇာ. ၁.၃.၁၂၈-၁၂၉)၊

သတ္တာတိ အာသတ္တာ ဝိသတ္တာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ သကာယေ န ဇဟန္တီတိ တံ မာတုကုစ္ဆိံ န ပရိစ္စဇန္တိ. ဂိဒ္ဓါတိ ဂဓိတာ. ယေ ဟောန္တီတိ ယေ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ဟောန္တိ၊ တေ ဧတံ ဂဗ္ဘဝါသံ န ဇဟန္တီတိ.

ဧဝံ ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဂဗ္ဘဩက္ကန္တိမူလကဉ္စ၊ ပရိဟာရမူလကဉ္စ ဒုက္ခံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနမူလကံ ဒဿေတုံ ဒိယဍ္ဎဂါထမာဟ.

၁၈. ‘‘မီဠှေန လိတ္တာ ရုဟိရေန မက္ခိတာ၊ သေမှေန လိတ္တာ ဥပနိက္ခမန္တိ၊

ယံ ယဉှိ ကာယေန ဖုသန္တိ တာဝဒေ၊ သဗ္ဗံ အသာတံ ဒုခမေဝ ကေဝလံ.

၁၉. ‘‘ဒိသွာ ဝဒါမိ န ဟိ အညတော သဝံ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဗဟုကံ သရာမီ’’တိ.

တတ္ထ မီဠှေန လိတ္တာတိ မဟာရာဇ၊ ဣမေ သတ္တာ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမန္တာ န စတုဇ္ဇာတိဂန္ဓေဟိ ဝိလိမ္ပိတွာ သုရဘိမာလံ ပိဠန္ဓိတွာ နိက္ခမန္တိ၊ ပုရာဏဂူထေန ပန မက္ခိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ ဟုတွာ နိက္ခမန္တိ. ရုဟိရေန မက္ခိတာတိ ရတ္တလောဟိတစန္ဒနာနုလိတ္တာပိ စ ဟုတွာ န နိက္ခမန္တိ၊ ရတ္တလောဟိတမက္ခိတာ ပန ဟုတွာ နိက္ခမန္တိ. သေမှေန လိတ္တာတိ န စာပိ သေတစန္ဒနဝိလိတ္တာ နိက္ခမန္တိ၊ ဗဟလပိစ္ဆိလသေမှလိတ္တာ ပန ဟုတွာ နိက္ခမန္တိ. ဣတ္ထီနဉှိ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနကာလေ ဧတာ အသုစိယော နိက္ခမန္တိ. တာဝဒေတိ တသ္မိံ သမယေ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မဟာရာဇ၊ ဣမေ သတ္တာ တသ္မိံ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနသမယေ ဧဝံ မီဠှာဒိလိတ္တာ နိက္ခမန္တာ ယံ ယံ နိက္ခမနမဂ္ဂပဒေသံ ဝါ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဖုသန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ အသာတံ အမဓုရံ ကေဝလံ အသမ္မိဿံ ဒုက္ခမေဝ ဖုသန္တိ၊ သုခံ နာမ တေသံ တသ္မိံ သမယေ နတ္ထီတိ.

ဒိသွာ ဝဒါမိ န ဟိ အညတော သဝန္တိ မဟာရာဇ၊ အဟံ ဣမံ ဧတ္တကံ ဝဒန္တော န အညတော သဝံ၊ အညဿ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ တံ သုတွာ န ဝဒါမိ၊ အတ္တနော ပန ပစ္စေကဗောဓိဉာဏေန ဒိသွာ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဝဒါမီတိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဗဟုကန္တိ ဣဒံ အတ္တနော အာနုဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မဟာရာဇ၊ အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ နိဝုတ္ထက္ခန္ဓပဋိပါဋိသင်္ခါတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဗဟုကံ သရာမိ၊ သတသဟဿကပ္ပါဓိကာနိ ဒွေ အသင်္ချေယျာနိ သရာမီတိ.

ဣဒါနိ သတ္ထာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ‘‘ဧဝံ သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ရာဇာနံ သုဘာသိတကထာယ သင်္ဂဏှီ’’တိ ဝတွာ ဩသာနေ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

‘‘စိတြာဟိ ဂါထာဟိ သုဘာသိတာဟိ၊ ဒရီမုခေါ နိဇ္ဈာပယိ သုမေဓ’’န္တိ.

တတ္ထ စိတြာဟီတိ အနေကတ္ထသန္နိဿိတာဟိ. သုဘာသိတာဟီတိ သုကထိတာဟိ. ဒရီမုခေါ နိဇ္ဈာပယိ သုမေဓန္တိ ဘိက္ခဝေ၊ သော ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တံ သုမေဓံ သုန္ဒရပညံ ကာရဏာကာရဏဇာနနသမတ္ထံ ရာဇာနံ နိဇ္ဈာပေသိ သညာပေသိ၊ အတ္တနော ဝစနံ ဂဏှာပေသီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ကာမေသု ဒေါသံ ဒဿေတွာ အတ္တနော ဝစနံ ဂါဟာပေတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣဒါနိ ပဗ္ဗဇ ဝါ မာ ဝါ၊ မယာ ပန တုယှံ ကာမေသု အာဒီနဝေါ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စ အာနိသံသော ကထိတော၊ တွံ အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ဝတွာ သုဝဏ္ဏရာဇဟံသော ဝိယ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ ဝလာဟကဂဗ္ဘံ မဒ္ဒန္တော နန္ဒမူလကပဗ္ဘာရမေဝ ဂတော. မဟာသတ္တော ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလံ အဉ္ဇလိံ သိရသ္မိံ ဌပေတွာ နမဿမာနော တသ္မိံ ဒဿနဝိသယေ အတီတေ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ မဟာဇနဿ ရောဒန္တဿ ပရိဒေဝန္တဿ ကာမေ ပဟာယ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ပဏ္ဏသာလံ မာပေတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ န စိရဿေဝ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ အာယုပရိယောသာနေ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ ဗဟူ သောတာပန္နာဒယော အဟေသုံ. တဒါ ရာဇာ အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

ဒရီမုခဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ.

[၃၇၉] ၄. နေရုဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကာကောလာ ကာကသံဃာ စာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော အညတရံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. သော ကိရ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ အဂမာသိ. မနုဿာ တဿ ဣရိယာပထေ ပသီဒိတွာ တံ ဘောဇေတွာ ပဋိညံ ဂဟေတွာ အရညေ ပဏ္ဏသာလံ ကတွာ တတ္ထ ဝသာပေသုံ၊ အတိဝိယ စဿ သက္ကာရံ ကရိံသု. အထေကေ သဿတဝါဒါ အာဂမံသု. တေ တေသံ ဝစနံ သုတွာ ထေရဿ ဝါဒံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သဿတဝါဒံ ဂဟေတွာ တေသညေဝ သက္ကာရံ ကရိံသု. တတော ဥစ္ဆေဒဝါဒါ အာဂမံသု တေ သဿတဝါဒံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဥစ္ဆေဒဝါဒမေဝ ဂဏှိံသု. အထညေ အစေလကာ အာဂမိံသု. တေ ဥစ္ဆေဒဝါဒံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အစေလကဝါဒံ ဂဏှိံသု. သော တေသံ ဂုဏာဂုဏံ အဇာနန္တာနံ မနုဿာနံ သန္တိကေ ဒုက္ခေန ဝသိတွာ ဝုတ္ထဝဿော ပဝါရေတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ကတပဋိသန္ထာရော ‘‘ကဟံ ဝဿံဝုတ္ထောသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပစ္စန္တံ နိဿာယ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝတွာ ‘‘သုခံ ဝုတ္ထောသီ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘ဘန္တေ၊ ဂုဏာဂုဏံ အဇာနန္တာနံ သန္တိကေ ဒုက္ခံ ဝုတ္ထောသ္မီ’’တိ အာဟ. သတ္ထာ ‘‘ဘိက္ခု ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ တိရစ္ဆာနယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တာပိ ဂုဏာဂုဏံ အဇာနန္တေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဒိဝသမ္ပိ န ဝသိံသု၊ တွံ အတ္တနော ဂုဏာဂုဏံ အဇာနနဋ္ဌာနေ ကသ္မာ ဝသီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော သုဝဏ္ဏဟံသယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ကနိဋ္ဌဘာတာပိဿ အတ္ထိ. တေ စိတ္တကူဋပဗ္ဗတေ ဝသန္တာ ဟိမဝန္တပဒေသေ သယံဇာတသာလိံ ခါဒန္တိ. တေ ဧကဒိဝသံ တတ္ထ စရိတွာ စိတ္တကူဋံ အာဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကံ နေရုံ နာမ ကဉ္စနပဗ္ဗတံ ဒိသွာ တဿ မတ္ထကေ နိသီဒိံသု. တံ ပန ပဗ္ဗတံ နိဿာယ ဝသန္တာ သကုဏသံဃာ စတုပ္ပဒါ စ ဂေါစရဘူမိယံ နာနာဝဏ္ဏာ ဟောန္တိ၊ ပဗ္ဗတံ ပဝိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ တေ သဗ္ဗေ တဿောဘာသေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဟောန္တိ. တံ ဒိသွာ ဗောဓိသတ္တဿ ကနိဋ္ဌော တံ ကာရဏံ အဇာနိတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ ဘာတရာ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၀. ‘‘ကာကောလာ ကာကသံဃာ စ၊ မယဉ္စ ပတတံ ဝရာ၊

သဗ္ဗေဝ သဒိသာ ဟောမ၊ ဣမံ အာဂမ္မ ပဗ္ဗတံ.

၂၁. ‘‘ဣဓ သီဟာ စ ဗျဂ္ဃါ စ၊ သိင်္ဂါလာ စ မိဂါဓမာ၊

သဗ္ဗေဝ သဒိသာ ဟောန္တိ၊ အယံ ကော နာမ ပဗ္ဗတော’’တိ.

တတ္ထ ကာကောလာတိ ဝနကာကာ. ကာကသံဃာတိ ပကတိကာကသံဃာ စ. ပတတံ ဝရာတိ ပက္ခီနံ သေဋ္ဌာ. သဒိသာ ဟောမာတိ သဒိသဝဏ္ဏာ ဟောမ.

တဿ ဝစနံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော တတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၂. ‘‘ဣမံ နေရူတိ ဇာနန္တိ၊ မနုဿာ ပဗ္ဗတုတ္တမံ၊

ဣဓ ဝဏ္ဏေန သမ္ပန္နာ၊ ဝသန္တိ သဗ္ဗပါဏိနော’’တိ.

တတ္ထ ဣဓ ဝဏ္ဏေနာတိ ဣမသ္မိံ နေရုပဗ္ဗတေ ဩဘာသေန ဝဏ္ဏသမ္ပန္နာ ဟုတွာ.

တံ သုတွာ ကနိဋ္ဌော သေသဂါထာ အဘာသိ –

၂၃. ‘‘အမာနနာ ယတ္ထ သိယာ၊ အန္တာနံ ဝါ ဝိမာနနာ၊

ဟီနသမ္မာနနာ ဝါပိ၊ န တတ္ထ ဝိသတိံဝသေ.

၂၄. ‘‘ယတ္ထာလသော စ ဒက္ခော စ၊ သူရော ဘီရု စ ပူဇိယာ၊

န တတ္ထ သန္တော ဝသန္တိ၊ အဝိသေသကရေ နရေ.

၂၅. ‘‘နာယံ နေရု ဝိဘဇတိ၊ ဟီနဥက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမေ၊

အဝိသေသကရော နေရု၊ ဟန္ဒ နေရုံ ဇဟာမသေ’’တိ.

တတ္ထ ပဌမဂါထာယ အယမတ္ထော – ယတ္ထ သန္တာနံ ပဏ္ဍိတာနံ သီလသမ္ပန္နာနံ မာနနဿ အဘာဝေန အမာနနာ အဝမညနာ စ အဝမာနဝသေန ဝိမာနနာ ဝါ ဟီနာနံ ဝါ ဒုဿီလာနံ သမ္မာနနာ သိယာ၊ တတ္ထ နိဝါသေ န ဝသေယျ. ပူဇိယာတိ ဧတေ ဧတ္ထ ဧကသဒိသာယ ပူဇာယ ပူဇနီယာ ဟောန္တိ၊ သမကံ သက္ကာရံ လဘန္တိ. ဟီနဥက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမေတိ ဇာတိဂေါတ္တကုလပ္ပဒေသသီလာစာရဉာဏာဒီဟိ ဟီနေ စ မဇ္ဈိမေ စ ဥက္ကဋ္ဌေ စ အယံ န ဝိဘဇတိ. ဟန္ဒာတိ ဝဝဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတော. ဇဟာမသေတိ ပရိစ္စဇာမ. ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ဥဘောပိ တေ ဟံသာ ဥပ္ပတိတွာ စိတ္တကူဋမေဝ ဂတာ.

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ၊ သစ္စပရိယောသာနေ သော ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဒါ ကနိဋ္ဌဟံသော အာနန္ဒော အဟောသိ၊ ဇေဋ္ဌကဟံသော ပန အဟမေဝ အဟောသိန္တိ.

နေရုဇာတကဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ.

[၃၈၀] ၅. အာသင်္ကဇာတကဝဏ္ဏနာ

အာသာဝတီ နာမ လတာတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ပုရာဏဒုတိယိကာပလောဘနံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ. ဝတ္ထု ဣန္ဒြိယဇာတကေ (ဇာ. ၁.၈.၆၀ အာဒယော) အာဝိ ဘဝိဿတိ. ဣဓ ပန သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုံ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဥက္ကဏ္ဌိတောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကေန ဥက္ကဏ္ဌာပိတောသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ပုရာဏဒုတိယိကာယ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဘိက္ခု ဧသာ ဣတ္ထီ တုယှံ အနတ္ထကာရိကာ၊ ပုဗ္ဗေပိ တွံ ဧတံ နိဿာယ စတုရင်္ဂိနိသေနံ ဇဟိတွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ မဟန္တံ ဒုက္ခံ အနုဘဝန္တော တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဝသီ’’တိ ဝတွာ အတီတံ အာဟရိ.

အတီတေ ဗာရာဏသိယံ ဗြဟ္မဒတ္တေ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တေ ဗောဓိသတ္တော ကာသိဂါမေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော တက္ကသိလာယံ ဥဂ္ဂဟိတသိပ္ပေါ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝနမူလဖလာဟာရော အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဝသိ. တသ္မိံ ကာလေ ဧကော ပုညသမ္ပန္နော သတ္တော တာဝတိံသဘဝနတော စဝိတွာ တသ္မိံ ဌာနေ ပဒုမသရေ ဧကသ္မိံ ပဒုမဂဗ္ဘေ ဒါရိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သေသပဒုမေသု ပုရာဏဘာဝံ ပတွာ ပတန္တေသုပိ တံ မဟာကုစ္ဆိကံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတေဝ. တာပသော နဟာယိတုံ ပဒုမသရံ ဂတော တံ ဒိသွာ ‘‘အညေသု ပဒုမေသု ပတန္တေသုပိ ဣဒံ မဟာကုစ္ဆိကံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ၊ ကိံ နု ခေါ ကာရဏ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဥဒကသာဋကံ နိဝါသေတွာ ဩတရန္တော ဂန္တွာ တံ ပဒုမံ ဝိဝရိတွာ တံ ဒါရိကံ ဒိသွာ ဓီတုသညံ ဥပ္ပါဒေတွာ ပဏ္ဏသာလံ အာနေတွာ ပဋိဇဂ္ဂိ. သာ အပရဘာဂေ သောဠသဝဿိကာ ဟုတွာ အဘိရူပါ အဟောသိ ဥတ္တမရူပဓရာ အတိက္ကန္တာ မာနုသကဝဏ္ဏံ၊ အပတ္တာ ဒေဝဝဏ္ဏံ. တဒါ သက္ကော ဗောဓိသတ္တဿ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ၊ သော တံ ဒါရိကံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော ဧသာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ လဒ္ဓနိယာမံ သုတွာ ‘‘ဣမိဿာ ကိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘နိဝါသဋ္ဌာနံ ဝတ္ထာလင်္ကာရဘောဇနဝိဓာနံ၊ မာရိသာ’’တိ. သော ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ တဿာ ဝသနဋ္ဌာနဿ အာသန္နေ ဖလိကပါသာဒံ မာပေတွာ ဒိဗ္ဗသယနဒိဗ္ဗဝတ္ထာလင်္ကာရဒိဗ္ဗန္နပါနာနိ မာပေသိ.

သော ပါသာဒေါ တဿာ အဘိရုဟနကာလေ ဩတရိတွာ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာတိ၊ အဘိရုဠှကာလေ လင်္ဃိတွာ အာကာသေ တိဋ္ဌတိ. သာ ဗောဓိသတ္တဿ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ကုရုမာနာ ပါသာဒေ ဝသတိ. တမေကော ဝနစရကော ဒိသွာ ‘‘အယံ၊ ဝေါ ဘန္တေ၊ ကိံ ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဓီတာ မေ’’တိ သုတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ‘‘ဒေဝ၊ မယာ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဧဝရူပါ နာမ ဧကဿ တာပသဿ ဓီတာ ဒိဋ္ဌာ’’တိ ရညော အာရောစေသိ. တံ သုတွာ သော သဝနသံသဂ္ဂေန ဗဇ္ဈိတွာ ဝနစရကံ မဂ္ဂဒေသကံ ကတွာ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ တံ ဌာနံ ဂန္တွာ ခန္ဓာဝါရံ နိဝါသာပေတွာ ဝနစရကံ အာဒါယ အမစ္စဂဏပရိဝုတော အဿမပဒံ ပဝိသိတွာ မဟာသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ‘‘ဘန္တေ၊ ဣတ္ထိယော နာမ ဗြဟ္မစရိယဿ မလံ၊ တုမှာကံ ဓီတရံ အဟံ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ပန ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတသ္မိံ ပဒုမေ’’တိ အာသင်္ကံ ကတွာ ဥဒကံ ဩတရိတွာ အာနီတဘာဝေန တဿာ ကုမာရိကာယ အာသင်္ကာတိ နာမံ အကာသိ. သော တံ ရာဇာနံ ‘‘ဣမံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆာ’’တိ ဥဇုကံ အဝတွာ ‘‘မဟာရာဇ၊ ဣမာယ ကုမာရိကာယ နာမံ ဇာနန္တော ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆာ’’တိ အာဟ. ‘‘တုမှေဟိ ကထိတေ ဉဿာမိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘အဟံ တေ န ကထေမိ၊ တွံ အတ္တနော ပညာဗလေန နာမံ ဇာနန္တောဝ ဂဟေတွာ ယာဟီ’’တိ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တတော ပဋ္ဌာယ အမစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ ‘‘ကိန္နာမာ နု ခေါ ဧသာ’’တိ နာမံ ဥပဓာရေတိ. သော ယာနိ ဒုဇ္ဇာနာနိ နာမာနိ၊ တာနိ ကိတ္တေတွာ ‘‘အသုကာ နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထေတိ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘န ဧဝံနာမာ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ.

ရညော စ နာမံ ဥပဓာရေန္တဿ သံဝစ္ဆရော အတီတော. တဒါ ဟတ္ထိအဿမနုဿေ သီဟာဒယော ဝါဠာ ဂဏှန္တိ၊ ဒီဃဇာတိကပရိပန္ထော ဟောတိ၊ မက္ခိကပရိပန္ထော ဟောတိ၊ သီတေန ကိလမိတွာ ဗဟူ မနုဿာ မရန္တိ. အထ ရာဇာ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘ကိံ မေ ဧတာယာ’’တိ ဗောဓိသတ္တဿ ကထေတွာ ပါယာသိ. အာသင်္ကာ ကုမာရိကာ တံ ဒိဝသံ ဖလိကဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ အတ္တာနံ ဒဿေန္တီ အဋ္ဌာသိ. ရာဇာ တံ ဒိသွာ ‘‘မယံ တဝ နာမံ ဇာနိတုံ န သက္ကောမ၊ တွံ ဟိမဝန္တေယေဝ ဝသ၊ မယံ ဂမိဿာမာ’’တိ အာဟ. ‘‘ကဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဂစ္ဆန္တော မာဒိသံ ဣတ္ထိံ လဘိဿသိ၊ မမ ဝစနံ သုဏာဟိ၊ တာဝတိံသဒေဝလောကေ စိတ္တလတာဝနေ အာသာဝတီ နာမ လတာ အတ္ထိ၊ တဿာ ဖလဿ အဗ္ဘန္တရေ ဒိဗ္ဗပါနံ နိဗ္ဗတ္တံ၊ တံ ဧကဝါရံ ပိဝိတွာ စတ္တာရော မာသေ မတ္တာ ဟုတွာ ဒိဗ္ဗသယနေ သယန္တိ၊ သာ ပန ဝဿသဟဿေန ဖလတိ၊ သုရာသောဏ္ဍာ ဒေဝပုတ္တာ ‘ဣတော ဖလံ လဘိဿာမာ’တိ ဒိဗ္ဗပါနပိပါသံ အဓိဝါသေတွာ ဝဿသဟဿံ နိဗဒ္ဓံ ဂန္တွာ တံ လတံ ‘အရောဂါ နု ခေါ’တိ ဩလောကေန္တိ၊ တွံ ပန ဧကသံဝစ္ဆရေနေဝ ဥက္ကဏ္ဌိတော၊ အာသာဖလဝတီ နာမ သုခါ၊ မာ ဥက္ကဏ္ဌီ’’တိ ဝတွာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ –

၂၆. ‘‘အာသာဝတီ နာမ လတာ၊ ဇာတာ စိတ္တလတာဝနေ၊

တဿာ ဝဿသဟဿေန၊ ဧကံ နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလံ.

၂၇. ‘‘တံ ဒေဝါ ပယိရုပါသန္တိ၊ တာဝ ဒူရဖလံ သတိံ၊

အာသီသေဝ တုဝံ ရာဇ၊ အာသာ ဖလဝတီ သုခါ.

၂၈. ‘‘အာသီသတေဝ သော ပက္ခီ၊ အာသီသတေဝ သော ဒိဇော၊

တဿ စာသာ သမိဇ္ဈတိ၊ တာဝ ဒူရဂတာ သတီ၊